Έρευνα: Μαρία Κωνσταντοπούλου, Ελένη Μπιτσαξή

Σήμερα, εποχή της παγκοσμιοποίησης και των τεχνολογικών εξελίξεων, στην κοινωνία της πληροφορίας και της βιοτεχνολογικής επανάστασης, μήπως είμαστε πιο μόνοι από ποτέ;
Στον δυτικό κόσμο και όχι μόνον, αυξάνουν τα δείγματα μιας αλλαγής: η συνοχή που είχαν οι παλαιότερες κοινωνίες με τους πολυποίκιλους συνεκτικούς τους ιστούς θρυμματίζεται, με άμεσες συνέπειες στο άτομο- άνθρωπο. Τα μονομελή νοικοκυριά πληθαίνουν, τα μοναχοπαίδια, οι μοναχικοί άνθρωποι το ίδιο. Η οικογένεια και το συγγενικό περιβάλλον παύουν να λειτουργούν σαν ανάχωμα. Οι άνθρωποι απομονώνονται. Οι επιστήμονες, αλλά και ο κόσμος μιλά για κρίση αξιών, αδιέξοδα, ασυνεννοησία.
Η μοναξιά, που προέρχεται πολύ συχνά από την κοινωνική απομόνωση και τον αποκλεισμό, έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ατομική και κοινωνική ζωή του ανθρώπου, όπως και στην ψυχική του υγεία. Τα προβλήματα που προκύπτουν πολλά: ναρκωτικά, παραβατικότητα, φόβος για το μέλλον, περιθωριοποίηση, πλήξη, αυτοκτονίες...
Οι νέοι άνθρωποι, αλλά όχι μόνον αυτοί, αδυνατούν να «διαβάσουν» τον κόσμο μας. Ψάχνουν για αδιέξοδα, συχνά στα τυφλά, καθώς οι παραδοσιακές αξίες γκρεμίζονται και στη θέση τους δεν έρχεται να μπει κάτι νέο. Οι ψυχολόγοι και οι ειδικοί μιλούν για την εποχή μας ως εποχή αποθέωσης του ναρκισσισμού. Σκληρή εποχή – για όλους μας.

www.μοναξιά.gr

Τα τελευταία 30 χρόνια δεν έχει εμφανιστεί κανένα τεχνολογικό επίτευγμα επαναστατικότερο του διαδικτύου. Το διαδίκτυο παίζει έναν νέο σημαντικό ρόλο στα πλαίσια της εναλλακτικής πληροφόρησης και γνώσης, έχει συνδεθεί όμως και με την ιδιότυπη εκείνη μορφή επικοινωνίας που εκ φύσεως έχει ένα και μόνο χαρακτηριστικό, την ανωνυμία. Μια απλή και μόνο πλοήγηση στις μηχανές αναζήτησης του internet με τον όρο «μοναξιά» σου ανοίγει τις πόρτες ενός κόσμου χαοτικού, ενός κόσμου που διψάει για επικοινωνία και επαφή. Σημείο των καιρών; Σίγουρα, ωστόσο προς το παρόν η επιστημονική προσέγγιση σε σχέση με το διαδίκτυο και τον σύγχρονο άνθρωπο (και τη μοναξιά του), στερείται σαφών απαντήσεων. Η «Εποχή» μπήκε σε κάποιες ιστοσελίδες γνωριμιών και αλίευσε ενδιαφέρουσες απαντήσεις από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους, τους χρήστες τους…

Η διαδικασία για κάποιον που έχει επαφή με τους υπολογιστές είναι απλή και με σχετικά μικρό κόστος. Αρκεί να είσαι συνδεδεμένος στο internet και να επιλέξεις την ιστοσελίδα που σε ενδιαφέρει. Παγκοσμίως, τα site γνωριμιών είναι εκατοντάδες. Στην Ελλάδα μπορεί να μην υπάρχει τέτοια πληθώρα, ωστόσο τα πιο δημοφιλή από τα site αυτά δέχονται 20-30 νέα μέλη ημερησίως. Διόλου ευκαταφρόνητος αριθμός, αν αναλογιστεί κανείς ότι μπαίνοντας σε μια τέτοια διαδικασία – συνήθως από απλή περιέργεια – το πιθανότερο είναι να το επαναλάβεις στο μέλλον. Οι υπεύθυνοι των site πάντως διαβεβαιώνουν: η πραγματική ταυτότητα και τα στοιχεία του χρήστη ή της χρήστριας διασφαλίζονται απόλυτα. Αντ΄ αυτών τους προτείνεται η υιοθέτηση ενός ψευδώνυμου και η δημιουργία του προσωπικού τους προφίλ ή αλλιώς μιας ηλεκτρονικής περσόνας (χόμπι, μόρφωση, οικογενειακή κατάσταση, ζώδιο, σεξουαλική προτίμηση κλπ.).
«...με εντυπωσίασε το προφίλ του και αποφάσισα να απαντήσω στο μήνυμά του. Μετά από καταιγισμό μηνυμάτων επιτέλους τον συνάντησα. Είχα μεγάλη αγωνία για το τι θα δω μπροστά μου. Διαπίστωσα τελικά ότι γνώρισα έναν άνθρωπο που πραγματικά επικοινωνεί και αγγίζει την ψυχή του άλλου...», agni25.
Μπαίνοντας στα λεγόμενα chat room ο χρήστης έχει τη δυνατότητα είτε να παρακολουθήσει μια συζήτηση που είναι σε εξέλιξη, είτε να συμμετέχει ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του, καθώς καθένα απ’ αυτά περιλαμβάνει διάφορες ενότητες όπως μουσική, βιβλία, πολιτική, σπορ, υγεία και πάει λέγοντας. Ωστόσο, πέρα από κάποιους πιστούς μουσικόφιλους ή πορωμένους βιβλιοφάγους με απαιτήσεις από τους συνομιλητές τους, δεν είναι τυχαίο το ότι τα περισσότερα chat του συρμού απευθύνονται σε μοναχικές ψυχές για γνωριμία και ό,τι άλλο προκύψει... Κάπως έτσι μια απλή επίσκεψη σε ανάλογα site σε κάνει να νιώθεις σαν μέλος μια μεγάλης, χαρούμενης παρέας που ποτέ δεν θα σε προδώσει...
«Είμαι ο Σάκης και διαψεύδω όλους όσους λένε ότι δεν μπορείς να κάνεις σωστές παρέες μέσω του internet. Εγώ και φίλους έχω αποκτήσει και μια σχέση με ένα κορίτσι πολύ ξεχωριστό...», sakis75.
Και κάπως έτσι δημιουργούνται ηλεκτρονικές φιλίες, απρόσμενοι έρωτες ακόμα και γάμοι, που ξεκίνησαν απλά με ένα κλικ και που σαφώς οι δαιμόνιοι υπεύθυνοι των site σπεύδουν να διαφημίσουν με σκοπό να προσελκύσουν και άλλο κόσμο στη μεγάλη παρέα...
«Μπήκα στο site από περιέργεια και μόνο, πραγματικά δεν περίμενα ότι θα έβρισκα κάτι σπουδαίο. Βγήκα με κάποια παιδιά, με σκοπό να δημιουργήσω κάποιες φιλίες, άλλοι δεν μου ταίριαζαν, με άλλους απλά δεν συνεχίστηκε… Μέσα από εδώ όμως βρήκα μια πραγματική φιλία, ευχαριστώ τον Δημήτρη γιατί βρήκαμε κοινά στοιχεία και φτιάξαμε μια δυνατή φιλία. Ευχαριστώ το site σας για το δώρο που μου έκανε...», roza205.
Τα site γνωριμιών ξεχειλίζουν από ευγνωμοσύνη και έρωτες. Είναι παρέες που καθημερινά συναντιόνται ηλεκτρονικά, ανταλλάσσουν απόψεις, φόβους, προβλήματα και μόλις σιγουρευτούν για το ποιόν του συνομιλητή τους, αποφασίζουν να αποτινάξουν την ανωνυμία τους και να συναντηθούν face to face αυτή τη φορά, παίρνοντας ασφαλώς και το όποιο κόστος αυτής της επιλογής....Υπάρχουν, βέβαια, και οι πιο προσγειωμένοι. Ή μήπως οι λιγότερο τυχεροί;
«Διάβασα πολλές από τις ιστορίες και πολλοί είναι αυτοί που χρησιμοποιούν με μεγάλη ευκολία τη λέξη αγάπη. Δεν είναι αγάπη αυτό. Απλά ενθουσιασμός μιας παρατεταμένης μοναξιάς. Εγώ δεν έχω γνωρίσει ούτε τον έρωτα της ζωής μου ούτε καινούργιους φίλους. Απλά γέμισα τις ώρες της μοναξιάς μου. Και σε όσους ερωτεύονται με το πρώτο mail ...τι να σας πω … λυπάμαι». Rainbow69.
Πολλές φορές οι προσωπικές αναζητήσεις των χρηστών, σε συζητήσεις ή απλά μηνύματα αποκαλύπτουν ανθρώπους βαθιά μοναχικούς που με την ασφάλεια της ανωνυμίας, ξεδιπλώνουν τον εαυτό τους, μιλούν για τη μοναξιά τους και αναζητούν μια αδερφή-ψυχή που να τους καταλαβαίνει.
«…τι είναι αυτό άραγε που μας κάνει να εμπιστευόμαστε τα μαύρα σημαδάκια στο site; Τι μας απογειώνει τελικά χωρίς πραγματική επαφή; Χωρίς να ακουμπάμε τον άλλον; ... Μήπως είναι η δειλία μας να βγούμε στο πραγματικό κόσμο; Μήπως αμφιβάλουμε για τον εαυτό μας; Μήπως... μήπως.. .», Ania.
Δεν λείπουν βέβαια και οι ακραίες καταστάσεις ...
«Είμαι στα 26 μου τώρα και έχω γνωρίσει την πραγματική φιλία και τον έρωτα μέσα από τα ηλεκτρονικά συστήματα. Και όμως εδώ νιώθω ευτυχισμένος...», ανώνυμο.
Το σίγουρο είναι ότι αυτού του είδους η ηλεκτρονική επικοινωνία με την ανάπτυξη του διαδικτύου στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς. Στόχος της «Εποχής» δεν ήταν να συνδέσει απαραίτητα τη μοναξιά με τις ηλεκτρονικές μορφές επικοινωνίας, ούτε μπορεί κάποιος να ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν κοινωνικότητα στην προσωπική τους ζωή ή ακόμα και να αμφισβητήσει την ποιότητα της επικοινωνίας τους. Ο καθένας από εκεί και πέρα μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του. Τι ξέρουμε εμείς άλλωστε; Ένα ηλεκτρονικό ρεπορτάζ κάναμε...

Ο ΑΛΚΗΣ ΡΗΓΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ
Το «εμείς» χωρίς να πνίγεται το «εγώ»

Πώς βλέπει το ζήτημα της σύγχρονης μοναξιάς ένας πολιτικός επιστήμονας, ο πανεπιστημιακός Άλκης Ρήγος;
Κάποτε υπήρχε το σύνθημα: «Εκτός από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει κι η μοναξιά». Είναι επίκαιρο σήμερα;
Σήμερα είναι ακόμη πιο επίκαιρο.
Γιατί;
Το σύνθημα αυτό βγήκε από τον Μάη του ’68, και ήρθε στην Ελλάδα κατά τη μεταπολίτευση. Σήμερα αντανακλά την πραγματικότητα που βιώνει κυρίως ο νέος άνθρωπος στη σύγχρονη κοινωνία, μια κοινωνία, όπου κάτω από την ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων «αξιών», ανατρέπεται κάθε έννοια συλλογικότητας, κοινωνικής αλληλεγγύης και οράματος, για έναν άλλο κόσμο, και όπου επανέρχεται το σύνθημα του Χομπς «ο άνθρωπος για τον άνθρωπο – είναι λύκος». Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ο καθένας παραμένει μόνος του στην αγοραία λογική...
Είναι η μοναξιά παγκόσμιο φαινόμενο ή μόνον των δυτικών κοινωνιών;
Ναι, θα έλεγα ότι έχει παγκόσμιο χαρακτήρα. Είναι συνέπεια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής που θέλει τον άνθρωπο μονάδα, και παροξύνεται από το νεοφιλελευθερισμό.
Τι αντιπροτείνεται από τα κινήματα, τη νεολαία, την αριστερά;
Οι αστικές νεολαίες δεν αντιπροτείνουν τίποτα. Δεν μπορούν να καταλάβουν τίποτα. Όπως, επίσης, και οι οικονομίστικες αντιλήψεις, που υπάρχουν και στην αριστερά. Δεν μπορούν να καταλάβουν την έννοια της αλλοτρίωσης. Γιατί η μοναξιά δεν είναι οικονομικά μετρήσιμο μέγεθος.
Υπάρχει όμως η αλλοτρίωση, η αποξένωση από το αντικείμενο παραγωγής.
Υπάρχει αλλοτρίωση στην παραγωγική διαδικασία αλλά υπάρχει και στην κοινωνία. Ο άνθρωπος σαν πρόσωπο είναι κοινωνικό ον. Κι ο Μάης του ’68, αμφισβήτησε συνολικότερα και τα δυο μοντέλα, έβαλε στη θέση τους το «εμείς» – χωρίς να πνίγεται το «εγώ». Με αυτό τον τρόπο απάντησε στη λογική του «βρες την άκρη, πιάσε την καλή». Για την αριστερά έχει σημασία ο κάθε άνθρωπος. Αυτό εκφράζει και το σύνθημα. Είναι ένα συμπυκνωμένο αίτημα. Αυτό εκφράζουν οι νέες συλλογικές μορφές έκφρασης, τα ετερόκλητα σχήματα. Την αγωνία για συλλογικότητα την ώρα που αμφισβητούνται τα παραδοσιακά πολιτικά σχήματα.

ΜΙΑ ΕΝΤΕΛΩΣ ΤΥΠΙΚΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
Αυτοναρκωνόμαστε...

Η Ευγενία κάθε άλλο παρά μοναχικό άτομο μπορεί να χαρακτηρισθεί. Παντρεμένη, μητέρα 4 παιδιών, δημοσιογράφος και βραβευμένη, ενεργή κοινωνικά, διαπιστώνει: «Παρ’ όλη τη δραστηριότητά μου μπορώ να πω ότι νιώθω κι εγώ τη μοναξιά. Να φέρω ένα παράδειγμα: όταν βγαίνω με τα παιδιά να περπατήσουμε στο βουνό δεν έχω έναν άνθρωπο για να μιλήσω. Σπάνια ένας γνωστός να πάρει τηλέφωνο και να σε καλέσει σε μια κοινή δραστηριότητα. Οι γονείς των φίλων των παιδιών μου το ίδιο, φτάνουν ως το σημείο να μην θέλουν άλλα παιδιά στο σπίτι τους για να παίξουν με τα δικά τους ή να κάνουν κάποια σχολική εργασία.
Αλλά ας μην πάμε μακριά. Στο γραφείο – τι συμβαίνει; Είμαστε συνάδελφοι 1 –15 χρόνια. Πόσες φορές έχουμε βγει μαζί; Πότε φάγαμε μαζί; Κι όμως γνωρίζουμε ο ένας τα προσωπικά του άλλου, θα ‘ταν εύκολο να υπάρξουν συναναστροφές.
Στη γειτονιά συμβαίνει το ίδιο. Στην πολυκατοικία, ούτε που γνωριζόμαστε. Έχουν υπάρξει φορές που έχω πάει κάνει προσκλήσεις για μια γιορτή, μια έξοδο και δεν βρίσκω ανταπόκριση».
Γιατί νομίζεις ότι συμβαίνει αυτό;
Νομίζω ότι οι άνθρωποι σήμερα αρκούνται να ζουν ορισμένες καλές στιγμές στον ιδιωτικό τους χώρο. Να βλέπουν μια ταινία, να ακούν μουσική. Ικανοποιούνται με το λίγο ή με την επιφανειακή σχέση και δεν δίνουν χρόνο για να εμβαθύνουν στη σημασία της εμπειρίας. Κοινώς «αυτοναρκωνόμαστε», νομίζουμε ότι περνάμε καλά.
Γίνονται φιλίες σε μεγάλη ηλικία;
Για να γίνουν φιλίες πρέπει να υπάρχουν κοινά συμφέροντα κι επιδιώξεις. Αν και υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για κοινωνικές σχέσεις και δραστηριότητες, είναι πολύ δύσκολο να κάνεις ουσιαστική επαφή με κάποιον. Να σου ανοίξει την αγκαλιά του, να σου χαμογελάσει, να σου δείξει καλοσύνη, πραγματικό ενδιαφέρον. Έτσι, μαθαίνεις να παίρνεις αυτό που μπορούν να σου δώσουν. Έστω το λίγο. Δεν περιμένεις το ιδανικό. Και καμιά φορά από το λίγο μπορεί ν’ αναπτυχθεί το μεγαλύτερο.

ΠΙΟ ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΟΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΟΜΩΣ...
...η μοναξιά χτυπά την πόρτα όλων των ηλικιών

Η κυρία Μαρία Κανελλοπούλου-Μαντζιαφού είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τρίτη Ηλικία και επίτιμος γενική διευθύντρια του υπουργείου Υγείας στον τομέα πρόνοιας. Είναι επίσης νομικός και συγγραφέας κοινωνικών μελετών, μια από τις οποίες έχει θέμα «Μοναξιά – αναζητώντας τα παράθυρα».

«Η αλλαγή της οικογένειας από εκτεταμένη σε πυρηνική, τύπος που δεν εμπεριέχει πια στους κόλπους του τους ηλικιωμένους, είναι η αιτία της μοναξιάς των ηλικιωμένων», τονίζει. «Καθώς η οικογένεια περιστρέφεται γύρω από τους γονείς και το ένα ή τα περισσότερα παιδιά, οι ηλικιωμένοι περνούν στο περιθώριο. Έτσι, συχνά επιλέγουν μόνοι τους τη χωριστή διαμονή. Εγκαταλείπονται, συνεπώς, στη λεγόμενη φυσική μοναξιά που συνοδεύεται σε μεγάλο βαθμό από την κοινωνική απομόνωση, τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη μελαγχολία, την κατάθλιψη η οποία μερικές φορές οδηγεί στην αυτοκτονία.
Αν σκεφτεί κανείς πως η κοινωνία δεν είναι κοινωνία όλων των ηλικιών, όπως θα όφειλε, οι ηλικιωμένοι (που αποτελούν το 20% του πληθυσμού και σε μερικά χρόνια θα φτάσουν το 30%) εμφανίζονται πλέον ως πολίτες β΄ κατηγορίας. Και δεν αντιμετωπίζουν μόνον συνέπειες του γήρατος αλλά και τις συνέπειες των αδύνατων συστημάτων, ασφάλισης και κοινωνικής πρόνοιας της χώρας μας, που τους οδηγούν στην εξαθλίωση και τη φτώχεια. Σήμερα, είναι γνωστό ότι, ένα υψηλό ποσοστό των ηλικιωμένων στην Ελλάδα ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας».
«Αλλά», επισημαίνει η κ. Μαντζιαφού, «από τη μοναξιά απειλούνται κι άλλες κατηγορίες: το μοναχοπαίδι που μεγαλώνει μόνο του, καθώς η μητέρα του έχει επωμιστεί πολλές ευθύνες και πολλούς ρόλους, βιώνει μια ιδιαίτερη μοναξιά».
«... Η εσωστρέφεια έχει κόψει τους διαύλους της επικοινωνίας. Συχνά, ολιγόπιστοι ή αρνητές, αποκόβουμε σωτήριες διεξόδους. Ο κοινωνικός ιστός καταστρέφεται. Πληγές και κοινωνικές μάστιγες μας τρομάζουν. Ο γείτονας ξεχασμένος. Οι πραγματικοί φίλοι σπάνιοι. Τα πάντα αποτιμά το χρήμα. Αρχέγονες αξίες υπό διωγμό... Αδύναμοι, αφοπλισμένοι, άνθρωποι θύματα της ψυχρής τεχνολογίας, βιώνουμε μια πρωτοφανή εξορία: την αυτοεξορία μας μέσα στο μικρό και αδύναμο εαυτό μας. Ατομικοποιημένοι, εγωκεντρικοί, γεμάτοι συγκρούσεις, σέρνουμε τα άγχη και τις νευρώσεις μας...»
«Είναι ανάγκη», καταλήγει η κ. Μαντζιαφού, «πρώτα απ’ όλα εμείς ν’ αλλάξουμε συμπεριφορά: ν’ αναπτύξουμε ζεστές ανθρώπινες σχέσεις, να μη ζούμε εγωιστικά, να μάθουμε ν’ ανοίγουμε την καρδιά μας. Οι ικανοποιητικές ανθρώπινες σχέσεις είναι το ισχυρότερο όπλο κατά της μοναξιάς».

Μετά τον ανασχηματισμό... τα ΜΑΤ

Στο πρώτο υπουργικό συμβούλιο μετά τον ανασχηματισμό ο Κ. Καραμανλής δήλωσε ότι θα συνεχιστεί η πολιτική των μεταρρυθμίσεων και της επανίδρυσης του κράτους. Μια πολιτική δηλαδή που ρυθμίζει τις κοινωνικές σχέσεις εξακοντίζοντάς τες σε ακόμα νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις.
Οι μέχρι τώρα κυβερνητικές ρυθμίσεις αποσκοπούσαν σχεδόν αποκλειστικά στις εργασιακές σχέσεις και στη διευκόλυνση για την ανεμπόδιστη μεταφορά υπεραξίας προς όφελος του κεφαλαίου. Η ΝΔ ψήφισε νόμους για, ουσιαστικά, απλήρωτες υπερωρίες, νόμους για τους μισθούς και τις εργασιακές σχέσεις των ΔΕΚΟ, για την επιμήκυνση του ωραρίου εργασίας.
Προχώρησε βέβαια και παραπέρα. Με το κλίμα που διαμορφώνει δίνει το πράσινο φως ή μάλλον προέτρεψε βιομήχανους και τραπεζίτες να αποθρασυνθούν γράφοντας την κοινωνία και τους (ευνοϊκούς έτσι κι αλλιώς γι’ αυτούς) νόμους στα παλιά τους παπούτσια. Οι βιομήχανοι απαντούν στα αιτήματα της ΓΣΕΕ με αυξήσεις κάτω από τα επίπεδα πληθωρισμού, πιο κάτω και από την εισοδηματική πολιτική του κ. Αλογοσκούφη. Από πάνω ζητούν και άλλα με μακροχρόνια στόχευση.
Οι τραπεζίτες δεν αρκούνται στα προνόμια και στην ασυδοσία που τους έχουν παραχωρήσει οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ-ΝΔ, τέτοια που τους δίνουν την άνεση της καταλήστευσης των πελατών τους. Θέλουν από πάνω να διαλύσουν το συνδικαλιστικό κίνημα των τραπεζοϋπαλλήλων, για να περάσουν τις ατομικές συμβάσεις εργασίας προκειμένου να βαθύνουν και να επεκτείνουν τον εργασιακό τους μεσαίωνα.
Βαδίζοντας στον ίδιο δρόμο με τους πολιτικούς και επαγγελματικούς ομολόγους τους στην ΕΕ, όπως συνέβη με την Οδηγία Μπολκεστάιν.
Στη χώρα μας βέβαια με πιο απροκάλυπτη κάλυψη από τις κυβερνήσεις. Στην Ελλάδα μάλιστα η αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ δεν κρατάει τα προσχήματα. Σε όλα τα μεγάλα ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα κινείται σε ταυτόσημες θέσεις. Οι όποιες διαφορές τους είναι στη διαδικασία και στις αποχρώσεις.
Το συνδικαλιστικό κίνημα για όλους αυτούς τους λόγους έχει δυσκολότερο ρόλο να παίξει. Και το πρώτο που έχει να κάνει είναι να προσπαθήσει να κερδίσει ξανά στα εργοστάσια, στις ΔΕΚΟ, στις τράπεζες και μέσα στους δρόμους τη χαμένη φερεγγυότητά του που τόσο βάναυσα έπληξαν οι κομματικοί εναγκαλισμοί των πασοκτζήδων συνδικαλιστών. Διαφορετικά είτε με κυβέρνηση Καραμανλή, είτε με κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου ο νεοφιλελευθερισμός θα επεκταθεί και θα ριζώσει σ’ όλη την κοινωνία.

Ποιος χρειάζεται το Συνταγματικό Δικαστήριο;

Βασίλης Παπαστεργίου

Το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης γνώρισε μια εφήμερη δόξα στα πρωτοσέλιδα του Τύπου πριν από περίπου ένα μήνα πριν το σκεπάσει το χιόνι και η κακοκαιρία. Ακολούθησε η αποκάλυψη περί τις υποκλοπές, έφθασε στην Ελλάδα και η γρίπη των πτηνών και τέλος ο ανασχηματισμός φαίνεται να δίνει τη χαριστική βολή στη δημόσια συζήτηση για το θέμα. Επειδή όμως αυτή η στήλη είναι «ανάποδη», δηλαδή δικαιούται εξ ορισμού να κινείται εκτός επικαιρότητας, επανερχόμαστε σήμερα στο θέμα και θα επιχειρήσουμε να φωτίσουμε μια, ίσως, υποτιμημένη πλευρά του.
Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου και η αλήθεια είναι ότι σε σχέση με τις αλλαγές που προτάθηκαν και κατατείνουν στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, στον αποχαρακτηρισμό των δασών, στην άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, αυτό θεωρήθηκε μια μάλλον ουδέτερη εξαγγελία. Η γνώμη μου είναι ότι η ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου αποτελεί μια εξίσου αντιδραστική αλλαγή. Ας δούμε τι σημαίνει στην πράξη το προτεινόμενο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Στην Ελλάδα, όπως κατά κανόνα σε χώρες όπου η συγκρότηση του εθνικού κράτους υπήρξε αποτέλεσμα απελευθερωτικών αγώνων, επικρατεί το σύστημα του «διάχυτου ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων». Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάθε δικαστήριο και κάθε δικαστής στη χώρα, από την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας μέχρι τον Ειρηνοδίκη Καλαμπάκας μπορούν να ελέγξουν και να κρίνουν ότι κάποιος νόμος, διάταγμα ή υπουργική απόφαση αντιβαίνει στις διατάξεις του καταστατικού χάρτη, του Συντάγματος. Πρόκειται για ένα σύστημα αρκετά «δημοκρατικό» που ορισμένες φορές έχει αποδειχθεί ενοχλητικό για την κεντρική εξουσία. Για να δώσω δυο παραδείγματα, η κατάργηση της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο και η απόδοση του οικογενειακού επιδόματος και στους δύο συζύγους είχαν ως αφετηρία αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων που έκριναν ως αντισυνταγματικές τις σχετικές διατάξεις. Ταυτόχρονα το παρόν σύστημα έχει το πλεονέκτημα ότι επιτρέπει την αμφισβήτηση της συμβατότητας των νόμων σε σχέση με τα θεμελιώδη ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα ήδη από τον πρώτο βαθμό, που είναι ο πιο προσιτός (και οικονομικά) για τον «μέσο πολίτη».
Η αλήθεια είναι βέβαια ότι γενικά οι δικαστές υπήρξαν ανέκαθεν αρκετά άτολμοι στην άσκηση αυτής της δυνατότητας. Όμως η δυνατότητα υπήρχε και εξακολουθεί να υπάρχει. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια υπήρξε και ένα Δικαστήριο, το Συμβούλιο της Επικρατείας, που έκανε εκτεταμένη χρήση του δικαιώματος να κρίνει τη συνταγματικότητα των νομοθετημάτων και συχνά «έσπασε τα νεύρα» της εκτελεστικής εξουσίας (αφού – κακά τα ψέματα – στην πραγματικότητα αυτή νομοθετεί) περιορίζοντας ιδίως τη δυνατότητά της να νομοθετεί ενάντια στο περιβάλλον.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο βάζει ένα τέλος σε όλα αυτά. Στο εξής ο έλεγχος της συνταγματικότητας θα είναι δυνατό να γίνεται αποκλειστικά από ένα αποστειρωμένο σώμα, πέρα και πάνω από τα κατώτερα και ανώτερα δικαστήρια (άρα και το ΣΤΕ), πέρα και πάνω από τον μέσων δυνατοτήτων πολίτη. Έτσι η διαδικασία στα κατώτερα δικαστήρια μετατρέπεται σε μια διαδικασία όπου το μόνο διακύβευμα είναι η ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του κανόνα δικαίου, του νόμου και όχι ο έλεγχός του από τη σκοπιά της συνταγματικότητάς του. Έτσι προκειμένου να πειστεί κάποιος να μπει σε μια δικαστική διένεξη με υπόβαθρο την αμφισβήτηση της συνταγματικότητας κάποιας διάταξης, θα πρέπει να προετοιμαστεί για ένα – ακόμα περισσότερο από σήμερα – εξαιρετικά μακροχρόνιο και πολυδάπανο αγώνα.
Η αλλαγή είναι προφανής και νομίζω όχι αμελητέα. Όπως και όλο το «πακέτο» της συνταγματικής αναθεώρησης, έτσι και η θέσπιση Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν εξυπηρετεί απλά συγκυριακές επικοινωνιακές ανάγκες, αλλά δημιουργεί θεσμικά στηρίγματα για την εμπέδωση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Ο Καραμανλής τα έχει καταφέρει να καταγραφεί ως ένας μετριοπαθής και εν γένει συμπαθής πολιτικός, αλλά όλο το έργο του (αναδιάρθρωση εργασιακών σχέσεων, ελαστικοποίηση ωραρίου, κατάργηση υπερωριών, προσπάθεια για κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων) μας αποκαλύπτει ότι ο (νέο)καραμανλισμός είναι ένας μητσοτακισμός με ανθρώπινο πρόσωπο.

ΠΑΤΡΑ Βάναυση συμπεριφορά και άγριος ξυλοδαρμός νεαρού Αφγανού από Λιμενικούς
Ομοεθνής του πέθανε από καρδιακή ανακοπή («παθολογικά αίτια» λέει η ιατροδικαστής) κατά την συμπλοκή με Λιμενικούς.

Όλη η βαρβαρότητα των λιμενικών αστυνομικών της Πάτρας ξέσπασε σε ένα δεκαεξάχρονο αγόρι από το Αφγανιστάν που την περασμένη Δευτέρα βρέθηκε κοντά σε μία νταλίκα στο λιμάνι της Πάτρας. Σαν να μην έφτανε ο άγριος ξυλοδαρμός, το επεισόδιο είχε κι ένα ακόμη θύμα, αφού 21χρονος ομοεθνής του και κατ’ άλλους εξάδελφος του παιδιού, υπέστη καρδιακή προσβολή και πέθανε στον τόπο των επεισοδίων.
Το γεγονός αυτό σοκάρισε την πατραϊκή κοινωνία και ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών από κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις της πόλης, καθόσον δεν είναι η πρώτη φορά που αξιωματικοί του Λιμενικού, συμπεριφέρονται κτηνωδώς σε βάρος οικονομικών μεταναστών.
Ο τραυματισμός του νεαρού Αφγανού ήταν σοβαρός, παρά την προσπάθεια της ιατροδικαστού να μετριάσει τις εντυπώσεις καθώς με τις γενικόλογες περιγραφές της, περί «πρόσκρουσης σε σκληρή επιφάνεια» θέλησε να δώσει την εντύπωση ότι ο 16χρονος «χτύπησε» πέφτοντας από τα κάγκελα του λιμανιού λόγω της καταδίωξής του από τους λιμενικούς. Η ανακάλυψη του νεαρού Αφγανού πλάι σε μία νταλίκα, είχε ως αποτέλεσμα να δεχθεί επίθεση από λιμενικούς που τον χτύπησαν βάναυσα με κλωτσιές στα πλευρά και στην κοιλιά και με γκλομπ στο κεφάλι. Αμέσως μεταφέρθηκε στο εφημερεύον Πανεπιστημιακό νοσοκομείο όπου του παρασχέθηκαν ο πρώτες βοήθειες, νοσηλεύθηκε και έπειτα οδηγήθηκε στην υπηρεσία του Λιμενικού για να δώσει κατάθεση. Εκεί, σύμφωνα με μαρτυρίες αλλά και την μετέπειτα ομολογία του νεαρού, τον υποχρέωσαν κατά την δεύτερη κατάθεση να υπογράψει σε λευκό χαρτί σε μία προσπάθεια των λιμενικών αρχών να συγκαλύψουν τις ευθύνες των αστυνομικών που τον έδειραν. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει αναβρασμό ανάμεσα στους περίπου 400 Αφγανούς οικονομικούς μετανάστες που ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες, στην περιοχή της Αγυιάς, πλάι στον ποταμό Μείλιχο. Στο μεταξύ για τον θάνατο του 21χρονου ομοεθνή του που κηδεύτηκε την Παρασκευή σε βαρύ αλλά και οργισμένο κλίμα, η ιατροδικαστής υποστηρίζει ότι επήλθε από «παθολογικά αίτια», εννοώντας προφανώς ότι υπέστη καρδιακή ανακοπή λόγω της έντασης που υπήρξε, κατά την διάρκεια του ξυλοδαρμού του 16χρονου από τους Λιμενικούς. Και σε αυτή την περίπτωση πρέπει να πούμε ότι η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τους Λιμενικούς που προκάλεσαν το επεισόδιο.
Για το επεισόδιο έχουν ενδιαφερθεί ο Κοινωνικός Τομέας του Δήμου Πάτρας και ο Δικηγορικός Σύλλογος, ενώ κοινωνικοί και πολιτικοί φορείς εξέδωσαν ανακοινώσεις διαμαρτυρίας και από τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κατατέθηκε ερώτηση στην Ελληνική Βουλή αλλά και στην Ευρωβουλή.

ΕΝΑΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ ΝΕΚΡΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΣΟΒΑΡΑ ΧΤΥΠΗΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΛΙΜΕΝΙΚΟ
Δίκτυο Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών

Όσα συνέβησαν στο λιμάνι της Πάτρας τη Δευτέρα 13 Φεβρουάριου κανονικά θα έπρεπε να προκαλέσουν σκάνδαλο πρώτου μεγέθους. Ένας δεκαπεντάχρονος Αφγανός πρόσφυγας σοβαρά κακοποιημένος από λιμενικό και ένας εικοσιενάχρονος που συμμετέχει στο επεισόδιο πέφτει νεκρός κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες. Το ότι το συγκεκριμένο συμβάν δεν προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση δεν είναι βέβαια τυχαίο. Από τη μια μεριά, τέτοια περιστατικά αστυνομικής βίας κατά μεταναστών και προσφύγων συμβαίνουν καθημερινά και είναι τα πρακτικά αποτελέσματα της αντιμεταναστευτικής κυβερνητικής πολιτικής και της αστυνομικής ασυδοσίας. Από την άλλη, οποιοδήποτε γεγονός διαψεύδει το στερεότυπο «οι μετανάστες μάς κλέβουν και μάς δολοφονούν» δύσκολα βρίσκει θέση στα δελτία ειδήσεων και τα πρωτοσέλιδα.
Το Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών απαιτεί την παραδειγματική τιμωρία του λιμενικού που ξυλοκόπησε τον Αφγανό πρόσφυγα και τη διερεύνηση σε βάθος του θανάτου του εικοσιενάχρονου. Δεν τρέφουμε αυταπάτες, όμως, γνωρίζοντας ότι η ατιμωρησία των αστυνομικών είναι καθεστώς και ότι συνηθέστατα οι έρευνες καταλήγουν στο αρχείο. Μόνη ασπίδα απέναντι στην αστυνομική βία κατά των μεταναστών είναι η ενδυνάμωση του αντιρατσιστικού κινήματος και ο αγώνας ενάντια στην πολιτική που γεννά το ρατσισμό και την αντιμεταναστευτική βία.

ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ «ΑΡΓΟΠΟΡΗΜΕΝΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Αργοπορημένη ή αισθητά υστερούσα;

Π. Κλαυδιανός

Η «Αργοπορημένη μεταπολίτευση της μειονοτικής πολιτικής» στην Ελλάδα ήταν ο τίτλος της εκδήλωσης που οργάνωσαν την Παρασκευή το απόγευμα στην ΕΣΗΕΑ το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς» και οι «Αναγνώσεις» της «Αυγής». Ο λόγος των τεσσάρων ομιλητών –των πρώην βουλευτών της τουρκικής μειονότητας Μουσταφά Μουσταφά και Ιμπράμ Ουσούνογλου, του δημοσιογράφου του «Παρατηρητή της Θράκης» Σταμάτη Σακελλίωνα και του ειδικού στα θέματα αυτά καθηγητή της Παντείου Δημήτρη Χριστόπουλου– και του προεδρεύοντος Άλκη Ρήγου ήταν ουσιαστικός και προκάλεσε όντως μια πλούσια συζήτηση. Το υλικό, θα το δημοσιεύσουν σύντομα οι «Αναγνώσεις» και θα έχουμε τότε την ευκαιρία να το παρουσιάσουμε. Από τώρα όμως να πούμε ότι η συζήτηση έγινε τελικά παρέμβαση, κάτι που ήταν αναγκαίο.
Όπως αναμενόταν οι δύο Τούρκοι συμπολίτες μας στάθηκαν στα συμβαίνοντα και σήμερα εκεί, που κάθε άλλο επιβεβαιώνουν την αισιοδοξία που υποκρύπτει ο τίτλος της εκδήλωσης ότι, έστω και αργοπορημένα, έχει έρθει η μεταπολίτευση. Στάθηκαν επίσης στη διαδρομή των σαράντα τελευταίων ετών, όταν το 1965 άρχισε η πολιτική που απαντούσε στις διώξεις των Ελλήνων της Πόλης, με την κρίσιμη καμπή του ημικρατικού προγκρόμ του 1991. Αλλά και ο Στ. Σακελλίων παρέθεσε, εκτός από τα αναμφισβήτητα βήματα προόδου, πλήθος στοιχείων που συνηγορούν την άποψη της μειονότητας, ότι η θέσπιση – διακήρυξη ισοτιμίας και ισοπολιτείας πάσχουν ακόμη σε αρκούντως αντίστοιχο περιεχόμενο. Ο καθηγητής Δημήτρης Χριστόπουλος μας ανέλυσε, εκτός των άλλων, τα δυο μοντέλα της ελληνικής πολιτικής έναντι των μειονοτήτων, αυτό της απομόνωσης συγχρόνως με στέρηση στοιχειωδών δικαιωμάτων –μια και δεν ήταν επιδεκτικές αφομοίωσης– για τις μειονότητες της Θράκης και αυτό, μέσω απαγορεύσεων και καταπίεσης, αφομοίωσης άλλων όπως της σλαβομακεδονικής. Η αναφορά και σ’ αυτή τη μειονότητα εξάλλου, ήταν απαραίτητη, εφόσον συζητούμε για την μειονοτική πολιτική γενικώς και ίσως έπρεπε να υπάρξει εξ υπαρχής κάποια πρόνοια από τους οργανωτές.
Από τις πολλές παρεμβάσεις, οι οποίες εμπλούτισαν τις εισηγήσεις, θα αναφερθούμε σε τρεις.
* Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Θεανώ Παπαζήση μας υπενθύμισε ότι στη Θράκη υπάρχει και η –άγνωστη γενικώς– πτυχή του ιδιωτικού δικαίου, π.χ.,του οικογενειακού. Η μουσουλμάνα σύζυγος –ακόμα και η κατοικούσα στο Γκάζι– δεν μπορεί να προσφύγει στο Πρωτοδικείο για να αναλάβει, αν χρειαστεί, την φροντίδα των παιδιών της αλλά στο Μουφτί για να αποφασίσει εκείνος με βάση τη Σαρία. Που πάει να πει ότι η μεταπολίτευση, όσον αφορά τις γυναίκες, δεν ήρθε ακόμη. *
* Ο δημοσιογράφος κ. Ντέντε, μειονοτικός υπενθύμισε μια άλλη πλευρά της απονομής της δικαιοσύνης, αλά ελληνικά. Όσες αγωγές έχει κάνει αυτός σχεδόν όλες χάνονται, όσες γίνονται εναντίον του σχεδόν όλες κερδίζονται. Για μια υπόθεση που χρειάστηκε να πάει στον Άρειο Πάγο και κερδήθηκε, χρειάστηκε δαπάνη 2 εκατ. δραχμών.
. Ο δημοσιογράφος Νικήτας Λιοναράκης αναφέρθηκε, με βάση και την πλούσια εμπειρία του στην περιοχή, στα μέτρα που επιβάλλονται τώρα για να γίνουν και άλλα θετικά βήματα, επικεντρώνοντας στην πρόταση για κατάργηση της Συνθήκης της Λωζάνης ως κρίσιμο προαπαιτούμενο. Πρόταση, ωστόσο που είτε συνάντησε αμηχανία είτε την διαφωνία. Από τους μειονοτικούς διότι τουλάχιστον αυτοί, εφόσον υπήρξε η καταπιεστική ελληνική μειονοτική πολιτική, τους προστατεύει στοιχειωδώς. Από τους πλειονοτικούς διότι αποσπάται από την πραγματικότητα που δηλοί ότι αν ένα τούρκος ή πομάκος της Θράκης δεν γίνεται σήμερα όπως και παλιά στρατηγός ή διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος όπως και ανώτερος δημόσιος υπάλληλος ή αστυνομικός, πολύ περισσότερο υπερνομάρχης της περιοχής, δεν φταίει καθόλου η Συνθήκη της Λωζάνης αλλά η μη εφαρμογή του νόμου ή η ύπαρξη νόμων, άσχετων με την συνθήκη, που στερούν δικαιώματα στους μειονοτικούς. Έτσι προέκυψε και το πρόβλημα της ανιθαγένειας ένα κατάλληλα κρυμμένο από την ελληνική κοινωνία και εξορισμένο από την εγχώρια πολιτική διαπάλη ζήτημα που προκύπτει από την παρανοϊκή να αφαιρείται η ιθαγένεια ελλήνων πολιτών, τούρκων φυλετικά, δια ασήμαντον αφορμή, π.χ., διότι ταξίδεψαν στην Τουρκία. Επισήμως ο αριθμός τους είναι περίπου σαράντα χιλιάδες ενώ ομιλητές σημείωσαν ότι ανεπισήμως υπολογίζονται σε εξήντα χιλιάδες!
Τι μπορεί να γίνει, ποια πρέπει να είναι η πολιτική της Αριστεράς; Για την οποία Αριστερά οι ομιλητές, να το σημειώσουμε, είχαν όχι απλώς πολύ θετικό λόγο, αλλά από τα στοιχεία που παρέθεταν προέκυπτε ότι ήταν η μόνη πλευρά που συμπαραστάθηκε στη μειονότητα της Θράκης στα δύσκολα χρόνια. Πριν την έλευση σημαντικών πτυχών ακόμη της μεταπολίτευσης της μειονοτικής πολιτικής στο Στρασβούργο, όπως εύστοχα είπε ο σύντροφος Μουσταφά Μουσταφά, πρέπει να αλλάξουν και νόμοι και πρακτικές και νοοτροπίες. Αλλά χρειάζεται και ανάλογη εφαρμοσμένη πολιτική. Την προσδιόρισε πολύ σωστά ο Ιμπράμ Ουσούνογλου: πολιτική διακρίσεων είπε! Διακρίσεων, αυτή τη φορά, θετικών. Όπως αυτή του 0,5% των θέσεων στα ΑΕΙ-ΤΕΙ που προβλέπεται να είναι από την μειονότητα. Πολλές θετικές διακρίσεις για να καλυφθεί η καθυστέρηση.
Διότι το πρόβλημα που κυοφορείται αυτή τη στιγμή, είπαν όλοι οι ομιλητές, είναι πολύ μεγαλύτερο. Είναι το ότι οι νέοι της μειονότητας θέλουν να ζήσουν όχι μόνο ισότιμα αλλά και καλά, όχι ως άνεργοι, πολύ περισσότερο με μειωμένα δικαιώματα. Το μέλλον της περιοχής όταν μετά από 5 χρόνια θα καταργηθεί η επιδότηση της καλλιέργειας καπνών –με έμφαση το είπε ο φίλος Ουσούνογλου που είναι σχεδόν η μοναδική καλλιέργεια στη Θράκη και στην αγορά πωλείται αποξηραμένος λιγότερο από το σπανάκι ποιος θα καλλιεργεί πλέον; Πως θα ζουν εκεί; Ποιος το σκέφτεται αυτό από τώρα; Κανείς και αυτό το γνωρίζουμε όλοι και οι της πλειοψηφίας και οι μειονοτικοί. Γιατί ισχύει παντού για ολόκληρη τη χώρα.
Στη συζήτηση αποτιμήθηκε, εν τάχει διότι είναι γνωστή, και η ασκηθείσα ελληνική πολιτική. Ένα απόσπασμα, όμως, από το πρόσφατο βιβλίο –απομνημονεύματα του κ. Γιάννη Καψή, που ήταν ο υπεύθυνος υφυπουργός του ΠΑΣΟΚ για τις μειονότητες– το διάβασε ο Μουσταφά– για πολλά χρόνια μας έδωσε πολύ παραστατικά την ουσία της.

Υ.Γ
Το ρεπορτάζ αυτό το αφιερώνω στο φίλο μου Χουσεΐν που στο στρατό από κοινού μαζέψαμε χιλιάδες γόπες, πλύναμε πολλά καζάνια, και καθαρίσαμε πολλούς καμπινέδες, καθώς κομμουνιστές, Τούρκοι της Θράκης κ.τ.λ. είχαν κοινή μοίρα, όταν έγινε η επιστράτευση και ήταν ενδεχόμενος ο πόλεμος με την Τουρκία οι δρόμοι μας χωρίσανε: Μετά από μια ολοφάνερη στενή παρακολούθηση σε μένα ανέθεσαν, περιορισμένα, καθήκοντα, στον Χουσεΐν όχι..

Η στροφή της κυβέρνησης επί δεξιά και η αμήχανη αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ

Του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις θα έπρεπε να είναι ό,τι ακριβώς χρειάζεται η αντιπολίτευση για να ανατρέψει, και σύντομα μάλιστα, την κυβέρνηση. Να επιτελέσει, δηλαδή, την αποστολή της: να επισημαίνει τα ουσιαστικά ελαττώματα της κυβερνητικής πολιτικής, και, εφόσον στις επισημάνσεις της ανταποκρίνεται το λαϊκό αίσθημα και οι προσδοκίες μεγάλου τμήματος του λαού, να καταστήσει εμφανή, λ.χ. με συλλαλητήρια, τη διάσταση μεταξύ κοινοβουλευτικής και λαϊκής πλειονότητας και να προκαλέσει, έτσι, εκλογές.

Κορυφαίο γεγονός ήταν το σκάνδαλο των υποκλοπών. εκεί εκπληρώθηκε κυριολεκτικά η λαϊκή ρήση: «Δεν υπάρχει κράτος, κύριε!». Στις επικοινωνίες το αποκλειστικό δικαίωμα του κράτους να καταργεί το απόρρητο, να παρακολουθεί δηλαδή τι λέμε, είναι τόσο βασικό του προνόμιο όσο και η άσκηση της βίας. Γι’ αυτό και τα κράτη ιδρύουν θεσμούς και μηχανισμούς με τους οποίους μπορούν να νομιμοποιούν κάθε φορά και να ασκούν αυτό τους το δικαίωμα. Ασκώντας το, παραβιάζοντας δηλαδή επιλεκτικά το απόρρητο, με προκαθορισμένες νομιμοποιητικές διαδικασίες, δίνει στους πολίτες το αίσθημα της ασφάλειας ότι, εφόσον είναι νομιμόφρονες, οι δική τους επικοινωνία με άλλους δεν παρακολουθείται («καθαρός ουρανός αστραπές δεν φοβάται!») Εάν το κράτος παραιτηθεί από αυτό το προνόμιο ή δεν μεριμνήσει να μην του αμφισβητηθεί, τότε δημιουργείται αίσθημα ανασφάλειας («Δεν υπάρχει κράτος, κύριε!») που μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο αληθινής πολιτικής κρίσης. Και ο πρωθυπουργός δεν το υπερασπίστηκε αυτό το προνόμιο —η ανάθεση του ζητήματος στα δικαστήρια είναι υπεκφυγή.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα ήταν η αναιδής απαίτηση των τραπεζιτών να καταργηθούν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η συλλογική διαπραγμάτευση στη συνείδηση των μισθωτών, ίσως κιόλας πολύ ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, είναι επίσης ένας θεσμός ασφαλείας: εξασφαλίζει αφενός ότι εν πάση περιπτώσει το εισόδημά τους δεν θα εξευτελιστεί, ότι δεν θα εξαθλιωθούν και αφετέρου ότι η ικανότητα των καπιταλιστών να εξαγοράζουν συνειδήσεις, να δημιουργούν κίτρινα σωματεία, να διαιρούν με συστήματα ανταμοιβών και ποινών τους μισθωτούς της επιχείρησής τους κ.λπ., η ισχύς τους δηλαδή, προσκρούει σε έναν θεσμό, τη συνδικαλιστική τους ομοσπονδία, η οποία εξαναγκάζει τους εργοδότες να διαπραγματευτούν.
Μαζί με αυτά υπήρξε η απαγωγή και βίαιη μεταχείριση μεταναστών, που στη συνείδηση πολλών δεν θα ήταν τόσο σοβαρό ζήτημα, εάν την είχαν διαπράξει Έλληνες αστυνομικοί. Από ξένους, όμως, αγγλοαμερικανούς μάλιστα, σε συνδυασμό κιόλας με την αποκάλυψη, λίγο μετά, ότι παρακολουθείται τα τηλέφωνο του πρωθυπουργού από σημείο κοντά στην πρεσβεία των ΗΠΑ, είναι στοιχείο που πολλαπλασιάζει κάθε φόβο: η ανασφάλεια δεν αφορά πια μονάχα Πακιστανούς, δηλαδή γνωστούς Μουσουλμάνους, ύποπτους, όπως μας εξηγούν κάθε τόσο, αλλά στρέφεται εναντίον όλων και προέρχεται από μυστηριώδη «κέντρα».
Η ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι θα επιταχυνθεί το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, όταν αποκαλύπτεται ότι ιδιωτικές εταιρείες τηλεφωνίας είναι άντρα παρακολούθησης τηλεφώνων, θα ήταν επίσης σημαντικό θέμα για την αντιπολίτευση.
Η πολιτική του υπουργείου Πολιτισμού είχε ξεσηκώσει σύσσωμο σχεδόν τον κόσμο των γραμμάτων, με τη διακηρυγμένη της πρόθεση να επαφίεται στο εξής η χρηματοδότηση του πολιτισμού στις διαθέσεις πλούσιων μαικήνων, δηλαδή, με τα σημερινά δεδομένα των μεγάλων επιχειρήσεων.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποτελούν αίτια μεγάλων κινητοποιήσεων, εφόσον, όμως, υπήρχε αντιπολίτευση με διαφορετική παράσταση για την οργάνωση της κοινωνίας και τη διεξαγωγή της πολιτικής.
Ίσως, αυτό ακούγεται υποτιμητικά για τις κοινοβουλευτικές ομάδες της αριστεράς και για την εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση. Εννοεί, όμως, μόνο ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή αξιόπιστη και συγκροτημένη εναλλακτική πρόταση^ για την αριστερά, με άλλα λόγια, είναι επισήμανση ευθυνών και δουλειάς που έχει να κάνει. Άμεσα αναφέρεται στη μείζονα κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, στο ΠΑΣΟΚ.
Με αυτά τα δεδομένα ο πρωθυπουργός έκανε τη μεγάλη κίνηση του ανασχηματισμού της κυβέρνησης. Σε καμία χώρα πολιτικά συγκρίσιμη με την Ελλάδα οι αλλαγές υπουργών και υφυπουργών δεν είναι οι ίδιες τόσο μεγάλο πολιτικό γεγονός ούτε, όπως στην Ελλάδα, αποτελούν θέσφατο της πολιτικής με περιοδικότητα. Άλλωστε είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς για ποιο λόγο χρειάζεται, συνήθως στα μισά της θητείας τους, να αλλάζουν οι περισσότεροι υπουργοί, να φεύγουν από την κυβέρνηση ή να μετακινούνται σε άλλα υπουργεία. Πάντως, από προπαγανδιστικής απόψεως η στιγμή δεν θα μπορούσε να επιλεγεί καλύτερα.
Αφενός χρειαζόταν να απομακρύνει υπουργούς οι οποίοι ήταν πια αδύνατον να σταθούν, όπως ο υπεύθυνος για τη δημόσια τάξη, η οποία επί των ημερών του υπέστη τόσες διαταραχές ώστε να μπορεί να αποκαλείται ο «υπουργός των απαγωγών και των υποκλοπών». Τον Γιώργο Βουλγαράκη, όμως, ισχυρό πολιτικό της Νέας Δημοκρατίας, δεν μπορούσε ο πρωθυπουργός να τον στείλει σπίτι του, όπως τον πανθομολογουμένως αποτυχημένο υφυπουργό Πολιτισμού, Πέτρο Τατούλη ή τον Σπήλιο Παπασπηλιόπουλο.
Οι μόνες αλλαγές που πολιτικά δικαιολογούν τον ανασχηματισμό είναι η αλλαγές στο υπουργείο Εξωτερικών και στο υπουργείο Εργασίας.
Η πρώτη είναι τόσο ριζική —αν και από καιρό γνωστή— ώστε δικαίως απασχόλησε όλους τους σχολιαστές. Όσο και αν δικαιολογείται με εσωκομματικές ισορροπίες, ότι δηλαδή η Ντόρα Μπακογιάννη, δεύτερος άνθρωπος στη Νέα Δημοκρατία, είχε εξ αρχής απαιτήσει αυτό το υπουργείο και είχε λάβει τη σχετική υπόσχεση, η τοποθέτηση της κ. Μπακογιάννη επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας χρειάζεται να εξηγηθεί πολιτικά από τον πρωθυπουργό. Οι εκφρασμένες της απόψεις για τα μείζονα ζητήματα είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με την πολιτική που ακολούθησε ο προκάτοχός της: στο Κυπριακό είχε υποστηρίξει το σχέδιο Ανάν, στο Μακεδονικό είναι σαφώς διαλλακτικότερη, όπως και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις^ προπάντων, όμως, η νέα υπουργός πιθανόν να σηματοδοτεί αποφασιστική μετατόπιση του άξονα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προς τον υπερατλαντικό σύμμαχο.
Όσο τώρα για την αλλαγή στο υπουργείο Εργασίας, εδώ ταιριάζει η φράση του Σίλερ από το δράμα του Η συνομωσία του Φιέσκο στη Γένουα: «Ο αράπης έκανε τη δουλειά του, ο αράπης μπορεί να φύγει.», μια από της παλιότερες αντιρατσιστικές διαμαρτυρίες στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Η ηγεσία Καραμανλή του νεότερου στη Νέα Δημοκρατία είχε ακολουθήσει αντιπολιτευτική τακτική με έντονο λαϊκοδεξιό χρώμα^ για την πολιτική αυτή είχε χρειαστεί τις υπηρεσίες πολιτικών σαν τον Πάνο Παναγιωτόπουλο ή τον Νικήτα Κακλαμάνη, και η τάση αυτή, η αιχμή του δόρατος κατά της λεγόμενης εκσυγχρονιστικής πολιτικής Σημίτη, δεν μπορούσε να μην αποτυπωθεί στην πολιτική του κόμματος και στην κυβέρνηση. Από την άλλη, ο επαναμεταλλαγμένος υπουργός Οικονομίας (νεοφιλελεύθερος επί Μητσοτάκη, κεϋνσιανός εναντίον του Σημίτη, νεοφιλελεύθερος πάλι ως υπουργός του Καραμανλή) χρειάζεται ελευθερία κινήσεων προκειμένου να προχωρήσει γρήγορα στις αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος, στο ασφαλιστικό, τις εργασιακές σχέσεις, στην επιβολή της κυριαρχίας των τραπεζών, στην ιδιωτικοποίηση της υγείας και της παιδείας, των συγκοινωνιών, της ενέργειας, του νερού, σύντομα ίσως και των φυλακών. Κι έτσι χρειάζεται μια κυβέρνηση αμιγώς φιλεργοδοτική στα εργατικά, αμιγώς φιλοκαπιταλιστική στα ιδιοκτησιακά. Ακριβώς αυτή η ανάγκη και τα επακόλουθά της που μόλις είδαμε με τον ανασχηματισμό να γίνουν εστία εσωκομματικών τριβών, εάν μάλιστα οι λαϊκές κινητοποιήσεις συνεχιστούν.
Το πρόβλημα με τη μείζονα αντιπολίτευση είναι ότι ο πρόεδρός της και το περιβάλλον του δεν έχουν επιχειρήματα εναντίον αυτών των απόψεων. Εάν ξαναδεί κανείς τις κατά καιρούς δηλώσεις του τόσο από την εποχή συμμετείχε σε κυβερνήσεις όσο και ως προέδρου του ΠΑΣΟΚ δύσκολα μπορεί να διακρίνει διαφορές μεταξύ Παπανδρέου και Μπακογιάννη στην εξωτερική πολιτική, μεταξύ Παπανδρέου και Γιαννάκου στην ιδιωτικοποίηση της Παιδείας (μάλλον ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι πιο ακραίος), μεταξύ Παπανδρέου και Αλογοσκούφη στη οικονομική πολιτική —ας μην ξεχνάμε ότι δική του ήταν η πρόταση για ανασφάλιστη εργασία των νέων ανέργων.
Ακόμη και προχθές, εν μέσω κοινωνικού αναβρασμού, οι σύμβουλοί του αναγκάστηκαν να χτενίσουν τις δηλώσεις που έκανε κατά τη συνάντησή του με τη ΓΣΕΕ, όπως μας είπαν αυτήκοες μάρτυρες, διότι π.χ. δεν είχε θεωρήσει σοβαρό ζήτημα τη δήλωση του προέδρου του ΣΕΒ περί διάλυσης της ΟΤΟΕ ή διότι ευχήθηκε στην ΓΣΕΕ «κερδοφόρους αγώνες». Θα μου πεις, πρόκειται για τη γνωστή δυσκολία του κ. Παπανδρέου με την ελληνική γλώσσα. Ίσως, αλλά δεν δείχνουν αυτά τι περίπου έχει στο μυαλό του ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Κι εξάλλου, η δυσγλωσσία του κ. Παπανδρέου δεν αντιστοιχεί στην αγλωσσία του τμήματος της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας που προσχώρησε στον νεοφιλελευθερισμό και τώρα δεν καταλαβαίνει ότι τα πράγματα αλλάζουν;
Κι έτσι αποκαλύπτεται ότι, για δεύτερη φορά στην ιστορία του, το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ είναι πώς θα απαλλαγεί από έναν Παπανδρέου. Θέλω να πω, εφόσον αναζητά έναν ρεαλιστικό τρόπο για να επανέλθει στην εξουσία ως κόμμα. Διότι για πολλούς ανθρώπους στο ΠΑΣΟΚ, π.χ. σύντομα στα συνδικάτα ή στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, ίσως μεθαύριο στην αυτοδιοίκηση, μπορεί να αποδειχτεί ότι θα χρειαστεί να ξανασκεφτούν το ζήτημα της πολιτικής τους στάσης εκ βαθρων.

Η στροφή της κυβέρνησης επί δεξιά και η αμήχανη αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ

Του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις θα έπρεπε να είναι ό,τι ακριβώς χρειάζεται η αντιπολίτευση για να ανατρέψει, και σύντομα μάλιστα, την κυβέρνηση. Να επιτελέσει, δηλαδή, την αποστολή της: να επισημαίνει τα ουσιαστικά ελαττώματα της κυβερνητικής πολιτικής, και, εφόσον στις επισημάνσεις της ανταποκρίνεται το λαϊκό αίσθημα και οι προσδοκίες μεγάλου τμήματος του λαού, να καταστήσει εμφανή, λ.χ. με συλλαλητήρια, τη διάσταση μεταξύ κοινοβουλευτικής και λαϊκής πλειονότητας και να προκαλέσει, έτσι, εκλογές.

Κορυφαίο γεγονός ήταν το σκάνδαλο των υποκλοπών. εκεί εκπληρώθηκε κυριολεκτικά η λαϊκή ρήση: «Δεν υπάρχει κράτος, κύριε!». Στις επικοινωνίες το αποκλειστικό δικαίωμα του κράτους να καταργεί το απόρρητο, να παρακολουθεί δηλαδή τι λέμε, είναι τόσο βασικό του προνόμιο όσο και η άσκηση της βίας. Γι’ αυτό και τα κράτη ιδρύουν θεσμούς και μηχανισμούς με τους οποίους μπορούν να νομιμοποιούν κάθε φορά και να ασκούν αυτό τους το δικαίωμα. Ασκώντας το, παραβιάζοντας δηλαδή επιλεκτικά το απόρρητο, με προκαθορισμένες νομιμοποιητικές διαδικασίες, δίνει στους πολίτες το αίσθημα της ασφάλειας ότι, εφόσον είναι νομιμόφρονες, οι δική τους επικοινωνία με άλλους δεν παρακολουθείται («καθαρός ουρανός αστραπές δεν φοβάται!») Εάν το κράτος παραιτηθεί από αυτό το προνόμιο ή δεν μεριμνήσει να μην του αμφισβητηθεί, τότε δημιουργείται αίσθημα ανασφάλειας («Δεν υπάρχει κράτος, κύριε!») που μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο αληθινής πολιτικής κρίσης. Και ο πρωθυπουργός δεν το υπερασπίστηκε αυτό το προνόμιο —η ανάθεση του ζητήματος στα δικαστήρια είναι υπεκφυγή.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα ήταν η αναιδής απαίτηση των τραπεζιτών να καταργηθούν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η συλλογική διαπραγμάτευση στη συνείδηση των μισθωτών, ίσως κιόλας πολύ ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, είναι επίσης ένας θεσμός ασφαλείας: εξασφαλίζει αφενός ότι εν πάση περιπτώσει το εισόδημά τους δεν θα εξευτελιστεί, ότι δεν θα εξαθλιωθούν και αφετέρου ότι η ικανότητα των καπιταλιστών να εξαγοράζουν συνειδήσεις, να δημιουργούν κίτρινα σωματεία, να διαιρούν με συστήματα ανταμοιβών και ποινών τους μισθωτούς της επιχείρησής τους κ.λπ., η ισχύς τους δηλαδή, προσκρούει σε έναν θεσμό, τη συνδικαλιστική τους ομοσπονδία, η οποία εξαναγκάζει τους εργοδότες να διαπραγματευτούν.
Μαζί με αυτά υπήρξε η απαγωγή και βίαιη μεταχείριση μεταναστών, που στη συνείδηση πολλών δεν θα ήταν τόσο σοβαρό ζήτημα, εάν την είχαν διαπράξει Έλληνες αστυνομικοί. Από ξένους, όμως, αγγλοαμερικανούς μάλιστα, σε συνδυασμό κιόλας με την αποκάλυψη, λίγο μετά, ότι παρακολουθείται τα τηλέφωνο του πρωθυπουργού από σημείο κοντά στην πρεσβεία των ΗΠΑ, είναι στοιχείο που πολλαπλασιάζει κάθε φόβο: η ανασφάλεια δεν αφορά πια μονάχα Πακιστανούς, δηλαδή γνωστούς Μουσουλμάνους, ύποπτους, όπως μας εξηγούν κάθε τόσο, αλλά στρέφεται εναντίον όλων και προέρχεται από μυστηριώδη «κέντρα».
Η ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι θα επιταχυνθεί το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, όταν αποκαλύπτεται ότι ιδιωτικές εταιρείες τηλεφωνίας είναι άντρα παρακολούθησης τηλεφώνων, θα ήταν επίσης σημαντικό θέμα για την αντιπολίτευση.
Η πολιτική του υπουργείου Πολιτισμού είχε ξεσηκώσει σύσσωμο σχεδόν τον κόσμο των γραμμάτων, με τη διακηρυγμένη της πρόθεση να επαφίεται στο εξής η χρηματοδότηση του πολιτισμού στις διαθέσεις πλούσιων μαικήνων, δηλαδή, με τα σημερινά δεδομένα των μεγάλων επιχειρήσεων.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποτελούν αίτια μεγάλων κινητοποιήσεων, εφόσον, όμως, υπήρχε αντιπολίτευση με διαφορετική παράσταση για την οργάνωση της κοινωνίας και τη διεξαγωγή της πολιτικής.
Ίσως, αυτό ακούγεται υποτιμητικά για τις κοινοβουλευτικές ομάδες της αριστεράς και για την εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση. Εννοεί, όμως, μόνο ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή αξιόπιστη και συγκροτημένη εναλλακτική πρόταση, για την αριστερά, με άλλα λόγια, είναι επισήμανση ευθυνών και δουλειάς που έχει να κάνει. Άμεσα αναφέρεται στη μείζονα κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, στο ΠΑΣΟΚ.
Με αυτά τα δεδομένα ο πρωθυπουργός έκανε τη μεγάλη κίνηση του ανασχηματισμού της κυβέρνησης. Σε καμία χώρα πολιτικά συγκρίσιμη με την Ελλάδα οι αλλαγές υπουργών και υφυπουργών δεν είναι οι ίδιες τόσο μεγάλο πολιτικό γεγονός ούτε, όπως στην Ελλάδα, αποτελούν θέσφατο της πολιτικής με περιοδικότητα. Άλλωστε είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς για ποιο λόγο χρειάζεται, συνήθως στα μισά της θητείας τους, να αλλάζουν οι περισσότεροι υπουργοί, να φεύγουν από την κυβέρνηση ή να μετακινούνται σε άλλα υπουργεία. Πάντως, από προπαγανδιστικής απόψεως η στιγμή δεν θα μπορούσε να επιλεγεί καλύτερα.
Αφενός χρειαζόταν να απομακρύνει υπουργούς οι οποίοι ήταν πια αδύνατον να σταθούν, όπως ο υπεύθυνος για τη δημόσια τάξη, η οποία επί των ημερών του υπέστη τόσες διαταραχές ώστε να μπορεί να αποκαλείται ο «υπουργός των απαγωγών και των υποκλοπών». Τον Γιώργο Βουλγαράκη, όμως, ισχυρό πολιτικό της Νέας Δημοκρατίας, δεν μπορούσε ο πρωθυπουργός να τον στείλει σπίτι του, όπως τον πανθομολογουμένως αποτυχημένο υφυπουργό Πολιτισμού, Πέτρο Τατούλη ή τον Σπήλιο Παπασπηλιόπουλο.
Οι μόνες αλλαγές που πολιτικά δικαιολογούν τον ανασχηματισμό είναι η αλλαγές στο υπουργείο Εξωτερικών και στο υπουργείο Εργασίας.
Η πρώτη είναι τόσο ριζική —αν και από καιρό γνωστή— ώστε δικαίως απασχόλησε όλους τους σχολιαστές. Όσο και αν δικαιολογείται με εσωκομματικές ισορροπίες, ότι δηλαδή η Ντόρα Μπακογιάννη, δεύτερος άνθρωπος στη Νέα Δημοκρατία, είχε εξ αρχής απαιτήσει αυτό το υπουργείο και είχε λάβει τη σχετική υπόσχεση, η τοποθέτηση της κ. Μπακογιάννη επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας χρειάζεται να εξηγηθεί πολιτικά από τον πρωθυπουργό. Οι εκφρασμένες της απόψεις για τα μείζονα ζητήματα είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με την πολιτική που ακολούθησε ο προκάτοχός της: στο Κυπριακό είχε υποστηρίξει το σχέδιο Ανάν, στο Μακεδονικό είναι σαφώς διαλλακτικότερη, όπως και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις^ προπάντων, όμως, η νέα υπουργός πιθανόν να σηματοδοτεί αποφασιστική μετατόπιση του άξονα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προς τον υπερατλαντικό σύμμαχο.
Όσο τώρα για την αλλαγή στο υπουργείο Εργασίας, εδώ ταιριάζει η φράση του Σίλερ από το δράμα του Η συνομωσία του Φιέσκο στη Γένουα: «Ο αράπης έκανε τη δουλειά του, ο αράπης μπορεί να φύγει.», μια από της παλιότερες αντιρατσιστικές διαμαρτυρίες στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Η ηγεσία Καραμανλή του νεότερου στη Νέα Δημοκρατία είχε ακολουθήσει αντιπολιτευτική τακτική με έντονο λαϊκοδεξιό χρώμα, για την πολιτική αυτή είχε χρειαστεί τις υπηρεσίες πολιτικών σαν τον Πάνο Παναγιωτόπουλο ή τον Νικήτα Κακλαμάνη, και η τάση αυτή, η αιχμή του δόρατος κατά της λεγόμενης εκσυγχρονιστικής πολιτικής Σημίτη, δεν μπορούσε να μην αποτυπωθεί στην πολιτική του κόμματος και στην κυβέρνηση. Από την άλλη, ο επαναμεταλλαγμένος υπουργός Οικονομίας (νεοφιλελεύθερος επί Μητσοτάκη, κεϋνσιανός εναντίον του Σημίτη, νεοφιλελεύθερος πάλι ως υπουργός του Καραμανλή) χρειάζεται ελευθερία κινήσεων προκειμένου να προχωρήσει γρήγορα στις αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος, στο ασφαλιστικό, τις εργασιακές σχέσεις, στην επιβολή της κυριαρχίας των τραπεζών, στην ιδιωτικοποίηση της υγείας και της παιδείας, των συγκοινωνιών, της ενέργειας, του νερού, σύντομα ίσως και των φυλακών. Κι έτσι χρειάζεται μια κυβέρνηση αμιγώς φιλεργοδοτική στα εργατικά, αμιγώς φιλοκαπιταλιστική στα ιδιοκτησιακά. Ακριβώς αυτή η ανάγκη και τα επακόλουθά της που μόλις είδαμε με τον ανασχηματισμό να γίνουν εστία εσωκομματικών τριβών, εάν μάλιστα οι λαϊκές κινητοποιήσεις συνεχιστούν.
Το πρόβλημα με τη μείζονα αντιπολίτευση είναι ότι ο πρόεδρός της και το περιβάλλον του δεν έχουν επιχειρήματα εναντίον αυτών των απόψεων. Εάν ξαναδεί κανείς τις κατά καιρούς δηλώσεις του τόσο από την εποχή συμμετείχε σε κυβερνήσεις όσο και ως προέδρου του ΠΑΣΟΚ δύσκολα μπορεί να διακρίνει διαφορές μεταξύ Παπανδρέου και Μπακογιάννη στην εξωτερική πολιτική, μεταξύ Παπανδρέου και Γιαννάκου στην ιδιωτικοποίηση της Παιδείας (μάλλον ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι πιο ακραίος), μεταξύ Παπανδρέου και Αλογοσκούφη στη οικονομική πολιτική —ας μην ξεχνάμε ότι δική του ήταν η πρόταση για ανασφάλιστη εργασία των νέων ανέργων.
Ακόμη και προχθές, εν μέσω κοινωνικού αναβρασμού, οι σύμβουλοί του αναγκάστηκαν να χτενίσουν τις δηλώσεις που έκανε κατά τη συνάντησή του με τη ΓΣΕΕ, όπως μας είπαν αυτήκοες μάρτυρες, διότι π.χ. δεν είχε θεωρήσει σοβαρό ζήτημα τη δήλωση του προέδρου του ΣΕΒ περί διάλυσης της ΟΤΟΕ ή διότι ευχήθηκε στην ΓΣΕΕ «κερδοφόρους αγώνες». Θα μου πεις, πρόκειται για τη γνωστή δυσκολία του κ. Παπανδρέου με την ελληνική γλώσσα. Ίσως, αλλά δεν δείχνουν αυτά τι περίπου έχει στο μυαλό του ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Κι εξάλλου, η δυσγλωσσία του κ. Παπανδρέου δεν αντιστοιχεί στην αγλωσσία του τμήματος της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας που προσχώρησε στον νεοφιλελευθερισμό και τώρα δεν καταλαβαίνει ότι τα πράγματα αλλάζουν;
Κι έτσι αποκαλύπτεται ότι, για δεύτερη φορά στην ιστορία του, το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ είναι πώς θα απαλλαγεί από έναν Παπανδρέου. Θέλω να πω, εφόσον αναζητά έναν ρεαλιστικό τρόπο για να επανέλθει στην εξουσία ως κόμμα. Διότι για πολλούς ανθρώπους στο ΠΑΣΟΚ, π.χ. σύντομα στα συνδικάτα ή στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, ίσως μεθαύριο στην αυτοδιοίκηση, μπορεί να αποδειχτεί ότι θα χρειαστεί να ξανασκεφτούν το ζήτημα της πολιτικής τους στάσης εκ βαθρων.

Ο χαφιές μας

Του Περικλή Κοροβέση

Ας αρχίσουμε σήμερα μ’ ένα ποίημα του Γιώργου Μποτονάκη, από το πάντα καλό λογοτεχνικό περιοδικό «Μανδραγόρας» (τ. 33). Ο τίτλος του ποιήματος είναι «Ο χαφιές μας». «Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, εδώ και πέντε αιώνες, ο χαφιές μας δεν στέκεται πια στην πόρτα μας. Ανησυχήσαμε. Ή μάλλον αναρωτηθήκαμε μήπως μετανόησε ή αυτοκτόνησε, μήπως τρελάθηκε ή έφυγε ίσως για πάντα. Ψάξαμε τότε απεγνωσμένα στ’ αραχνιασμένα υπόγεια της ΕΣΑ, στα γελαστά γραφεία της Ασφάλειας, στα γυαλισμένα μάρμαρα της εξουσίας και στ’ απάνεμα τσαντίρια των νέων διανοητών. Καιρός πια είπαμε να πάρουμε στα χέρια μας, την ίδια τη σωτηρία μας. Ξημέρωνε Χριστούγεννα και η δυσοσμία στο στόμα μας, τον πρόδωσε. Στέκεται τώρα ακίνητος στις απάτητες γωνίες του νου μας και κρυφακούει στις γρίλιες να καταδώσει την τρέλα της αθωότητας. Είναι πολύ επικίνδυνο αυτό το ποίημα να έχει γράμματα και νοήματα». (Το ποίημα στην αρχική του μορφή είναι χωρίς σημεία στίξεως. Κρίθηκαν αναγκαία για τη μεταγραφή. Ελπίζω να μην θυμώσει ο ποιητής).
Αν και η ποίηση δεν προσφέρεται για πολιτικές αναλύσεις, εντούτοις σ’ αυτό το ποίημα βρήκα μια εξαίρετη περιγραφή της μεταπολίτευσης και της Αριστεράς. Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας, έγινε εδώ και «πέντε αιώνες», αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα για να καταλάβουμε την ποιότητα αυτής της Δημοκρατίας που ήθελε την Αριστερά θεσμικό συνεταίρο της. Η εξουσία εγκατέλειψε τον παραδοσιακό αντικομουνισμό της και ο νυν πρωθυπουργός της χώρας δηλώνει αναγνώστης του Μαρξ και θαυμαστής της ΕΔΑ. Και αυτό δεν έγινε μόνο στην Ελλάδα. Μετά την πτώση του «υπαρκτού», ο αντικομουνισμός, σαν επίσημη πολιτική των καπιταλιστών, έφυγε από τη ρητορική τους και αντικαταστάθηκε από την τρομοκρατία του Ισλάμ. Ο κομμουνισμός της Κίνας δεν είναι καθόλου ενοχλητικός ούτε φυσικά αυτός του Βιετνάμ. Μπορεί να ενοχλούν ακόμα η Κούβα και Β. Κορέα αλλά για άλλους λόγους η κάθε μια από αυτές τις δύο χώρες.
Αν κάπου μπορούμε να δούμε αντικομουνισμό είναι στην αναθεώρηση και στον αρνητισμό της Ιστορίας, σαν αυτό το μνημόνιο που ψήφισε η Ε.Ε. Στην ουσία θέλει να διαγράψει ό,τι πέτυχαν οι λαοί ακριβώς με την πάλη των τάξεων, που την θεωρεί αιτία όλων των κακών και να αναθεωρηθεί ο ρόλος της ΕΣΣΔ και του Στάλιν για τη συντριβή του ναζισμού. Συχνά ακούγεται – σχεδόν από παντού – ακούγονται φωνές που λένε πως για πρώτη φορά στον τόπο μας λειτούργησαν οι δημοκρατικοί θεσμοί για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Μήπως πρέπει να δούμε και την ποιότητα αυτής της Δημοκρατίας «στα γυαλισμένα μάρμαρα της εξουσίας» και του «εσωτερικού μας χαφιέ» που μας προσαρμόζει σιγά σιγά σ’ αυτήν την εξουσία που κάποτε, με την αθωότητά μας, πολεμούσαμε;
Τριακόσιες είκοσι πέντε χιλιάδες άνθρωποι σ’ όλον τον κόσμο είναι στη λίστα των τρομοκρατών σύμφωνα με τις αποκαλύψεις της «Ουάσιγκτον Ποστ». Ο Μπλερ ποινικοποίησε και τον εγκωμιασμό της τρομοκρατίας. Και αυτό σημαίνει απλά: αν κάποιος Βρετανός δημοσιογράφος υποστηρίξει πως η Χαμάς είναι νόμιμη κυβέρνηση στην Παλαιστίνη σημαίνει πως εγκωμιάζει την τρομοκρατία. Η Χαμάς επισήμως έχει χαρακτηρισθεί ως τρομοκρατική οργάνωση. Το νέο δόγμα του «Μακρύ Πολέμου» του Μπους που δόθηκε αυτές τις μέρες στην δημοσιότητα, σημαίνει διαρκή πόλεμο με δεκάδες χώρες από την Αφρική ως την Άπω Ανατολή και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι ακτιβιστές ανά τον κόσμο που θα εναντιωθούν σ’ αυτούς τους πολέμους δεν θα ενταχθούν άνετα στο διεθνές δίκτυο της τρομοκρατίας; Και ό,τι γίνεται στις ΗΠΑ ή στην Βρετανία, σε λίγο γίνεται νόμος και στην Ε.Ε. Και φυσικά και στην Ελλάδα που δεν έχει απολύτως κανένα λόγο να μην εφαρμόσει όλες τις ντιρεκτίβες των ΗΠΑ και της Ε.Ε.
Έχουμε ποτέ σκεφθεί πως το νομικό οπλοστάσιο της χούντας διέφερε ελάχιστα από το σημερινό και σε μερικές περιπτώσεις το σημερινό είναι χειρότερο; Η χούντα επισήμως δεν δεχόταν πως γινόντουσαν βασανιστήρια στην Ελλάδα και δεν είχαμε ούτε μια φωτογραφία αντίστοιχη μ’ αυτές του Γκουντανάμο ή του Αμπού Γκράιμπ που τις βλέπουμε πια και στην τηλεόραση. Ίσως ο χαφιές του ποιητή, να μας έχει ναρκώσει κιόλας και να κοιμόμαστε τον ύπνο του δικαίου, «στα απάνεμα τσαντήρια των νέων διανοητών».

Φοβού τους δαναούς και (πολυ)δωρας φέροντες

Γεράσιμος ο Αλιεύς
alieys@mailbox.gr

Για πρώτη φορά ο Γ. Παπανδρέου ζήτησε με τσαμπουκά, μάλιστα, εκλογές.
– Εντάξει το ΠΑΣΟΚ χάνει το 5% της δύναμής του κάθε εξάμηνο, στην πρόθεση ψήφου, αλλά η ΝΔ πέφτει κατά 10%.
Πήγε σε μάγισσες, σε καφετζούδες και στατικολόγους. Οι πρώτες του είπαν ότι βλέπoυν σε 6 τέρμινα να έρχεται ένα άσπρο άλογο. Οι άλλοι του ανέλυσαν ότι σε 13,5 μήνες το ΠΑΣΟΚ θα ξεπεράσει τη ΝΔ κατά 0,1%.
– Και αυτό χωρίς προσπάθεια. Σαν την ελιά που έχει κτυπηθεί από δάκο βλέπουν να πέφτει ο Καραμανλής.

Ούτε καν σ’ άλλα μέσα προσέφυγε, όπως έκανε ο Σύλβιο που δήλωσε ότι θα σαρώσει στις εκλογές με τη ζωτικότητα που θα του χαρίσει η τριμηνιαία αποχή από το σεξ.
– Φθίνει η ΝΔ και χωρίς αντίπαλο. Ούτε με τα μερεμέτια του ανασχηματισμού.

Στη Δημοκρατία πάντως δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Ψάξανε από δω, ψάξανε από κει βρέθηκε διάδοχος. Έστω και από Μητσοτακέϊκο.
– Πάντως το ισοζύγιο των κομμουνιστικοφρόνων στην κυβέρνηση παρέμεινε αμετάβλητο. Εκδιώχθηκε ο κόκκινος Πάνος, αλλά μπήκε ο μαρξιστής Κασσίμης.

Ο Τατούλης δε μετρούσε. Τον θεωρούσαν αποπαίδι.
– Πάντως με την είσοδο του Πολύδωρα η λαϊκή δεξιά βγήκε ενισχυμένη.

Με νέα κράνη, γκλόμπς και καινούργια παραλαβή χημικών έκανε αμέσως αισθητή την παρουσία της στους απεργούς των Λιπασμάτων και στους τραπεζικούς.
– Βαριά ήττα, όμως, υπέστη η καραμανλική αριστερά. Φάγανε τον Καραμανλή από υπουργό Πολιτισμού και βάλανε τον Βουλγαράκη, πρύτανη της μεγάλης των μπάτσων σχολής.

Άστοχες οι επιλογές του Καραμανλή. Τον Πολύδωρα έπρεπε να τον βάλει υπουργό Τουρισμού ή Πολιτισμού. Έστω πρόεδρο του ΑΣΕΠ.
– Σ’ αυτά τα υπουργεία θα διέπρεπε. Από τότε που είπε στην Κλόντια Σίφερ «μάι νέιμ ις Μπάϋρον. Γιου νόυ, λάικ δε πόετ», η Κλόντια έχει αϋπνίες από το μεγαλείο του.
Και ως πρόεδρος του ΑΣΕΠ θα διέπρεπε. Θα έκανε πράξη τη σοφή ρήση του παραμονές των εκλογών «μόλις πάρουμε τις εκλογές θα βάλουμε τα δικά μας παιδιά».

– Εντάξει μπορεί να στομώσανε από τα γαλάζια παιδιά, αλλά πάντα υπάρχουν διασταλτικά περιθώρια.
Τον Τσιτουρίδη τον χαντάκωσε βάζοντάς τον στη θέση του κόκκινου Πάνου. Περισσότερο θα του ταίριαζε το υπουργείο Παιδείας.
– Ξέρει τα κόλπα για τις μεταγραφές γόνων πολιτικών και επιχειρηματιών.

Ο Αβραμόπουλος στο Τουρισμού ήταν στο κατάλληλο πόστο. Αλλά και στο υπουργείο Υγείας μπορεί να πουλήσει φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Άλλο τα ράντζα με δαντέλες και άλλο σκέτα ράντζα.
– Δεδομένων όλων τούτων καλά έκανε η TV 9,02 που μέχρι αργά το βράδυ δεν είχε αναφέρει ως είδηση τον ανασχηματισμό.
Χεστήκαμε είπαν. Τι να πούμε, ότι έφαγαν τους κόκκινους και έβαλαν τους γαλάζιους; Και συνέχισαν το πρόγραμμά τους με τις πωλήσεις χαλαρωτικών στρωμάτων.

– Ίδια αντίληψη και στον «Ριζοσπάστη» Τη γραμμή της μη είδησης του 902 –χαιρέτησε ο σ. Μαΐλης συντάκτης των ευφυολογημάτων της τελευταίας σελίδας του Ριζοσπάστη.
Παρά τις ανελαστικότητες της κοινωνίας η επανίδρυση του κράτους καλά προχωράει. Οι βιομήχανοι επιτέλους βγαίνουν από το κοινωνικό περιθώριο όπου τους είχε οδηγήσει η εκμετάλλευσή τους από τους εργάτες στη σοσιαλιστική περίοδο της χώρας.

– Οι τραπεζίτες γυρίζοντας από σαλέ σε σαλέ σαν τους τσιγγάνους επιτέλους αρχίζουν και νιώθουν ανθρώπινα. Θα ληστεύουν τους δανειολήπτες χωρίς προσκόμματα.
Θα υπάρξει νόμος και τάξη. Στην Τράπεζα Πειραιώς ήδη μοίρασαν διακριτικά σε στελέχη, όπως γίνεται στο στράτευμα. Ο υποδεκανέας – δόκιμος ταμειολογιστής μια «σαρδέλα». Ο ταμειολογιστής δύο σαρδέλες. Στους σεκιουριτάδες θα βάζουν και κορώνα στο πηλίκιό τους.

– Πάντως η αξιωματική αντιπολίτευση στηρίζει τους εργαζόμενους. Με αποφασιστικό τρόπο διαμήνυσε στην κυβέρνηση ότι επί της διαδικασίας οι θέσεις της της είναι απαράδεχτες.
Βλέποντας τέτοια δομική αντιπολίτευση κάλεσαν τον Παπανδρέου στη ΓΣΕΕ για να ενισχύσει τον αγώνα της.
– Σκληρός αλλά δίκαιος ο Γιώργος. Ζήτησε από τα συνδικάτα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Και όσα δεν το κάνουν ας καταργηθούν, είπε. Όπως λέμε τον κάλεσαν στο γάμο τους και τους είπε και του χρόνου.
Δυστυχώς δεν τον κάλεσε η ΟΤΟΕ. Εκεί θα έλεγε στους συνδικαλιστές της να τα μαζέψουν και να φεύγουν.
– Πάντως κύριος και με τρόπους. Στο τέλος τους ευχήθηκε «κερδοφόρους αγώνες».
Στην Ένωση Ελληνικών Τραπεζών θα ευχηθεί «νικηφόρους αγώνες».

– Μεγάλη απώλεια ο κόκκινος Πάνος. Με το που τον φάγανε, ο Κυριακόπουλος του ΣΕΒ ξεσάλωσε.
Χωρίς ίχνος ευγένειας, όπως ο Γιώργος δήλωσε ότι ο ρόλος των συνδικάτων είναι να υπερασπίζουν τα συμφέροντα των εργαζομένων, αλλά και των εργοδοτών. Και όσα δεν παίζουν τέτοιο ρόλο να καταργηθούν, φωτογραφίζοντας την ΟΤΟΕ.
– Ευτυχώς που μέσα στο χαμό κληθείς από την «Αυγή», ο Μίμης Ανδρουλάκης υποστήριξε την υποψηφιότητα Τσίπρα, ως νέου εναντίον των «βαμπίρ» της πολιτικής.
Το τι λέει επί της ουσίας ο Τσίπρας άφησε να το σχολιάσουν οι «κανίβαλλοι» του βιβλίου του.

Ο,ΤΙ ΣΥΜΒΕΙ ΣΤΑ ΠΕΡΙΞ

Νοσοκομείο Ικαρίας: Ανάκληση των αποσπάσεων ζητούν οι γιατροί

Θύελλα αντιδράσεων ξεσήκωσε η απόσπαση δύο γιατρών και μιας νοσοκόμας από τον διοικητή του Νοσοκομείου Ικαρίας, για την προσωρινή κάλυψη των κενών θέσεων του Κέντρου Υγείας Ευδήλου. Συγκεκριμένα, ο σύλλογος εργαζομένων του Νοσοκομείου, σε γενική συνέλευσή του, την οποία πραγματοποίησε στις 27 Ιανουαρίου, αποφάσισε ομόφωνα την άμεση ανάκληση της απόφασης των αποσπάσεων των γιατρών και τη στελέχωση με μόνιμο προσωπικό του Νοσοκομείου και του Κέντρου Υγείας, την απαλλαγή του διευθυντή ιατρικής υπηρεσίας Στ. Βελώνια, από τα καθήκοντά του, γιατί με τις αντισυναδελφικές πράξεις του πλήττει τη σοβαρότητα και την αξιοπιστία του θεσμού. Επίσης, ο σύλλογος ζήτησε τη σύσταση επιστημονικού συμβουλίου του νοσοκομείου, το οποίο δεν λειτουργεί εδώ κι ένα χρόνο, και κάλεσε σε σύσκεψη τους φορείς στον Εύδηλο για την απόφαση συλλαλητηρίου.

«Χαραυγή», 4 Φεβρουαρίου 2006
Εβδομαδιαία εφημερίδα Σάμου - Ικαρίας - Φουρνών

“Αργοπεθαίνει” το ΚΤΕΛ Αγρινίου

Ο Αλέξανδρος Μπίκας, στο ρεπορτάζ του, αναφέρεται στα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που εδώ και αρκετό καιρό καθιστούν μη βιώσιμη τη λειτουργία του ΚΤΕΛ Αγρινίου, το οποίο συνδέει τις γύρω περιοχές σε ακτίνα μεγαλύτερη ακόμη και των 25 χλμ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Μεταφορών, το ΚΤΕΛ Αγρινίου είναι το έκτο οικονομικά ασθενέστερο στο σύνολο των 35 που λειτουργούν στην ελληνική επικράτεια, με πρώτο στον κατάλογο, το ΚΤΕΛ του Αιγίου. Οι περισσότερες γραμμές είναι ζημιογόνες λόγω των αυξημένων λειτουργικών εξόδων, αλλά κυρίως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού των πολιτών που μετακινούνται με αυτό. Η διοίκηση, μπροστά στο οικονομικό αδιέξοδο, προσανατολίζεται στην περικοπή και μείωση των ζημιογόνων δρομολογίων, κάτι που θα έχει αρνητικές επιπτώσεις οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα για την ευρύτερη περιοχή. Σε μια πρώτη φάση αναμένονται περικοπές της τάξεως του 20 έως και 30%, ενώ, όσο αφορά τους προορισμούς, θα πληγούν οι δήμοι Αγγελοκάστρου και Παρακαμπυλίων. Πάντως, από τη λειτουργία του εν λόγω ΚΤΕΛ εξαρτώνται πενήντα οικογένειες, πέρα από το κοινωνικό έργο που επιτελεί.

«Πολιτεία Αιτωλών και Ακαρνανών», 7 Φεβρουαρίου 2006
Εβδομαδιαία τοπική εφημερία

Συρματοβιομηχανία ΔΑΡΙΓΚ: Καμία προσπάθεια για την επαναλειτουργία της

Στο Εργατικό Κέντρο Εύβοιας, στις 12 Φεβρουαρίου, το σωματείο των πρώην εργαζομένων της ΔΑΡΙΓΚ πραγματοποίησε γενική συνέλευση, στην οποία τονίστηκε ότι γι’ αυτούς δεν έχει πλέον σημασία ποια διαδικασία εκκαθάρισης θα ακολουθήσει η εταιρεία, αφού δεν υπάρχει καμιά σοβαρή προσπάθεια επαναλειτουργίας του εργοστασίου της. Οι άνεργοι της συρματουργίας ετοιμάζονται με δυναμικές κινητοποιήσεις να κατέβουν και πάλι στους δρόμους με μοναδικό αίτημα την είσπραξη των δεδουλευμένων τους. Οι εργαζόμενοι κατήγγειλαν για μια ακόμη φορά την κυβέρνηση και τους φορείς του νομού για την αδιαφορία που έδειξαν στο πρόβλημά τους. Η ημερομηνία και η τελική μορφή των κινητοποιήσεων – πιθανώς κατάληψη δημόσιων κτιρίων, καθώς και του εργοστασίου– θα αποφασιστεί από το διοικητικό συμβούλιο του σωματείου.

«Ευβοϊκός Τύπος», 14 Φεβρουαρίου 2006
Καθημερινή εφημερίδα της Εύβοιας

Τα αθλητικά της... Εποχής!

Ρομαίν Αργυρούδης
romen_epohi@yahoo.gr

«Άστεγος» με απόφαση της ΕΠΑΕ έμεινε ο Αστέρας 2004. Η λίγκα του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, με απόφασή της, ανάγκασε τον πρωτοπόρο της Α’ κατηγορίας ΕΠΣΑ Αστέρα 2004 Καισαριανής να εγκαταλείψει τη φυσική του έδρα, που είναι το Δημοτικό Στάδιο «Μιχάλης Κρητικόπουλος» στην Καισαριανή, με το αιτιολογικό «να μην χαλάσει το χορτάρι». Η διοίκηση του δραστήριου συλλόγου δεν έμεινε με «σταυρωμένα τα χέρια», καθώς ξεκίνησε αγώνα για να υλοποιηθεί μια σειρά προτάσεων, που θα βελτιώσουν τις γηπεδικές συνθήκες και όχι μόνο στην περιοχή της Καισαριανής που είναι γνωστή ως «Νταμάρια». Με επιστολή προς την ΕΠΣΑ ο Αστέρας 2004 ζητάει από τη διοργανώτρια αρχή να εξετάσει τις τεχνικές συνθήκες, προκειμένου να διαμορφωθεί σε γήπεδο κανονικών διαστάσεων του βοηθητικού, ώστε να βρεθούν στη συνέχεια τα απαραίτητα κονδύλια για την υλοποίηση του έργου.

*** Ανάλογη επιστολή στάλθηκε και στην Επιτροπή του Δημοτικού Σταδίου, με την οποία κατατέθηκαν και συγκεκριμένες προτάσεις ώστε το «Μιχ. Κρητικόπουλος» να μετεξελιχθεί «σ’ ένα πρωτοποριακό αθλητικό, ιστορικό, πολιτιστικό, ψυχαγωγικό και φυσιολατρικό κέντρο, που θα αποτελεί στολίδι για το ποδόσφαιρο, την Καισαριανή και καμάρι των αθλητών και των φιλάθλων». Ας ελπίσουμε ότι οι αρμόδιοι (υπευθυνοανεύθυνοι...) θα στηρίξουν την πρόταση του Αστέρα και έτσι ο καισαριανιώτικος σύλλογος δεν θα γυρνάει σαν «κατάρα» από γήπεδο σε γήπεδο.

*** Με έναν αρκετά ασυνήθιστο, πρωτότυπο και αναμφίβολα ευρηματικό τρόπο αποφάσισε να δώσει απάντηση η εφημερίδα «Il Romanista» σε κάποιες ακραίες νεοναζιστικές και αντισημιτικές απόψεις που χαρακτηρίζουν ορισμένους από τους οπαδούς της Ρόμα. Η εν λόγω εφημερίδα, που έχει κυκλοφορία περίπου 10.000 φύλλων ημερησίως, και η οποία απευθύνεται στους φίλους της ομάδας της «αιώνιας πόλης», θα προσφέρει σε κάποια από τις επόμενες εκδόσεις της DVD της διάσημης ταινίας του Ρομπέρτο Μπενίνι «La vita e bella» («Η ζωή είναι ωραία»). Αφορμή τα διάφορα πανό με νεοναζιστικό περιεχόμενο που έκαναν την εμφάνισή τους στο «Ολίμπικο» πριν από περίπου δύο εβδομάδες, κατά την διάρκεια της αναμέτρησης της Ρόμα με τη Λιβόρνο για το πρωτάθλημα. Το ερώτημα βέβαια είναι: διαβάζουν εφημερίδες οι χουλιγκάνοι;

*** Νέα τροπή στην υπόθεση Κεντέρη-Θάνου, καθώς ο Ιβ Φορτιέ, πρόεδρος του Διεθνούς Δικαστηρίου της Λοζάνης (CAS), υπέβαλε την παραίτησή του μετά την αίτηση εξαίρεσης που είχαν καταθέσει οι δύο αθλητές (και η πλευρά του Τιμ Μοντγκόμερι) και τις επιφυλάξεις που είχε εκφράσει ο ΣΕΓΑΣ για τις σχέσεις που διατηρούσε το νομικό γραφείο που εκπροσωπούσε με την WADA (Παγκόσμια Υπηρεσία Καταπολέμησης του Ντόπινγκ). Η εξέλιξη αυτή επέφερε και την αναβολή της εκδίκασης της υπόθεσης που είχε προγραμματιστεί για τις 22 και 23 Φεβρουαρίου και πλέον αναμένεται να οριστεί νέα ημερομηνία.

*** Για μια ακόμη φορά η πλευρά Κεντέρη-Θάνου κατάφερε να μην διεξαχθεί η δίκη που υποτίθεται ότι τόσο πολύ θέλει! Είναι χαρακτηριστικό ότι στην επιστολή παραίτησής του προς το CAS ο κ. Φορτιέ δίνει έμφαση στο γεγονός ότι ενοχλήθηκε βαθιά από τις κατηγορίες που απηύθυναν εναντίον του προσωπικά οι δύο Έλληνες αθλητές και η ελληνική Ομοσπονδία Στίβου. Το Διεθνές Δικαστήριο στην ανακοίνωσή του ανέφερε ότι: «Ο κ. Φορτιέ απέρριψε τις εναντίον του κατηγορίες για τις σχέσεις συνεργάτη του με την WADA, αλλά αποφάσισε να παραιτηθεί, ώστε η διαδικασία στο δικαστήριο να προχωρήσει μέσα σε ατμόσφαιρα απόλυτης εμπιστοσύνης και ηρεμίας».

*** Θυμίζω ότι ο Κ. Κεντέρης και η Κατ. Θάνου κατηγορούνται για παρακώλυση ελέγχου ντόπινγκ και μη εμφάνιση (non show) σε ελέγχους στο Τελ Αβίβ, το Σικάγο (όπου είχαν δηλώσει πως θα βρίσκονται) και την Αθήνα (την παραμονή των Αγώνων), για ψευδή αναφορά στις αρχές για το περιβόητο δηλωθέν τροχαίο ατύχημα της 12ης Αυγούστου και για ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση και σε παράβαση καθήκοντος κατά συρροή. Ο τρίτος της παρέας Χρήστος Τζέκος, αντιμετωπίζει εκτός από τις δύο πρώτες κατηγορίες και αυτές για προμήθεια, εισαγωγή, κατοχή, παρασκευή, αποθήκευση και εμπορία απαγορευμένων ουσιών, καθώς και για διακίνηση συμπληρωμάτων διατροφής που περιείχαν φαρμακευτικές ουσίες χωρίς την έγκριση του ΕΟΦ.

Απλά μαθήματα αντιναζισμού!

Για περισσότερες από δύο ώρες την περασμένη Πέμπτη, ο αρχηγός της Ρόμα Φραντσέσκο Τότι και αρκετοί συμπαίκτες του άκουγαν με προσοχή και σεβασμό 17 ανθρώπους που είχαν περάσει από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών κατακτητών και είχαν γλιτώσει από το Ολοκαύτωμα. Οι πρώην κρατούμενοι των Ναζί μίλησαν στους παίκτες της Ρόμα για την πραγματικότητα του ναζισμού και τους ζήτησαν να αποχωρήσουν στο μέλλον από το γήπεδο αν δουν ναζιστικά σύμβολα μέσα στο πλήθος. Ο δήμαρχος της Ρώμης Βάλτερ Βελτρόνι τόνισε με δηλώσεις του ότι σοκαρίστηκε ιδιαίτερα, όταν πληροφορήθηκε πως σβάστικες και άλλα παρόμοια σύμβολα έκαναν την εμφάνισή τους στο γήπεδο κατά την διάρκεια της αναμέτρησης της Ρόμα με την Λιβόρνο στις 29 Ιανουαρίου. «Ο ποδοσφαιρικός κόσμος και οι σβάστικες είναι δύο πράγματα εντελώς αντίθετα», τόνισε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος της Ρώμης, συμπληρώνοντας: «Επιθυμία μου είναι να δώσω στους φιλάθλους της Ρώμης την ευκαιρία να μάθουν τι είχε πραγματικά γίνει εκείνη την εποχή, από ανθρώπους που έζησαν στην κόλαση».

Δημοτικοί υπάλληλοι περιέγραψαν πως ο 77χρονος, φανατικός οπαδός της Ρόμα, Αλμπέρτο Σεντ, άτομο που επιβίωσε από το Άουσβιτς, κατέρρευσε διαβάζοντας ένα κείμενο που είχε στείλει στον σύλλογο σε νεαρή ηλικία. Ο κ. Σεντ, που είχε οδηγηθεί στο Άουσβιτς εξαιτίας των αντισημιτικών νόμων που είχε περάσει τότε το φασιστικό καθεστώς, φέρεται να είπε σε κάποια στιγμής της συζήτησης στον Φραντσέσκο Τότι: «Τότι, πριν με απελάσουν, στην ηλικία των 15 ετών, ήμουν εξυπνότερος με την μπάλα στα πόδια από εσένα». Ένας άλλος, ο Πιέρο Ταρατσίνα, είπε στους ποδοσφαιριστές ότι δεν πρέπει να μένουν στο ότι είναι μειοψηφία όσοι υψώνουν ναζιστικά σύμβολα στο γήπεδο. «Υπάρχουν μόνο 50 κρετίνοι στο στάδιο; Και ο ναζισμός με 50 κρετίνους ξεκίνησε...», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ευθύβολα - Το νέο ευρωπαϊκό πνεύμα

Χ. Γεωργούλας

Δεν γνωρίζουμε ποιος ακριβώς είναι ο κ. Γεώργιος Κασιμάτης, διευθυντής του γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Ελλάδα, καθώς η Ελευθεροτυπία που δημοσιεύει την ξεκούδουνη (φαινομενικά) παρέμβασή του, δεν παραθέτει άλλα στοιχεία. Τα όσα, όμως, υποστηρίζει με βαρύγδουπη απολυτότητα είναι διαφωτιστικά για το νέο πνεύμα που καλλιεργείται πια επίμονα, σε βαθμό στοχοπροσήλωσης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές», υποστηρίζει, «θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι η παγκοσμιοποίηση δεν είναι επιλογή, αλλά πραγματικότητα». Αν τον πιστέψουμε, τότε θα πρέπει να αναζητήσουμε στο υπερπέραν τα αίτια της συγκεκριμένης τάσης στην εξέλιξη του καπιταλισμού και να αποσυνδέσουμε τελείως τη συγκεκριμένη μορφή που παίρνει από τις πολύ συγκεκριμένες επιλογές και επιδιώξεις του πολυεθνικού κεφαλαίου. Αν θέλουμε, δηλαδή, να είμαστε ρεαλιστές, κατά τον κ. Κασιμάτη, οφείλουμε να γίνουμε ιδεαλιστές.
Εξ ίσου διαφωτιστική είναι και η κατάληξη της «ανάλυσης» του κ. Κασιμάτη, η οποία αρχίζει με αυτό τον αξιωματικό τρόπο. Μόλις, λοιπόν, γίνουμε ρεαλιστές με τη δική του μέθοδο, τότε θα είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τη «μεγαλύτερη πρόκληση στην Ε.Ε.». Και το έναυσμα για την αντιμετώπιση αυτή, πάντα κατά τον κ. Κασιμάτη, «μπορεί να δοθεί από την ανακίνηση της συζήτησης για το ευρωπαϊκό σύνταγμα».
Αν δεν καταλαβαίνετε πώς συνδέονται αυτά τα δυο πράγματα, να σας θυμίσουμε ότι ένας από τους βασικούς πυλώνες της συνταγματικής συνθήκης που σκάλωσε στο «όχι» των λαών, ήταν η συνταγματοποίηση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, που δεν είναι επιλογή, αλλά πραγματικότητα, όπως θα έλεγε και ο κ. Κασιμάτης.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Σημαίνουν ότι, όπως φαίνεται και από τη διαβόητη οδηγία Μπολκεστάιν, η πολιτική ηγεσία της Ε.Ε. έχει εγκαταλείψει τον στόχο της κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και έχει παραδοθεί στη γλυκιά για κάθε καπιταλιστή δίνη της σύγκλισης με τον κατώτατο μέσο όρο αμοιβής και συνθηκών εργασίας που ισχύουν παγκοσμίως.
Για να μπορέσει να περάσει αυτή η αντίληψη, πρέπει να καλλιεργηθεί η εντύπωση ότι η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ανίσχυρη και υποχρεωμένη να συνταχθεί με τους όρους που θέτει η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Πρόκειται για απλή απάτη. Διότι η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ένας από τους ισχυρότερους και δυναμικότερους πόλους της παγκόσμιας οικονομίας και με τις επιλογές του ευρωπαϊκού κεφαλαίου συνδιαμορφώνει την παγκόσμια κατάσταση. Και η επιλογή του ευρωπαϊκού κεφαλαίου είναι να ριχτεί στο κυνήγι του κέρδους όπου γης, αφήνοντας κατά μέρος τα οράματα παρελθουσών ευρωπαϊκών πολιτικών ηγεσιών περί κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Η πραγματικότητα των ευρωπαίων εργαζομένων βρίσκεται στον αντίποδα.

Από βασιλιάς γελωτοποιός

Ξεπέρασε τα όρια της πρόκλησης και πέρασε στο βασίλειο της γελοιοποίησης ο Κωνσταντίνος Γλίξμπουργκ με τη συνέντευξη ποταμό στην εφημερίδα «Το Βήμα».
Για την «ιστορική» φωτογράφησή του κατά την ορκωμοσία της κυβέρνησης των απριλιανών χουντικών βρήκε να πει την εξής απίστευτη δικαιολογία. Ότι πίστευε πως η δύσθυμη έκφρασή του στη φωτογραφία θα έδινε το μήνυμα στον ελληνικό λαό ότι ήταν αντίθετος με τη δικτατορία! Είναι απορίας άξιο πώς δεν έκανε αίτηση εγγραφής στον ΣΦΕΑ...

Μακάριοι οι κατέχοντες

Ο πρόεδρος του Ισραήλ, που επισκέφθηκε πρόσφατα τη χώρα μας, δεν παρέλειψε στις δηλώσεις του να συμπεριλάβει και την καταγγελία της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας.
Είναι τουλάχιστον παρανοϊκό να κάνει τέτοιες δηλώσεις ο εκπρόσωπος ενός κράτους που, εξ ίσου «παράνομα» με την κυβέρνηση του Ιράν, απόκτησε πυρηνικά όπλα. Τα οποία, βέβαια, δεν διανοείται να χάσει με κανένα τρόπο. Ούτε και κανείς από αυτούς που φωνασκούν για άλλα κράτη διανοείται να του το ζητήσει.
Είναι κι αυτό ένα στοιχείο της υποκριτικής ιλαροτραγωδίας που παίζεται με πρωταγωνιστές τους κατέχοντες πυρηνικά όπλα και με ψευδεπίγραφο τίτλο «Η συνθήκη μη διάδοσης και περιορισμού των πυρηνικών όπλων».

Τα πρόσωπα και τα πράγματα

Μία μέρα μετά το διάγγελμα με το οποίο υποτίθεται ότι παρενέβη ως πρωθυπουργός στο μέγα πολιτικό ζήτημα των υποκλοπών, ο κ. Καραμανλής μας ανακοίνωσε τον πολυθρύλητο ανασχηματισμό της κυβέρνησης. Στο επικοινωνιακό πεδίο επιχειρούσε μ’ αυτό το διπλό χτύπημα αφ’ ενός να περιορίσει τον θόρυβο περί τις υποκλοπές, αφ’ ετέρου να στρέψει την προσοχή των μέσων στο πήγαινε-έλα των παλιών και νέων υπουργών.
Και, πράγματι, κατάφερε για μερικά εικοσιτετράωρα, πρωτοσέλιδα και τηλεπαράθυρα να ασχολούνται με το ποιοι βγήκαν και ποιοι μπήκαν στην κυβέρνηση αφήνοντας στο ημίφως το περιεχόμενο του πολιτικού λόγου με τον οποίο συνόδεψε την παρουσίαση του νέου κυβερνητικού σχήματος.
Στη σχετικά σύντομη αυτή παρουσίαση που παρακολούθησε το πανελλήνιο σε απ’ ευθείας τηλεοπτική μετάδοση, ο κ. Καραμανλής δεν κουράστηκε να κλίνει σε όλες τις πτώσεις ενικού και πληθυντικού τη λέξη μεταρρύθμιση. Ήταν καταφανής η προσπάθειά του να μας διαβεβαιώσει ότι με το νέο σχήμα όχι μόνο δεν πρόκειται να ανακοπεί η απορρυθμιστική πολιτική προς όφελος της ασυδοσίας της λεγόμενης αγοράς, αλλά θα ενταθεί. Και για όποιον δεν κατάλαβε, φρόντισε να μας θυμίσει τι εστί μεταρρύθμιση στη νεοφιλελεύθερη αργκό, αναφερόμενος ρητά στο παράδειγμα των ΔΕΚΟ. Δηλαδή, στην παράδοση άνευ όρων στην ιδιωτικοποίηση ακόμα και των κοινωφελών δραστηριοτήτων και στην ισοπέδωση προς τα κάτω των όρων αμοιβής και των συνθηκών εργασίας των μισθωτών. Άλλωστε, εκ πείρας πια γνωρίζουν οι μισθωτοί ότι καμιά «μεταρρύθμιση» εδώ και δέκα χρόνια δεν έγινε προς όφελός τους. Δεν θα μπορούσαν να περιμένουν και τίποτα περισσότερο από τον κ. Καραμανλή.
Το γνωρίζει πολύ καλά ο κ. Καραμανλής ότι έτσι ερμήνευαν τις αναφορές του στις μεταρρυθμίσεις όσοι τον άκουγαν. Γι’ αυτό και φρόντισε να συμπεριλάβει στον λόγο του ένα δεύτερο μέρος με τις γνωστές εδώ και μια εικοσαετία υποσχέσεις για τις καλύτερες μέρες που πρόκειται να έρθουν μετά τις αναγκαίες θυσίες των μισθωτών. Γνωρίζουν, όμως, και οι μισθωτοί εξ ίσου καλά ότι οι υποσχέσεις αυτές δεν στάθηκαν ικανές να αλλάξουν τη δεινή θέση τους. Αντίθετα στην πράξη διατήρησαν σε όλο και χαμηλότερα επίπεδα το μερίδιο της εργασίας στο ΑΕΠ επί μία εικοσαετία, ενώ την ίδια περίοδο το κεφάλαιο καρπώθηκε κέρδη και υπερκέρδη που προέκυψαν από την αύξηση της παραγωγικότητας και τη διαρκή μείωση του λεγόμενου εργατικού κόστους.
«Οι μεταρρυθμίσεις», είπε ο κ. Καραμανλής, «δεν υπηρετούν ιδεολογίες». Τα γεγονότα τον διαψεύδουν. Αποτελούν την εφαρμογή στην πράξη της κυρίαρχης νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας. Κι αυτό δεν αλλάζει κατά κανένα τρόπο με τον ανασχηματισμό. Απόδειξη το γεγονός ότι σε κανένα από τα οικονομικά υπουργεία δεν έγινε η παραμικρή αλλαγή.
Ακόμη και οι περιορισμένες αλλαγές προσώπων αυτή την τάση ενισχύουν. Η θριαμβευτική είσοδος της κ. Μπακογιάννη, για παράδειγμα, η οποία δεν έκρυψε ποτέ ότι μεταλαμπαδεύει το «πνεύμα Μητσοτάκη» όπου βρεθεί. Ή η ανάθεση του υπουργείου Απασχόλησης στον κ. Τσιτουρίδη, ο οποίος μια βδομάδα πριν την υπουργοποίησή του, είχε αναλάβει την τηλεοπτική υποστήριξη του δικαιώματος των τραπεζιτών να αρνούνται τη διαπραγμάτευση κλαδικής συλλογικής σύμβασης με τους τραπεζοϋπαλλήλους.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΥΠΟΚΛΟΠΕΣ: ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΗΠΑ
Από την πλατεία Μαβίλη ως τον «ιστό» του NSA...

Tου Νώντα Χαλδούπη

Πώς, με αφετηρία τους Ολυμπιακούς, η Ελλάδα έγινε πεδίο ανεξέλεγκτης δράσης πρακτόρων και ηλεκτρονικών κοριών της Συμμαχίας των Προθύμων
Μέσα σε λίγους μήνες, μια ολόκληρη σειρά αποκαλύψεων και γεγονότων (από την αποκάλυψη των απαγωγών Πακιστανών μέχρι το σκάνδαλο υποκλοπών/κατασκοπίας) ήλθε να δείξει πώς η Ελλάδα έγινε υπόδειγμα μελέτης του τι σημαίνει πραγματικά αυτό που οι ειδικοί λένε «post 9/11 security environment» (περιβάλλον ασφάλειας μετά την 11η Σεπτεμβρίου). Πρώτα ήταν οι πράκτορες της αγγλοσαξονικής «Συμμαχίας των Προθύμων» που διεξήγαγαν «φιλικές ανακρίσεις» αλλοδαπών υπόπτων όποτε οι ίδιοι έκριναν σκόπιμο, με δουλικό εταίρο τους τις τοπικές αρχές. Και κατόπιν η ασφάλεια των τηλεφωνικών μας επικοινωνιών, που έγινε «σουρωτήρι», με υποκλοπές που μόνο σε πρακτικές της National Security Agency, διαχειρίστριας και του γνωστού συστήματος Echelon, μπορούν να παραπέμπουν.

Η περίπτωσή μας έχει μοναδικό ενδιαφέρον, καταρχήν γιατί στην Ελλάδα είχαμε την πρώτη διεθνώς αποκάλυψη ενός προηγμένου δικτύου υποκλοπών στις συνδιαλέξεις κινητής τηλεφωνίας. Και δεύτερον γιατί όλα δείχνουν πως με την περίφημη ιστορία του τελευταίου εθνικού «ιδεώδους», της Ολυμπιάδας, η χώρα μας μετατράπηκε από ΗΠΑ και συμμάχους σε πεδίο πειραματισμού των μυστικών υπηρεσιών με πρωτόγνωρες τακτικές πλήρους άλωσης ενός κυρίαρχου κράτους (στα χαρτιά…) από τις υπηρεσίες και τα πολιτικά και επιχειρηματικά παρακλάδια τους.
Η κυβέρνηση Καραμανλή, που αρχικά είχε προσπαθήσει δειλά να υποδείξει τους πραγματικούς ενόχους και είχε φωτογραφίσει το «τρίγωνο του διαβόλου» στην Πλατεία Μαβίλη, δείχνει για πρώτη φορά τώρα ότι θα ήθελε να απελευθερωθεί λίγο από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό των Αμερικανών. Είναι τυχαίο ότι κατά την επίσκεψή τους στη Γερμανία, Καραμανλής και Μπακογιάννη, δεσμεύθηκαν να αγοράσει η Ελλάδα το μαχητικό σκάφος Eurofighter σε μια πρώτη σημαντική μετατόπιση του κέντρου βάρους της εξωτερικής πολιτικής από τον δουλοπρεπή ατλαντισμό προς τον ευρωκεντρισμό; Μάλλον όχι…
Αυτό που δεν τόλμησε να πει ευθέως η κυβέρνηση Καραμανλή (και δεν θα τολμήσει), συνειδητοποιώντας ότι ακόμη και τα υπονοούμενα την εκθέτουν σε κίνδυνο, ειπώθηκε από τον Γουέιν Μάντσεν, γνωστό διεθνώς «αποστάτη» της NSA, στη συνέντευξή του προς τον «Ταχυδρόμο»: «Θα μπορούσε ο τρόπος υποκλοπής των 100 κινητών να είναι ένα τρανταχτό παράδειγμα για το πώς η NSA προχωρά σε συμφωνίες με εταιρείες τηλεπικοινωνιών, ώστε να διευκολύνεται στην παρακολούθηση διάφορων στόχων της (…) Οι παρακολουθήσεις αυτές φέρουν το ‘δακτυλικό αποτύπωμα’ των ΗΠΑ». Διότι απλούστατα όσοι νομίζουν ότι οι ΗΠΑ έχουν με το Echelon μια πολύ εξελιγμένη τεχνολογία δορυφορικών υποκλοπών και δεν ενδιαφέρονται για τα κινητά, πλανώνται πλάνη οικτρά, όπως διαβεβαίωσε όχι μόνο ο Μάντσεν, αλλά και όσοι έχουν στοιχειώδη γνώση των μεθόδων της Signal Intelligence (SIGINT). Το Echelon είναι ένα μάλλον «χαζό» σύστημα παρακολουθήσεων «χονδρικής», που μπορεί μεν να υποκλέψει εκατομμύρια κλήσεις κάθε μέρα και να τις αναλύσει με λέξεις κλειδιά ή αποτυπώματα φωνής, αλλά δεν έχει καμία χρησιμότητα αν θέλεις να στήσεις ένα αποτελεσματικό δίκτυο παρακολούθησης συγκεκριμένων στόχων (από ηγέτες φιλικών και εχθρικών κυβερνήσεων μέχρι «τρομοκράτες»).

Σκάνδαλο και στις ΗΠΑ

Άλλωστε, λίγο πριν αποκαλυφθεί το σκάνδαλο των δικών μας υποκλοπών, οι ΗΠΑ συγκλονίζονταν ήδη από αποκαλύψεις των New York Times και της USA Today, που εξέθεταν ανεπανόρθωτα την NSA και την κυβέρνηση Μπους. Παρακάμπτοντας τον αμερικάνικο νόμο που θέλει τις υποκλοπές να γίνονται μόνο με δικαστική έγκριση (η λεγόμενη FISA Act), ο Μπους είχε καταχραστεί την εντολή του Κογκρέσου για την κήρυξη του «Πολέμου στην Τρομοκρατία» και είχε επιτρέψει στην NSA να θέσει υπό τη σκέπη της όλες τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών της χώρας.
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις αυτές, που δεν έχουν διαψευστεί από την Ουάσιγκτον – γίνεται μόνο προσπάθεια να δικαιολογηθούν στο όνομα του υπέρτατου αγαθού της Εθνικής Ασφάλειας! – η NSA, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, είχε ζητήσει με απλές προφορικές εντολές της από τις μεγαλύτερες τηλεπικοινωνιακές εταιρείες της χώρας (AT&T, MCI, Sprint) να υποκλέπτουν με κατάλληλο λογισμικό τις διεθνείς κλήσεις των Αμερικανών πολιτών, που οι υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούσαν ύποπτους για τρομοκρατική δραστηριότητα. Μόνο με την αυθαίρετη βούληση της εκτελεστικής εξουσίας. Πάντως η δικαστική εξουσία των ΗΠΑ, και ειδικότερα το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, με απόφασή του την Παρασκευή κατάφερε γερό πλήγμα στον Μπους. Με διαταγή του, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης υποχρεούται να αποχαρακτηρίσει και να δώσει στη δημοσιότητα όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με τις τηλεφωνικές υποκλοπές σε βάρος των Αμερικανών πολιτών
Και πάντως, οι ΗΠΑ έχουν μακρά εμπειρία στις παρακολουθήσεις! Όπως είναι γνωστό πια σήμερα, η επιχείρηση SHAMROCK, που στήθηκε από τις αμερικανικές αρχές ασφαλείας αμέσως μετά τον Πόλεμο για την παρακολούθηση όλων των διεθνών τηλεγραφημάτων από και προς τις ΗΠΑ (τερματίσθηκε το 1975) και η επιχείρηση MINARET, που περιελάμβανε την υποκλοπή επικοινωνιών μιας ευρείας λίστας αντιφρονούντων και ακτιβιστών, (άρχισε το 1969, τελείωσε το 1973) υπήρξαν μόνο δύο από τα γνωστά σήμερα προγράμματα υποκλοπών της NSA, που είχαν ξεκινήσει πολύ πριν στηθούν οι πρώτες «κεραίες» του Echelon (*).

2004 κοριοί

Επιστρέφοντας στα δικά μας, σε μια απόπειρα «εκκαθάρισης» του πεδίου πληροφόρησης για τις υποκλοπές από τον ορυμαγδό των σχετικών και άσχετων πληροφοριών που μάλλον αποπροσανατολίζουν την κοινή γνώμη, θα έπρεπε να σταθούμε ίσως σε ορισμένα καθοριστικής σημασίας γεγονότα, που επιτρέπουν να ερμηνεύσουμε καλύτερα την υπόθεση:
Σαφώς και εν αρχή ην οι Ολυμπιακοί Αγώνες και οι πιέσεις των Αμερικανών για την αστυνόμευσή τους… Η κυβέρνηση Σημίτη ενέδωσε μεν σε πολλά «αιτήματα συνεργασίας», περιλαμβανομένου του ηλεκτρονικού συστήματος C4I από την αμερικανική SAIC, ο ιδρυτής της οποίας ήταν ένας από τους πιο διακεκριμένους επιστήμονες των Εργαστηρίων του Λος Άλαμος, που θεωρούνται η κοιτίδα όλων των τεχνολογιών ηλεκτρονικής παρακολούθησης στις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Καραμανλή όμως φαίνεται να έκανε τη μεγάλη παραχώρηση (προκειμένου να μην χάσουμε την αμερικανική συμμετοχή στους Αγώνες!) και να επέβαλε στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας την εγκατάσταση του λογισμικού «νόμιμης συνακρόασης» της Ericsson στα δίκτυά τους. Επίσημα, το λογισμικό εγκαταστάθηκε αλλά δεν λειτούργησε, διότι οι εταιρείες δεν το πλήρωσαν. Ανεπίσημα, όλοι πλέον γνωρίζουν ότι χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα στη διάρκεια των Αγώνων για παρακολουθήσεις υπόπτων, οι οποίες συντονίζονταν από ειδικό κέντρο που είχε στηθεί στην Κατεχάκη, στην έδρα της ΕΥΠ.
Οι υποκλοπές αυτές έγιναν μάλιστα εκτός κάθε νόμιμου πλαισίου, πραγματικού ή έστω προσχηματικού! Η συνταγματικά κατοχυρωμένη Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών στην πραγματικότητα τέθηκε σε ισχύ στις 10 Μαρτίου 2005, όταν δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα, ενώ οι δικαστικές αρχές ουδέποτε έλαβαν αιτήματα ή ενέκριναν παρακολουθήσεις υπόπτων με τη νόμιμη διαδικασία.
Συνεπώς, το δίκτυο παρακολουθήσεων έδρασε ανεξέλεγκτα στους Αγώνες και προφανώς συνέχισε το έργο του και μετά τη λήξη τους, εκτός κάθε ελέγχου των ελληνικών αρχών, στρεφόμενο κατά στόχων που προφανώς θα περιλαμβάνονταν μόνο σε watchlist κάποιας μεγάλης υπερατλαντικής υπηρεσίας ασφαλείας: από κυβερνητικά στελέχη και στρατιωτικούς, μέχρι «υπόπτους» της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς ή των Αράβων.
Από επίσημες κρατικές πηγές δεν θα μάθουμε βεβαίως ποτέ την αλήθεια. Όπως ποτέ δεν μάθαμε τι πραγματικά συνέβη στη Σύνοδο του Ecofin στην Βουλιαγμένη πριν δύο χρόνια και ποιοι είχαν προσπαθήσει να παρακολουθήσουν τις εργασίες της. Καμία ελληνική κυβέρνηση δεν θα άντεχε το κόστος αναμέτρησης όχι απλώς με την αμερικανική κυβέρνηση, αλλά με το πλέον «σκοτεινό» κομμάτι της υπερατλαντικής εξουσίας, τις γιγαντωμένες και σχεδόν ανεξέλεγκτες μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

Στο site του Νational Security Archive του George Washington University (www2.gwu.edu/~nsarchiv) υπάρχει μια πλήρης εξιστόρηση μέσα από επίσημα έγγραφα των παρακολουθήσεων στις ΗΠΑ από την NSA. Ανατρέξτε για περισσότερα στοιχεία στη διεύθυνση: www2.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB178/index.htm.

Από τη συγκάλυψη στην παραπλάνηση
ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Χ. Γεωργούλας

Με το «διάγγελμα» του κ. Καραμανλή για τις υποκλοπές σηματοδοτείται το πέρασμα από την επιχείρηση συγκάλυψης στην επιχείρηση παραπλάνησης των πολιτών. Ενώ επί έντεκα μήνες η κυβέρνηση της Ν.Δ. έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να μην γίνει γνωστό πως οι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις βρίσκονται στο έλεος των υποκλεπτών, τώρα που αποκαλύφθηκε η πικρή αλήθεια αποδύεται σε μια προσπάθεια να μας πείσει ότι έχει όλη τη διάθεση να θωρακίσει νομοθετικά τον τομέα αυτό και, παράλληλα, το δικαίωμα των πολιτών να ζούνε χωρίς κοριούς.
Και η μια επιχείρηση και η άλλη έχουν ένα κοινό παρονομαστή, την αποσιώπηση της ουσίας του προβλήματος. Η οποία δεν είναι άλλη από το γεγονός ότι οι παράνομες παρακολουθήσεις αναπτύσσονται στο πρόσφορο έδαφος που διαμορφώνουν οι «νόμιμες» παρακολουθήσεις. Γιατί και οι δύο αμφισβητούν, μέχρις εξαλείψεως, το απόρρητο των τηλεπικοινωνιών.
Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό. Από την άποψη της τεχνολογίας, η ισορροπία που μπορεί να διαμορφωθεί μεταξύ ασφάλειας και ανασφάλειας των τηλεπικοινωνιών είναι έτσι κι αλλιώς ασταθής. Από πολιτική άποψη, όμως, κάθε παραχώρηση σε βάρος του απορρήτου των τηλεπικοινωνιών γέρνει την εκ των προτέρων «πειραγμένη» πλάστιγγα προς την πλευρά κάθε νόμιμης ή παράνομης εξουσίας.
Η λύση δεν είναι η νομοθετική «θωράκιση» με τη βοήθεια της προηγμένης τεχνολογίας. Είναι η πολιτική παραδοχή του προβαδίσματος της απόλυτης προστασίας του απορρήτου των τηλεπικοινωνιών, χωρίς «νόμιμες» εξαιρέσεις. Καλές είναι οι (νομοθετικές) γάτες, αλλά χρειάζεται και ο (πολιτικός) αγιασμός.

ΤΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ
Αντιμέτωποι με την τελική επίθεση των τραπεζιτών

Του Γιώργου Τοζίδη*

Η άρνηση των διοικήσεων των έξι μεγάλων τραπεζών να διαπραγματευθούν με την Ο.Τ.Ο.Ε. την υπογραφή κλαδικής σύμβασης ήρθε σαν «φυσικό» επακόλουθο μιας πορείας ανατροπών των εργασιακών σχέσεων στον χώρο των τραπεζών τα τελευταία χρόνια.

Η παρακάτω σύντομη καταγραφή των κυριότερων αλλαγών που σημειώθηκαν στο τραπεζικό σύστημα από τα μέσα της 10ετίας του 1990 και μετά, δείχνουν ότι οι τραπεζίτες έχουν μια στρατηγική ανατροπής των εργασιακών σχέσεων την οποία υλοποιούν με αργά ή γρήγορα βήματα, ανάλογα με την πολιτική συγκυρία. Την ίδια περίοδο η Ο.Τ.Ο.Ε. και τα σωματεία των τραπεζών, εγκλωβισμένα στις γραφειοκρατικές δομές τους και «παγιδευμένα» σ΄ ένα μοντέλο πελατειακού συνδικαλισμού, αδυνατούν και σε κάποιες περιπτώσεις δεν επιθυμούν, ν΄ αντιπαρατεθούν σ΄ αυτή τη στρατηγική και αρκούνται στο «να μαζεύουν τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι». Η δογματική εμμονή συγκρότησης αναλογικών προεδρείων – ακόμα και με εργοδοτικές δυνάμεις – και όχι προεδρείων στη βάση ενός ελάχιστου προγράμματος αρχών και προσανατολισμού, είναι το αποτύπωμα αυτού ακριβώς του μοντέλου πελατειακού συνδικαλισμού. Η επίπτωση που είχε η μείωση του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας στις 37 ώρες υπήρξε χαρακτηριστική της αποξένωσης των κυρίαρχων συνδικαλιστικών δυνάμεων της Ο.Τ.Ο.Ε. από τις πραγματικές συνθήκες εργασίας στις τράπεζες. Αυξήθηκε ο απλήρωτος χρόνος εργασίας καθώς η μείωση συνδέθηκε με την αύξηση του ωραρίου συναλλαγών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε κανένα από τα παρακάτω γεγονότα που σημάδεψαν το τραπεζικό σύστημα η Ο.Τ.Ο.Ε. και τα σωματεία δεν αντιπαρατέθηκαν με αξιοπιστία και συνέπεια:
Στην αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος με κορυφαίες στιγμές την ιδιωτικοποίηση της Ιονικής και την ενδυνάμωση, μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων, της Eurobank και της Πειραιώς. Αυτή η αναδιάρθρωση «συνοδεύτηκε» και από εφαρμογή νέων εργασιακών – αυταρχικών – μοντέλων και ως εκ τούτου την ολοένα και μικρότερη συμμετοχή των εργαζόμενων αυτών των τραπεζών στις κινητοποιήσεις της Ο.Τ.Ο.Ε.
Στην αργή αλλά σταθερή μείωση των ρυθμισμένων αποδοχών μέσω των κλαδικών ΣΣΕ της ΟΤΟΕ (ενιαίο μισθολόγιο και επιδόματα που συνδέονται με αυτό και δεν εξαρτώνται από την υπηρεσιακή θέση του/της εργαζόμενου/ης). Αντίθετα, ενισχύθηκαν οι αμοιβές που σχετίζονται με την απόδοση και την ανέλιξη στην ιεραρχία. Και η μη αξιόπιστη αμφισβήτηση των bonus αποτέλεσε σημαντική ήττα για το συνδικαλιστικό κίνημα στις τράπεζες. Το αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης είναι ο βασικός μισθός των εργαζομένων στις τράπεζες να είναι ελάχιστα υψηλότερος του κατώτατου μισθού που προβλέπεται από τις συλλογικές συμβάσεις, ενώ και ο μέσος μισθός των τραπεζοϋπαλλήλων να είναι ο χαμηλότερος στην Ε.Ε. των 15 (βλέπε σχετικό πίνακα).
Στην εξωτερίκευση (outsourcing) τραπεζικών εργασιών, δηλαδή των εργασιών που αναλαμβάνουν πια εργολαβικά μη τραπεζικές επιχειρήσεις (ασφάλεια, καθαριότητα, χρηματαποστολές, πληροφορική, λογιστήρια, συντήρηση λογισμικού κ.ά.) που σε συνδυασμό και με τις «εθελούσιες» εξόδους, είχαν σαν αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σ΄ εκείνες τις τράπεζες που παρουσίαζαν τη μεγαλύτερη συνδικαλιστική πυκνότητα. Ο συνολικός αριθμός εργαζόμενων στις τράπεζες αυξήθηκε κυρίως λόγω της ίδρυσης και λειτουργίας πολλών μικρών τραπεζών, που όμως χαρακτηρίζονται από απουσία συνδικαλιστικής δραστηριότητας. Ακόμη ένα ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα εργαζομένων είτε είναι εκπαιδευόμενοι/ες (τριτοβάθμια εκπαίδευση, Ι.Ε.Κ.) είτε αμείβονται με συμβάσεις έργου ή άλλες μορφές ευέλικτης εργασίας. Στη συνεχιζόμενη αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των ελληνικών νοικοκυριών με επιτόκια που λίγο απέχουν από το να χαρακτηρισθούν ληστρικά. Δεν συνέδεσε ποτέ αυτήν την εξέλιξη με την αλλαγή του ρόλου των εργαζομένων στις τράπεζες και τη μετατροπή τους σε πωλητές που δεν ενδιαφέρονται παρά μόνο για την πώληση των προϊόντων τους (κυρίως δανείων), αδιαφορώντας για τις κοινωνικές επιπτώσεις. Η μη ουσιαστική αντίδραση της Ο.Τ.Ο.Ε. σ΄ αυτήν την εξέλιξη ήταν αποτέλεσμα τόσο της επιλογής του πελατειακού συνδικαλισμού όσο και της συμμαχίας της ΠΑΣΚΕ με τα εργοδοτικά συνδικαλιστικά σχήματα του χώρου. Αυτή η εξέλιξη στέρησε την Ο.Τ.Ο.Ε. από τη δυνατότητα απεύθυνσης στην κοινωνία με αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα.

Νέο σκηνικό με κυβέρνηση Ν.Δ.

Οι παραπάνω εξελίξεις στο τραπεζικό σύστημα δεν επηρέαζαν τόσο αρνητικά την Ο.Τ.Ο.Ε. και τα σωματεία των τραπεζών, όσο το πολιτικό σκηνικό ήταν φιλικό προς την κυρίαρχη δύναμη του χώρου που είναι η ΠΑΣΚΕ. Και οι τραπεζίτες όμως δεν αισθάνονταν αρκετά ισχυροί για ν΄ αποτολμήσουν το επόμενο βήμα. Οι βουλευτικές εκλογές του 2004 και η άνοδος στην εξουσία της Ν.Δ. θα έπρεπε να έχει προβληματίσει το συνδικαλιστικό κίνημα στις τράπεζες. Κι όμως η οργάνωση των εκδηλώσεων για τον εορτασμό των 50 χρόνων από την ίδρυση της Ο.Τ.Ο.Ε δεν αξιοποιήθηκε για προβληματισμό της 50χρονης πορείας της ομοσπονδίας. Ακόμη κι όταν χτύπησε το πρώτο καμπανάκι κινδύνου, με την ασφαλιστική «μεταρρύθμιση», οι κυρίαρχες δυνάμεις στην Ο.Τ.Ο.Ε. (ΠΑΣΚΕ, ΔΑΚΕ και εργοδοτικοί) εκτιμούσαν, μέχρι την κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου, ότι θα βρισκόταν «λύση» που δεν θα τους εξέθετε (τα δελτία Τύπου του τριμήνου Μαρτίου–Μαΐου 2005 είναι χαρακτηριστικά). Η αντιπαράθεση για το ασφαλιστικό αποτέλεσε τον πρώτο έλεγχο δυναμισμού των δύο πλευρών. Το ότι έξι μήνες μετά οι τραπεζίτες αμφισβητούν την κλαδική σύμβαση δείχνει ποιος βγήκε κερδισμένος από εκείνη την αντιπαράθεση. Για πρώτη φορά οι τραπεζοϋπάλληλοι βιώνουν μια ήττα τέτοιας έκτασης σ΄ ένα κορυφαίο ζήτημα.
Ο στρατηγικός στόχος των τραπεζιτών δεν είναι άλλος από τη συνολική απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων στις τράπεζες, τις οποίες οι ίδιοι προπαγανδίζουν ως τις πλέον ανελαστικές σε όλη την Ε.Ε. Πρώτα προηγήθηκε η αμφισβήτηση του ωραρίου από την Eurobank, με τη συναίνεση του εργοδοτικού σωματείου. Σημειώνουμε μάλιστα ότι οι εκπρόσωποί τους συμμετείχαν στο προεδρείο της Ο.Τ.Ο.Ε. (!) Αμέσως μετά ακολούθησε η προσπάθειά τους για κατάργηση της κλαδικής σύμβασης. Οι λόγοι για τους οποίους επέλεξαν οι τραπεζίτες τη σύγκρουση στο συγκεκριμένο θέμα είναι:
1. Η επικείμενη άνοδος των επιτοκίων θα υποχρεώσει τις τράπεζες να περιορίσουν τα περιθώρια με τα οποία επιβαρύνουν τα τελικά επιτόκια. Για να μην υπάρξει ανάλογη μείωση των κερδών τους, κρίνεται ως απαραίτητη η αμφισβήτηση των αποδοχών και των εργασιακών δικαιωμάτων που εξακολουθούν να ρυθμίζονται ανεξάρτητα από την αποδοτικότητα των εργαζόμενων και το άνοιγμα της προοπτικής των ατομικών συμβάσεων που φαίνεται ότι είναι ο τελικός στόχος.
2. Η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων προϋποθέτει τη διάσπαση της ενότητας των εργαζόμενων στις τράπεζες. Μετά το ασφαλιστικό και την αποτυχία της Ο.Τ.Ο.Ε. στο θέμα της δημιουργίας Ενιαίου Ταμείου πρέπει να ακυρωθεί και ο μοναδικός, πλέον, εργασιακός θεσμός που συμβάλλει στην ενότητα του κλάδου.
3. Ενδεχόμενη ήττα της ΟΤΟΕ, λόγω του ιστορικά αγωνιστικού παρελθόντος της, θα παρείχε ισχυρό συμβολικό μήνυμα στις δυνάμεις του κεφαλαίου.

Υπάρχει διέξοδος τώρα;

Μπορούν οι κυρίαρχες συνδικαλιστικές δυνάμεις της Ο.Τ.Ο.Ε. να εμπνεύσουν έναν αποτελεσματικό και νικηφόρο αγώνα που, έστω και την τελευταία στιγμή, θ΄ ανατρέψει το στρατηγικό σχέδιο των τραπεζιτών για πλήρη απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων; Η μεγάλη επιτυχία των απεργιών της Δευτέρας και της Παρασκευής δείχνει ότι οι δυνατότητες υπάρχουν. Θα πρέπει όμως επιτέλους να υλοποιηθούν όλες εκείνες οι πρωτοβουλίες που θα προσδώσουν αξιοπιστία και συνέπεια. Χρειάζεται πια:
• Άνοιγμα στην κοινωνία και πολιτικοποίηση της αντιπαράθεσης π.χ. με την καθημερινή παρουσία σε κεντρικές πλατείες των μεγάλων δήμων της χώρας και με στόχο την ενημέρωση των πολιτών για τις συνολικές επιπτώσεις που θα έχει η κατάργηση της κλαδικής σύμβασης, για τις πολιτικές ευθύνες της κυβέρνησης αλλά και για το συνολικό ζήτημα του τρόπου λειτουργίας των τραπεζών στη χώρα μας και των προνομίων (φορολογικών, οικονομικών) που αφειδώς και προκλητικά τους παρέχει το κράτος.
• Διεύρυνση του μετώπου αντίστασης με τη συμμετοχή όλων των κλαδικών οργανώσεων, αλλά και των σωματείων που βρίσκονται σε κινητοποιήσεις.
• Πρόγραμμα κινητοποιήσεων με χαρακτηριστικά τη συνέπεια και συνέχεια.
• Κινηματικές παρεμβάσεις σε κρίσιμους χώρους για τη λειτουργία των τραπεζών (μηχανογραφικά κέντρα, dealing rooms) αλλά και κατάληψη γραφείων διοίκησης, ενεργητικές περιφρουρήσεις κ. ά.
• Συνελεύσεις εργαζομένων σε όλες τις τράπεζες για τη διαμόρφωση του προγράμματος κινητοποιήσεων και την εκλογή επιτροπών αγώνα.
• Ανάληψη πρωτοβουλιών από την Ο.Τ.Ο.Ε. και τη Γ.Σ.Ε.Ε. για την αμφισβήτηση του καταναλωτικού υποδείγματος που ευθύνεται για τον υπερδανεισμό των νοικοκυριών.

*Ο Γ. Τοζίδης είναι υπάλληλος της Εμπορικής και μέλος της Διοίκησης της Ο.Τ.Ο.Ε.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΑΣΤΕΓΩΝ
Οι... επώνυμοι φιλάνθρωποι

Δεν ξέρω πόσες γειτονιές της Αθήνας δεν έχουν άστεγους. Η δική μου έχει. Πολλές φορές τους βλέπω τα βράδια, το καλοκαίρι στα παγκάκια της Πλατείας Κολιάτσου και τον χειμώνα, κάτω από τις παρακείμενες στοές, στις εισόδους εμπορικών, να προσπαθούν να βολευτούν για ύπνο πάνω σε χαρτόκουτα και κάτω από απροσδιορίστου τύπου και χρώματος σκεπάσματα. Όλοι μου φαίνονται γύρω στα 60. Είναι μια γυναίκα σταθερή και άντρες που αλλάζουν. Φαντάζομαι και σε άλλες γειτονιές της πόλης συμβαίνει αυτό. Θυμάμαι πριν 10 χρόνια τους άστεγους της πόλης να βρίσκουν νυχτερινό καταφύγιο στον σταθμό της Ομόνοιας και στο ισόγειο υποδοχής της Πολυκλινικής, αρχή Πειραιώς. Αλλά «όταν κάναμε την Αθήνα μας λαμπερή», όπως είπε κι η απελθούσα δήμαρχος, «βάζοντας τα σκουπίδια κάτω από το χαλί» (αυτό δεν το είπε), οι άστεγοι διώχτηκαν από την Ομόνοια.
Σύμφωνα με το Eυρωπαϊκό Παρατηρητήριο για την Έλλειψη Στέγης, οι άστεγοι στην Αθήνα υπολογίζονται σήμερα σε 11.000: κάπου 3.000 είναι οι Έλληνες και 8.000 είναι οι ξένοι. Είναι άνθρωποι που ζουν στον δρόμο, που φιλοξενούνται προσωρινά σε ιδρύματα, που ζουν σε εγκαταλελειμμένα και επικίνδυνα σπίτια ή που ζουν ανά 10 σε μια γκαρσονιέρα. Και λέμε υπολογίζονται, γιατί επίσημα αξιόπιστα στοιχεία δεν υπάρχουν. Οι αριθμοί αυτοί προκύπτουν από τις καταμετρήσεις των μη κυβερνητικών οργανώσεων και τις παρατηρήσεις κοινωνικών λειτουργών. Για το ελληνικό κράτος δεν υφίσταται ουσιαστικό πρόβλημα αστέγων, άρα περιττεύουν οι έρευνες και γλιτώνουμε την καταγραφή και αναγνώριση ενός κοινωνικού προβλήματος. Όμως οι άνθρωποι δεν είναι φαντάσματα. Υπάρχουν: άντρες και γυναίκες και άντρες, άνεργοι, ξένοι χωρίς χαρτιά, χωρίς οικογένεια, αποφυλακισμένοι, χρήστες ναρκωτικών και, κυρίως, πρώην τρόφιμοι ψυχιατρικών ιδρυμάτων.
Η ύπαρξη αστέγων οφείλεται στην έλλειψη και την αποτυχία ανάπτυξης προνοιακών πολιτικών για την προστασία των ανθρώπων σε κίνδυνο. Το ελληνικό κράτος ουδέποτε ανέπτυξε δομές στήριξης των ανθρώπων: εναπέθεσε παραδοσιακά όλα τα βάρη στις οικογένειες και κυρίως τις γυναίκες. Αλλά δεν έχουν όλοι οικογένεια, δεν τα καταφέρνει πάντα η οικογένεια, και αυξάνονται οι ξένοι, που οι οικογένειές τους βρίσκονται μακριά. Έτσι το κενό ήρθαν να καλύψουν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (Άρσις, Κλίμακα), που με αφετηρία τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ανέπτυξαν τις πρώτες πολιτικές και οργάνωσαν εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης. Στη βάση αυτή ακολούθησε και ο δήμος της Αθήνας. Έχει μια πολιτική, που χωρίς να στερείται θετικών σημείων, είναι μόνον ανακουφιστική και διακρίνεται από ένα πνεύμα ελεημοσύνης. Υπολείπεται, δε, κατά πολύ των αναγκών, αλλά και της προσφοράς, των μη κυβερνητικών οργανώσεων.

Αποσπασματικότητα και καθυστερήσεις

Η πολιτική του Δήμου της Αθήνας για τους άστεγους περιλαμβάνει την ύπαρξη ενός κέντρου σίτισης, που προσφέρει γεύμα σε 1.000 ανθρώπους καθημερινά, την ενοικίαση δύο ξενοδοχείων, δυναμικότητας 180 ατόμων και μια σειρά από περιστασιακές δράσεις. Π.χ. πρόσφατα, τις μέρες του μεγάλου κρύου έβγαλε συνεργεία που κάλεσαν τους άστεγους της πόλης σε θερμαινόμενους χώρους και μοίρασαν υπνόσακους και κουβέρτες. Ως εκεί. Ο πρωτοποριακός χαρακτήρας της δημοτικής πολιτικής για τον οποίο μας μίλησε η Ντόρα Μπακογιάννη στο μέγαρο, το νέο Ίδρυμα Αστέγων που η ίδια δρομολόγησε, ανήκει ακόμα στον χώρο της …. φιλανθρωπικής φαντασίας. Η «νέα σύγχρονη δομή που θα καλύπτει τις ανάγκες σίτισης, φιλοξενίας, ιατρικής περίθαλψης, πλυντηρίων, λουτρών, προσωπικής φροντίδας και ψυχολογικής υποστήριξης», και που θα στεγαστεί στο κτίριο του Ερυθρού Σταυρού της 3ης Σεπτεμβρίου, απλώς δεν υπάρχει. Οι καταγγελίες της δημοτικής αντιπολίτευσης είναι μάλιστα βαριές, στον βαθμό που δεν αφορούν μόνον το άγονο του δημοτικού διαγωνισμού για το κτίριο του Ερυθρού Σταυρού, αλλά πολύ περισσότερο το ύφος και την ουσία της πρωτοβουλίας της απελθούσας δημάρχου: «Το διοικητικό συμβούλιο που είχε οριστεί με πρόεδρο την ίδια την κ. Μπακογιάννη και μέλη διάφορους επώνυμους Αθηναίους, ουσιαστικά δεν υφίστατο... Έχει συνεδριάσει ελάχιστες φορές λόγω ελλείψεως απαρτίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον τελευταίο χρόνο έχει συγκληθεί επτά φορές και έχει συνεδριάσει μόνο τρεις, γιατί στις υπόλοιπες δεν είχαν πάει οι περισσότεροι...» Τουτέστιν: γκλαμουριά και λάμψη, στα πλαίσια της παλιάς συντηρητικής παράδοσης της ιδιωτικής φιλανθρωπίας. Μα οι ίδιοι οι άστεγοι της Αθήνας δηλώνουν ότι δεν θέλουν αυτό! Γιατί δεν τους ακούμε;

Τι θα περιλάμβανε μια άλλη πολιτική

Προχτές Παρασκευή βράδυ, μακριά από το απαστράπτον Μέγαρο και τις κάμερες, η μη κυβερνητική οργάνωση Κλίμακα έστηνε νυχτερίδα (αντί ημερίδας!) ευαισθητοποίησης για το θέμα των αστέγων στην πλατεία Κλαυθμώνος. Βρέθηκαν εκεί κάπου 300 άτομα εθελοντές, άστεγοι, δημοσιογράφοι που ενημερώθηκαν και κόσμος περαστικός. Τη νύχτα έμειναν με τους άστεγους στην πλατεία στα σλίπινγκ μπανγκ που μοίρασε η οργάνωση στην πλατεία κάπου 30 άτομα. Ο υποψήφιος δήμαρχος Αλέξης Τσίπρας που με κλιμάκιο της δημοτικής κίνησης επισκέφθηκε την πλατεία, έδωσε το στίγμα μιας διαφορετικής πολιτικής πρότασης για τους αστέγους:
«Η πολυδιαφημισμένη μέριμνα της δημοτικής αρχής για τους αστέγους αφορά τη φιλοξενία μόλις 250 ανθρώπων την ώρα που οι ΜΚΟ καταφέρνουν και προσφέρουν υπηρεσίες στήριξης σε 2.500. Ευτυχώς λοιπόν που υπάρχει η κοινωνία των πολιτών και η ενεργός αλληλεγγύη. Η παρουσία μας σήμερα εδώ έχει αυτό τον χαρακτήρα: να στηρίξουμε την δουλειά που ήδη γίνεται και να δεσμευτούμε ότι θα κάνουμε ό,τι μπορούμε προκειμένου ο Δήμος Αθηναίων να αποκτήσει συνολική πολιτική για το θέμα. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτείται τουλάχιστον η νομική κατοχύρωση του δικαιώματος για αξιοπρεπή κατοικία, η θέσπιση ελάχιστων αποδεκτών στεγαστικών προτύπων, η ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών, αλλά και η αξιοποίηση των πάμπολλων κενών και εγκαταλελειμμένων κτιρίων της πόλης».

Γκλαμουριά αντί ουσίας!

Δήμος δεν θα έπρεπε να σημαίνει αλληλεγγύη, κοινωνική αλληλεγγύη; Και στον βαθμό που από το 2001 οι Δήμοι ανέλαβαν αρμοδιότητες για σημαντικά κομμάτια του λεγόμενου κοινωνικού κράτους, που ως τότε περνούσαν μέσα από τις κεντρικές δομές, δεν θα έπρεπε αυτονόητα, το λεγόμενο έργο τους, όταν και αν υπάρχει, να αφορά κι αυτά; Η απελθούσα δήμαρχος και ήδη υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη, στον ρωμαϊκό «θρίαμβο» που επιτέλεσε στο Μέγαρο Μουσικής, επέμεινε στο ειδικό βάρος της κοινωνικής πολιτικής: «Θεωρώ την κοινωνική πρόνοια ως την κατ’ εξοχήν δραστηριότητα που θα έπρεπε να περνάει μέσα από την τοπική αυτοδιοίκηση», είπε. Κι όμως: μας απαρίθμησε αόριστα το σύνολο των ιδρυμάτων του Δήμου, που τα περισσότερα είχε κληρονομήσει από το κεντρικό κράτος – παιδικούς σταθμούς και πρώην ΚΑΠΗ, νυν Κέντρα Φιλίας. Κι επειδή δεν είχε πολλά να παρουσιάσει ως τελεσμένο έργο, επεκτάθηκε κυρίως σε ό,τι θα υπάρξει στο μέλλον. Λίγες μέρες, πριν, σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική» (31.1.2006), είχε μιλήσει λιγότερο αόριστα για την κοινωνική της πολιτική στον Δήμο, που κατ’ αυτήν περιλάμβανε:
• Την ενίσχυση του κοινωνικού προϋπολογισμού κατά 30%.
• Την ενίσχυση των δημοτικών κοινωνικών προγραμμάτων, σε τρία κυρίως επίπεδα: α. των παιδικών σταθμών, β. της μέριμνας για τα άτομα τρίτης ηλικίας, και, γ. της αντιμετώπισης του θέματος των αστέγων, όπου, κατά την κ. Μπακογιάννη, «η Αθήνα διαθέτει πρωτοριακή υποδομή σε ευρωπαϊκό επίπεδο». Ορίστε;
Η «Εποχή» θα δει τους τομείς αυτούς, ξεκινώντας σήμερα με το θέμα των αστέγων.

ΤΙ ΞΕΡΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΤΕΓΟΥΣ
Οι περισσότεροι θέλουν δουλειά, όχι φιλανθρωπία

Σύμφωνα με έρευνα της μη κυβερνητικής οργάνωσης «Κλίμακα», το προφίλ του άστεγου στη σημερινή Αθήνα ορίζεται από τα εξής χαρακτηριστικά:
Μόλις ένα 11% των αστέγων διαθέτει σύνταξη και ένα 14% λαμβάνει στοιχειώδη οικονομική υποστήριξη από συγγενείς και φίλους.
Οι άστεγοι τρέφονται κατά 83% από συσσίτια, κατά 9% από ιδιωτική φιλανθρωπία, και μόλις κατά 8% από χρήματα που εξοικονομούν. Το 25% των αστέγων έχει αναζητήσει πολλές φορές φαγητό στα σκουπίδια…
Οι ερωτώμενοι ανέφεραν ότι συνήθως διανυκτερεύουν σε δημόσιο χώρο (παγκάκια, πάρκα) κατά 21%, σε εγκαταλειμμένα κτίρια κατά 28%, σε εγκαταλειμμένα αυτοκίνητα 24%. Ότι φιλοξενούνται από κάποιον κατά 14%, ότι μένουν σε ξενώνα του δήμου κατά 7% και περιστασιακά σε ξενοδοχείο κατά 5%.
Ένας στους δύο αστέγους δεν έχει τρόπο να κάνει μπάνιο (ούτε ένα την εβδομάδα) και δύο στους τρεις υποφέρουν από βασικές ελλείψεις ρούχων για μεγάλα διαστήματα.
Ως κύρια αιτία απώλειας στέγης το 34% των αστέγων ανέφερε προβλήματα υγείας, το 38% απόλυση και αδυναμία για εύρεση εργασίας, το 16% διάλυση γάμου ή ρήξη με την οικογένεια και το 42% περισσοτέρους του ενός λόγου. Κανείς δεν είχε βγει με τη θέλησή του στον δρόμο.
Το αίσθημα ικανοποίησης απ’ τη ζωή είναι μηδαμινό, δήλωσε το 65% των ερωτηθέντων αστέγων.
Κάκιστες εντυπώσεις από τις δημόσιες υπηρεσίες ανέφερε το 59% των αστέγων, από την αστυνομία το 73% και από τα νοσοκομεία το 71%.
Οι άστεγοι έχουν επιθυμίες; Ναι. Οι περισσότεροι θέλουν μια δουλειά για να μπορέσουν να ζήσουν με αξιοπρέπεια (32%), ένα 7% προσδοκά επανασύνδεση με την οικογένεια και επιστροφή στην οικογενειακή εστία και το 17% μια θέση σε ξενώνα.

ΕΝΩΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΣΤΙΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΑΧΑΪΑΣ
Οι ηγεμονισμοί αφαιρούν το οξυγόνο από την ενότητα

Σήφης Φανουράκης, μέλος του συντονιστικού της «Πρωτοβουλίας για τη Συσπείρωση της Αριστεράς» Ν. Αχαΐας

Την Τρίτη στην Πάτρα, στην αίθουσα του ΤΕΕ, γίνεται η πρώτη ανοιχτή συγκέντρωση για τη συγκρότηση μιας ενωτικής παρέμβασης δυνάμεων της ριζοσπαστικής, ανανεωτικής και κινηματικής αριστεράς, στις αυτοδιοικητικές εκλογές για τον νομό Αχαΐας. Προηγουμένως, την περασμένη Τρίτη, εκπρόσωποι της ΑΚΟΑ, της ΚΟΕ, ανένταχτοι αριστεροί και άλλοι πολίτες έδωσαν συνέντευξη Τύπου όπου επισημοποιούσαν την πρωτοβουλία τους. Η διαδρομή ως εδώ, ωστόσο, και η κατάληξή της που ασφαλώς δεν χαροποιεί κανέναν, ως εμπειρία είναι χρήσιμο να αναφερθεί, εφόσον πάντοτε υπάρχουν περιθώρια ή έστω ελπίδες – όχι μόνο ανάγκη – η διεύρυνση της ενότητας . Οι πόρτες είναι ανοιχτές.

Η «Πρωτοβουλία για τη Συσπείρωση της Αριστεράς» στο Νομό Αχαΐας, όπου συμμετέχουν ο Συνασπισμός, η ΑΚΟΑ, η ΚΟΕ, η ΔΕΑ, ανένταχτοι αριστεροί και το ΔΗΚΚΙ (ως παρατηρητής), τον Ιούλιο του 2005, άρχισε ένα διάλογο για μία ενωτική παρέμβαση στα αυτοδιοικητικά του Νομού.
Έσι στις 26.9.06 συγκάλεσε όλες τις αυτοδιοικητικές υπάρχουσες κινήσεις του Νομού και τις συνιστώσες της Αριστεράς με συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο, όπου και αποφασίστηκε: Η συγκρότηση ενός νέου αυτοδιοικητικού ριζοσπαστικού ενωτικού αριστερού πολιτικού μετώπου, με εφαλτήριο τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς και με ανοιχτή πρόσκληση σε όλους όσους αποδεσμεύονται από τις πολιτικές του συναινετικού δικομματισμού.
Από τις 26.9.06 και μέχρι τις 9.11.06 ο ΣΥΝ -μετά το εσωκομματικό «έγκαυμα» του Δήμου Αθηναίων εγκαινίασε, στον τοπικό τύπο, μία ακατάσχετη ονοματολογία για τους επικεφαλής των αυτοδιοικητικών δυνάμεων για τις οποίες ομόφωνα είχαμε αποφασίσει και μάλιστα «χωρίς προαπαιτούμενα» (όπως δήλωνε ο ΣΥΝ). Ο ΣΥΝ, αδιαφορώντας για την προστασία του ενωτικού εγχειρήματος, με απόφαση της πλειοψηφίας της Ν.Ε. προτείνει στους «συμμάχους» (τις συνιστώσες της «πρωτοβουλίας»,) ως επικεφαλής των ψηφοδελτίων δύο πρόσωπα που ανήκουν στο κόμμα του.
Από τις 9.11.06 μέχρι την 1.2.06, σε συνεχείς συνεδριάσεις της «Πρωτοβουλίας» οι υπόλοιπες συνιστώσες επέμεναν ότι θα πρέπει πρώτα να συγκροτηθεί η αυτοδιοικητική κίνηση, η οποία και θα επιλέξει τους επικεφαλής της. Επιπλέον η ΑΚΟΑ δήλωνε σε όλους τους τόνους ότι τα δύο προτεινόμενα πρόσωπα δεν μπορούν να «ηγηθούν» ως επικεφαλής διότι απλά δεν μπορούν να εκφράσουν το «νέο ενωτικό σχήμα», αφού ως πρόσωπα δεν συμμετείχαν καν στο ενωτικό εγχείρημα .
Ωστόσο, η ΑΚΟΑ αναγνώριζε ότι ο ένας εκ των δύο επικεφαλής θα έπρεπε να προέρχεται από τον ΣΥΝ. Από την άλλη καμία από τις υπόλοιπες συνιστώσες, η κάθε μία με διαφορετικό πολιτικό σκεπτικό δεν αποδεχόταν την πρόταση του ΣΥΝ. Ο ΣΥΝ, στις 1.2.06 επαναπροτείνει τα ίδια πρόσωπα, ως επικεφαλής, στις δύο αυτοδιοικητικές κινήσεις, οι οποίες, ωστόσο, δεν είχαν καν συγκροτηθεί!

Το θέμα

Για επτά μήνες η «Πρωτοβουλία για τη Συσπείρωση της Αριστεράς» «εξαντλήθηκε» από πολιτικές επίδειξης ηγεμονίας, που είχαν σαν άμεσο αποτέλεσμα την πολιτική παγίδευση σε ένα ατέρμονο παιχνίδι ταχτικισμού.
Με βάση πάντα τον πολιτικό χρόνο, οι πολιτικές ευθύνες, κύρια, ανήκουν στην πλειοψηφία της Ν.Ε. του ΣΥΝ, η οποία προσπάθησε να επιβληθεί πολιτικά στις υπόλοιπες συνιστώσες με μία ιδιόμορφη επίδειξη ηγεμονισμού, ως άλλοθι, για το πραγματικό πολιτικό της σχέδιο: τη συνεργασία με άλλες πολιτικές δυνάμεις ή και κάποιους λεγόμενους «αντάρτες» από το χώρο του δικομματισμού. Από την άλλη, οι υπόλοιπες συνιστώσες διέπραξαν το βασικό πολιτικό λάθος -στο όνομα της ενότητας- να επιτρέψουν παιχνίδια ταχτικισμού και ηγεμονίας, «περιμένοντας τον κοντό», με αποτέλεσμα, το προσωρινό ναυάγιο του ενωτικού εγχειρήματος. Από την αρχή του εγχειρήματος ο ΣΥΝ αδυνατούσε να κατανοήσει πολιτικά αλλά και ιδεολογικά ότι το ενωτικό εγχείρημα θα έπρεπε να στηριχτεί στη δημοκρατική λειτουργία των απόψεων και όχι των μεγεθών και ήταν κλεισμένος σε ένα «χρυσελεφάντινο πύργο» της κομματικής του αυτάρκειας.
Είναι σίγουρο ότι μία τέτοια εξέλιξη αποτελεί μία πολιτική οπισθοδρόμηση για τη συσπείρωση της Αριστεράς και σαν τέτοια δεν χαροποιεί κανένα. Είναι επίσης σίγουρο ότι η ενότητα της Αριστεράς πρέπει να προχωρήσει, έστω και πρόσκαιρα χωρίς τον ΣΥΝ, με κύριο και μοναδικό στόχο: Την ανασύνταξη των κοινωνικών αντιστάσεων και των κομματικών πρακτικών στο Νομό μας. Με βάση αυτή την υποχρεωτική πολιτική βούληση οι συνιστώσες της «πρωτοβουλίας» (ΑΚΟΑ - ΚΟΕ – Ανένταχτοι Αριστεροί) συνεχίζουν το εγχείρημα.

Συμπέρασμα

Ζούμε σε μία πόλη που συνεχώς αλλάζει. Οι συνοικίες από εργατικές γίνονται μικροαστικές και το ιστορικό κέντρο αλλοιώνεται. Τα θέματα δικαιωμάτων στην πόλη, ενεργοποιούν τα κινήματα που αγωνίζονται για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε βάρος κοινωνικών ομάδων με χαρακτηριστική πανελλαδική περίπτωση την αντιμετώπιση των τσιγγάνων και των μεταναστών. Τα θέματα των κοινωνικών υποδομών στην πόλη απαιτούν νέες πολιτικές. Αν αναλογιστούμε ότι η σημερινή φυσιογνωμία της πόλης έχει διαμορφωθεί από μία συγκεκριμένη πολιτική πολλών χρόνων, τότε η Αριστερά και οι ριζοσπαστικές δυνάμεις θα πρέπει να επιλέξουν την πολιτική της ενότητας για να αντιπαρατεθούν στην πολιτική εκείνη των κοινωνικών ομάδων που επικυριαρχούν στους πολιτικούς θεσμούς της πόλης και διαμορφώνουν τη δομή και τη φυσιογνωμία της. Η ριζοσπαστική Αριστερά του Νομού, αν θέλει να κερδίσει αυτό το στοίχημα και να βρει το δικό της νόημα, θα πρέπει να επανασημασιολογήσει την «φτώχεια» της ανακαλύπτοντας συνεχώς τα όριά της με στόχο να ξαναβρεί τη δύναμή της και να φτάσει σε «κάτι αξιοπρεπές». Πέρα και πάνω από μεγαλόπνοα προγράμματα «για το λαό», είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσει τις απώλειές της. Εξ άλλου, αυτό που φάνηκε καθαρά από την πολυδιάσπαση, το δογματισμό και την ιδεολογική σύγκρουση είναι ότι, η φτώχεια της αριστεράς σε εμπειρίες ενότητας, είναι φτώχεια σε συλλογικές και προσωπικές εμπειρίες που οδηγούν σε ένα «βαρβαρισμό», με πρώτο θύμα την ίδια την Αριστερά. Ωστόσο οι αντιφάσεις της Αριστεράς μπορούν να γίνουν ταυτόχρονα και όροι επιβίωσής της και αναγέννησής της και αυτό γιατί, έχει επενδυθεί μεγάλη δράση για την εξάλειψη αυτών των αντιφάσεων προς μία ενωτική προσπάθεια, η οποία όμως δεν θα πρέπει να είναι επανάληψη της προηγούμενης, «γιατί τότε θα είναι μία φάρσα».

Πρωτοβουλία για τη συγκρότηση αριστερής δημοτικής κίνησης στου Ζωγράφου

Στην τελική ευθεία μπήκαν στου Ζωγράφου οι διαδικασίες για τη συγκρότηση νέας δημοτικής κίνησης από αριστερούς και ανένταχτους πολίτες. Σε συγκέντρωση που πραγματοποιείται την Τετάρτη, 22 Φλεβάρη, στις 6,30 μ.μ στο Πνευματικό Κέντρο του δήμου Ζωγράφου (Ανακρέοντος 60), αποφασίζουν για την ιδρυτική διακήρυξη της κίνησης και τη συγκρότηση των οργάνων της για τη μάχη των δημοτικών εκλογών, αλλά και το συντονισμό δράσης για τα καθημερινά και οξυμένα προβλήματα των πολιτών. Σε ανακοίνωση-πρόσκληση της προσωρινής επιτροπής της Πρωτοβουλίας σημειώνεται:
«Ας είμαστε καθαροί. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση των μεγαλοεργολάβων και των επιχειρηματιών έχει αποτύχει να ικανοποιήσει έστω και τις πιο απλές ανάγκες των κατοίκων και ιδιαίτερα των εργαζόμενων και της νεολαίας της πόλης μας. Οι τοπικοί άρχοντες – εκπρόσωποι των δύο μεγάλων κομμάτων της χώρας, συναγωνίζονται χρόνια τώρα στο να επιβάλλουν φόρους και στην αδιαφάνεια. Δηλώνουν αναρμόδιοι για τα πραγματικά προβλήματα (ανεργία, φτώχεια, ελεύθεροι χώροι κλπ.), αλλά είναι «αρμοδιότατοι» για να βάζουν φόρους, να διαχειρίζονται χρήματα, να φροντίζουν ημετέρους, να κάνουν έργα βιτρίνας καταπώς παραγγέλνει το κεντρικό κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση, να φτιάχνουν δημοτικές αστυνομίες… ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!
Οι κάτοικοι του Ζωγράφου δεν θέλουν δημάρχους-μάνατζερ, αλλά να πάρουν οι ίδιοι την υπόθεση του δήμου πάνω τους. Δεν μπορούν να εμπιστευτούν το μέλλον του δήμου σ’ αυτούς που παζαρεύουν μέσω του θεσμού την πολιτική τους ύπαρξη και την υποταγή στη νεοφιλελεύθερη πολιτική απ’ όποιον κι αν εκφράζεται.
Δεν έχουν ανάγκη από αυτοδιοίκηση-επιχείρηση, αλλά από αυτοδιοίκηση που θα τραβάει μπροστά και θα διεκδικεί. Μπούχτισαν να βλέπουν τους ελάχιστους να πλουτίζουν από δημοτικές αρπαχτές και τους πολλούς «να μην έχουν στον ήλιο μοίρα». Αγωνιζόμαστε για να δώσουμε ζωή σε μορφές συμμετοχής, ενεργοποίησης, αλληλεγγύης, διεκδίκησης των κατοίκων του Ζωγράφου
Αγωνιζόμαστε για να δώσουμε πνοή σε μια άλλη, αριστερή αντίληψη για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Συζητάμε, συνδιαμορφώνουμε, συναποφασίζουμε, οργανωνόμαστε».

Η πρώτη επίσημη ανακήρυξη υποψηφίου δημάρχου στην Ηλιούπολη

Με κυρίαρχο σύνθημα «Ανατρέπουμε το παλιό – προβάλουμε το καινούργιο – αλλάζουμε την πόλη και με τη συμμετοχή πολλών δημοτών της Ηλιούπολης πραγματοποιήθηκε στις 13.2.2006 στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης η ανοικτή Γενική Συνέλευση της Δημοτικής Κίνησης «ΗΛΙΟΥ-πόλις, ανθρώπινη πόλη», που σηματοδότησε και την έναρξη της προετοιμασίας της Κίνησης για τις επερχόμενες δημοτικές εκλογές.
Στη συνέλευση έγινε ο απολογισμός της τριετούς θητείας της Κίνησης στο δημοτικό συμβούλιο από τον επικεφαλής δημοτικό σύμβουλο Κώστα Κονδύλη.
Ακολούθησε ένας ανοικτός και εποικοδομητικός διάλογος, που ανέδειξε τα ζητήματα που απασχολούν την πόλη.
Στη συνέχεια ψηφίσθηκε η εκλογική διακήρυξη, μέσα από την οποία αναδείχθηκε το νέο όραμα για την τοπική αυτοδιοίκηση που προβάλει η δημοτική κίνηση «ΗΛΙΟΥ-πόλις, ανθρώπινη πόλη» και κλήθηκαν όλες εκείνες οι δυνάμεις που συναντήθηκαν με την κίνηση στη διάρκεια αυτής της τριετούς διαδρομής, καθώς επίσης και όσοι ανησυχούν για το μέλλον της πόλης σε συστράτευση στην εκλογική μάχη που έρχεται.
Τέλος έγινε η επίσημη ανακήρυξη ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου και υποψήφιου δημάρχου του Κώστα Κονδύλη και εξελέγη εκλογική επιτροπή.

ΖΑΟΥΕΡΚΡΑΟΥΤ ΑΝΤΙ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥΣ ΑΛΛΟΔΑΠΟΥΣ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ
Ο ψυχρός πόλεμος συνεχίζεται στη Βαυαρία

Του Αποστόλη Στραγαλινού

Η Βαυαρία αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα πιο όμορφα κρατίδια της Γερμανίας και υπ’ αυτή την έννοια έναν από τους αγαπημένους τουριστικούς προορισμούς: άφθονη μπίρα, κουζίνα για…άγρια γούστα, πόλεις ιστορικές με μεγαλοπρεπή αρχιτεκτονική, καταπράσινα τοπία, Άλπεις, δεκάδες λίμνες, χιλιάδες κάστρα και πύργοι, καλό ποδόσφαιρο. Μέχρι εδώ όλα θετικά. Αφαιρόντας όμως το επίχρισμα του ειδυλλιακού φυσικού περιβάλλοντος αποκαλύπτεται η λεγόμενη «πραγματική ζωή», αυτό που αληθινά είναι η Βαυαρία: Το απόρθητο κάστρο του ρωμαιοκαθολικού υπερσυντηρητισμού που διοικείται επί δεκαετίες από τους ακροδεξιούς χριστιανοκοινωνιστές του Έντμοντ Στόιμπερ, πνευματικού τέκνου του Στράους και κατοικείται από ροδαλούς βαυαρούς, περιώνυμους εντός κι εκτός Γερμανίας για την αλαζονεία, την απλοϊκότητα και την ξενοφοβία τους, χαρακτηριστικά που τους καταστούν αυτοδικαίως αποκλειστικούς πρωταγωνιστές σκωπτικών ιστοριών και ανεκδότων (ο γερμανός Τοτός είναι Βαυαρός).

Απόκτηση υπηκοότητας με κριτήριο το φρόνημα

Η τελευταία συνεισφορά της Βαυαρίας στα γερμανικά δημόσια πράγματα είναι η απόφαση του τοπικού υπουργείου Εσωτερικών του Μονάχου ότι από την 1η Μαρτίου γίνεται πιο «σφικτή» η διαδικασία απόκτησης της γερμανικής υπηκοότητας από το κρατίδιο. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ δεν εκπλήσσονται μ’ αυτή την εξέλιξη καθώς γνωρίζουν ότι ο «Βαυαρός σερίφης» ανέκαθεν πρωτοπορούσε σε θέματα περιστολής δικαιωμάτων, ρατσισμού, καταστολής κ.ο.κ. Ακόμη κι αυτοί όμως αναρωτιούνται για το πόσο μπροστά βρίσκονται οι βαυαροί όταν δεν αρκούνται πλέον στο να κλείνουν «απλώς» τα σύνορα σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη, αλλά εξαρτούν την απόδοση υπηκοότητας από το φρόνημα και τις πολιτικές συμπάθειες του υποψηφίου. Αν ο υποψήφιος δηλώσει φίλος ή μέλος της γερμανικής αριστεράς και ειδικά του Αριστερού Κόμματος – πρώην PDS, πιθανότατα αυτό θα του κοστίσει την πολυπόθητη γερμανική υπηκοότητα!
Η διαδικασία εξέτασης αιτήματος για την απόδοση γερμανικής υπηκοότητας σε αλλοδαπό που ακολουθείται εδώ και 30 χρόνια στο κρατίδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την συμπλήρωση ερωτηματολογίου από τον αιτούντα. Όπως αποκάλυψε την τελευταία εβδομάδα η επιθεώρηση der Spiegel, στο 20σέλιδο (!) ερωτηματολόγιο απαριθμώνται 193 «εξτρεμιστικές οργανώσεις» – είναι η περίφημη λίστα που εκδίδει η βαυαρική υπηρεσία προστασίας του συντάγματος – μέσα σ’ άλλα και το…Αριστερό Κόμμα στη θέση υπ’ αρ. 22, ένα κόμμα το οποίο εκπροσωπείται στο Μπούντεσταγκ και το Ευρωκοινοβούλιο και συγκυβερνά σε δύο ομόσπονδα κρατίδια!

Μπίσκι, Γκίζι, Λαφοντέν: οι εξτρεμιστές

Στην ίδια λίστα συγκατοικούν η νεολαία του Αριστερού Κόμματος με την Αλ Κάιντα, η Επιτροπή Αλληλεγγύης Κουρδιστάν Μόναχου με την Χαμάς, ο Επαναστατικός Σοσιαλιστικός Σύνδεσμος με τους νεοναζί της Γερμανικής Λαϊκής Ένωσης (Σ.Σ που ιδρύθηκε πάλαι ποτέ από ομόστεγους του Στόιμπερ). Σύμφωνα με τη νέα, αυστηρότερη διαδικασία, ο αιτών καλείται να απαντήσει με ναι ή όχι στο ερώτημα εάν είναι μέλος ή υποστηρικτής κάποιας από τις 193 αυτές οργανώσεις. Προσέξτε τι θεωρείται υποστήριξη: α) συνεργασία β) δωρεά γ) συνδρομητής φίλα προσκείμενων εντύπων δ) συμμετοχή σε εκδηλώσεις! Δηλώνει π.χ. ένας ειλικρινής σύριος ότι έχει συμμετάσχει σε εκδήλωση του Αριστερού Κόμματος και αυτό μπορεί να είναι ικανό στοιχείο που θα οδηγήσει στην απόρριψη της αίτησης απόκτησης γερμανικής υπηκοότητας. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Αν δραστηριοποιείστε σε κοινωνικές και πολιτικές οργανώσεις, ξεχάστε την υπηκοότητα. Συμπαθών την αριστερά και ξένος; A priori ένοχος. Το υπουργείο Εσωτερικών της Βαυαρίας υποστηρίζει μεν ότι δεν υπάρχει τέτοιου είδους αυτοματισμός και ότι ο υποψήφιος έχει «παρόλα αυτά» ελπίδες να λάβει την υπηκοότητα. Ιδού το «πώς» σε άπταιστη βαυαρική διάλεκτο του εκπροσώπου της κυβέρνησης του Μονάχου: «Ο αιτών καλείται σε ειδική ακρόαση (σ.σ. μήπως ανάκριση;) να δώσει περαιτέρω εξηγήσεις. Σημαντικό είναι να έχει δημιουργηθεί μια χαλαρή και φιλική ατμόσφαιρα όπου οι υπάλληλοι με ερωτήσεις γενικές αρχικά και πολύ συγκεκριμένες στη συνέχεια, θα αποφασίσουν αν λόγοι ασφαλείας κατατείνουν στην απόρριψη της αίτησης. Σε περίπτωση δήλωσης ψευδών στοιχείων η υπηκοότητα αφαιρείται ακόμη κι αν η απάτη διαπιστωθεί χρόνια αργότερα».
Ακόμη πιο αστεία είναι η συλλογιστική του υπουργείου Εσωτερικών της Βαυαρίας περί των λόγων που επιβάλλουν την παρουσία του Αριστερού Κόμματος στη λίστα των «εξτρεμιστών» από το 1990 μέχρι σήμερα. Στην νέα βαυαρική έκθεση για την προστασία του συντάγματος διαβάζουμε τα εξής: « Η κατάργηση του καπιταλισμού και συνακόλουθα του πολιτικού συστήματος που συνδέεται μ’ αυτόν, της ελευθερίας και της δημοκρατίας όπως αυτές ορίζονται από το σύνταγμά μας, και η εγκαθίδρυση μιας νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας ανήκουν στους στόχους του κόμματος αυτού, ακόμη κι αν αποφεύγεται η επαναστατική ρητορική του μαρξισμού – λενινισμού. Η αποδοχή του εξωκοινοβουλευτικού αγώνα και η αντίσταση κατά των κρατούντων έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τη βασική αρχή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας». Προς επίρρωση και εις απόδειξη τούτων το υπουργείο Εσωτερικών φέρει το παράδειγμα της διαμαρτυρίας πολλών βουλευτών του Αριστερού Κόμματος σχετικά με το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου κατά της…Κούβας.

Αντιδράσεις

Το Κόμμα των Πράσινων έκανε λόγο για αντισυνταγματικότητα της νέας διαδικασίας απόδοσης υπηκοότητας και για στιγματισμό των εμπλεκομένων. Η αντίδραση του Αριστερού Κόμματος ήρθε δια στόματος του αναπληρωτή κοινοβουλευτικού εκπροσώπου Μπόντο Ράμελο, ο οποίος χαρακτήρισε «συνεχιζόμενο σκάνδαλο» την ψυχροπολεμική πρακτική της κυβέρνησης του Μονάχου. Η αρμόδια για θέματα μετανάστευσης της κοινοβουλευτικής ομάδας, Σεβίμ Νταγκντελέν, αναρωτήθηκε «εάν λόγος απόρριψης μιας αίτησης είναι η συμπάθεια προς το Αριστερό Κόμμα, τίθεται το ερώτημα αναφορικά με το πότε θα αφαιρέσει ο Μπέκσταϊν (ο Βαυαρός υπουργός Εσωτερικών) την υπηκοότητα από τους 240.000 ψηφοφόρους μας στο κρατίδιο». Άλλοι, όπως ο βουλευτής Ντίτμαρ Μπαρτς, αντιμετώπισαν με αιχμηρό χιούμορ την αποκάλυψη του Spiegel: «Η πρόταση του Μπέκσταϊν έρχεται στην πιο κατάλληλη χρονική στιγμή, μεσούντος του (γερμανικού) καρναβαλιού». Οι φήμες ότι η δρακόντεια πρόταση εκπονήθηκε κατά τη διάρκεια του Οκτόμπερφέστ μετά από γερό μεθύσι των Μπέκσταϊν – Στόιμπερ ελέγχονται ως υπερβολικές.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΜΕΚΟΤΣΙ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ
Μια σημαντική νίκητων ιταλίδων γυναικών

Στην εκδήλωση του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ την Παρασκευή 17-2, ήταν προσκεκλημένη και μίλησε η Αλεξάνδρα Μεκότσι, Ιταλίδα συνδικαλίστρια, αφοσιωμένο και δραστήριο στέλεχος του συντονιστικού του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ και του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ. Ενδιαφέροντα στοιχεία από την ομιλία της θα δημοσιεύσουμε στο επόμενο τεύχος της Εποχής, γιατί δεν προλαβαίναμε γι’ αυτό το τεύχος. Στο μεταξύ της υποβάλαμε ερωτήσεις για δύο ζητήματα της ιταλικής επικαιρότητας που δεν είχε θίξει, τα οποία έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για το ελληνικό κοινό.

ΕΡ.: Ποια είναι η γνώμη σας για την τεράστια διαδήλωση των 200.000 γυναικών στο Μιλάνο στις 14 Ιανουαρίου, με σύνθημα «Τρέμετε, τρέμετε, οι γυναίκες ξαναγύρισαν».
ΜΕΚΟΤΣΙ: Για πολλές εβδομάδες γίνονταν στα ΜΜΕ και στο δημόσιο χώρο γενικότερα αναφορές στα αναπαραγωγικά ζητήματα και στο θέμα της έκτρωσης, από κυβερνητικά στελέχη, παπάδες, πολιτικούς, όλοι άντρες που μιλούσαν για τα δικαιώματα των γυναικών. Επίσης υπήρχε διακηρυγμένη πρόθεση τροποποίησης του νόμου από το υπουργείο υγείας, όπου στο συμβουλευτικό σώμα που υπάρχει στο θέμα της υγείας των γυναικών και της μητρότητας ήθελαν να βάλουν εκπροσώπους του κινήματος pro-life (υπέρ της ζωής, όπως λέγονται οι πολέμιοι της έκτρωσης και των δικαιωμάτων των γυναικών). Να σημειώσουμε ότι ο νόμος που επιτρέπει την έκτρωση στην Ιταλία δεν είναι ο καλύτερος, αλλά τέλος πάντων υπάρχει μετά από πολλούς αγώνες των γυναικών τη 10ετία του 70 με αιτήματα την γενικότερη αυτοδιάθεση των γυναικών. Οι γυναίκες θορυβήθηκαν και είπαν «πρέπει να σπάσουμε τη σιωπή». Συγκλήθηκε μια συνέλευση των γυναικών στο Μιλάνο το Νοέμβρη, που είχε περίπου 1000 γυναίκες, που υποστηρίχθηκε από γυναικείες οργανώσεις, μεμονωμένες γυναίκες, κοινωνικά κινήματα, συνδικάτα, για την προετοιμασία μιας αντίδρασης.
Καταλήξαμε λοιπόν στη διαδήλωση της 14ης Ιανουαρίου, όπου να σημειώσουμε ότι συμμετείχε και νέα γενιά, ήταν δηλαδή ισότιμη η παρουσία όλων των γενιών, και όχι μόνο οι κλασικές φεμινίστριες. Επίσης ήταν και άντρες, που στο παρελθόν δεν έρχονταν στις δικές μας διαδηλώσεις ή δεν τους αφήναμε να έρθουν.
Στις 11 Φεβρουαρίου ακολούθησε ανάλογη διαδήλωση στη Νάπολη, γιατί οι γυναίκες του Νότου ήθελαν κι αυτές να εκφράσουν την οργή τους. Είχε πάνω από 100.000 γυναίκες.
Το αποτέλεσμα: ξαφνικά σταμάτησε κάθε συζήτηση και όταν τους ρωτάνε τώρα όλους αυτούς λένε «μα τι σας έπιασε; Εμείς δεν είπαμε ποτέ ν’ αλλάξουμε το νόμο».

ΕΡ.: Τι περιμένετε από τις εκλογές του Απριλίου; Ξέρουμε ότι υπάρχει στην αριστερά μεγάλη προσπάθεια και αγωνία για την ανατροπή του Μπερλουσκόνι.
ΜΕΚΟΤΣΙ: Θέλουμε πραγματικά να φύγει ο Μπερλουσκόνι. Ο συνασπισμός της κεντροαριστεράς είναι ευρύτατος. Το πρόγραμμα προβλέπει τη συμβουλευτική με την κοινωνία των πολιτών για τη λήψη αποφάσεων. Δεν περιλαμβάνει όλα τα αιτήματα του κινήματος, αλλά σίγουρα είναι καλύτερος από τον Μπερλουσκόνι. Το πρώτο μας μέλημα είναι να φύγει αυτός. Για το θέμα του πολέμου, η απόσυρση των στρατευμάτων είναι καθαρά διατυπωμένη στο πρόγραμμα της συμμαχίας. Επίσης, ότι θα έχουν διαφορετική εξωτερική πολιτική με τις αραβικές χώρες και το Ισραήλ. Υπάρχουν βέβαια προβλήματα. Εμείς ζητάμε ριζικά διαφορετική εξωτερική πολιτική, απ’ αυτήν του Μπερλουσκόνι. Θέλουμε σχέσεις ισοτιμίας και συνεργασίας με χώρες του Νότου.
Για τον εργατικό νόμο που προβλέπει ελαστικοποίηση της εργασίας, για το νόμο για τη μετανάστευση και άλλους ο συνασπισμός έχει υποσχεθεί την τροποποίησή τους, εμείς ζητάμε την κατάργησή τους. Επίσης, στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων τα πράγματα δεν είναι καθόλου καθαρά.
Όταν λοιπόν διώξουμε τον Μπερλουσκόνι δεν σταματάμε εκεί, ο αγώνας συνεχίζεται για τα υπόλοιπα.

ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ MΠΟΛΚΕΣΤΑΪΝ
Καταγγέλλεται ο συμβιβασμός

Με το συμβιβασμό των δυο μεγάλων κοινοβουλευτικών ομάδων στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΕΣΚ) και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) διασώθηκε η γνώση οδηγία Μπολκεστάιν με 394 ψήφους υπέρ, 215 κατά και 33 αποχές.

Με το αποτέλεσμα αυτό εγκρίθηκε βέβαια η οδηγία δεν ικανοποίησε τους εμπνευστές της που προσδοκούσαν να συγκεντρώσουν πάνω από 450 ψήφους. Οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων τις τελευταίες ημέρες στο Στρασβούργο δεν άφησαν αδιάφορους τους βουλευτές ιδιαίτερα του ΕΣΚ. Οι πρωταγωνιστές του συμβιβασμού είχαν καταβάλει κάθε προσπάθεια να πείσουν τους ευρωβουλευτές αλλά και τα συνδικάτα ότι η οδηγία στη νέα της εκδοχή δεν έχει να κάνει με σχέδιο Μπολκεστάιν «που ήθελε με μιας να καταργήσει όλα τα εμπόδια» με την περίφημη «αρχή της χώρας προέλευσης», όπως έγραψε η «Λε Μοντ».
Η αρχή αυτή μπορεί να μην αναφέρεται πια και το κείμενο να μην μοιάζει φραστικά με το αρχικό όπως ισχυρίστηκε η ευρωβουλευτίνα του ΕΣΚ Έβελιν Γκέμπχαρντ. Ο σκοπός όμως της Οδηγίας παραμένει ο ίδιος να αρθούν όλα τα εμπόδια νομικά και διοικητικά, ώστε να μπορούν ανεμπόδιστα οι επιχειρήσεις να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε όποιο κράτος-μέλος επιθυμούν, χωρίς να προβλέπεται, με τις γενικές διατυπώσεις, καμιά εγγύηση για το καθεστώς εργασίας και αμοιβής των εργαζομένων, αλλά και των καταναλωτών. Όσες φορές επιχείρησαν οι ευρωβουλευτές της αριστεράς και των πράσινων να προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα διασφάλισης αυτών των δικαιωμάτων προσέκρουσαν στην άρνηση των ευρωβουλευτών του ΕΛΚ και του ΕΣΚ. Έτσι, η οδηγία αυτή εγγράφεται στη λογική του ακραίου νεοφιλελευθερισμού, καθιστά σχεδόν αδύνατο κάθε έλεγχο στις επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες. Για τις όποιες διαφορές που θα προκύπτουν, αρμόδιο θα είναι το ευρωπαϊκό δικαστήριο. Θα εφαρμόζει όπως επισημαίνεται, τη νεοφιλελεύθερη νομολογία. Γιατί όμως βιάστηκαν οι ιθύνοντες των Βρυξελλών να προωθήσουν μια οδηγία που είχε ξεσηκώσει τόσο θόρυβο και είχε προκαλέσει τόσες αντιδράσεις, και τελικά ενοχοποιήθηκε για την απόρριψη του ευρωσυντάγματος από τις Γάλλους και του Ολλανδούς; Η απάντηση, σύμφωνα με τους αναλυτές βρίσκεται στο γεγονός ότι με τη διεύρυνση της ΕΕ, την ένταξη των δέκα νέων χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης δεν πάρθηκε κανένα μέτρο, που θα τις βοηθούσε να ξεπεράσουν τα προβλήματά τους. Έτσι προσφέρετε η δυνατότητα της εξαγωγής φθηνής εργατικής δύναμης. Ταυτόχρονα, όμως, επιτυγχάνεται ο στόχος της εργοδοσίας και της διάλυσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Η εφημερίδα «Λε Μοντ» σε κύριο άρθρο της αφού έθεσε το ερώτημα εάν η Ευρώπη είναι ικανή να έχει μέλλον. Θεώρησε τη νέα οδηγία για τις υπηρεσίες ένα σημαντικό τεστ για ένα ζήτημα αποφασιστικής σημασίας. Γιατί «στον τομέα των υπηρεσιών απασχολείται το 70% των εργαζομένων στην ΕΕ και επομένως εξαρτάται και το μέλλον της εργασίας, αφού όπως εκτιμάται η αγροτική οικονομία και η βιομηχανία δεν μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας». Γι’ αυτό, λοιπόν, θα πρέπει να επιτραπεί η κυκλοφορία στους κόλπους της ΕΕ –όπως των αγαθών και– των προσώπων που τώρα μπλοκάρεται από τις εθνικές νομοθεσίες. Και συνεχίζει: «Η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας περνάει, κυρίως, μέσα από τον ανταγωνισμό των τραπεζών και (τον τομέα) της διανομής». Έτσι, δίνεται με σαφήνεια μια εξήγηση: Γιατί η επιμονή (και η στάση των εγχώριων τραπεζιτών μας) στο να ψηφιστεί αυτή η υπερ-φιλελεύθερη οδηγία.
Τα δυο μεγάλα κόμματα στο Ευρωκοινοβούλιο (ΕΣΚ, ΕΛΚ) ανταποκρίθηκαν στις προσταγές, όχι χωρίς απώλειες, πολλοί σοσιαλιστές (ολόκληρη η ομάδα του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος –πλην Ροκάρ), αλλά φιλελεύθεροι και συντηρητικοί ψήφισαν κατά μαζί με τους αριστερούς, τους κομμουνιστές της ευρωπαϊκής ενωτικής αριστεράς και τους πράσινους. Οι ευρωβουλευτές της ΝΔ ευθυγραμμίστηκαν με την ομάδα τους και ψήφισαν υπέρ, ενώ του ΠΑΣΟΚ ψήφισαν ορισμένες τροπολογίες και απείχαν από την τελική ψηφοφορία. Κατά ψήφισαν το ΚΚΕ και ο Παπαδημούλης του ΣΥΝ.
Η οδηγία Μπολκεστάιν ψηφίστηκε τα συνδικάτα τα κοινωνικά κινήματα και οι εργαζόμενοι του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα όμως δεν πρόκειται να την αποδεχθούν. Παρά το γεγονός ότι ο γραμματέας της Συνομοσπονδίας των Ευρωπαϊκών Συνδικάτων ότι διασφαλίζεται το «ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο». Ωστόσο η διαδικασία δεν τελείωσε και νέες πανευρωπαϊκές κινητοποιήσεις προετοιμάζονται εν όψει της συνεδρίασης της Κομισιόν και του Συμβουλίου των υπουργείων που θα επεξεργαστεί με βάση το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας μια νέα εκδοχή για να συζητηθεί στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο μετά από ένα χρόνο.
Όσο θα αποκαλύπτεται το περιεχόμενο της οδηγίας αυτής τόσο θα δυναμώνουν οι αντιδράσεις. Σταθερός στόχος της ευρωπαϊκής αριστεράς παραμένει η τελική απόρριψη αυτής της οδηγίας. Και βέβαια τόσο το συνδικαλιστικό κίνημα της χώρας μας όσο και οι πολιτικές δυνάμεις θα κληθούν να πουν το δικό τους λόγο.

Η ΟΔΗΓΙΑ ΕΠΑΝΑΔΙΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΟΜΩΣ ΤΟΥ ΑΡΧΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΙΔΙΟ
Όλα άλλαξαν και όλα τα ίδια έμειναν!

Η οδηγία για την απελευθέρωση των υπηρεσιών, όπως επίσημα αναφέρεται, υπερψηφίστηκε από τους ευρωβουλευτές την εβδομάδα που πέρασε, έχοντας τροποποιηθεί αρκετά σε σχέση με το αρχικό κείμενο του Φριτς Μπολεκστάιν. Οι φιλελεύθεροι και οι συντηρητικοί εξέφρασαν την ικανοποίησή τους στο τέλος της ψηφοφορίας. «Αυτή είναι η αρχή μιας νέας εποχής για την εσωτερική αγορά που θα ενθαρρύνει τους επιχειρηματίες» δήλωσε ο Μάλκομ Χάρμπουρ εισηγητής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ). Η νέα διατύπωση της οδηγίας είναι ισάξια με το αρχικό κίνημα, ακόμα και αν απαλείφθηκαν τα άρθρα αυτά, που ενοχλούσαν τους σοσιαλιστές και τους συνδικαλιστές, όπως ισχυρίστηκε ο συντηρητικός ευρωβουλευτής.

Ένα περίπλοκο κείμενο

Στο νέο κείμενο που ψηφίστηκε ιδιαίτερα το άρθρο 16-1 δεν αναφέρεται πια η περίφημη αρχή της «χώρα προέλευσης», η οποία είχε προκαλέσει τις περισσότερες αντιδράσεις. Με αυτήν προβλεπόταν ότι οι επιχειρήσεις που θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε μια άλλη χώρα θα διέπονται από τη νομοθεσία της χώρας (που προσφέρει τις υπηρεσίες) Η αρχή αυτή δεν υπάρχει στο νέο κείμενο. Δεν αντικαταστάθηκε όμως από μια άλλη αρχή που θα διασφάλιζε τα δικαιώματα της χώρας που δέχεται τις υπηρεσίες. Τελικά, εφευρέθηκε η «αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών» έτσι χωρίς να προσδιορίζεται τίποτα. Αυτή η ασάφεια εκτιμάται ότι θα προκαλέσει σίγουρα νέες αμφισβητήσεις στο μέλλον.
Η Έβελιν Γκέμπχαρντ ευρωβουλευτίνα από την πλευρά του ΕΣΚ τόνισε ότι «πετύχαμε να ισχύσει η αρχή της χώρας υποδοχής και συνέχισε «Βεβαίως αυτό δεν αναφέρεται, ωστόσο είναι αρκετό ότι απαλείψαμε την αρχή της χώρας προέλευσης».
Για το ίδιο ζήτημα όμως εντελώς αντίθετη άποψη εξέφρασε ο σύμμαχός της εισηγητής των συντηρητικών, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι «Με βάση την ευρωπαϊκή νομολογία... θα εφαρμοστεί η αρχή της χώρας προέλευσης». Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν οι πράσινοι και οι κομμουνιστές, επισημαίνοντας τον κίνδυνο του «κοινωνικού ντάπινγκ».
Η οδηγία που ψηφίστηκε επιβάλλει παντού τον ανταγωνισμό θα επιδράσει αρνητικά στις αποδοχές των εργαζομένων, στις συνθήκες εργασίας στην κοινωνική ασφάλιση, στα κοινωνικά δικαιώματα και στο σεβασμό του περιβάλλοντος. Θα υπάρξει μια εξίσωση, σ’ όλα, προς τα κάτω. Ακόμη, επισημαίνεται ότι με αφορμή την κατάργηση ορισμένων δήθεν προστατευτικών ρυθμίσεων επιδιώκεται με την οδηγία αυτή να γίνει πιο δύσκολος ο εθνικός έλεγχος. Ο κατάλογος των μέτρων που απαγορεύουν στα κράτη μέλη να ελέγξουν τις ξένες επιχειρήσεις είναι μακρύς και λεπτομερειακός (αρ. 16-2).
Δεν είναι δυνατό να υποχρεώσεις μια εταιρεία υπηρεσιών να έχει την έδρα της στη χώρα που προσφέρει τις υπηρεσίες, να της ζητηθεί η εγγραφή της σε ένα επαγγελματικό (μητρώο) να διαθέτει ένα ορισμένο τύπο υλικών κ.λπ. Συνεπώς θα είναι δυνατό μια επιχείρηση να προσφέρει τις υπηρεσίες της σε μια χώρα, χωρίς οι αρμόδιες αρχές της να είναι ενημερωμένες.
Η Οδηγία επιβάλλει στα κράτη-μέλη που θα δεχθούν τις υπηρεσίες από μια ξένη εταιρεία «42 νέες υποχρεώσεις που αναφέρονται στον περιορισμό των εμποδίων» υπογράμμισε ο συντηρητικός ευρωβουλευτής. Ακόμα με μια σύντομη παράγραφο απαγορεύεται επίσης να τίθενται περιορισμοί στις επιχειρήσεις «για οποιοδήποτε λόγο» που έχουν σχέση με τον τρόπο πληρωμής των εργαζομένων τους. Θα έχουν δηλαδή τη δυνατότητα να μην καταβάλουν ημερομίσθιο αλλά να τους αμείβουν σαν τεχνίτες – επαγγελματίες, χωρίς βέβαια να επιβαρύνεται με τις άλλες υποχρεώσεις (ασφαλιστικές κ.λπ.).
Κατά τα άλλα το κείμενο είναι αρκετά ασαφές, δεν αναφέρεται σε ποιες περιπτώσεις μπορούν να δικαιολογηθούν τα προστατευτικά μέτρα εκτός την δημόσια ασφάλεια, την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος (αρ. 16-3). Τα κράτη οφείλουν άλλωστε να είναι αρκετά προσεκτικά ώστε τα μέτρα να μη θεωρηθούν ότι επιφέρουν «διακρίσεις» και ακόμα να μην θεωρηθούν ότι επιβάλλουν τον «προστατευτισμό». Πρόκειται για διατυπώσεις που θα προκαλέσουν πολλές προστριβές και αντιδικίες, τις οποίες μόνο αρμόδιο να τις λύσει είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Σε σχέση με το αρχικό κείμενο της οδηγίας Μπολκεστάιν οι τομείς που θα ισχύσει είναι αρκετά περιορισμένη. Έτσι εξαιρούνται οι υπηρεσίες γενικού συμφέροντος ο τομέας της υγείας, η παιδεία, καθώς και ορισμένα επαγγέλματα που σχετίζονται με την εφορία και τον οργανωμένο τζόγο.
Επίσης, εξαιρούνται τα οπτικο-ακουστικά μέσα, οι μεταφορές, τα γραφεία προσωρινής εργασίας. Ενώ δεν είναι σίγουρο ότι προστατεύεται η επαγγελματική εκπαίδευση, η ανώτερη εκπαίδευση, το νερό και ο πολιτισμός. Με την οδηγία αυτή ανοίγει μια νέα σελίδα και σίγουρα θα χρειαστεί τα συνδικάτα να ενημερωθούν πλήρως γιατί κρύβει πολλές παγίδες.

ΙΤΑΛΙΑ - ΚΕΝΤΡΩΑ ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ «ΕΝΩΣΗΣ»
Μάχη χαρακωμάτων για την Αριστερά

Ανταπόκριση του Αργύρη Παναγόπουλου

Η κεντροαριστερά του Πρόντι ολοκλήρωσε με το πρόγραμμα της «Για το καλό της Ιταλίας» την κεντρώα συντηρητική στροφή της, στοχεύοντας στην ψήφο των πλέον μετριοπαθών καθολικών ψηφοφόρων, ανοίγοντας μια δύσκολη εκλογική και μετεκλογική περίοδο για την αριστερά, η οποία θα πρέπει να ικανοποιηθεί ουσιαστικά μόνο με την αναμενόμενη απομάκρυνση του Μπερλουσκόνι, του Μπόσι και του Φίνι από την εξουσία, χωρίς να έχει διασφαλίσει την ουσιαστική κατάργηση του «μπερλουσκονισμού».

Οι δυνάμεις της κοινωνικής και ριζοσπαστικής αριστεράς αντιμετωπίζουν διαρκώς και περισσότερο προβλήματα για να αναγνωριστούν στην πολιτική ταυτότητα της Ένωσης, εάν εξαιρέσει κανείς τον αντιμπερλοσκουνισμό.
Η Κομμουνιστική Επανίδρυση, οι Πράσινοι, οι Ιταλοί Κομμουνιστές του Κοσσούτα και ένα μεγάλο τμήμα του Μανιφέστο και της κινηματικής αριστεράς αποδέχθηκαν τον προγραμματικό – πολιτικό συμβιβασμό της Ένωσης προκειμένου να ηττηθεί η αντιδραστική κεντροδεξιά του Μπερλουσκόνι, που προχωρεί πλέον ανοικτά σε μια συμμαχία με τα πλέον φανατικά κατάλοιπα της ιταλικής νεοφασιστικής και εξτρεμιστικής δεξιάς.
Η μόνη πολιτική εγγύηση για την ριζοσπαστική αριστερά μέσα στην Ένωση παραμένει ο Ρομάνο Πρόντι, ο οποίος «διόρθωσε» προσωπικά το πρόγραμμα της Ένωσης για να δίνει αποδεκτό από τους γραμματείς των κομμάτων που συμμετέχουν στην κεντροαριστερή συμμαχία, που αθέτησαν τις υποσχέσεις τους για τη δημιουργία του προγράμματος μέσω της λαϊκής συμμετοχής.
Η μαζική παρουσία του κοινού στην παρουσίαση του προγράμματος της Ένωσης στο σχετικά μικρό ιστορικό θέατρο της αριστεράς της Ρώμης «Ελιζέο» απέδειξε για άλλη μια φορά ότι ο δημοκρατικός κόσμος πιέζει για κυβερνητική αλλαγή.

Αναμενόμενη απογοήτευση

Ο βετεράνος πολιτικός της Αριστεράς και σήμερα αρθρογράφος στο «Μανιφέστο» Βαλεντίνο Παρλάτο φαίνεται ότι αποδέχθηκε αυτό το συμβιβασμό, μιλώντας για μια «προβλεπόμενη απογοήτευση» από την κεντροαριστερά, όπως υπογράμμισε ήδη στον τίτλο του πρωτοσέλιδου σχολίου του στο Μανιφέστο την ημέρα της παρουσίασης του προγράμματος της Ένωσης.
Ο Παρλάτο εκτιμά ότι οι γενικολογίες και αοριστίες του προγράμματος της Ένωσης μπορεί να τροφοδοτήσουν τάσεις αποχής ανάμεσα στους αριστερούς ψηφοφόρους, στοιχείο που φαίνεται ότι απασχολεί και την Επανίδρυση, και στην ισοπέδωση των αντιθέσεων με την κεντροδεξιά, ενώ παράλληλα έκρουσε τον κώδωνα για τους κινδύνους που εγκυμονεί για μια κυβέρνηση να προσπαθήσει να εφαρμόσει την πολιτική του προγράμματος της Ένωσης.
«Η κάθε μια συνιστώσα έχει την έγκριση να τραβάει την κουβέρτα προς το μέρος της. Όχι μόνο θα σχίσουν την κουβέρτα, αλλά θα σπάσουν και το κρεβάτι. Υπάρχει ακόμη χρόνος για ν αποφύγουμε αυτή τη διολίσθηση», εκτιμά ο Παρλάτο, για να επιστρέψει την επομένη της παρουσίασης του προγράμματος της Ένωσης με πρωτοσέλιδο σχόλιο του με τίτλο «Με κάθε κόστος», για να επιβεβαιώσει την «προβλεπόμενή του απογοήτευση» και την ανάγκη της ενότητας των δημοκρατικών δυνάμεων «με κάθε κόστος για να απελευθερωθούμε από τον Μπερλουσκόνι». Ο Παρλάτο μάλιστα διευκρίνισε ότι στις προκριματικές εκλογές της Ένωσης ψήφισε τον Πρόντι.
Το σίγουρο είναι ότι ο Μπερτινότι αποτελεί από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του προγράμματος της Ένωσης, αναγνωρίζοντας όμως ότι δεν υπάρχει στην ουσία Ένωση! «Το πρόβλημα δεν είναι πια το κείμενο, αλλά το πλαίσιο του περιβάλλοντος της πολιτικής. Το πρόγραμμα είναι πολύ πιο προωθημένο από την πολιτική αντικειμενικότητα της Ένωσης. Η Ιταλία έχει ανάγκη μια μεγάλη μεταρρύθμιση, εναντίον της οποίας εργάζονται οι μετριοπαθείς δυνάμεις», τόνισε ο γραμματέας της Επανίδρυσης.

Το πρόγραμμα Πρόντι

Ο Πρόντι, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επεξεργάστηκε την οδηγία για την απελευθέρωση του τομέα των υπηρεσιών στην Ευρώπη και εγκαινίασε τις ελαστικοποιημένες μορφές εργασίας ως πρωθυπουργός της Ιταλίας προχώρησε σε μια καθαρά συντηρητική «διόρθωση» του προγράμματος. Υποβάθμίσε την ανάγκη δημιουργίας νέων και σταθερών θέσεων εργασίας και της πρακτικής διασφάλισης της εργασίας στη μείωση της φορολογικής πίεσης και της μείωσης της καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών στις μη άτυπες μορφές εργασίας από τις επιχειρήσεις. Κι αυτά προκειμένου για να καταστήσει φθηνότερη και περισσότερο ανταγωνιστική την ιταλική αγορά εργασία.
Το πρόγραμμα της Ένωσης αναφέρεται πλέον στο ξεπέρασμα και όχι στην κατάργηση του νομοθετικού πλαισίου για τις εργασιακές σχέσεις που υιοθέτησε ο Μπερλουσκόνι, ενώ περιλαμβάνει θετικά στοιχεί για την πολιτική για τους μετανάστες και ορισμένους τομείς του κοινωνικού κράτους.
Ο Πρόντι αποδέχθηκε επίσης σημαντικό τμήμα των αιτημάτων των συντηρητικών καθολικών της Ένωσης και του Ρουτέλι, που περιορίζουν την κοσμικότητα της αριστεράς και των φιλελεύθερων δυνάμεων σε ότι αφορά τις οικογενειακές ενώσεις ομοφυλόφιλων, το δικαίωμα στην έκτρωση, την πολιτική για τα ναρκωτικά, επιτρέποντας την κρατική χρηματοδότηση των καθολικών σχολείων έναντι της δωρεάν δημόσιας εκπαίδευσης.
Ο Πάολο Φερέρο, της διεύθυνσης της Επανίδρυσης, υπερασπίστηκε τον πυρήνα του οικονομικού προγράμματος της Ένωσης υπογραμμίζοντας ότι το πρόγραμμα επαναφέρει τον φόρο κληρονομιάς, την αύξηση του ποσοστού φορολόγησης των εισοδημάτων που δεν προέρχονται από την εργασία και την κατάργηση σημαντικού τμήματος της φορολογικής αντιμεταρρύθμισης του Μπερλουσκόνι.
Το πρόγραμμα της Ένωσης, ένας πραγματικός δύσχρηστος τόμος 281 σελίδων, προτείνει την αύξηση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας στο 25% της συνολικής παραγωγής έως το 2011, αφήνοντας όμως παράθυρα ανοικτά στη συμμετοχή της Ιταλίας στη διεθνή έρευνα για «καθαρά πυρηνικά εργοστάσια», ενώ προβλέπει την αύξηση των δαπανών για την έρευνα στο 3% του ΑΕΠ από το 1%, που είναι σήμερα
Σε ότι αγορά τα μεγάλα έργα υποδομών το πρόγραμμα της Ένωσης κάνει μια μεγάλη στροφή σε σχέση με την πολιτική του τσιμέντου των τελευταίων δεκαετιών, αποφεύγοντας όμως να αναφερθεί στην κατασκευή του Τρένου Υψηλής Ταχύτητας ΤΑV, που βρίσκεται στο στόχαστρο της ριζοσπαστικής αριστεράς και των κινημάτων.
Η Ένωση υπόσχεται την άμεση αποχώρηση των ιταλικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Ιράκ, αλλά «μέσα στα τεχνικά όρια» που θα το επιτρέψουν, υποχωρώντας στις πιέσεις του Ρουτέλι, για τον οποίο η απλή κι ρητή διατύπωση της άμεσης αποχώρησης από το Ιράκ θα έδινε μι εσφαλμένη εικόνα για την εξωτερική πολιτική και τις συμμαχίες της χώρας.
Ο Σαλβατόρε Καναβό, ο υποδιευθυντής της εφημερίδας της Επανίδρυσης «Λιμπερατσιόνε», και ο Φράνκο Τουριλιάτο, που ανήκουν στη μειοψηφία της Επανίδρυσης, υπογράμμισαν σε κοινής τους επιστολή ότι το πρόγραμμα της Ένωσης δεν περιέχει κανένα στοιχείο «αλλαγής της κοινωνίας» ούτε αναφέρεται σε καμία «Μεγάλη Μεταρρύθμιση» της χώρας και ότι ο διορθωτικός του χαρακτήρας «δεν τροποποιεί τα νεοφιλελεύθερα χαρακτηριστικά του προγράμματος, ενώ «η φιλοδοξία του κόμματος να επηρεάσει αυτή τη διαδικασία δεν απέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η επιλογή μιας κυβερνητικής συμμαχίας είναι λοιπόν αδύνατη».
Οι Ιταλοί Κομμουνιστές του Κοσούτα θα κατεβούν πάντως στη Γερουσία μαζί με τους Πράσινους και τους Ενωμένους Καταναλωτές, κάτω από το σύμβολο του ουράνιου τόξου, ενώ σε οκτώ νομούς επικεφαλής των ψηφοδελτίων θα ανήκει στους Ιταλούς Κομμουνιστές, σε οκτώ σε Πράσινο και σε δύο στους Ενωμένους Καταναλωτές.

Ο Φεράντο «θύμα» της Ένωσης

Η Επανίδρυση άρχισε να μετρά πάντως και τα πρώτα πολιτικά «θύματα» της συνεργασίας της με την Ένωση, αφού ο τροτσκιστής Μαρκο Φεράντο βρέθηκε στο στόχαστρο της συντηρητικής κοινής γνώμης για δηλώσεις του που αφορούν τη Μέση Ανατολή και την ιταλική στρατιωτική παρουσία στην Νασιρίγια του Ιράκ, όπου οι καραμπινιέρι έχουν ήδη αφήσει περίπου είκοσι νεκρούς. Ο Μάρκο Φεραντο καταδίκασε «τη βίαιη και βάρβαρη τρομοκρατική ενέργεια εναντίον των ιταλικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Νασιρίγια του Ιράκ», αναγνωρίζοντας παράλληλα «το δικαίωμα αντίστασης του ιρακινού λαού».
Ο τροτσκιστής ηγέτης της Επανίδρυσης αντιμετώπισε ένα ενορχηστρωμένο πολιτικό λιντσάρισα τόσο από τον Φινι και τον Μπερλουσκόνι όσο και από τους Ρουτέλι, Φασίνο και ντ΄Αλέμα
Για τον Μπερτινότι υπάρχει «ασυμβίβαστο» της ειρηνιστικής και μη βίαιης γραμμής του κόμματος και της υποψηφιότητας του Φεράντο στις εκλογές, τόσο για τις δηλώσεις του εναντίον του Ισραήλ όσο και για αυτές για την υπόθεση της Νασιρίγια.
«Η πολιτιστική εικόνα μας τραυματίστηκε και πιστεύω και το κόμμα, και παρά τον πόνο που προκαλεί η υιοθέτηση δραστικών μέτρων, θα πρέπει να σκεφτούμε αυτή τη δυνατότητα, για να εγγυηθούμε την τέλεια αναγνώριση της γραμμής του κόμματος, της πολιτικής του κουλτούρας και της εικόνας του σε μια τόσο δύσκολη προεκλογική εκστρατεία», υπογράμμισε ο Μπερτινότι.
Η διεύθυνση του κόμματος ομόφωνα αποφάσισε τον αποκλεισμό από τα ψηφοδέλτια της Επανίδρυσης του επικεφαλής της μειοψηφούσας άποψης «Κομμουνιστικό Πρόγραμμα» που είχε πάρει το 7% των ψήφων στο τελευταίο συνέδριο.
Ο Φεράντο από την πλευρά του υποσχέθηκε να δώσει την πολιτική του μάχη στη Εθνική Πολιτική Επιτροπή, την αντίστοιχη Κεντρική Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν 250 άτομα, υπολογίζοντας στη βοήθεια και άλλων τάσεων του κόμματος, που εξέφρασαν την αντίθεση τους στη διαμόρφωση των ψηφοδελτίων του κόμματος και της λογοκρισίας των ηγετών του από τους πολιτικούς τους αντιπάλους.
Την ίδια στιγμή η Επανίδρυση προειδοποίησε και τον Φραντσέσκο Καρούζο, τον ναπολιτάνο ηγέτη των κινημάτων εναντίον της παγκοσμιοποίησης να μετριάσει τους πολιτικούς του τόνους εάν θέλει να παραμείνει ως ανεξάρτητος υποψήφιος στα ψηφοδέλτια του κόμματος, ενώ για τον «αριστερό» ντ΄Αλέμα ο Καρούζο θα έπρεπε να έχει ήδη αποκλειστεί από οποιοδήποτε ψηφοδέλτιο της Ένωσης;
Η εσωτερική αντιπολίτευση της Επανίδρυσης, το Μανιφέστο και γενικότερα οι δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς έχουν προειδοποιήσει τις τελευταίες ημέρες ότι οι πιέσεις από τις συντηρητικές δυνάμεις της Ένωσης, όπως ο Ρουτέλι ή ακόμη και ο ντ΄ Αλέμα, και των μεγάλων εφημερίδων που την υποστηρίζουν, όπως της «Ρεπούμπλικα», για υπουργοποίηση του Μπερτινότι στοχεύει στην πλήρη ενσωμάτωση της Επανίδρυσης στην κυβερνητική διαχειριστική λογική και στην αποδυνάμωση και τον κατακερματισμό των δυνάμεων της πολιτικής και κοινωνικής ριζοσπαστικής αριστεράς που αντιστέκονται στις προσπάθειες «ομαλοποίησης» της επικαλούμενης ιταλικής περίπτωσης.
Η ριζοσπαστική αριστερά θα πρέπει να δώσει τις επόμενες εβδομάδες μάχη χαρακωμάτων για να κερδίσει την εμπιστοσύνη των αριστερών ψηφοφόρων από τη στιγμή που η πολιτική μάχη για τους εσωτερικούς συσχετισμούς της Ένωσης θα είναι το ίδιο σκληρή με αυτή για την ανατροπή του Μπερλουσκόνι. Η κεντρώα στροφή της Ένωσης και η κινδυνολογία για την αξιοπιστία του Μπερτινότι αποδεικνύουν ότι η Επανίδρυση θα δώσει σκληρή μάχη για να διασφαλίσει την ισχυρή ομάδα των πενήντα βουλευτών και γερουσιαστών που προβλέπουν ορισμένες δημοσκοπήσεις. Η άσκηση πολιτικής διαμέσου των δημοσκοπήσεων όμως αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο του μπερλουσκονισμού.

ΟΜΠΡΕΛΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
Η εκστρατεία των Πρασίνων σε Ευρώπη και Ελλάδα

Ηλίας Γιαννίρης

Μια μεγάλη εκστρατεία των Πράσινων για το κλίμα ξεκίνησε στην Ευρώπη και στη χώρα μας πριν τρεις μέρες, στις 16.2. Τόπος το Σύνταγμα, όπου οι Έλληνες Οικολόγοι Πράσινοι έστησαν ένα πολύχρωμο χάπενινγκ γεμάτο ποδήλατα, κόκκινες ομπρέλες για το μήνυμα «Στοπ στην κλιματική αλλαγή» και πράσινες ομπρέλες για το μήνυμα «Παίξε και συ τον δικό σου ρόλο». Οι Οικολόγοι, που μοίρασαν στους περαστικούς φυλλάδια για τη συμβολή του καθενός μας στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής, έδωσαν το στίγμα μιας εκδήλωσης που κέντρισε το ενδιαφέρον των περαστικών, αποτελώντας τον ελληνικό κρίκο μιας αλυσίδας ταυτόχρονων ανάλογων χάπενινγκ, που οργανώθηκαν στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τα πράσινα κόμματα ως αφετηρία της κοινής τους πανευρωπαϊκής εκστρατείας για το κλίμα.
Η έναρξη της εκστρατείας είχε σχεδιαστεί ώστε να συμπέσει με τον ένα χρόνο ισχύος που συμπλήρωσε την Πέμπτη το Πρωτόκολλο του Κιότο, και θα διαρκέσει τουλάχιστον ως το 2008.
Οι Πράσινοι στην Ευρώπη υποστηρίζουν ότι στη σημερινή φάση του αγώνα για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής ο ρόλος των πολιτών είναι διπλά καθοριστικός:
• Για να πιεστούν οι κυβερνήσεις, ώστε να καλυφθεί το σημερινό έλλειμμα πολιτικής βούλησης, τόσο σε εθνικά και ευρωπαϊκά πλαίσια όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.
• Για να γίνουμε οι ίδιοι μέρος της λύσης, υιοθετώντας συνήθειες και επιλογές που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση και καλύτερη αξιοποίηση της ενέργειας, αλλά και στη στροφή προς τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας που δεν επηρεάζουν το κλίμα. Έτσι, για παράδειγμα, στο φυλλάδιο που μοιράστηκε στο Σύνταγμα σε χιλιάδες αντίτυπα υπήρχαν οκτώ προτάσεις για το τι μπορεί να κάνει ο κάθε πολίτης.
Στην Ελλάδα το έλλειμμα πολιτικής βούλησης είναι δυστυχώς ακόμη πιο έντονο. Η χώρα διακρίνεται για τη διαχρονική απροθυμία των κυβερνήσεών της για ουσιαστικές αλλαγές πολιτικής στην ενέργεια και τις μεταφορές, για τη χαρακτηριστική της αποτυχία να εκπληρώσει ακόμη και τους προνομιακά ευνοϊκούς στόχους της στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου του Κιότο, αλλά και για τη συνολική απουσία του κλίματος από τις προτεραιότητες όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων.
Ολόκληρο το κείμενο του φυλλαδίου για το κλίμα δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα www.ecogreens.gr.

ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΟΥ ΚΥΟΤΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ
Τα αγκάθια ενός δύσκολου δρόμου

Tου Κωνσταντίνου Καραλή

Στις 16 Φεβρουαρίου του 2005, με τη συνοδεία μίας σειράς τελετών, πανηγυρικών εκδηλώσεων και διαδηλώσεων σε πολλά σημεία του πλανήτη, τέθηκε τελικά σε ισχύ το Πρωτόκολλο του Κυότο για τον περιορισμό των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Χαρακτηριστικό υπήρξε όμως το ότι από την πρώτη στιγμή η εφαρμογή του συνδέθηκε με μεγάλες καθυστερήσεις. Και δεν αναφερόμαστε εδώ στον Σουηδό επιστήμονα Σβάντε Αρένιους, ο οποίος ήδη από το 1898, προειδοποιούσε πως το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται από την καύση του άνθρακα και του πετρελαίου θα μπορούσε να υπερθερμάνει τη Γη, αλλά το γεγονός πως, από τον Δεκέμβριο του 1997 οπότε και πραγματοποιήθηκε η σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα στην παλιά αυτοκρατορική πόλη του Κυότο, στην Ιαπωνία, που κατέληξε στη σύνταξη του «πρωτοκόλλου του Κυότο», χρειάστηκε να φτάσουμε στο 2005 για την επίτευξη μιας διεθνούς συμφωνίας.
Εκτός από τις πολλές λεπτομέρειες που έπρεπε να καθοριστούν (συνυπολογισμός του επιπέδου ανάπτυξης στον καθορισμό των επιτρεπτών ορίων εκπομπών, εναλλακτικοί τρόποι μείωσής τους, όπως το εμπόριο ρύπων και ο μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης καθώς και οι κυρώσεις για την υπέρβαση των ορίων) σημαντική αιτία καθυστέρησης στάθηκε η άρνηση των ΗΠΑ (μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Τζωρτζ Μπους) και της Αυστραλίας να επικυρώσουν τη συμφωνία. Όμως, με πρωτοπόρα την Ε.Ε., επιτεύχθηκε τελικά η συγκέντρωση των αναγκαίων υπογραφών επικύρωσης του πρωτοκόλλου, με τελευταία τη Ρωσία.
Έτσι, το Πρωτόκολλο του Κυότο τέθηκε σε ισχύ μόλις πέρσι, με διάχυτη μια συγκρατημένη αισιοδοξία για τη μελλοντική έκβαση του εγχειρήματος, αισιοδοξία που ενισχύουν οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα βιομηχανικά κράτη συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Κίνας για τη δεύτερη φάση μετά το 2012, στην τελευταία σύνοδο του Μόντρεαλ. Παρά ταύτα, οι στόχοι που έχουν τεθεί τελικά στο Πρωτόκολλο για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, κρίνονται από πολλούς επιστήμονες ανεπαρκείς σε σχέση με αυτό που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του κλίματος. Επίσης, οι ασυμμετρίες που δημιουργεί η υποχρέωση διαφορετικών μειώσεων ανά χώρα σε συνδυασμό με την υπό δημιουργία αγορά δικαιώματος ρύπανσης, επιτρέπουν την καταστρατήγηση των στόχων του Πρωτοκόλλου και δημιουργούν κίνητρα για την μετεγκατάσταση της βαριάς βιομηχανίας σε αναπτυσσόμενες χώρες, που ξεφεύγουν από τις υποχρεώσεις μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Και, σαν να μην έφταναν αυτά, την κατάσταση επιχειρεί να εκμεταλλευθεί το πυρηνικό λόμπι σε Ευρώπη και Αμερική, προβάλλοντας την πυρηνική ενέργεια ως «καθαρή»(!) ενέργειας, καθώς δεν συνεπάγεται την εκπομπή των συγκεκριμένων αερίων (αποκρύπτοντας επιμελώς όλα τα άλλα). Τέλος, δεν είναι σαφές και για τις χώρες που έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο πώς ακριβώς θα επιτύχουν τους στόχους τους.
Από την άλλη πλευρά το πρωτόκολλο του Κυότο συνιστά την πιο πολύπλοκη μέχρι τώρα διακρατική συμφωνία, η οποία δημιουργεί νέα δεδομένα για την αντιμετώπιση κρίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο και εισάγει ταυτόχρονα νέα πεδία ανταγωνισμών μεταξύ των κρατών που αποφασίζουν να δράσουν για το περιβάλλον και αυτών που το αγνοούν. Ταυτόχρονα θέτει για πρώτη φορά ζήτημα επίσημης αναγνώρισης των ορίων της ανάπτυξης και μάλιστα με επιβολή μέτρων που δεν προκύπτουν από κάποιον αυτόματο μηχανισμό της ελεύθερης αγοράς. Παράλληλα δημιουργεί νέες σχέσεις επιστήμης-πολιτικής και νέες απαιτήσεις για το οικολογικό κίνημα, ενώ και για την επίσημη ενεργειακή, περιβαλλοντική και αναπτυξιακή πολιτική των διαφόρων χωρών, η αντιμετώπιση του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής θέτει το ερώτημα: πρόκειται για πρόβλημα ή για ευκαιρία;

Greenpeace: Ανασχηματισμός τώρα και στην πολιτική της Ελλάδας για το κλίμα

Αν υπήρχε τούρτα γενεθλίων για το Πρωτόκολλο του Κιότο, η Ελληνική Κυβέρνηση αντί για κεράκια, θα τοποθετούσε φουγάρα λιγνιτικών σταθμών...

Ένα χρόνο μετά την ενεργοποίηση του Πρωτοκόλλου του Κυότο, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου όσον αφορά τη χάραξη μιας κλιματικής πολιτικής. Μια απλή και μόνον σύγκριση με τα αντίστοιχα μέτρα που λαμβάνουν οι άλλες κυβερνήσεις της Ευρώπης, δείχνει πως η κυβέρνηση της χώρας μας ουδόλως αντιλαμβάνεται τον επείγοντα χαρακτήρα των κλιματικών αλλαγών.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, η Ελλάδα έχει ήδη αυξήσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 25% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 και αναμένεται να αγγίξει το 39% μέχρι το 2010, καταπατώντας μάλιστα τις συμβατικές υποχρεώσεις που έχει αναλάβει με το Πρωτόκολλο του Κυότο.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά και καυστικά ο Δημ. Ιμπραήμ, υπεύθυνος της εκστρατείας της Greenpeace για τις κλιματικές αλλαγές και την ενέργεια στη χώρα μας: «Η κλιματική πολιτική της Ελλάδας είναι τόσο λανθασμένη, που αν υπήρχε τούρτα γενεθλίων για το Πρωτόκολλο του Κιότο, η Ελληνική Κυβέρνηση αντί για κεράκια, θα τοποθετούσε φουγάρα λιγνιτικών σταθμών και αγωγούς φυσικού αερίου. Η ανάγκη για οριστική απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και οι τρομακτικές επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών δεν είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Χρειάζονται δραστικά μέτρα σε πολιτικό επίπεδο τώρα!».
Λαμβάνοντας υπόψιν ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση η παραγωγή ενέργειας (εξαιρουμένων των μεταφορών) ευθύνεται για το 60% των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται στην ατμόσφαιρα, όλο και περισσότερες κυβερνήσεις λαμβάνουν πια τολμηρά μέτρα για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών και τη συμμόρφωσή τους με το Πρωτόκολλο του Κιότο. Όμως η ελληνική κυβέρνηση, επισημαίνει η Γκρινπις, δεν έχει καν το απαιτούμενο όραμα! Η Γκρίνπις, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης του ενός χρόνου από την επικύρωση του Πρωτοκόλλου του Κυότο, ζητά από την ελληνική κυβέρνηση:
να καταθέσει το νομοσχέδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) με όλες τις ευεργετικές ρυθμίσεις που προβλέπονταν στο αρχικό σχέδιο.
να αναλάβει όλες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν τη χώρα να φτάσει τουλάχιστον τον στόχο της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ κατά 20,1% μέχρι το 2010.
να εναρμονιστεί αμέσως με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Μετά τη νίκη της Χαμάς

Του Μισέλ Βαρσάφσκι*

Η μαζική ψήφος των Παλαιστινίων την 25η Ιανουαρίου έδωσε την πλειοψηφία στη Χαμάς. Τα διεθνή MME αναγνώρισαν την απουσία ανωμαλιών ξεχνώντας όμως μια μείζονα ανάμειξη : τις απειλές της Αμερικής και της Ευρώπης να διακόψουν την οικονομική βοήθεια σε ένα λαό που βρίσκεται σε πολύ μεγάλη φτώχεια.

Προς έκπληξη όλων, συμπεριλαμβανομένης της ηγεσίας της, η Χαμάς εισήλθε στο Νομοθετικό Συμβούλιο με μια συντριπτική πλειοψηφία.. Αν και ήταν φανερό ότι το ισλαμιστικό κόμμα θα έφερνε ένα καλό αποτέλεσμα κεφαλαιοποιώντας τη λαϊκή δυσαρέσκεια που γέννησε η καταστροφική διαχείριση της Φατάχ που είχε μονοπωλήσει την εξουσία από την εγκαθίδρυση της Παλαιστινιακής Αρχής το 1994, κανένας δεν περίμενε μια τέτοια σαρωτική νίκη.
Σε σύνολο 132 βουλευτών η Χαμάς πήρε 76, η Φατάχ 43 και οι αριστεροί συνδυασμοί 13. Στο αναλογικό σώμα (το Συμβούλιο αποτελείται κατά το μισό από βουλευτές που εκλέγονται μα απλή αναλογική από εθνικές λίστες και για το άλλο μισό από αντιπροσώπους περιοχών που εκλέγονται με πλειοψηφία ψήφων) τα νούμερα είναι αισθητά διαφορετικά: : σε σύνολο 66 βουλευτών η Χαμάς κερδίζει 30 (45 %), η Φατάχ 27 (41 %) και η Αριστερά 9 (14 %), κάτι που αντιπροσωπεύει πιο πιστά το συσχετισμό δυνάμεων.
Με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ξεκίνησε μια εκστρατεία διεθνούς εξαπάτησης. « Η ειρηνευτική διαδικασία ενταφιάστηκε » ακούμε από όλες τις πλευρές. Λες και την παραμονή των εκλογών ήταν σε εξέλιξη κάποια ειρηνευτική διαδικασία ή, το λιγότερο, κάποιες διαπραγματεύσεις! Ο Αριέλ Σαρόν έκανε εδώ και καιρό την επιλογή της μονομερούς πολιτικής και συστηματικά αρνήθηκε να θεωρήσει τους ηγέτες της Φατάχ συνομιλητές του, ακόμα και κατά τη διάρκεια της «μονομερούς αποχώρησης από τη Γάζα». Δεν είναι λοιπόν η νίκη της Χαμάς που δίνει τέλος στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, αλλά η διακηρυγμένη άρνηση της Ισραηλινής κυβέρνησης να συνεχίσει τη διαδικασία του Όσλο.

Παραπληροφόρηση

Άλλο συστατικό της εκστρατείας εξαπάτησης, ανοιχτά ρατσιστικής αυτή τη φορά, είναι η περιγραφή τη Χαμάς ως κινήματος «φανατικού» και ανορθολογικού για το οποίο η βία είναι αυτοσκοπός και ο θάνατος των Εβραίων ιερό καθήκον. Η Χαμάς είναι ένα ιντεγκριστικό (αδιάλλακτο) ισλαμιστικό κίνημα, που καθοδηγούμενο από μια ορισμένη ανάγνωση του Ισλάμ αναπτύσσει ένα σχέδιο για την κοινωνία το οποίο δεν θα έκανε να αισθάνεται καλά κάποιον παθιασμένο με την ελευθερία και την ισότητα. Εγκωμιάζει, επιπλέον, την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ και τη συγκρότηση μιας ισλαμιστικής δημοκρατίας στο σύνολο του κόσμου όπου η μουσουλμανική πίστη είναι πλειοψηφική. Για τους άντρες και τις γυναίκες της Παλαιστίνης, η νίκη της Χαμάς είναι μια τρομερή ήττα του αγώνα για ένα δημοκρατικό και κοσμικό κράτος.
Στην πραγματικότητα, η Χαμάς δεν είναι διαφορετική από πολλά ιντεγκριστικά ισραηλινά κόμματα των οποίων το κοινωνικό σχέδιο είναι αρκετά κοντά στο δικό της, καθώς και από μερικά ισραηλινά κόμματα της άκρας Δεξιάς που αντιτίθενται επίμονα στην αυτοδιάθεση των Παλαιστινίων καλώντας στην απέλαση και το διασκορπισμό τους στον αραβικό κόσμο. Τα κόμματα αυτά συμμετείχαν σε διάφορες ισραηλινές κυβερνήσεις συμπεριλαμβανομένης αυτής του Γιτζάκ Ράμπιν. Κάτι που δεν προκάλεσε ούτε το μποϋκοτάζ του Ισραήλ ούτε τη διακοπή της συμφωνίας σύνδεσης Ισραήλ και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό δείχνει, αντίθετα με τις ρατσιστικές εικόνες που διαδίδουν τα ισραηλινά και διεθνή ΜΜΕ, ότι η Χαμάς είναι ένα πολιτικό κίνημα εξαιρετικά ορθολογικό και πραγματιστικό. Μακροπρόθεσμα, ο στόχος της είναι η ισλαμοποίηση του αραβικού κόσμου που συμπεριλαμβάνει, για την ώρα, την εξαφάνιση του Ισραήλ. Είναι έτοιμη παρ’ όλα αυτά να αποδεχτεί ένα πλαίσιο συνύπαρξης με το σιωνιστικό κράτος, να διαπραγματευτεί με τους ηγέτες του και να σεβαστεί τις συμφωνίες που έχει υπογράψει η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Το εξέφρασε καθαρά απ’ όταν δέχτηκε να πάρει μέρος στο δημοκρατικό παιχνίδι και να διεκδικήσει την εξουσία. Η αποδοχή μιας εκεχειρίας μακράς διάρκειας με το Ισραήλ αν και το τελευταίο έχει αρνηθεί από τη μεριά του την οποιαδήποτε διακοπή του «ειρηνευτικού» πολέμου του, αποδεικνύει ότι το ισλαμιστικό κίνημα ξέρει να είναι πραγματιστικό. Ο σχολαστικός σεβασμός της εν λόγω εκεχειρίας παρά τις αναρίθμητες ισραηλινές προκλήσεις, δείχνει εξ άλλου ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά πειθαρχημένη δύναμη. Τρεις πρόσφατες αποφάσεις της ηγεσίας της Χαμάς δείχνουν τον δρόμο που σκοπεύει να ακολουθήσει. Κατ’ αρχάς, αποδέχτηκε την υπεροχή της ΟΑΠ (που διευθύνεται πάντα από τη Φατάχ) απέναντι στην Παλαιστινιακή Αρχή, κάτι που αφήνει στον Μαχμούντ Αμπάς ένας μεγάλο περιθώριο ελιγμών στην αναζήτηση σε μια ενδεχόμενη διαδικασία διαπραγματεύσεων… εάν το Ισραήλ αποφάσιζε να βάλει τέλος στην πολιτική του, την πολιτική του σαμποτάζ. Στη συνέχεια, έκανε έκκληση για μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τη Φατάχ στους κόλπους της οποίας τα πιο σημαντικά χαρτοφυλάκια θα βρίσκονταν στα χέρια ειδικών και τεχνοκρατών, με τους ηγέτες της Χαμάς να είναι εκ των πραγμάτων μειοψηφία. Τέλος, ανακοίνωσε τη διάχυση των πολιτοφυλακών της μέσα στις παλαιστινιακές εθνικές ένοπλες δυνάμεις. Είμαστε λοιπόν μακριά από ένα σχέδιο «ιερού πολέμου»…
Το μπαλάκι είναι τώρα στη μεριά της Φατάχ : θα απαντήσει στις εκκλήσεις της Χαμάς; Θα δεχτεί να αρνηθεί το μονοπώλιο της εξουσίας, ιδιαίτερα στα οικονομικά και τις επίσημες ένοπλες δυνάμεις; Στην πραγματικότητα, ο σχηματισμός του Αμπού Μάζεν είναι βαθιά διαιρεμένος μπροστά στα καινούργια διακυβεύματα και είναι πραγματικός ο κίνδυνος σύγκρουσης ανάμεσα σε αντίπαλες τάσεις.

Η σημερινή επείγουσα ανάγκη

Παρόμοιες εντάσεις απειλούν εξίσου το κίνημα διεθνιστικής αλληλεγγύης με τον κίνδυνο να δούμε να εμφανιστούν τάσεις συρρίκνωσης της αλληλεγγύης μετά την «κακή ψήφο» των Παλαιστινίων, μιας αλληλεγγύης πιο αναγκαίας από ποτέ. Και όμως, το βασικό καθήκον σήμερα είναι να πολεμήσουμε σθεναρά τον εκβιασμό που ασκείται από ορισμένες κυβερνήσεις και ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: οι Παλαιστίνιοι έχουν ανάγκη τη διεθνή υποστήριξη, οι Παλαιστίνιοι έχουν δικαίωμα στη διεθνή υποστήριξη ανεξάρτητα από τη δημοκρατική επιλογή που έκαναν.
Το να αποφύγουμε αυτήν την δράση θα ήταν σαν να επιβεβαιώναμε τον τρομερό λόγο που έχει υιοθετήσει η ισραηλινή κυβέρνηση εδώ και σχεδόν έξι χρόνια. Σύμφωνα με αυτόν το λόγο, ο παλαιστινιακό λαός αποδεικνύει ότι είναι ένας λαός-τρομοκράτης και, κατά συνέπεια, έχει χάσει όλα τα δικαιώματα του…

* Από την Ιερουσαλήμ, Μισέλ Βαρσάφσκι
(δημοσιεύτηκε στη γαλλική εφημερίδα Rouge)
Ο Μισέλ Βαρσάφσκι είναι στέλεχος του ισραηλοπαλαιστινικού Κέντρου Εναλλακτικής Πληροφόρησης

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ ΛΑΟ ΙΝΤΙΦΑΝΤΑ
Ενώ η κατοχή και οι δολοφονίες Παλαιστινίων συνεχίζονται,
η Ελληνική κυβέρνηση υποδέχεται τον Ισραηλινό Πρόεδρο Μοσέ Κατσάβ

Ο Ισραηλινός Πρόεδρος Μοσέ Κατσάβ έρχεται στην Αθήνα για επίσημη επίσκεψη. Κατά τη διάρκεια της θα υπογραφεί διμερής συμφωνία για την τεχνολογική έρευνα. Η συμφωνία για την έρευνα έρχεται να προστεθεί σε αυτήν για την στρατιωτική συνεργασία που υπέγραψαν πριν λίγες βδομάδες οι υπουργοί Άμυνας των δύο χωρών.
Η αναβάθμιση των σχέσεων Ελλάδας-Ισραήλ, καθώς και αυτή καθ’ αυτή η επίσκεψη Κατσάβ συνιστούν προκλητική περιφρόνηση των αγώνων του Παλαιστινιακού λαού για ελευθερία και δικαιοσύνη. Ενώ η κατοχή συνεχίζεται και τα παλαιστινιακά εδάφη -λόγω του ισραηλινού αποκλεισμού- έχουν μετατραπεί σε μια τεράστια φυλακή, ενώ το Ισραήλ παραβιάζει κατάφωρα τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ 242 και 338 που απαιτούν την άμεση αποχώρηση του από τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, ενώ οι εποικισμοί εξαπλώνονται και περισσότεροι από 400.000 Ισραηλινοί παραμένουν παράνομα σε κατεχόμενα εδάφη, ενώ η ανέγερση του Τείχους της ντροπής, που προσαρτά έως και το 40% της Δυτικής Όχθης συνεχίζεται κανονικά, ενώ 9.000 Παλαιστίνοι βρίσκονται στις Ισραηλινές φυλακές και σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία τα βασανιστήρια αποτελούν συνηθισμένη πρακτική των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας, ενώ το Ισραήλ δολοφόνησε ακόμα 9 Παλαιστίνιους την τελευταία εβδομάδα, η ελληνική κυβέρνηση οργανώνει φιέστες υποδοχής του Μοσέ Κατσάβ και υπογράφει συμφωνίες συνεργασίας με το κράτος του Ισραήλ.
Ο Σύλλογος ΙΝΤΙΦΑΝΤΑ καλεί κάθε προοδευτικό πολίτη να αντισταθεί στην επιχειρούμενη αναβάθμιση των σχέσεων με το Ισραήλ. Το Ισραήλ εγκληματεί συστηματικά σε βάρος του Παλαιστινιακού λαού. Η συνεργασία μαζί του αποτελεί έμπρακτη επιβράβευση των εγκλημάτων αυτών και προτροπή για τη συνέχισή τους.

ΑΛΛΟ ΕΝΑ ΛΟΥΚΕΤΟ, ΑΛΛΟΙ 210 ΑΝΕΡΓΟΙ Οι εργαζόμενοι της «Γιούλα» καταγγέλλουν

Στέλιος Αναστασιάδης

Ανοίγει εργοστάσια εκτός συνόρων, κλείνει τη μονάδα της Ελευσίνας. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Στην απόλυση 210 εργαζόμενων προχώρησε η εταιρεία υαλουργίας Γιούλα Α.Ε μετά την απόφαση, να διακόψει την λειτουργία του εργοστασίου «ΚΡΟΝΟΣ». Η μονάδα που ειδικεύεται στην παραγωγή επιτραπέζιων ειδών θεωρήθηκε «ζημιογόνος».

Οι εργαζόμενοι κυριολεκτικά έπεσαν απ’ τα σύννεφα όταν τους ανακοινώθηκε ότι μένουν χωρίς δουλειά εξαιτίας του «υψηλού κόστους παραγωγής, το οποίο σε συνδυασμό με το μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς καθιστά τα προϊόντα αυτά μη ανταγωνιστικά σε σχέση με τα αντίστοιχα εισαγόμενα από χώρες χαμηλού κόστους». Η εταιρεία προχώρησε στο κλείσιμο του εργοστασίου χωρίς να έχει προηγηθεί κανένας διάλογος με τους εκπροσώπους των εργαζομένων και χωρίς να έχει τηρηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία από τον νόμο ως προς τις ομαδικές απολύσεις!
Ωστόσο η πραγματική αιτία είναι όπως φαίνεται άλλη, καθώς η «Γιούλα Α.Ε» που δραστηριοποιείται τα τελευταία χρόνια στη Βουλγαρία και την Ρουμανία, έχει το μονοπώλιο στον τομέα της υαλουργίας ενώ συμπεριλαμβάνεται και στις πιο κερδοφόρες εκτός Σοφοκλέους βιομηχανίες (Το ΒΗΜΑ, 21/08/2005). «Αποφάσισαν ότι στις βαλκανικές χώρες τα κέρδη είναι περισσότερα», λέει ο Θ. Χατζημόσχος πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων του εργοστασίου και προσθέτει: «Θα μπορούσαν να μας καλέσουν σε συζητήσεις πέντε μήνες πριν για να βρούμε μια λύση από κοινού».
Το κύμα βιομηχανικής μετανάστευσης των επιχειρήσεων με έδρα την Ελλάδα, προς τις γείτονες βαλκανικές χώρες όπου τα ημερομίσθια είναι χαμηλότερα και η φορολογία ευνοϊκότερη γι’ αυτές, αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, όλες αυτές οι επιχειρήσεις, πριν «μετακομίσουν», φροντίζουν πρώτα να εισπράξουν τις επιχορηγήσεις που δικαιούται σύμφωνα με τον αναπτυξιακό νόμο και έπειτα μεταφέρονται εντός συνόρων. «Στον Υπουργό Απασχόλησης υποστήριξαν ότι πήραν δάνεια μόνο από τράπεζες, όμως πήραν και επιδοτήσεις χωρίς να κάνουν ούτε μία επένδυση στον εξοπλισμό του εργοστασίου, οι μηχανές είναι τεχνολογίας του ’60. Αντίθετα μας παρουσίασαν ξαφνικά εργοστάσια στην Βουλγαρία» μας εξηγεί ο πρόεδρος του σωματείου. «Από την ερχόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσουμε συζητήσεις με άλλα συνδικάτα για την οργάνωση συλλαλητηρίου. Ακόμα μας υποστηρίζουν τα σχολεία της περιοχής, σύλλογοι καθηγητών και επαγγελματίες της Ελευσίνας».
Κι αυτά, ενώ στην αρχή της εβδομάδας το υπουργείο έδινε στη δημοσιότητα λίστα με 27 επιχειρήσεις που έκλεισαν την τελευταία διετία. Μια λίστα όπου αναφερόταν ότι έχουν χάσει τη δουλειά τους 4.887 άτομα...

Το ελληνικό κράτος ζητά ένσημα από μαθήτρια για να μην την απελάσει!

Μαρία Μητσοπούλου

Το γεγονός πέρασε στα ψιλά γράμματα των εφημερίδων την περασμένη βδομάδα, αν πέρασε κι εκεί. Αλλοδαπή μαθήτρια, κόρη μεταναστών, της Γ΄ τάξης του Ενιαίου Λυκείου Δρυμού του νομού Θεσσαλονίκης, κινδυνεύει με απέλαση εάν δεν παρουσιάσει 150 ένσημα σε υπηρεσία που της ζητά δικαιολογητικά για έκδοση άδειας παραμονής. Η μητέρα της μαθήτριας βρίσκεται στην Ελλάδα νόμιμα, όμως η κόρη δεν καλύπτεται από την μητέρα γιατί έχει συμπληρώσει τα 18.
Το περιστατικό δεν είναι ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο και οφείλεται στο γεγονός ότι οι ξένοι μαθητές γράφονται σε μικρότερες τάξεις από αυτές που αντιστοιχούν στην ηλικία τους, επειδή δεν γνωρίζουν αρχικά τη γλώσσα. Το πρόβλημα είναι γνωστό και το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Κι όμως καμιά μέριμνα δεν έχει ληφθεί γι΄ αυτά τα παιδιά στο νέο νομοσχέδιο για τη μεταναστευτική πολιτική, από μια πολιτεία που κατ΄ ουσία παραμένει εχθρική προς τους μετανάστες.
Είναι γνωστό άλλωστε ότι η ελληνική πολιτεία εξαντλεί την αυστηρότητά της στις πιο αδύναμες κατηγορίες πολιτών. Πού θα βρει ένα κορίτσι ένσημα έξι μηνών όταν είναι ακόμη μαθήτρια; Το θέμα έχει όμως και γενικότερες διαστάσεις. Διότι, ακόμα κι αν είχε τελειώσει το Λύκειο και έβγαινε στην αγορά εργασίας, θα ήταν σχεδόν απίθανο να έχει βρει δουλειά με ένσημα σ’ αυτή την ηλικία. δεδομένης της ανεργίας και της εκμετάλλευσης των νέων. Το θέμα αυτό, των ενσήμων των 18χρονων παιδιών μεταναστών έχει τεθεί από τις μεταναστευτικές οργανώσεις κατά τις πρόσφατες διαβουλεύσεις για το νέο νομοσχέδιο. Η κυβέρνηση όμως δεν ενδιαφέρθηκε για τις εύλογες ενστάσεις τους.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΟ “ΓΥΑΛΙ”
Το Κόμμα του Φορολογούμενου Πολίτη

Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος

Ο Φορολογούμενος Πολίτης είναι αγανακτισμένος. Εδώ και τόσα χρόνια πληρώνει για το βλαστάρι του ένα σωρό λεφτά σε ιδιαίτερα και φροντιστήρια περιμένοντας την ώρα της Κρίσεως, κι όταν εκείνη έρχεται, αυτός συνεχίζει να πληρώνει: είτε γιατί (το βλαστάρι) “έφαγε πόρτα” απ’ τη σχολή που διάλεξε, είτε γιατί οι φοιτητικές Εστίες εξαφανίζονται διότι υπονομεύουν την ανάπτυξη της “τοπικής οικονομίας”, είτε γιατί το τμήμα του είναι – από κάθε άποψη – λυόμενο, είτε γιατί “η αγορά έχει απαιτήσεις”. Ο Φορολογούμενος Πολίτης ξέρει (γιατί το πληρώνει ακριβά) ότι χρειάζονται αλλαγές. Αλλά από πού ν’ αρχίσει κανείς;
Ευτυχώς, υπάρχουν κάποιοι που τον πονάνε και μοχθούν για να του ανοίξουν τα μάτια (αν ανήκουν και στη συμπαθή κατηγορία των πρώην αριστερών, τόσο το καλύτερο). Όσοι, ας πούμε, είδαμε το βράδυ της Τετάρτης την “Έρευνα” του Π. Τσίμα, ξέρουμε τώρα πως ο Φορολογούμενος Πολίτης μπορεί πια να κοιμάται κάπως πιο ήσυχος. Η λύση στα προβλήματά του είναι απλή και βεβαίως μία, μονόδρομος. Η κυβέρνηση – του ΠΑΣΟΚ συναινούντος – θα αναθεωρήσει το άρθρο 16 του Συντάγματος, ώστε να φτιάξουμε επιτέλους “μη κρατικά” Πανεπιστήμια: πληρώνει που πληρώνει
– αυτονοήτως – ο Φορολογούμενος. Γιατί να τα δίνει στους ... Εγγλέζους, κι όχι στα δικά μας τ’ αφεντικά; Θα αξιολογηθούν και τα “κρατικά” (βλ. δημόσια), και θα πιεστούν κι αυτά, μέσω του ανταγωνισμού, να γίνουν καλύτερα. Το πώς αυτό θα συμβεί, θα το κρίνουν (χάριν του Φορολογούμενου Πολίτη) η κυβέρνηση και η Αγορά. Αν δε γίνουν καλύτερα, ας φάνε παντεσπάνι τα “κρατικά”.
Αν τα “κρατικά” γκρινιάζουν για τη χρηματοδότηση, να αποδείξουν πρώτα ότι την αξίζουν –ανταγωνισμός και “αξιοκρατία” είναι σιαμαίες “αξίες”. Να αποδείξουν ότι δεν είναι ένοχα: που οι απόφοιτοί τους δε βρίσκουν δουλειά, που οι καθηγητές τους δεν πληρώνονται και απεργούν, που παράγονται των ΔΑΠ-ΠΑΣΠ και μερίδες του καθηγητικού κατεστημένου λυμαίνονται ευρωπαϊκά προγράμματα και αδιακρίτου προελεύσεως λεφτά εν είδει ακαδημαϊκού παρακράτους, που ο εκάστοτε υπουργός αυξομειώνει κατά βούληση τους εισακτέους, χαζεύοντας τις δαπάνες για την εκπαίδευση να πέφτουν και απαγορεύοντας την ελεύθερη πρόσβαση.
Όχι, δεν τα είπαν τόσο άκομψα, ούτε ο κ. Τσίμας, ούτε οι εκλεκτοί της εκπομπής του: η υπουργός Παιδείας κ. Γιαννάκου, η συντονίστρια του ΠΑΣΟΚ για θέματα παιδείας κ. Δαμανάκη, o συνήθης Βερέμης της γνωμοδοτικής Επιτροπής “Σοφών”, τεχνοκράτες, διαταραγμένοι απ’ το μπίζνες αντμινιστρέισον φοιτητές και σεσημασμένοι για την αδυναμία τους στα “οικονομικά” μεγαλοκαθηγητές. Θα μπορούσε να τα είχε πει ο πρόεδρος της ΠΟΣΔΕΠ Λ. Απέκης, αλλά, μολονότι φορολογείται και αυτός, το μοντάζ του κ. Τσίμα τον “συρρίκνωσε” ανελέητα. Θα μπορούσε να τα είχε πει ένας εκπρόσωπος της φοιτητικής Αριστεράς, αλλά ό,τι χάρισε ο κ. Τσίμας στο φοιτητικό κίνημα, ήταν όσα δευτερόλεπτα κρατάει ένα σύνθημα σε διαδήλωση της ΚΝΕ. Μίλησαν, φυσικά, αρκετά μέλη της ΔΑΠ και της ΠΑΣΠ, ίσως γιατί, για τον κ. Τσίμα, οι εκδρομές αποτελούν διαδικασία του φοιτητικού κινήματος, όπως όλοι ξέρουμε.
Ηθικό δίδαγμα: ήρθε η ώρα να αποκτήσουμε ακαδημαϊκούς ναούς σαν το Warwick, αλλά αυτό θα πρέπει να το πληρώσουμε. Όσοι, φοιτητές και καθηγητές, δεν θέλουμε (“από φόβο, ανασφάλεια, άγνοια”), είμαστε όσοι βολευόμαστε γιατί μας άφησαν ανεξέλεγκτους και τόσα χρόνια δεν μπορέσαμε ως έθνος να αποκτήσουμε ανταγωνιστική εκπαίδευση. Τελευταία φορά που πήγε να γίνει αυτό με τον Αρσένη, εξορίστηκαν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες απ’ το Λύκειο, αλλά τότε ήταν αρχή και, ως τέτοια, δύσκολη. Σημασία έχει να κοιμάται ήσυχος ο Φορολογούμενος Πολίτης.

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΩΣ...
...Προβληματική που πρέπει να «εξυγιανθεί»!

ΛΑΖΑΡΟΣ ΑΠΕΚΗΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΠΟΣΔΕΠ

Με δεδομένα τα ψηφισθέντα νομοθετήματα της κυβέρνησης και τα όσα ξέρουμε για τις θεσμικές αλλαγές που είναι προ των πυλών, πού εντοπίζετε τους σοβαρότερους κινδύνους για το δημόσιο πανεπιστήμιο – και κατ’ επέκταση για την ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης που παρέχεται στους φοιτητές, καθώς και για τα επαγγελματικά δικαιώματα που απορρέουν απ’ αυτή;
Mετά την αναγνώριση των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών και των παραρτημάτων πανεπιστημίων του εξωτερικού, η κυβέρνηση στοχεύει, με την εξαγγελλόμενη λειτουργία των ιδιωτικών πανεπιστημίων, να ολοκληρώσει την επιθετική της πολιτική για το δημόσιο πανεπιστημιακό σύστημα, αναθέτοντας την ανώτατη εκπαίδευση στην «ιδιωτική πρωτοβουλία».
Κατά την οπτική της κυβέρνησης, και σύμφωνα με την επικρατούσα πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτό που διαμορφώνεται είναι μια ευρεία «αγορά υπηρεσιών εκπαίδευσης» για αποφοίτους Λυκείου, στην οποία πρέπει να μπουν κανόνες (διασφάλιση ποιότητας: πιστοποίηση, πιστωτικές μονάδες, τυποποίηση και σήμα ποιότητας) και στην οποία πρέπει να ενταχθούν και τα δημόσια Πανεπιστήμια «ισότιμα» με ιδιωτικές επιχειρήσεις. Έχουμε μπροστά μας τη διαμόρφωση μιας αγοράς παιδείας της οποίας επίκειται η «απελευθέρωση» είτε μέσα από τις συμφωνίες (GATS) του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου, είτε μέσα από την οδηγία Μπολκενστάιν.
Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι τελικά πραγματική απειλή για το δημόσιο πανεπιστήμιο – υπό την έννοια ότι θα είναι μια υπόθεση που θα αφορά λίγους. Ή μήπως η σχετική συζήτηση λειτουργεί και λίγο αποπροσανατολιστικά ως προς τα φλέγοντα ζητήματα του δημοσίου πανεπιστημίου, και κυρίως την υποχρηματοδότησή του;
Η σχετική συζήτηση λειτουργεί και αποπροσανατολιστικά, ακριβώς επειδή περιορίζεται στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Αυτό που πραγματικά προωθείται είναι η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος (το οποίο ανήκει στην ενότητα για τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα), για να καταργηθούν ή «εκσυγχρονιστούν» τα θεμελιώδη που κατοχυρώνει τον πλήρη δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης παιδείας και την υποχρέωση του κράτους για παροχή δημόσιας δωρεάν παιδείας.
Σε επικοινωνιακό επίπεδο δέχεστε ως συνδικαλιστικό όργανο, αλλά και ως κλάδος, έντονη επίθεση από το υπουργείο, ενώ όλο και συχνότερα στον Τύπο και τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ σκιαγραφείται μια απαξιωτική εικόνα για τους πανεπιστημιακούς δασκάλους. Τι λέτε γι’ αυτό;
Πράγματι, κάθε φορά που το Υπουργείο Παιδείας θέλει να προωθήσει νέα θεσμική επίθεση κατά του δημόσιου Πανεπιστημίου, παρουσιάζοντάς την ως πανάκεια, προτάσσει μια εκστρατεία δυσφήμισης των πανεπιστημιακών και του έργου που επιτελείται στο δημόσιο πανεπιστήμιο, για λόγους «επικοινωνιακούς». Αντί να απολογείται που δεν ανταποκρίνεται στις συνταγματικές του υποχρεώσεις. Το σημαντικό εδώ είναι θα έλεγα να δούμε ότι οι προεκλογικές δεσμεύσεις και οι ρητορείες της κυβέρνησης για τη στήριξη και ενίσχυση της παιδείας, για τη λεγόμενη Κοινωνία της Γνώσης και της Πληροφορίας αποδεικνύονται χωρίς αντίκρυσμα. Δεσμεύσεις τόσο προς τον ελληνικό λαό, όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση πέφτουν στο κενό, μιας και ως προς τις δαπάνες για την ανώτατη εκπαίδευση, σε συγκρίσιμες τιμές, η χώρα μας βρίσκεται σχεδόν στο μισό του μέσου όρου της Ε.Ε.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τελικά το δημόσιο Πανεπιστήμιο ως προβληματική δημόσια επιχείρηση που πρέπει να «εξυγιανθεί», όπως άλλες δημόσιες επιχειρήσεις! Και, όπως φαίνεται, ακολουθεί το πρότυπο «εξυγίανσης» της αγοράς τηλεπικοινωνιών, αερομεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας: προηγείται η απαξίωση του δημόσιου φορέα και η τεχνητή δημιουργία έτοιμης «πελατείας» για τους ιδιώτες που θα ενσκήψουν!
Κι όμως: το ελληνικό Πανεπιστήμιο για πρώτη φορά έχει καταφέρει να πετύχει την αυτοτελή αναπαραγωγή του επιστημονικού και ακαδημαϊκού δυναμικού της χώρας. Αυτό για την κυρίαρχη πολιτική κυβέρνησης και αντιπολίτευσης δεν σημαίνει τίποτα. Όλες οι χώρες της Ευρώπης στήριξαν και στηρίζουν την ανάπτυξη του πολιτισμού, της επιστήμης, της οικονομίας και της κοινωνίας τους, στο δημόσιο Πανεπιστήμιο. Παρά τη δυσφημιστική εκστρατεία, την παραπλανητική προπαγάνδα υπέρ των ιδιωτικών και τη συνολική αρνητική στάση του ΥΠΕΠΘ, το Πανεπιστήμιο αντιστέκεται και επιβιώνει χάρη στις βαθιές κοινωνικές του ρίζες.

«Σώα κι αβλαβής» βγήκε η Γιαννάκου από τον ανασχηματισμό. Της δόθηκε μάλιστα το «πράσινο φως» να προχωρήσει με μεγαλύτερη ορμή και με ακόμα περισσότερα επικοινωνιακά τερτίπια περί δήθεν διαλόγου στην ολοκλήρωση του υπαγορευμένου από τις νεοφιλελεύθερες επιταγές της Ε.Ε. σαρωτικού έργου της στην εκπαίδευση, ιδιαίτερα την ανώτατη.
Το ακαδημαϊκό εξάμηνο που διανύουμε θα δοθούν μάχες καθοριστικές για το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου. Το αν θα φορέσει τελικά το «κοστούμι» που του ετοιμάζει το ΥΠΕΠΘ, στα πρότυπα των ιδιωτικών πανεπιστημίων της αλλοδαπής, θα εξαρτηθεί και από την ένταση των αντιδράσεων της πανεπιστημιακής κοινότητας: καθηγητών, φοιτητών αλλά και των διοικήσεων των ιδρυμάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ουκ ολίγοι νυν πρυτάνεις και αντιπρυτάνεις αντιδρούν καθολικώς ή μερικώς στις θεσμικές αλλαγές Γιαννάκου. Και κυρίως στο νομοσχέδιο που τους αφορά για την εκλογή των πρυτανικών αρχών (ψηφίστηκε την Πέμπτη) και που χαρακτηρίζεται «φωτογραφικό» καθώς αποκλείει ανεπιθύμητες υποψηφιότητες από τις ερχόμενες πρυτανικές εκλογές του Μαΐου. Η «Εποχή» συνομίλησε με τον πρόεδρο της ΠΟΣΔΕΠ Λ. Απέκη για την κατάσταση στον κλάδο, εν όψει της τελικής επίθεσης Γιαννάκου, και προχώρησε σε μια σύντομη χαρτογράφηση της κατάστασης στην παιδεία, κατάστασης απεργιακού αναβρασμού…

Ώρα υπεράσπισης του δημόσιου πανεπιστημίου

Από πλευράς πανεπιστημιακών, η ΠΟΣΔΕΠ προετοιμάζει μια σειρά δράσεις και κινητοποιήσεις για την ενημέρωση των άμεσα ενδιαφερόμενων αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας (την οποία θυμήθηκαν να υπερασπιστούν με αρκετή δόση υποκρισίας όσοι στηρίζουν την αξιολόγηση έτσι όπως ψηφίστηκε: τα πανεπιστήμια πρέπει να λογοδοτούν στην κοινωνία λένε...) με χρονικό ορίζοντα μέχρι το Πάσχα. Αν ως τότε το υπουργείο δεν αλλάξει ρότα, η επ’ αόριστον απεργία από την πρώτη εβδομάδα του Μάη, φαντάζει μονόδρομος.
Επίσης η ΠΟΣΔΕΠ κάλεσε τους Συλλόγους ΔΕΠ να προκηρύξουν 5θήμερη απεργία στις 20-24 Μαρτίου και προτίθεται να επιδιώξει άμεσα συνάντηση με τον πρωθυπουργό προκειμένου να θέσει και στον ίδιο τα αιτήματά της: χρονοδιάγραμμα αύξησης της χρηματοδότησης της παιδείας στο 5% του ΑΕΠ (από 3,5% σήμερα) και της έρευνας στο 1,5% του ΑΕΠ (από 0,6% σήμερα). Ιδιαίτερα για τα πανεπιστήμια: ετήσια αύξηση τουλάχιστον 20%, από φέτος, και συγκεκριμένη πολιτική για την ενίσχυση της βασικής έρευνας, δέσμευση δημιουργίας νέων Τμημάτων και Πανεπιστημίων μόνο υπό τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, κατάργηση του θεσμού των «εποχικών» διδασκόντων και μετατροπή των θέσεων συμβασιούχων Π.Δ. 407/80 σε θέσεις ΔΕΠ προς προκήρυξη, με προτεραιότητα στα περιφερειακά Πανεπιστήμια, κατάργηση του επιδοματικού χαρακτήρα και αναβάθμιση των αποδοχών των πανεπιστημιακών
Θυμίζουμε ότι οι Σύγκλητοι του ΕΜΠ, του Πανεπιστημίου Αθηνών και του ΑΠΘ καθώς και οι Γενικές Συνελεύσεις μεμονωμένων τμημάτων έχουν αποφασίσει να αποτρέψουν την εφαρμογή των νόμων για τον ΔΟΑΤΑΠ, την Αξιολόγηση και την Δια Βίου Μάθηση θεωρώντας ότι «θα μετατρέψουν τις πανεπιστημιακές σπουδές σε τυποποιημένες υπηρεσίες κατάρτισης, με τον κατακερματισμό των γνωστικών αντικειμένων και των προγραμμάτων σπουδών και την ισοπεδωτική ισοτίμησή τους με οποιασδήποτε προέλευσης μεταλυκειακές σπουδές». Με αποτέλεσμα την περιστολή του ρόλου του δημόσιου Πανεπιστημίου σε παροχέα υπηρεσιών κατάρτισης και έρευνας για να εξασφαλίσει τη λειτουργία του.

Ακολουθεί και η ΟΛΜΕ

Τα πράγματα δεν είναι διαφορετικά στη Μέση Εκπαίδευση, αν και εδώ τα θέματα από πλευράς υπουργείου έχουν πάει λίγο πίσω. Είχε προτεραιότητα η αποδιάρθρωση της ανώτατης εκπαίδευσης...Οι δαπάνες για υποδομές και μόνιμο προσωπικό παίρνουν την κατιούσα, οι πιστώσεις για συμβασιούχους εκπαιδευτικούς ανεβαίνουν, τα όποια κονδύλια διασκορπίζονται σε προγράμματα μιας χρήσης με εφετζίδικους τίτλους.
Σε εκκρεμότητα είναι η θεσμοθέτηση νέου πλαισίου για τα στελέχη της εκπαίδευσης: η Γιαννάκου παρουσίασε την πρότασή της τον Οκτώβριο, καμία συζήτηση δεν ακολούθησε με τις ομοσπονδίες που διαμαρτύρονται έντονα, καθώς, βάσει της πρότασης, για την ανάδειξη στελεχών σε καίρια διοικητικά πόστα της εκπαίδευσης αρκούν τα διαπιστευτήρια της κομματικής ταυτότητας. Εκτός τούτου, η αλλαγή των ΤΕΕ σε Επαγγελματικά Λύκεια παραμένει σε επίπεδο εξαγγελίας και η παρουσίαση του νομοσχεδίου καθυστερεί. Υποτίθεται, οι όποιες αλλαγές θα ισχύσουν για τους μαθητές της Α’ τάξης του ερχόμενου σχολικού έτους. Πότε όμως θα γίνουν οι απαραίτητες προετοιμασίες για τη μετάβαση στο νέο τύπου σχολείο που σημειωτέον θα χαρακτηρίζεται από δομές δύο και τριών ταχυτήτων (Επαγγελματικά Λύκεια, Επαγγελματικές Σχολές, ΕΠΑΣ που θα υπάγονται σε άλλα υπουργεία, κ.λπ.);
Η ΟΛΜΕ, καλεί τον κλάδο σε εγρήγορση και συσπείρωση (που δεν επιτεύχθηκαν στις προηγούμενες κινητοποιήσεις του φθινοπώρου), ενώ έχει προγραμματίσει συνέλευση των προέδρων των ΕΛΜΕ στις 18.3 προκειμένου να εκτιμηθεί η κατάσταση και να ληφθούν αποφάσεις για κινητοποιήσεις. Αιτήματα αιχμής: αυξήσεις αποδοχών, χορήγηση των 176 ευρώ, άμεση μονιμοποίηση αναπληρωτών με 18μηνη υπηρεσία, θεσμοθέτηση αξιόπιστου πλαισίου επιλογής στελεχών με άμεση εφαρμογή του, ουσιαστική αναβάθμιση της ΤΕΕ με ένταξή της στη λυκειακή βαθμίδα, χωρίς να χαθούν θέσεις εκπαιδευτικών.

ΑΛΛΟ ΤΑ ΝΕΡΑ ΚΙ ΑΛΛΟ ΤΑ ΙΕΡΑ!
Ο δαίμων της «Εποχής» οργίασε

O δαίμων της «Εποχής» οργίασε στο προηγούμενο φύλλο μας! «Χτύπησε» ανελέητα τόσο το κείμενο του Γιώργου Λιερού, όσο και τη συνέντευξη που μας παραχώρησε ο πρώην πρόεδρος της ΟΤΟΕ Δημήτρης Παφίλης.
Ως προς το κείμενο του Γιώργου Λιερού με τίτλο «Ποιος είναι σήμερα στην Δύση ο αληθινός ιερόσυλος» της σελίδας 14, τα όργια του δαίμονος υπήρξαν τόσο… εκτεταμένα που κρίνουμε αναγκαίο να το αναδημοσιεύσουμε. Διότι, αν μη τι άλλο, εκκοσμίκευση σημαίνει διάχυση του ιερού στην κοινωνία και όχι του … νερού! Και βεβαίως άλλο τα νερά και άλλο τα ιερά… Άλλο η ουρά και άλλο η σειρά. Η αναδημοσίευση του κειμένου του Γ. Λιερού θα γίνει στο επόμενο ή, το αργότερο, στο μεθεπόμενο φύλλο της «Εποχής».
Ως προς τη συνέντευξη του Δημήτρη Παφίλη της σελίδας 8, το πρόβλημα υπήρξε πιο εντοπισμένο: χάθηκαν δύο αράδες από την απάντησή του στην τελευταία ερώτησή μας. Συνεπώς η διόρθωση είναι πιο εύκολη και μπορεί να γίνει άμεσα. Επειδή το θέμα των τραπεζών έχει οξύτατη συνδικαλιστική και πολιτική σημασία σήμερα, παραθέτουμε ολόκληρη την τελευταία ερώτηση της συνέντευξης με την πλήρη και διορθωμένη απάντηση του Δημήτρη Παφίλη.

Τώρα που άλλαξε το ιδιοκτησιακό καθεστώς των τραπεζών και σχηματίστηκαν ισχυροί ιδιωτικοί όμιλοι, η κυβέρνηση διαθέτει εργαλεία πίεσης ώστε να επιβάλει την προστασία πελατών και εργαζομένων στις τράπεζες ή οι τράπεζες κάνουν ότι θέλουν;
Πράγματι οι τραπεζίτες κάνουν ό,τι θέλουν. Πολιτική βούληση αντιμετώπισής τους δεν υπάρχει. Εργαλεία παρέμβασης υπάρχουν: η Επιτροπή Ανταγωνισμού και οι έλεγχοι της νομιμότητας των πράξεών τους. Όπως γράφτηκε στον Τύπο μόνο από αφορολόγητα ομόλογα που διέθεσαν μερικές τράπεζες προκύπτουν, με τα πρόστιμα, οφειλόμενοι φόροι 600 εκατ. ευρώ. Χρειάζονται λοιπόν αυστηροί έλεγχοι. Ενδεικτικά αναφέρω την εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ καταλήστευση μετόχων συγχωνευομένων Τραπεζών ή Θυγατρικές Εταιρειών από τη σχέση ανταλλαγής μετοχών. Και επίσης την ανάγκη ελέγχου των δανειοδοτήσεων των επιχειρήσεων μεγαλομετόχων Τραπεζών που συνθέτουν το πλειοψηφικό πακέτο για την ανάθεση της Διοίκησης.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ πρόσφερε ανοχή και φοροαπαλλαγή στις τράπεζες τεραστίων ποσών για την απορρόφηση θυγατρικών εταιρειών και τώρα αυτή της ΝΔ φαίνεται ότι προσφέρει, εκτός από την ανοχή και την κατάργηση των κλαδικών συμβάσεων και, αν αυτό περάσει, την εξουδετέρωση της ΟΤΟΕ πού και η ίδια επιθυμεί διακαώς!
Ζητάμε συγνώμη και από τους δυο τους!
«Εποχή»

Αναφορά σε ένα άρθρο

Δημοσιεύουμε σήμερα επιστολή του Θόδωρου Παρασκευόπουλου για το άρθρο του Γιάννη Σχίζα «Η Ελευθερία του Τύπου», που υπήρχε στο προηγούμενο φύλλο. Δημοσιεύουμε επίσης μαζί την παράγραφο από το κείμενο του Γ. Σχίζα που μας έστειλε αντί άλλης απάντησης.

Αγαπητή Εποχή,
Μου είναι αληθινά πολύ δυσάρεστο που γράφω αυτή την επιστολή, διότι ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι θα χρειαστεί να εγκαλέσει την Εποχή (την Εποχή!) για δημοσίευμα που υποδαυλίζει τη μισαλλοδοξία. Αναφέρομαι στην διαπίστωση “Οι μουσουλμάνοι σκότωσαν έναν Ρωμαιοκαθολικό ιερέα στην Τουρκία και προ καιρού τον διάσημο σκηνοθέτη Βαν Γκογκ στην Ολλανδία” που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο φύλλο (12 Φεβρουαρίου 2006) σελ.14-15. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να αιτιολογήσω ότι χρειάζεται η εφημερίδα να ζητήσει συγγνώμη με κάθε επισημότητα, σε περίοπτη θέση και εκτενώς, ώστε να εξηγεί για ποιο λόγο δεν έπρεπε να υπάρχει στις στήλες της αυτή η φράση, και για ποιο λόγο δεν πρόκειται για τη βλακεία του “πολιτικώς ορθού”: με ακριβώς αυτή τη φράση, όπου στη θέση των Μουσουλμάνων έμπαιναν Εβραίοι, Τσιγγάνοι ή άλλοι, έγιναν όλα τα πογκρόμ στην ιστορία.
Χρειάζεται, λοιπόν να ζητήσουμε συγγνώμη:
1ον Από τους μουσουλμάνους, τους οποίους κατηγόρησε συλλήβδην ως δολοφόνους και συνέβαλε έτσι ώστε να είναι εκτεθειμένοι στις διαθέσεις των κάθε λογής “σταυροφόρων”, έκθεση που οδηγεί, όπως ξέρουμε σε εξευτελισμούς, διακρίσεις και σε φόνους.
2ον Από όλους τους αναγνώστες που υποχρεώθηκαν να διαβάσουν αυτό το πράγμα σε εφημερίδα που την εμπιστεύονται τουλάχιστον για το ευρύ πνεύμα της.
Σε πονηρούς καιρούς σαν τον τωρινό, δεν νομίζω ότι αρκεί οποιαδήποτε δικαιολόγηση ή εξήγηση. Η διεύθυνση της εφημερίδας δεν είναι απλός ταξιθέτης κειμένων και ως εκ τούτου είναι υπεύθυνη και χρειάζεται αυτή να επανορθώσει. Αν οι αρθρογράφοι άλλα έχουν στο μυαλό τους και άλλα γράφουν, ας μη γράφουν. Εν πάση περιπτώσει η διεύθυνση της εφημερίδας έχει υποχρέωση να τους το υποδεικνύει και, σε έσχατη ανάγκη, να αρνείται τη δημοσίευση. Ακριβώς το ότι η Εποχή δεν κόβει κείμενα μας δίνει το δικαίωμα της έσχατης ανάγκης. Δόξα τω θεώ υπάρχουν έντυπα που φιλοξενούν τέτοια πράγματα, αν ο αρθρογράφος ήθελε πράγματι να πει αυτά που έγραψε.
Είναι αυτονόητο ότι θα προτιμούσα να μη χρειαστεί να δημοσιευτεί αυτή η επιστολή.

Θόδωρος Παρασκευόπουλος

Απάντηση Γιάννη Σχίζα: Αντί για απάντηση αποστέλλω το σχετικό εδάφιο του κειμένου μου προς χρήση παντός αναγνώστη με στοιχειώδη νοημοσύνη.
«Οι Μουσουλμάνοι σκότωσαν έναν Ρωμαιοκαθολικό ιερέα στην Τουρκία και προ καιρού τον διάσημο σκηνοθέτη Βαν Γκογκ στην Ολλανδία. Οι “σταυροφόροι” του Ιράκ και του Αφγανιστάν έχουν οπωσδήποτε κάνει πολύ περισσότερα, και μάλιστα ανυπολόγιστα ή “αδήλωτα” εγκλήματα. Ακόμη περισσότερα εγκλήματα έχει κάνει η αποικιοκρατία των δύο τελευταίων αιώνων και το διάδοχό της σχήμα, το “συγκρότημα” των “πρωτοκοσμικών” εθνών, που υπαγόρευσε μια τριτοκοσμική ανάπτυξη στρεβλή, δέσμια των επιλογών των ιμπεριαλιστικών κέντρων, πρόξενο ανθρώπινων λιμών και καταποντισμών των φυσικών πόρων. Όμως αυτό δεν είναι λόγος για να αποδεχόμαστε συμψηφισμούς οποιασδήποτε μορφής. Δεν είναι λόγος για να ανεχόμαστε ή και να νομιμοποιούμε τις ενέργειες και το πνεύμα των “κολασμένων”, όπου αυτές έρχονται σε σύγκρουση με τις ελευθερίες, με το δικαίωμα των ανθρώπων στον έρωτα, στην παιδεία και στον κριτικό λόγο. Δηλαδή με δικαιώματα που κατακτήθηκαν με θυσίες και αίμα....»

Τι είναι άραγε δογματισμός;
Εισαγωγή στο δογματισμό με τέσσερα παραδείγματα

1. Ο γνωστός κ. Καρατζαφέρης μεταξύ των πολλών που κατά καιρούς δηλώνει δήλωσε δυσαρεστημένος από την υπερβολική αμερικανοκρατία. Ο κ. Μαΐλης του ΚΚΕ καθημερινώς γράφει στην τελευταία σελίδα του Ριζοσπάστη πνευματωδέστατα σχόλια με το ψευδώνυμο «Τηλέπαθος», προτού δε δημοσιευτούν, λένε πληροφορίες εκ του ΚΚΕ, τα υποβάλλει για έγκριση στην Αλέκα Παπαρήγα αυτοπροσώπως. Σχολιάζει, λοιπόν, ο κ. Μαΐλης τον ανταμερικανισμό του κ. Καρατζαφέρη: «Λιγότερη αμερικανοκρατία θέλει ο Καρατζαφέρης!! Όπως λέμε ολίγον έγκυος!…» Δηλαδή, κ. Μαΐλη μου, αν ο κ. Καρατζαφέρης ζητούσε πλήρη κατάργηση της αμερικανοκρατίας, θα συμφωνούσατε εσείς με τον κ. Καρατζαφέρη; Αλλά, βλέπεις, η πάλη κατά της αμερικανοκρατίας είναι η γραμμή του ΚΚΕ, και προκειμένου να βρούμε υποστηρικτές της γραμμής (αλλά ολόκληρης, όχι με σκόντο!), ας πάει και το παλιάμπελο!
2. Εκτός του ημιαντιαμερικανισμού του ο κ. Καρατζαφέρης δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει ακυβερνησία και θα στηρίξει ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ. Έξαλλος από οργή ο κ. Μαΐλης, τον επιπλήττει, διότι αποδεικνύει έτσι πως δεν είναι με τον λαό. Δηλαδή, κ. Μαΐλη μου, αν δεν είχε την πρόθεση να στηρίξει άλλο κόμμα ο κ. Καρατζαφέρης, καλό θα ήταν το συνονθύλευμα των ακροδεξιών;
3. Στη Γερμανία ετούτη την περίοδο γίνονται απεργίες των δημοσίων υπαλλήλων στους δήμους και στα κρατίδια. Ο λόγος είναι ότι η εργοδοσία απαιτεί επιμήκυνση του ωραρίου, και μάλιστα χωρίς αύξηση των αποδοχών. Σχολιάζει ο ίδιος κ. Μαΐλης ως «τηλέπαθος», υποθέτω πάλι με έγκριση της γενικής του γραμματέως: «Παλεύουν οι εργάτες, αλλά… Με ηγεσίες διεφθαρμένες —ιδεολογικώς και όχι μόνο, μέχρι μυελού οστών— δεν μπορεί να περιμένουν και τίποτα ιδιαίτερο…» Αποσιωπά (ο πονηρός!) ότι τις απεργίες τις διοργανώνουν και τις διευθύνουν οι «ιδεολογικώς και όχι μόνο» διεφθαρμένες ηγεσίες (ο πρόεδρος του συνδικάτου υπηρεσιών είναι του κόμματος των Πράσινων και η πλειοψηφία της διοίκησης είναι Σοσιαλδημοκράτες), αλλά, προπάντων, απευθύνεται στα κορόιδα που παλεύουν: τι παλεύουν, τι απεργούν και χάνουν μεροκάματα; Αφού οι διεφθαρμένες ηγεσίες θα τους πουλήσουν και δεν έχουν «να περιμένουν τίποτε ιδιαίτερο…»
4. Ο σχεδιασμός της ΟΤΟΕ για την περιφρούρηση της απεργίας προχθές, Παρασκευή, προέβλεπε μαζική επίσκεψη στα γραφεία της Αγροτικής Τράπεζας επί της Πανεπιστημίου στην Αθήνα. Οι συνδικαλιστές του ΚΚΕ στο ΠΑΜΕ (που κάνουν δικούς τους σχεδιασμούς) είχαν ειδοποιηθεί. Προκειμένου λοιπόν να μην φανεί ότι και άλλοι εκτός του ΚΚΕ δρουν στην απεργία, συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ πηγαίνουν πρώτοι εκεί, στέκονται μπροστά στην τράπεζα με αποτέλεσμα να έρθουν τα ΜΑΤ και οι διαδηλωτές της ΟΤΟΕ να μην μπορέσουν να μπουν στα γραφεία της Αγροτικής. Οι τραπεζίτες ούτε στον ύπνο τους δεν είχαν δει τέτοιο δώρο!

Θ.Π..

Το μετέωρο βήμα της αριστεράς
(Η ΦΑΝΕΡΗ ΠΛΕΟΝ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ)

Άρης Φρουζάκης, Π.Κ. Αλίμου του ΣΥΝ

Οι ραγδαίες εξελίξεις το τελευταίο διάστημα, με αφορμή τη διαρκή νεοφιλελεύθερη επίθεση που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση στα εργασιακά δικαιώματα με τη συναίνεση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ και την αδυναμία της αριστεράς και του κινήματος να ανασυνταχθεί και αντιδράσει με στοιχειώδη αποτελέσματα σε όφελος του κόσμου της εργασίας, βάζουν ξανά ενώπιον μας αμείλικτα ερωτήματα για το μέλλον και την πορεία της αριστεράς. Θα ήθελα καταρχήν, να ξεκινήσω με την οδυνηρή διαπίστωση της αγωνίστριας και συγγραφέως Έλλης Παππά, που σε συνέντευξή της στην «Ελευθεροτυπία» στις 7.2.06, ερωτώμενη αν υπάρχει αριστερά στην Ελλάδα, εξέφρασε έντονη πικρία και απογοήτευση για την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα. Για τη μη σταλινική αριστερά, όπως αποκάλεσε τον ΣΥΝ, εξέφρασε την έντονη απορία της για ποια πολιτική τελικά θέλει να υπηρετήσει και ποιον θέλει να εκφράσει. Η διαπίστωση αυτή, μιας παλαίμαχης κομμουνίστριας που, παρά τα έντονα βιώματά της, στάθηκε από νωρίς κριτικά (όπως και η αδερφή της Διδώ Σωτηρίου) απέναντι στο σταλινικό μοντέλο, μιας συγγραφέως που στην ίδια συνέντευξη, χαρακτήρισε τριτοκοσμική την εικόνα του σημερινού ΚΚΕ και συντηρητικές τις επιλογές της ηγεσίας του, πρέπει να προβληματίσει όλους τους αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες.
Όντως, μια απλή ματιά στο σκηνικό, όπως διαμορφώνεται στην αριστερά σήμερα, αρκεί για να πείσει πως κάτι δεν πάει καλά και πρέπει να αλλάξει. Ας το δούμε πιο συγκεκριμένα.
Από την πορεία του ΣΥΝ το τελευταίο διάστημα είναι πλέον φανερό, πως έχει εγγενείς, δομικές αδυναμίες που δεν του επιτρέπουν να τραβήξει την υπόθεση της αριστεράς δυο βήματα, έστω, παρά κάτω. Οι αποφάσεις του τελευταίου του συνεδρίου, όπου οριοθετήθηκαν με σαφήνεια οι σχέσεις του κόμματος με την κεντροαριστερά και έγινε κάλεσμα για τη συγκρότηση της μεγάλης αριστερής παράταξης, δημιούργησαν μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Όμως σήμερα και αυτή φθίνει, από τη διαπίστωση πως το κόμμα αδυνατεί να εφαρμόσει, στο σύνολο του, τις αποφάσεις του συνεδρίου ή τις καθυστερεί σημαντικά λόγω των συνεχών αντιδράσεων μερίδας κεντρικών στελεχών και γραφειοκρατών (η «ελίτ» της προηγούμενης ηγεσίας) με πολύ καλές προσβάσεις στα ΜΜΕ, αλλά και τοπικών παραγόντων, που διαχειρίζονταν μέχρι σήμερα τη δημόσια εικόνα του κόμματος εν λευκώ. Η λυσσαλέα επίθεση που εξαπολύθηκε με την καθοριστική βοήθεια των ΜΜΕ με αφορμή τις επιλογές του κόμματος για τις προσεχείς δημοτικές εκλογές, το συνεχές σαμποτάρισμα των όποιων πρωτοβουλιών για τη συνεργασία της ριζοσπαστικής αριστεράς και το επίμονο κάλεσμα για διάλογο και γενικευμένη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ εναντίον της δεξιάς, δεν αφήνει αμφιβολία για τα πεπερασμένα όρια του ρόλου που μπορεί να παίξει, όπως είναι δομημένος ο ΣΥΝ, στην υπόθεση της αριστεράς.

Το φλερτ με το ΠΑΣΟΚ

Γιατί το φλερτ με το ΠΑΣΟΚ, με τα χαρακτηριστικά της απόλυτης αφομοίωσης από το σύστημα αλλά και της συναίνεσης ή ταύτισης αυτού του κόμματος με την νεοφιλελεύθερη κυβερνητική πολιτική, προσβάλει την νοημοσύνη κάθε αριστερού που αγωνιά, αλλά και τα μέλη του ΣΥΝ, που με μεγάλη πλειοψηφία επέλεξαν άλλο δρόμο για το κόμμα. Σε αυτήν την τακτική έχουν προσχωρήσει, τελευταία, ο πρώην πρόεδρος του κόμματος και άλλα κεντρικά στελέχη, τα οποία προεκλογικά κατάγγειλαν με «έντονη φρασεολογία» την υπόθεση της κεντροαριστεράς. Δεν βλέπουν άραγε τώρα, πως μια γενικευμένη συνεργασία στις τοπικές εκλογές, δίνει άλλοθι στο ΠΑΣΟΚ και φτιασιδώνει το ξεφτισμένο αριστερό του προφίλ, βοηθώντας το να συγκαλύψει την πλήρη ταύτισή του με την κυβερνητική πολιτική ακόμα και στο χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης; Πως κάθε τέτοια κίνηση ακυρώνει τη προοπτική της όποιας συνεργασίας με την υπόλοιπη αριστερά; Ασφαλώς το βλέπουν…. Κάποιοι όμως θέλουν να διαχειριστούν οι ίδιοι το «παιχνίδι» των σχέσεων του κόμματος με το ΠΑΣΟΚ και την κεντροαριστερά ανάλογα με τις συγκυριακές επιδιώξεις τους. Θέλουν, πάση θυσία, να κρατηθούν γαντζωμένοι στον γραφειοκρατικό μηχανισμό που δημιούργησαν, να εμποδίσουν την ηλικιακή και οργανωτική ανανέωση του κόμματος, να διαχειριστούν τις σχέσεις του με την υπόλοιπη αριστερά με όρους ηγεμονίας. Στο όνομα, δε, του ανανεωτικού χαρακτήρα.
Από την άλλη πλευρά η υπόθεση του ΣΥΡΙΖΑ – Πρωτοβουλίας, με κύρια ευθύνη του ΣΥΝ και των εσωτερικών προβλημάτων του, παραμένει στάσιμη. Ο χώρος της ριζοσπαστικής και κινηματικής αριστεράς, όμως, αντί να κινηθεί όσο του επιτρέπουν οι μικρές δυνάμεις του, με όρους αυτονομίας από τον ΣΥΝ, επιλέγει την παρακολούθηση της εξέλιξης της εσωκομματικής του κόντρας, καταγγέλλοντας ή περιμένοντας. Αλλά αν οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ μαζί με τους ανένταχτους αριστερούς πολίτες, έπαιρναν στα χέρια τους την υπόθεση της εκπροσώπησης της ριζοσπαστικής αριστεράς εκεί όπου χωλαίνει η εφαρμογή των αποφάσεων του ΣΥΝ, π.χ. για τις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, θα διευκόλυναν την κινητικότητα και επαφή με τους απλούς αριστερούς, την οποία αποφεύγουν οι τοπικοί παράγοντες και οι γραφειοκράτες.

Ο σεχταρισμός του ΚΚΕ

Σε ό,τι αφορά το ΚΚΕ, τον αναμφισβήτητα πιο συγκροτημένο χώρο της αριστεράς, θεωρούμε δεδομένο πως, με τις αγκυλώσεις και τον σεχταρισμό που παρουσιάζει η ηγεσία του, η όποια θετική εξέλιξη σε κινηματική και πραγματικά αριστερή κατεύθυνση του ΣΥΡΙΖΑ και του ΣΥΝ, θα άνοιγε δίαυλους επικοινωνίας και θα δρομολογούσε εξελίξεις και σε αυτόν τον χώρο. Η κατάσταση αυτή τη στιγμή στον ΣΥΝ μοιάζει να δικαιώνει τη γραμμή του ΚΚΕ στα μάτια του αριστερού, που βλέπει μέσα στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα απλώς μια συνεπή αγωνιστική δύναμη έναντι ενός χώρου σε πολιτική σύγχυση και με σοβαρές αδυναμίες κινηματικής και οργανωμένης παρέμβασης. Όσο η ριζοσπαστική αριστερά έχει αυτή την εικόνα, τόσο ενισχύεται και δικαιώνεται η σεχταριστική πολιτική του ΚΚΕ έναντι του ΣΥΝ και τροφοδοτούνται στο εσωτερικό του ΣΥΝ τα κεντροαριστερά σενάρια, σαν η μόνη δυνατή διέξοδος του χώρου από τον «απομονωτισμό». Αυτό το γνωρίζει καλά η ηγεσία του ΚΚΕ…
Δεν τα βλέπουν, λοιπόν, όλα αυτά η νέα ΚΠΕ και ο πρόεδρος του ΣΥΝ; Γιατί δεν προχωρούν στη σύγκλιση του διαρκούς συνεδρίου, ώστε να ξεκαθαρίσουν τα μέλη αν εμμένουν στην αριστερή στροφή που χάραξε το 4ο συνέδριο; Ποιον εξυπηρετεί η εικόνα αυτή, αν όχι τους πολέμιους των αποφάσεων του κόμματος;
Η ηγεσία γνωρίζει καλά πως ο δρόμος του «Δαμανακισμού» δεν έχει κλείσει για κάποιους κεντρικούς ή τοπικούς παράγοντες του κόμματος καθώς και εύκολος είναι και ανέξοδος. Το δύσκολο δρόμο της οικοδόμησης αξιόπιστης, νεανικής και ριζοσπαστικής αριστεράς, για την οποία αγωνιούν και πασχίζουν πολλά μέλη του κόμματος, καλείται να υπερασπιστεί η ηγεσία σήμερα. Να ξεκαθαριστεί, λοιπόν, η πορεία του κόμματος το συντομότερο. Έτσι θα δρομολογηθούν εξελίξεις κινηματικής ανάπτυξης και ανασύνθεσης του χώρου της αριστεράς συνολικά. Θα προχωρήσει με σταθερά βήματα η υπόθεση του ΣΥΡΙΖΑ και η προσέγγιση με τον προβληματισμένο κόσμο του ΚΚΕ και τον απογοητευμένο - εγκλωβισμένο κόσμο του ΠΑΣΟΚ. Έτσι, υπάρχουν και ελπίδες, εν τέλει, ο χώρος της ριζοσπαστικής αριστεράς να γίνει ο πόλος ανάπτυξης της αντίστασης στη νεοφιλελεύθερη επίθεση της κυβέρνησης.

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΑΓΡΟΤΙΚΗ ΝΕΑ ΚΟΙΝΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ (ΚΑΠ)
Μια άλλη ΚΑΠ είναι εφικτή!

Του Βασίλη Λαζαρίδη*

Η παγκοσμιοποίηση, όπως εφαρμόζεται σήμερα, είναι μια διαδικασία ενοποίησης του πλανήτη, ιδιαίτερα με οικονομικές διαστάσεις. Καθοδηγείται από τις εξουσίες μεγάλων αναπτυγμένων κρατών, με πρωτοπόρο τις ΗΠΑ. Κυριαρχεί η «νεοφιλελεύθερη» ιδεολογία και επιβάλλεται μια παγκόσμια αγορά χωρίς κανένα φραγμό, ώστε να κυκλοφορούν τελείως ελεύθερα, κεφάλαια, υπηρεσίες και προϊόντα σε οποιοδήποτε σημείο της γης. «Θεοποιείται» η ανταγωνιστικότητα και έτσι σε ένα περιβάλλον «χωρίς όρια» ανταγωνισμού, κυριαρχούν οι οικονομικά ισχυροί, που όπως είναι φυσικό, είναι και οι ανταγωνιστικότεροι.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), η Διεθνής Τράπεζα και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), είναι οι πρωτεργάτες της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας της αγοράς, που έχουν επιβάλλει το σύνολο διεθνών κανόνων και δεσμεύσεων. Χωρίς αυτούς τους οργανισμούς η σημερινή παγκοσμιοποίηση θα ήταν αδιανόητη. Πρόκειται για θεσμούς που λειτουργούν με καθαρά τεχνοκρατικά κριτήρια και δεν έχουν νομιμοποιηθεί άμεσα από καμιά λαϊκή εντολή, ούτε υπόκεινται σε κανενός τύπου δημοκρατικό έλεγχο. Με τον τρόπο που λειτουργούν εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ισχυρών του κόσμου.
Η Ε.Ε. πιεζόμενη από τον ΠΟΕ, ορισμένες χώρες του Τρίτου Κόσμου και τις ΗΠΑ, λαμβάνοντας υπόψη της και τη διεύρυνση που έγινε με την είσοδο των 10 νέων κρατών της Ανατολικής Ευρώπης σε αυτήν, μεταρρύθμισε την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Η ΚΑΠ θα ισχύσει σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα μέχρι το έτος 2013. Στη συνέχεια θα αλλάξει και οι αλλαγές αυτές αφορούν τα εξής κύρια σημεία:
• Την πλήρη αποσύνδεση των άμεσων ενισχύσεων από την παραγωγή (επιδοτήσεις που δίνονται ανά κιλό προϊόντος ή ανά στρέμμα καλλιέργειας). Αυτό θα επιφέρει τεράστιες διαρθρωτικές αλλαγές στην ευρωπαϊκή γεωργία και τη λειτουργία των αγορών. Οι ενισχύσεις αυτές θα αντικατασταθούν από μια ενιαία εισοδηματική ενίσχυση ανά έτος και ανά αγροτική εκμετάλλευση, η οποία θα υπολογίζεται με βάση το μέσο όρο των άμεσων ενισχύσεων που έλαβε ο παραγωγός κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002, όταν πρόκειται για καλλιεργούμενες εκτάσεις ή και αυτών του 2003 αν πρόκειται για επιδοτήσεις για εκτροφή ζώων. Αυτό το δικαίωμα ενίσχυσης κατοχυρώνεται στον παραγωγό, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να παράγει ή ανεξάρτητα από το είδος που θα επιλέξει να καλλιεργήσει. Μέχρι ύψος ενίσχυσης 5.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση δεν θα γίνονται περικοπές στην επιδότηση (ενισχύσεις De Coupling).
Μειωμένα ποσά για την ΚΑΠ

• Στις εκμεταλλεύσεις που συγκεντρώνουν ενισχύσεις από 5.000 έως 300.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση, θα υπάρξει περικοπή για το ποσό άνω των 5.000 ευρώ, 3% κάθε χρόνο για 6 έως 7 χρόνια, μέχρις ότου η μείωση φθάσει στο 20%. Το ποσό άνω των 300.000 ευρώ θα περικόπτεται ολόκληρο και θα πηγαίνει στο κράτος μέλος του παραγωγού, ενώ τα εξοικονομούμενα ποσά από τις περικοπές των εκμεταλλεύσεων με εισοδηματικές ενισχύσεις από 5.000 έως 300.000 ευρώ, θα πάνε στον β΄ πυλώνα του Κοινοτικού Προϋπολογισμού (Dynamic Modulation). Θα υπάρξει, δηλαδή, μια μεταφορά πόρων από τον α΄ πυλώνα (εγγυήσεις ή στήριξη τιμών), στον β΄ πυλώνα που χρηματοδοτεί γεωργο-περιβαλλοντικά έργα, την ανάπτυξη της υπαίθρου, εναλλακτικές δραστηριότητες όπως βιολογική γεωργία, πρόωρες αγροτικές συντάξεις, αγροτουρισμό κ.λπ. Επιγραμματικά αναφέρεται, βάσει στοιχείων του RICA, ότι το 70% των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων έχει εισόδημα κάτω των 5.000 ευρώ.
• Για να επιδοτούνται οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις, και ιδιαίτερα οι μεγάλες, θα πρέπει οι καλλιέργειες να ακολουθούν τους κανόνες (κώδικες) ορθής γεωργικής πρακτικής για την προστασία του περιβάλλοντος, να τηρούνται οι κανόνες ασφαλείας και απασχόλησης των εργαζομένων, να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής διαβίωσης των ζώων και να παράγονται τρόφιμα ποιότητας και ασφαλή από άποψη υγείας.
Η νέα ΚΑΠ προβλέπει επίσης το ουσιαστικό «πάγωμα» των γεωργικών πιστώσεων του Κοινοτικού Προϋπολογισμού, που είναι σήμερα 35 δισ. ευρώ (από 10 δισ. ευρώ που ήταν πριν 4 περίπου χρόνια). Η αύξησή τους θα είναι 1% κάθε χρόνο και δε θα καλύπτεται, έτσι, ούτε ο πληθωρισμός. Η πίεση για μείωση των αγροτικών εισοδημάτων είναι, λοιπόν, μεγάλη, αφού η «πίτα» γίνεται μικρότερη και οι δικαιούχοι περισσότεροι, στον βαθμό που οι περισσότερες από τις 10 νέες χώρες-μέλη της Ε.Ε. χαρακτηρίζονται ως κατεξοχήν γεωργικές.
Όπως δείχνουν συνεπώς οι εξελίξεις, οι σημερινοί κυρίαρχοι της παγκοσμιοποίησης, έχοντας σύμμαχο και κυβερνήσεις τρίτων χωρών, κατορθώνουν μέχρι στιγμής να επιβάλλουν τον παγκόσμιο αποικιοκρατικό καταμερισμό εργασίας. Έτσι, θα πρέπει να ανοίξουν διάπλατα οι αγορές, χωρίς κανένα φραγμό, ώστε να κυκλοφορούν ελεύθερα φθηνά αγροτικά προϊόντα και πρώτες ύλες από τον φτωχό Νότο και βιομηχανικά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και προστιθέμενης αξίας, ελεγχόμενα από τη Δύση.

Σε δεινή θέση ο Τρίτος Κόσμος

Στις διαπραγματεύσεις που οργανώνει ο ΠΟΕ, οι τρίτες χώρες διαμαρτύρονται γιατί, όπως λένε, ενώ προσφέρουν φθηνότερα αγροτικά προϊόντα, εν τούτοις δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τα ευρωπαϊκά, γιατί τα ευρωπαϊκά στηρίζονται μέσω της ΚΑΠ κι έτσι «καλλιεργείται» η δική τους φτώχεια. Είναι αυτό αλήθεια; Σύμφωνα με μελέτη του FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Ποτών του ΟΗΕ), το συνεχές άνοιγμα των αγορών προς τις χώρες αυτές έχει εν τέλει ελάχιστα θετικές επιπτώσεις στον αγροτικό τους κόσμο, αν δεν συνοδεύεται από πολιτικές αλλαγές. Διότι η φθήνια των αγροτικών προϊόντων του Τρίτου Κόσμου οφείλεται στα εξωφρενικά χαμηλά μεροκάματα, στα απάνθρωπα ωράρια, στην παιδική εργασία και στην απουσία κάθε είδους προστατευτικής κοινωνικής ασφάλειας. Άλλωστε η ιστορία έχει δείξει ότι στο διεθνές εμπόριο τελικά επιβάλλονται οι χώρες που διαθέτουν ανεπτυγμένες οικονομίες σε όλους τους τομείς, και όχι αυτές που προβάλλουν την εξαθλίωση και το χαμηλό εργατικό κόστος σαν ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα.
Η νέα ΚΑΠ, όπως αναφέρθηκε, για να διασφαλίσει τη συναίνεση των περισσοτέρων Ευρωπαίων γεωργοκτηνοτρόφων, θα χρηματοδοτηθεί κατ’ αναλογία με τα ποσά που αντιστοιχούσαν στις επιδοτήσεις, την κάθε εκμετάλλευση, χωρίς όμως να περιλαμβάνει υποχρέωση παραγωγής προϊόντων. Τα 4 ευρώ ανά στρέμμα που θα δίδονται επιπλέον σε όσους καλλιεργούν κάποιες προωθούμενες ποικιλίες αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό. Έτσι ο Ευρωπαίος αγρότης, έχοντας εξασφαλισμένο το «κοινωνικό επίδομα» της επιδότησης, θα πάψει να καλλιεργεί μεγάλο μέρος της γης του, επειδή και μόνο το κόστος παραγωγής του θα είναι υψηλότερο από τις διεθνείς τιμές που επικρατούν στην παγκόσμια «ελεύθερη αγορά». Και οι αγορές θα κατακλυσθούν από τα φθηνά αγροτικά προϊόντα των εξαθλιωμένων και καταπιεσμένων χωρών του Τρίτου Κόσμου. Αλλά και των ΗΠΑ, που θα συνεχίσουν να επιδοτούν τα αγροτικά τους προϊόντα, με το λεγόμενο σύστημα Farm Bill.

Πλήγμα και στη βιολογική γεωργία

Τα θετικά στοιχεία που ορισμένοι διαπιστώνουν στη νέα ΚΑΠ, συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά την προώθηση της βιολογικής καλλιέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της επιβολής ορθών γεωργικών πρακτικών, είναι πολύ αμφίβολο αν θα αποδώσουν στην πράξη, διότι είναι δεδομένη η περικοπή των ενισχύσεων και δεν αρκεί η προβλεπόμενη μικρή μεταφορά πόρων από τον α’ στον β΄ πυλώνα. Για να έχουμε πραγματικά αποτελέσματα, χρειάζονται γενναίες ενισχύσεις προς αυτές τις κατευθύνσεις, αφού η ίδια η «ελεύθερη αγορά» πιέζει για συνεχή εντατικοποίηση των καλλιεργειών και μείωση του κόστους. Τέλος, πολλά λέγονται και για την παραγωγή βιοκαυσίμων, με χρήση των καλλιεργούμενων φυτών ως πρώτης ύλης. Παρ’ όλο που αυτή είναι μια σωστή κατεύθυνση, δεν σημαίνει ότι το μεγάλο κενό που δημιουργείται από την εγκατάλειψη της Ευρωπαϊκής Συμβατικής Γεωργίας το οποίο επιφέρει η νέα ΚΑΠ, μπορεί να καλυφθεί. Η Ευρωπαϊκή Αγροτική Οικονομία θα καταποντιστεί, διότι θα παραμένει ακαλλιέργητο μεγάλο μέρος γεωργικών εκτάσεων.
Μεταξύ άλλων μάλιστα, έχει ήδη δρομολογηθεί και η εγκατάλειψη της τευτλοκαλλιέργειας, διότι τα επόμενα 4 χρόνια θα μειωθεί η τιμή τους κατά 36%. Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι τυχαίο αυτό που διαδίδεται για το κλείσιμο στη χώρα μας κάποιων εργοστασίων ζάχαρης ή για τη μετατροπή ορισμένων από αυτά σε εργαστήρια επεξεργασίας φυτών για παραγωγή βιοκαυσίμων.
Για να αλλάξουν αυτές οι πολιτικές χρειάζεται αγώνας από τους αγρότες, τους καταναλωτές και όλους τους εργαζόμενους. Τίποτα δεν χαρίζεται. Κατακτάται. Επειδή, όμως, τα κέντρα εξουσίας που επιβάλλουν τη σημερινή παγκοσμιοποίηση και τη νέα ΚΑΠ είναι εκτός των ορίων των κρατών, πρέπει και οι αγώνες να λάβουν διεθνοποιημένο χαρακτήρα. Έτσι μόνο θα μπορέσουν να πολεμήσουν τις ρίζες των προβλημάτων και όχι απλώς τα συμπτώματά τους.
Ίσως, μέσα από τους διεθνοποιημένους αγώνες ξεπεταχτούν νέα πολιτικά υποκείμενα ευρωπαϊκού ή παγκόσμιου βεληνεκούς, τα οποία θα καθοδηγήσουν τους εργαζόμενους για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων όλης της ανθρώπινης κοινωνίας. Να πάψει, επιτέλους, η εργασία να θεωρείται εμπόρευμα. Όχι στην εγκατάλειψη των χωραφιών! Μια άλλη παγκοσμιοποίηση είναι εφικτή, μια άλλη ΚΑΠ είναι εφικτή!
Ο Ερνέστο Σάμπατο είχε πει, μεταξύ άλλων, όταν εκφωνούσε τον επικήδειο του Τσε Γκεβάρα: «... γιατί δεν μπορεί να παλεύει κανείς σκληρά ενάντια σε έναν ισχυρό αντίπαλο, χωρίς να καταλήγει να του μοιάζει». Η επανάσταση, έγραφε ο Βίκτωρ Ουγκώ, είναι η επιστροφή από το ψεύτικο στο πραγματικό.

* Ο Βασίλης Λαζαρίδης είναι γεωπόνος.

Για τα νομαρχιακά της Θεσσαλονίκης

Χρήστος Λάσκος

Το τελευταίο διάστημα κάτι παράδοξο συμβαίνει στην ερωτική πόλη μας. Όλο και περισσότεροι αγαπούν τη νομαρχιακή κίνηση «Οικολογία-Αλληλεγγύη / Συνασπισμός των Πολιτών» και αισθάνονται την ανάγκη να το εκφράσουν και γραπτώς. Αν αναλογιστούμε πως η συγκεκριμένη συλλογικότητα έχει ήδη –σ’ αυτή της την εκδοχή- οκτώ χρόνια ζωής και παρουσίας στο νομαρχιακό συμβούλιο της Θεσσαλονίκης με τον Μιχάλη Τρεμόπουλο, υποθέτω πως χρειάζεται άλλες δυο φορές αυτός ο χρόνος για να έχουμε και σωματικές συνέπειες του πρόσφατου έρωτα. Και λιγότερο πάντως να είναι τα πράγματα είναι δύσκολα.
Η «Οικολογία-Αλληλεγγύη –που δεν ιδρύθηκε από την Οικολογική Κίνηση και την ΑΚΟΑ, but anyway- και το σημερινό νομαρχιακό σχήμα, που έχει επικεφαλής το Μιχάλη Τρεμόπουλο ήδη για δυο ολόκληρες τετραετίες, υπήρξε και είναι από τα πιο –αν όχι το πιο- ενδιαφέροντα εγχειρήματα σε πανελλαδική κλίμακα στο χώρο της αυτοδιοίκησης. Το σχέδιο υπήρξε εξαιρετικό: η ανάληψη δράσης για τη διαρκή και ενιαία παρουσία των δυνάμεων της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας σ’ ένα νομό με πάνω από ένα εκατομμύριο κατοίκους και με περισσότερα προβλήματα. Η υλοποίηση του σχεδίου εξαιρετικά επίμοχθη: ελάχιστοι, για να μην πω απειροελάχιστοι, σύντροφοι και συντρόφισσες, μονοψήφιος αριθμός στη μεγαλύτερη διάρκεια, με όπλο την πίστη τους στο εγχείρημα και τα δεδομένα πλεονεκτήματα του Μιχάλη το έφεραν ως εδώ. Ο απολογισμός σε ό,τι αφορά τις δράσεις, αν κριθεί με όρους ατομικής πολιτικής παραγωγικότητας των απειροελάχιστων εμπράκτως συμμετεχόντων, είναι περισσότερο από εντυπωσιακός. Όσο και εξαντλητικός, όμως. Γιατί εδώ και καιρό ήταν φανερό πως αν δεν αποκτούσε η προσπάθεια την κρίσιμη μάζα που απαιτείται δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στις ανάγκες.
Για τα προβλήματα προφανώς ευθυνόμαστε όσοι συμμετείχαμε αυτά τα χρόνια. Ευθυνόμαστε, όμως, περισσότερο όσοι δεν συμμετείχαμε. Η λύση είναι η εμπλοκή δέκα φορές περισσότερων ανθρώπων στο εγχείρημα. Ή δεν υπάρχει λύση. Τα θεωρητικά περί συμπλησιάσματος αριστεράς και οικολογίας δεν έχουν κανένα περιεχόμενο παρά μόνο κατά την υλοποίησή τους. Τους τελευταίους μήνες γίνεται μια προσπάθεια να πάμε περισσότεροι από κοινού. Με προβλήματα και καχυποψίες, δίκαιες και άδικες. Με πολύ τσιγάρο και συνεχείς φαύλους κύκλους. Εγώ το αντιλαμβάνομαι ως μια προσπάθεια να δοθεί λύση στο πρόβλημα. Θα δοθεί λύση; Θα δείξει. Θέλουμε να δοθεί; Ας μπούμε κι ας το επηρεάσουμε. Ας μιλάμε όσο καθαρότερα μπορούμε όλοι. Και μην κολλήσουμε κυρίως στους επικεφαλής. Ας εκφραστούμε συλλογικά και όχι μονοπρόσωπα σε όλη τη διάρκεια. Ας χρησιμοποιήσουμε την εναλλαγή στην εκπροσώπηση στο νομαρχιακό συμβούλιο, η οποία εξαρχής να είναι πολυπρόσωπη με την κατάκτηση ενός καλύτερου από τις προηγούμενες φορές εκλογικού αποτελέσματος.
ΥΓ. Η απόσταση από τα πράγματα, σε τέτοιες προσπάθειες, δεν μας βοηθάει να έχουμε καλή εικόνα. Κεντρικές συμφωνίες (sic), «κλαδέματα» και «καπελώματα», παραγοντισμοί κτό μπορεί να συμβαίνουν, αλλά δεν είναι καθόλου απαραίτητο να καθορίσουν την πορεία. Αν αποτύχουμε θα οφείλεται στη δική μας αδράνεια ή στη δική μας ανοησία. Το αν θα επιτύχουμε θα καθοριστεί από τη μαζικότερη δυνατή σωματική μας εμπλοκή. Χωρίς αυτήν θα ξαναβρεθούμε στις στήλες των εντύπων μας να κακίζουμε ένθεν κακείθεν και να ρίχνουμε στον καιάδα αυτούς που ο καθένας θεωρεί κακούς δαίμονες. Η σωματική εμπλοκή σημαίνει πως αναλαμβάνουμε ευθύνες κι έτσι αποφεύγουμε αυτό που, εν τέλει, είναι ο πιο γνήσιος από τους παραγοντισμούς…

Δαιμονικά: Γ. Μπουτάρης: Ένας «υπερταξικός» υποψήφιος Δήμαρχος

Ο δικηγόρος του διαβόλου

Όπως φαίνονται τα πράγματα, στο σκοτεινό ντεκόρ του Δήμου Θεσσαλονίκης θα έχουμε ιδιάζουσες υποψηφιότητες. Πέρα από τους υποψηφίους της δεξιάς και της ακροδεξιάς που ηγεμονεύουν και δίνουν το στίγμα μιας, χωρίς προηγούμενο, ποιοτικής κατάπτωσης στην πόλη, μια νέα υποψηφιότητα κυοφορείται. Ο βιομήχανος Γ. Μπουτάρης, προβάλλοντας το χαρακτηριστικό του ενεργού πολίτη που ακυρώνει (;) τις ταξικές αντιθέσεις, άρχισε να ψαρεύει στα θολά νερά μιας, κοινωνικά και πολιτικά, συντηρητικής πόλης, προσδοκώντας να δημιουργήσει έναν αντιδεξιό πόλο. Τις τελευταίες μέρες έγιναν δύο εκδηλώσεις, στο πλαίσιο της προετοιμασίας αυτής της υποψηφιότητας: την πρώτη οργάνωσε το λογοτεχνικό περιοδικό «Εντευκτήριο» με τιμώμενο πρόσωπο τον Γ. Μπουτάρη και την δεύτερη, και μαζικότερη, οργάνωσε η κίνηση που προωθεί την υποψηφιότητά του. Τα χαρακτηριστικά των συντελεστών και του κοινού που παρακολούθησε αυτές τις δύο εκδηλώσεις ήταν τα εξής: μια μαραζωμένη πνευματική ιντελιγκένσια που, αποκλεισμένη σε έναν αυτάρεσκο μικρόκοσμο, δεν παίζει πια κανένα ρόλο στην πόλη, επώνυμα παλαιά στελέχη της ανανεωτικής αριστεράς που ανένηψαν και παίζουν το ρόλο των «τζακιών» της αριστεράς, στελέχη του τοπικού ΣΥΝ και πολύ ΠΑΣΟΚ. Όπως φαίνεται λοιπόν το ΠΑΣΟΚ και οι λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις θα στηρίξουν στις δημοτικές εκλογές ένα βιομήχανο, που έδωσε ένα σαφές δείγμα των θέσεών του στο ζήτημα της μετεγκατάστασης της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης και της «αξιοποίησης» της περιοχής που καλύπτει στο κέντρο της πόλης. Υποστηρίζοντας την κατασκευαστική αναπτυξιολαγνεία που έχει καταντήσει τη Θεσσαλονίκη την πόλη με το λιγότερο πράσινο στη Ευρώπη και όντας συνεπής στην οικονομική και κοινωνική του τάξη, αποδείχθηκε δεξιότερος του νυν δημάρχου. Είναι γεγονός ότι οι πιο συντηρητικές απόψεις έχουν σαφή ταξική προέλευση που πολλές φορές ξεπερνούν την πολιτική δεξιά, και δεν μπορούν να καλυφτούν κάτω από το επίχρισμα του «ενεργού πολίτη». Αυτό πιστεύω να το κατανοεί κι ο Μιχάλης Τρεμόπουλος, επικεφαλής της νομαρχιακής κίνησης «Οικολογία–Αλληλεγγύη– Συνασπισμός των Πολιτών», ο οποίος ήταν παρών στην εκδήλωση της κίνησης του Γ. Μπουτάρη. Η δυσκολίες της συνεύρεσης των αριστερών κι οικολογικών δυνάμεων κι η δικαιολογημένη δυσφορία από τη ζοφερή κυριαρχία του Π. Ψωμιάδη στη Νομαρχία, δεν θα πρέπει να τον οδηγήσουν να γίνει το οικολογικό άλλοθι του Γ. Μπουτάρη και της κεντροαριστεράς στις νομαρχιακές εκλογές.

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ «Κι εσύ Έλληνας ρε;»

Αυτός είναι ο τίτλος του, μεγάλου σε όγκο αλλά κυρίως σε ανθρωπιά, βιβλίου του Βασίλη Χριστόπουλου που κυκλοφόρησε πρόσφατα και, απ’ ότι μαθαίνουμε, σε λίγο καιρό θα γίνει η παρουσία του. Με το ξεφύλλισμα του και με διαγώνιες ματιές, ο αναγνώστης, αμέσως, συνειδητοποιεί, ότι έχει στα χέρια του ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα, με λέξεις, ιδέες και νοήματα που προβληματίζουν έντονα και φορτίζουν συναισθήματα. Κεντρικός χώρος στον οποίο ο συγγραφέας εστιάζει τα διαδραματιζόμενα είναι η «ηφαιστιογενής» περιοχή της Βαλκανικής και ευρύτερα. Ο «μύθος» ξεκινάει από πολύ μακριά, μας πάει 150, περίπου, χρόνια πίσω και φτάνει, με μια δυναμική, σπονδυλωτή και περιπετειώδη δομή, ως τις μέρες μας. Ο Βασίλης Χριστόπουλος δεν μας μιλάει για τους Έλληνες, για τον ελληνισμό της διασποράς σε όλη τη Βαλκανική, για τους γραικούς και τους ρωμιούς, για να μας πει ότι ήμασταν πολλοί και κάποιοι «κακοί» μας έκαναν λίγους. Δεν μιλάει για έναν «περιούσιο λαό» για τον οποίο τα τελευταία χρόνια οι σύγχρονοι «μεγαλοιδεάτες» μας βομβαρδίζουν με τις προπαγάνδες τους ενώ την ίδια στιγμή υποκλίνονται σε νέους αφέντες. Μας μιλάει για τους ανθρώπους, για τους απλούς ανθρώπους, και τα βάσανά τους, για τους ρατσισμούς μιας άλλης εποχής που, φευ, τους βρίσκουμε μπροστά μας και σήμερα άλλοτε με αντανακλαστικά βολεμένων και άλλοτε με τους τερατώδεις φασιστικούς τους στόχους.
Ο Βασίλης Χριστόπουλος μας προσφέρει ένα έργο που μπορούμε να το διαβάσουμε «μονορούφι», ευχάριστα γιατί οι εκπλήξεις διαδέχονται η μια την άλλη. Όμως μας «αναγκάζει» λες και το κάνει επίτηδες για να ενισχύσει την αυτομόρφωσή μας, στην αναζήτηση ιστορικών βιβλίων, στοιχείων και ανασκάλεψης της μνήμης για να επιβεβαιώνουμε το μυθιστορηματικό του ταξίδι από το Μοναστήρι της σημερινής ΦΥΡΟΜ, στην παλιά πολυπολιτισμική, πολύγλωσση, πολυλαοτική, Θεσσαλονίκη και από τη Θεσσαλονίκη στην Πόλη και στον Πόντο και, μέσω Δαρδανελίων, με τα καΐκια του προπερασμένου αιώνα, στη Μικρά Ασία, στη Σμύρνη, στην καταστροφή της. Και από κει; Στο γυρισμό για το τέλος του μυθιστορήματος, πάλι, με τους απόγονους των γραικών, των ρωμιών, των ανθρώπων, στο Μοναστήρι, στην Ελλάδα, στην Πάτρα… Εκεί στην πρωτεύουσα της Πελοποννήσου, ο (δισέγγονος) πόντιος, που για λόγους αυτοσυντήρησης έγινε Κούρδος, φτάνει για να βρει τις ρίζες του! Καλύτερα, προκύπτει από τα γλαφυρό λόγο του Β. Χριστόπουλο, να μην τις έβρισκε! Στην Πάτρα σβήνει το όνειρο, αφού πρώτα είχε ξεθωριάσει και μαζί μ’ αυτό το σβήσιμο κλείνει η σελίδα μιας ολόκληρης εποχής και το άνοιγμα μιας άλλης που ο συγγραφέας μας την δίνει λευκή με την τελεία του στη σελίδα 455 του βιβλίου του. Στιφόπικρο το τέλος χωρίς «χάπι έντ…». Ο μπάρμπα Κώστας ο Βάρναλης έγραφε το 1958 ότι «από την προοδευτική τους ζωντάνια ή την αντιδραστική τους παρακμή εξαρτιέται η αλήθεια ή η ψευτιά της Τέχνης». Το βιβλίο του Βασίλη Χριστόπουλου και ως μορφή και ως περιεχόμενο μας συναρπάζει με την προοδευτική του ζωντάνια. Δεν έχει «χάπι έντ» γιατί αυτά σπανίζουν για τους πολλούς…
«Κι εσύ Έλληνας ρε;».
Όχι, ακριβώς, μας λέει ο συγγραφέας. «Κι εμείς άνθρωποι!» Αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ως απάντηση στο χωροφύλακα (πρόσωπο του έργου), ο οποίος ειρωνεύεται τον ξένο εργάτη, τον Πόντιο που έγινε Κούρδος και έφτασε στη σημερινή Πάτρα να βρει τους δικούς του, να βρει τη ρίζα του.
«Κι εμείς άνθρωποι!», μπορούμε να πούμε οργισμένα, αφού οργή μας γεμίζει ο κρυφός ρατσισμός του σημερινού ψευτογιάπι, με το αυτοκινητάκι του, τη γκομενίτσα του, ο οποίος, αν ψαχτεί λιγάκι, θα βρει ότι κι’ αυτός ήταν κάποτε σκηνίτης, κυρατζής, βλάχος, γραικός, ρωμιός και «βρομύλος»…
Ένα καλό μυθιστόρημα που δεν είναι μυθιστόρημα. Μια όμορφη ιστοριογραφία που δεν είναι ιστορία. Ένα καλό βιβλίο το οποίο δεν μας χαϊδεύει τα αφτιά! Αξίζει και πρέπει να το διαβάσουμε.

Σταύρου Τσακυράκη: «Θρησκεία κατά τέχνης», εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, Αθήνα 2005

Του Γιάννη Σχίζα

Τα σκίτσα εναντίον του Μωάμεθ υποτίθεται ότι έπληξαν μια θρησκεία, που είναι μειοψηφική στο δυτικό κόσμο.Όμως η τέχνη στη δύση ήλθε κατά καιρούς σε σύγκρουση και με την πλειοψηφούσα θρησκεία του Χριστιανισμού, Ορθόδοξου και μη. Το χρονικό αυτής της σύγκρουσης και η επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε σε δικαστήρια διαφόρων βαθμών, παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.
Το βιβλίο του Σταύρου Τσακυράκη, καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου στο πανεπιστήμιο Αθηνών, πραγματεύεται με εξαιρετικά γλαφυρό και εύληπτο τρόπο αυτή τη σύγκρουση. Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη: Το πρώτο αναφέρεται σε υποθέσεις που απασχόλησαν την ελληνική δικαιοσύνη όπως «Ο τελευταίος πειρασμός» του Μάρτιν Σκορτσέζε, του οποίου η προβολή στις κινηματογραφικές αίθουσες τον Οκτώβριο του 1988 απαγορεύθηκε, ύστερα από τη προσφυγή οκτώ σωματείων και δύο φυσικών προσώπων. Στο ίδιο μέρος γίνεται αναφορά στη γνωστή υπόθεση του «Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσας» του Γ.Μπαμπινιώτη, που κατέγραψε υπαρκτά «σημαίνοντα» στον ελληνικό λόγο όπως το σημαίνον «Βούλγαρος» - δηλωτικό των φιλάθλων της βόρειας Ελλάδας στη γηπεδική γλώσσα. Υπενθυμίζεται ότι παρά τον καθαρά «απογραφικό» χαρακτήρα του, το λεξικό υπέστη την δικαστική κύρωση σε πρώτο βαθμό, ενώ η ίδια η χρήση του ονόματος του γειτονικού λαού για υβριστικές στοχεύσεις –κατά πως γράψαμε παλιότερα στην «Εποχή»- πέρασε μάλλον απαρατήρητη… Ο συγγραφέας υποστηρίζει την άποψη ότι «το αδίκημα της καθύβρισης θρησκευμάτων είναι ασυμβίβαστο με την ελευθερία της τέχνης και τη θρησκευτική ελευθερία», αφού προηγουμένως εκθέσει μια περιπτωσιολογία διώξεων, όπως αυτή που ανέκυψε το 2003 με αφετηρία την έκθεση Outlook και τον «βλάσφημο» πίνακα του Βέλγου ζωγράφου Thierry de Cordier.
Στο δεύτερο μέρος της μελέτης εξετάζονται δύο αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που συγκλίνουν στην βασική θέση ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, σε αντίθεση με τις πολιτικές ή άλλες ιδεολογίες, πρέπει να έχουν ιδιαίτερη προστασία. Ο συγγραφέας ασκεί κριτική στο πνεύμα αυτών των αποφάσεων, υποστηρίζοντας ότι έρχονται σε σύγκρουση με την ελευθερία του λόγου αλλά και την ίδια την θρησκευτική ελευθερία. Στο τρίτο μέρος εκτίθεται το φιλελεύθερο πρότυπο των ΗΠΑ με τον διαχωρισμό κράτους και εκκλησίας και την απόλυτη προστασία της τέχνης και της θρησκευτικής ελευθερίας, όπου οι απόπειρες λογοκρισίας της τέχνης για θρησκευτικούς λόγους δεν είναι πλέον άμεσες αλλά ακολουθούν υπονομευτικές διαδρομές, με στόχο την περιθωριοποίηση και τον αποκλεισμό του μη αρεστού έργου από την κρατική επιδότηση. Στο τελευταίο μέρος ο συγγραφέας αναφέρεται γενικά στα ζητήματα της τέχνης και της επαφής της με την κοινωνία και το θρησκευτικό συναίσθημα, υποστηρίζοντας ‘‘ότι η δίκη «Θρησκεία εναντίον τέχνης» είναι μια δίκη που η θρησκεία δεν μπορεί να κερδίσει’’.
Το βιβλίο του Σ. Τσακυράκη παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για το ευρύτερο μορφωμένο κοινό, κάνει σαφές ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων δεν είναι θέσφατα αλλά υπόκεινται στον κριτικό λόγο της κοινωνίας, κι ακόμη ανθολογεί απόψεις που εκφέρονται εκ των ένδον αλλά υπερβαίνουν την συνήθη αυταρέσκεια της εξουσίας. Λόγου χάρη αυτήν του Αμερικανού δικαστή Holmes πριν από ένα αιώνα, που πρωτοστάτησε στη δημιουργία μιας ολόκληρης παράδοσης περί του ότι οι δικαστές «δεν είναι κριτικοί τέχνης, δεν προσποιούνται ότι είναι και δεν χρειάζεται να είναι για να αποφασίσουν μια υπόθεση που αφορά έργο τέχνης»...
Η «προσβολή» της οποιασδήποτε θρησκείας από την οποιαδήποτε τέχνη –εντός ή εκτός εισαγωγικών– παραπέμπει οπωσδήποτε στο πνεύμα των συνταγματικών θεσμών και στην πραγματική ή φαινομενική σύγκρουση διαφόρων κατηγοριών ατομικών δικαιωμάτων. Επίσης, όμως, η «προσβολή» αυτή υπαγορεύει την κατάδυση σε ερμηνευτικές υποθέσεις όσον αφορά την επιθετικότητα του θρησκευτικού και μεταφυσικού λόγου έναντι «του άλλου». Η θρησκεία που αισθάνεται προσβεβλημένη ή βαλλόμενη από τον κοσμικό λόγο φιλοσοφικού ή καλλιτεχνικού περιεχομένου, η οποία μάλιστα είναι διατεθειμένη να προσφύγει σε νομικές κυρώσεις ή σε βία εναντίον των «επικριτών», είναι μια θρησκεία που δεν επαναπαύεται στη βεβαιότητα της μεταφυσικής καταδίκης των βλάσφημων. Μπορούμε επομένως να υποθέσουμε ότι είναι ανασφαλής για τα δόγματά της, και ότι επιχειρεί να καταστείλει την ενδογενή αβεβαιότητά της παράγοντας έναν κοινωνικό περίγυρο κριτικής ύφεσης και σιγής.

Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου

Της Λινέτας Τσιτσάνη

Οι εκδόσεις Κέδρος και το βιβλιοπωλείο «Απρόβλεπτο» στην Ηλιούπολη, μας καλέσανε την Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου, σε μια παρουσίαση του βιβλίου της Έλλης Παππά, «Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου». Η φράση στο κάτω μέρος της πρόσκλησης «θα ακολουθήσει συζήτηση με τη συγγραφέα», μας έκανε να βάλουμε την εκδήλωση σε πρώτη προτεραιότητα, και να σπεύσουμε αρκετά νωρίς στην Ηλιούπολη. Την παρουσίαση έκανε η Μάρω Δούκα. Ευκαιρία να δούμε από κοντά αυτές τις δυο πολύ σημαντικές, ξεχωριστές γυναίκες, να τις ακούσουμε να τους σφίξουμε το χέρι, να τις ευχαριστήσουμε για ότι μας έχουνε προσφέρει!
Η Έλλη Παππά, γνωστή για το δημοσιογραφικό, και συγγραφικό της έργο, έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα, μαρτυρίες και άλλες μελέτες για διάφορα θέματα που κατά καιρούς απασχόλησαν το πάντα ανήσυχο πνεύμα της. Αν και τα περισσότερα γραπτά της φυλακής, δεν έχουν ακόμα βρεθεί. Αλλά η Έλλη Παππά είναι ακόμα πιο γνωστή, για την προσωπική της ιστορία, μέσα στο καμίνι της ιστορίας της πατρίδας μας, για την συνεργασία της με τον Πλουμπίδη, για τη σχέση της με τον Ν. Μπελογιάννη. Η εκτέλεση του συντρόφου της, ο τοκετός στη φυλακή... Αλλά, να μην παρασυρθούμε στο παρελθόν και να επιστρέψουμε στο σήμερα και στην εκδήλωση. Το κυρίαρχο ήταν ένα εξαιρετικά φορτισμένο συγκινησιακά κλίμα. Γύρω έβλεπες μάτια δακρυσμένα κι ένα επιπλέον στοιχείο ήταν η παρουσία του γιου της, γιου του Νίκου Μπελογιάννη. Εκείνη, όπως πάντα, γλυκύτατη, με μυαλό αστραφτερό, ετοιμόλογη, αν και καταβεβλημένη από το βάρος των χρόνων, αλλά και από μιαν αστείρευτη πίκρα, για τις χαμένες προσδοκίες. Επαναλάμβανε πολλές φορές: «Συγγνώμη που δεν μπορώ να πω κάτι ευχάριστο!». «Δεν ξέρω τι να πω στα παιδιά, αισθάνομαι ντροπή για ότι τους δώσαμε». Και αυτά τα συναισθήματα τα έβλεπες στο πρόσωπό της, την αμηχανία, την αγωνία για τους νέους, σα να έπαιρνε όλη την ευθύνη πάνω της. «Εμείς περάσαμε τις δυσκολίες του καιρού μας, εμείς είχαμε προσμονές, κι εσείς πρέπει να βρείτε!».
Η Μάρω Δούκα, παρουσιάζοντάς μας το βιβλίο το χαρακτήρισε σαν μια πολιτική ανάγνωση των κινημάτων ή των οραμάτων που ενέπνευσαν, αλλά και των τραγικών απογοητεύσεων. «Μια συναρπαστική βιογραφία του 20ού αιώνα». «Η Έλλη Παππά θέλει να ενεργοποιήσει τον αναγνώστη, με απλό λόγο, προσφέροντάς του, την απόλαυση της γνώσης, ανανεώνοντας στην ουσία τη διαθήκη της.»
Το βιβλίο αναφέρεται σε σημαντικούς σταθμούς της ελληνικής ιστορίας, της παγκόσμιας, αλλά και της φιλοσοφικής σκέψης. Για τον Πλάτωνα «πατέρας πολλών δεινών, για την ανθρωπότητα». Για τον Χριστιανισμό: « Δεν μπορεί να χωρίζει τους ανθρώπους σε άξιους και ανάξιους». Για την Κίνα μας είπε η Ε. Παππά: «Όταν έγινε η σφαγή των φοιτητών στην πλατεία Τιεν – Αν – Μεν πρότεινα στους συναδέλφους μου στην εφημερίδα που δούλευα να φορέσουμε όλοι περιβραχιόνια με κινέζικα γράμματα. Ενώ τους άρεσε η ιδέα δεν πραγματοποιήθηκε τελικά. Εγώ το έφτιαξα και κυκλοφορούσα μ’ αυτό στο χέρι μου. Όταν σκέφτομαι την Κίνα, με πιάνει ίλιγγος. Και τολμούν να λένε, ότι η Κίνα είναι κομμουνιστική, ενώ πρόκειται για τον πιο μαύρο καπιταλισμό». Ενδιαφέρον είναι επίσης το γεγονός ότι σ’ ένα βιβλίο 217 σελίδων περνάνε όλα τα σημαντικά γεγονότα του αιώνα που έφυγε, με κρίσεις, απόψεις, για πρόσωπα και καταστάσεις.
Στάλιν, Τρούμαν, Τσόρτσιλ, Λένιν, Λούξεμπουργκ, Γκορμπατσόφ, αμερικάνικη μονοκρατορία, 11η Σεπτεμβρίου. Ακόμα, αναφέρει θέσεις του αριστερού Αμερικάνου ιστορικού και συγγραφέα Χάουαρντ Ζιν, του οποίου το έργο «Ο Μαρξ στο Σόχο» παίζεται με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο «Προσκήνιο», μ’ έναν Άγγελο Αντωνόπουλο πραγματικά απολαυστικό. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα ζωντανό, σύγχρονο βιβλίο που μας αφορά όλους.
Τέλος, ν’ αναφερθούμε και στο λιτό, καλαίσθητο εξώφυλλο του βιβλίου όπου βλέπουμε σε λεπτομέρεια χαρακτηριστικό τμήμα από την Γκουέρνικα του Πικάσο, αιώνιο σύμβολο κραυγής αντιπολεμικής. Συγχαρητήρια στην Έλλη. Για πόσα πράγματα αλήθεια πρέπει να τη συγχαρούμε; Ποτέ δεν κατέθεσε τα όπλα. Κι αν ακούγονται απαισιόδοξα αυτά που λέει, στην ουσία αναιρούν τα λόγια της, οι πράξεις της, η ζωή της όλη. Και μόνο που τη βλέπουμε, και σ’ αυτή την ηλικία είναι πηγή δύναμης και αισιοδοξίας! Φωτεινό παράδειγμα. Αλλά σε ποια σχολεία, ποιανού μέλλοντος θα φωτίζονται τα παιδιά από τέτοια παραδείγματα, τέτοιων ανθρώπων!

Ελληνικές φροϋδικές επέτειοι

Μ. Θεοδοσοπούλου

Πριν εξήντα χρόνια, το 1946, δημιουργήθηκε στην Αθήνα η πρώτη ψυχαναλυτική ομάδα. Ένας τετραμελής πυρήνας, που συστάθηκε με πρωτοβουλία της Μαρίας Βοναπάρτη. Τότε, 64 ετών η Βοναπάρτη, κόρη του πρίγκιπα Ρολάνδου Βοναπάρτη, και σύζυγος, από το 1907, του πρίγκιπα Γεωργίου της Ελλάδος, από τα ιδρυτικά μέλη της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας του Παρισιού είκοσι χρόνια νωρίτερα. Τα άλλα τρία μέλη της ομάδας ήταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Γεώργιος Ζαβιτζιάνος και ο Δημήτρης Κουρέτας. Σαράντα πέντε ετών ο Εμπειρίκος και ο Κουρέτας, λίγο νεότερος, στα 37, ο Κερκυραίος Ζαβιτζιάνος. Οι δυο ήδη ψυχαναλυτές, η Βοναπάρτη και ο Εμπειρίκος, οι δυο άλλοι, ψυχίατροι, των οποίων την ψυχανάλυση ανέλαβε ο Εμπειρίκος. Από την αλληλογραφία της Βοναπάρτη με τον Κουρέτα τεκμαίρεται πως ο Εμπειρίκος ήταν ο “διδάσκων ψυχαναλυτής” του, ενώ, για τον Ζαβιτζιάνο, έχουν διατυπωθεί μόνο εικασίες. Πάντως, και οι τρεις έγιναν μέλη της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, το 1950, και το πιθανότερο, η Βοναπάρτη να πετύχαινε και την αναγνώριση της ομάδας τους, αν, στις αρχές του 1951, δεν έφευγε για το Παρίσι, λόγω ατυχήματος, ακολουθούμενη από τον Εμπειρίκο, αυτός, όπως φημολογείται, λόγω αστυνομικών πιέσεων, ενώ ο Ζαβιτζιάνος τράβηξε για το Νέο Κόσμο, αφήνοντας μόνο του, στην Αθήνα, τον Κουρέτα. Στην αποκαλούμενη πρώτη γενιά Ελλήνων ψυχαναλυτών, εντάσσεται και ο ομήλικος του Εμπειρίκου, κωνσταντινουπολίτης γιατρός, Νίκος Δρακουλίδης, που όμως έμεινε για αδιευκρίνιστους λόγους εκτός της ομάδας.
Πριν ογδόντα χρονιά, το 1926, όταν ιδρύθηκε η Ψυχαναλυτική Εταιρεία των Παρισίων, όντας ο Εμπειρίκος στην Πόλη του Φωτός, ξεκινούσε την ψυχανάλυσή του με τον Ρενέ Λαφόργκ, τον άνθρωπο που γνώρισε τον Φρόιντ στη Βοναπάρτη, η οποία διένυε τότε με τον πατριάρχη τη δική της ψυχανάλυση. Εννιά χρόνια αργότερα, ο Εμπειρίκος εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, καταλαμβάνοντας, κατά πάσα βεβαιότητα, τη θέση του γενάρχη των ελλήνων ψυχαναλυτών, με επαγγελματική δραστηριότητα τουλάχιστον επί δεκαπενταετία. “Υπόθεση ζωής” η ψυχανάλυση για τον Εμπειρίκο, όπως και για τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, που πρώτος, το 1915, έκανε λόγο για τον “ολότελα άγνωστο στο ελληνικό κοινό” Φρόιντ, σε άρθρο του, στο πέμπτο τεύχος του «Δελτίου του Εκπαιδευτικού Ομίλου», με τίτλο, «Η αρχή της γλώσσας και η φροϋδική ψυχολογία».
Μόλις ένα χρόνο μικρότερος της Βοναπάρτη ο Τριανταφυλλίδης, ήταν, το πιθανότερο, ο τελευταίος που την επισκέφτηκε στο αρχοντικό της, την παραμονή της οριστικής, όπως εκ των υστέρων αποδείχτηκε, αναχώρησής της για το Παρίσι, στις 23 Μαρτίου 1950, την 7η απογευματινή, μαζί με τη Ναυσικά Παλαμά. Ποτέ δεν θα μάθουμε, τι συζήτησαν, πάντως η Βοναπάρτη είχε το χαμόγελο και τη ζωντάνια νεαράς κυρίας, σύμφωνα με την κόρη Παλαμά, παρά το κάταγμα στο μηρό. Όσο για τον Τριανταφυλλίδη, εικάζεται πως κατέφυγε στην αυτοανάλυση, όπως και ο Φρόιντ, αφήνοντας μια ημιτελή ψυχαναλυτική αυτοβιογραφία. Σχετικά με τους πρώτους Έλληνες ψυχαναλυτές, η έρευνα δείχνει ανισοβαρής. Το ενδιαφέρον σχεδόν μονοπωλεί ο Εμπειρίκος, χάρις και στην ποιητική του ιδιότητα. Ελάχιστα απασχολεί η Βοναπάρτη, με το μεγαλύτερο κομμάτι του έργου της να παραμένει αμετάφραστο. Ενώ, ο Ζαβιτζιάνος και ο Δρακουλίδης μόλις που σκιαγραφούνται. Όσο για τον Κουρέτα, παρά τη μακρόχρονη συγγραφική του δράση, δεν υπάρχει, τουλάχιστον από όσο γνωρίζουμε, αποκλειστική μελέτη γύρω από το έργο του.
Παρεμπιπτόντως, μια και ο Φρόιντ λέγεται πως έδινε βάση στις συμπτώσεις, εμφανίζοντας και τάσεις αριθμολογικής δεισιδαιμονίας, παρατηρούμε πως αρκετοί ψυχαναλυτές ετελεύτησαν το βίο τους με τη συμπλήρωση στρογγυλού αριθμού ετών. Στα 80 η Βοναπάρτη, το 1962, την ίδια χρονιά με τον φίλο της Λαφόργκ, στα 60 ο Βίλχελμ Ράιχ, στα 70 ο Στέκελ Βίλχελμ, στα 90 ο Οκτάβ Μαννονί, στα 90 η Φρανσουάζ Ντολτό, στα 70 ο Σερζ Λεκλαίρ. Μια ενδελεχέστερη επισκόπηση πιθανώς να πρόσθετε και άλλους.
Παραμένοντας προσκολλημένοι στους αριθμούς, τον Μάρτιο του 1926, ξεκίνησε να εκδίδεται εκτός Αθηνών, στη μακρινή Δράμα, το περιοδικό «Νέοι Ρυθμοί», όπου ο Αχιλλέας Βαγενάς, γεννηθείς το 1906, μετέφρασε και δημοσίευσε το κείμενο του Marc Ariel, «Η θεωρία του Φρόιντ και η καλλιτεχνική δημιουργία». Μέλος του κομμουνιστικού κόμματος και αργότερα, Μακρονησιώτης, ο Βαγενάς, θα ήταν ενδιαφέρον να γνωρίζαμε την κατοπινή του άποψη για τον φροϋδισμό, όταν οι αριστεροί, που εισήγαγαν από τους πρώτους την ψυχανάλυση στην ανώτερη εκπαίδευση, άρχισαν να αναδιπλώνονται.
Επανερχόμενοι σε εκείνη την πρώτη ψυχαναλυτική ομάδα, όπως φαίνεται, η συνέχισή της άργησε. To 1956, ιδρύθηκε το Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής, με κυρίαρχο πρόσωπο την Άννα Ποταμιάνου, ψυχαναλυόμενη του Κουρέτα. Το 1977, η Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας, με ιδρυτικά μέλη, μεταξύ άλλων, τους Π. Σακελλαρόπουλο και Α. Αλεξανδρή. Το 1984, δημιουργήθηκε το study group, που μετεξελίχτηκε σε σωματείο, με την επωνυμία, Ελληνική Ψυχαναλυτική Εταιρεία, όπου μετέχουν ο Πέτρος Χαρτοκόλλης και πολλοί επιφανείς της αποκαλούμενης δεύτερης γενιάς ψυχαναλυτών. Αν και οι γηγενείς επέτειοι, κατά τις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα, συγχέονται, δεδομένου του πλήθους των Εταιρειών και των αναμεταξύ τους σχέσεων. Πάντως, το ενδιαφέρον των Εταιρειών δείχνει να μονοπωλεί η αναγνώρισή τους από τις ευρωπαϊκές ψυχαναλυτικές εταιρείες, προπαντός, τη Διεθνή.
Στο επετειακό αφιέρωμα της «Νέας Εστίας», πριν πενήντα χρόνια, ο Δρακουλίδης υπολόγιζε πως οι ανά τον κόσμο ψυχαναλυτές, μέλη της Διεθνούς, θα πρέπει να έφθαναν τους δυο χιλιάδες. Από αυτούς, οι 400 ανήκαν στις εννιά ψυχαναλυτικές εταιρείες της Ευρώπης, από τους οποίους, οι μισοί, στης Αγγλίας. Περί τους 1.400 ήσαν οι εγγεγραμμένοι στις συνολικά δέκα πέντε ψυχαναλυτικές εταιρείες των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ, γύρω στους 150, στις ψυχαναλυτικές εταιρείες της Εγγύς και Άπω Ανατολής και 50, σε αυτές της Λατινικής Αμερικής. Ενδιαφέρον θα παρουσίαζε ένας αντίστοιχος απολογισμός σήμερα, συμπεριλαμβανομένης, αυτή τη φορά, και της Ελλάδας.

Ο μεταφραστικός διάπλους

Λένα Ατζινά «Η μακρά εισαγωγή της Ψυχανάλυσης στην Ελλάδα»
Εξάντας 2004

Από όσο γνωρίζουμε, η βιβλιογραφία του Φρόιντ και της ψυχανάλυσης έχει μείνει στο προ εικοσαετίας “σχεδίασμα” των Δ. Ν. Πλουμπίδη και Θ. Τζαβάρα. Ως γνωστόν, οι Νεοέλληνες – φιλόλογοι, ψυχίατροι αλλά και γενικότερα – προτιμούν των καταγραφών και αποδελτιώσεων, θεωρητικότερες απασχολήσεις. Όπως και να έχει, οι πρώτες φροϋδικές μεταφράσεις οφείλονται στο μεράκι του εκδότη Κώστα Γκοβόστη. Πεθαίνοντας, στις 8 Ιανουαρίου, ο υιός Γκοβόστης, ο Γιάννης, χάθηκε μια τελευταία ευκαιρία να χρονολογηθούν τα βιβλία του εκδοτικού οίκου, ιδίως τα πρωιμότερα, ως επί το πλείστον αχρονολόγητα. Με αρχική διεύθυνση, Σολωμού 12, και μετά, Ακαδημίας 79, ένα ημιυπόγειο που είχε γίνει λογοτεχνικό στέκι στο Μεσοπόλεμο, ο Γκοβόστης ξεκίνησε, μεταξύ άλλων, τη σειρά, «Σύγχρονη σκέψη», με τα πρώτα τεύχη αφιερωμένα στον Μαρξ και τον Φρόιντ. Ένα τευχίδιο το μήνα, με υπεύθυνο επί της ύλης τον Αδαμάντιο Παπαδήμα. Υπολογίζουμε πως το πρώτο θα πρέπει να εκδόθηκε τον Ιούνιο του 1929. Μεταξύ των μεταφραστών συναντάμε τον Αιμίλιο Χουρμούζιο, που υπέγραφε ως Αντρέας Ζεβγάς, ενώ Φρόιντ μεταφράζουν οι Στάθης Φερεντίνος, Κ. Κυπριανός και Χ. Βασιλειάδης. Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε αν η σειρά συνεχίστηκε ολόκληρη τη δεκαετία του ’30 ούτε πόσα τομίδια Φρόυντ εκδόθηκαν.
Από τον Γκοβόστη πήραν τη σκυτάλη οι εκδόσεις Ελευθερουδάκη και Αναγνωστίδη. Η Λ. Ατζινά, στο κεφάλαιο, «Οι μεταφράσεις του Φρόιντ», δεν επεκτείνεται πέραν του “σχεδιάσματος” του 1984. Το σίγουρο είναι πως οι φροϋδικές μεταφράσεις, όπως άλλωστε γενικότερα οι μεταφράσεις στην Ελλάδα, δεν γίνονται συστηματικά αλλά σύμφωνα με τα ενδιαφέροντα μεταφραστών, εκδοτών ή τα τελευταία χρόνια, δημιουργών και επιμελητών σειρών. Πάντως, τα «Άπαντα» του Φρόιντ στην ελληνική ακόμη εκκρεμούν. Κατά τα άλλα, ορισμένοι εκδότες τυπώνουν επιμέρους έργα. Από τις εκδόσεις του Βιβλιοπωλείου της Εστίας παρουσιάζεται το έργο της Φρανσουάζ Ντολτό εν μέσω άλλων συγγραμμάτων, με πλέον πρόσφατο, τη μελέτη της Άννας Ποταμιάνου, «Το τραυματικό. Επανάληψη και διεργασία». Συστηματική η σειρά των εκδόσεων Άγρα, τυπώνει επίλεκτα βιβλία, όπως η μελέτη της Μαρίας Βοναπάρτη, «Ταύτιση κόρης και πεθαμένης μητέρας» ή η ερμηνεία του Φρόυντ για τη νουβέλα του Βίλχελμ Γένσεν «Γκραντίβα», ακολουθούμενη από τη νουβέλα. Βιβλία φροϋδικού ενδιαφέροντος εκδίδονται και από τον Ψυχογιό, στη σειρά, «Επιστήμες του ανθρώπου», που διευθύνει ο Στέφανος Ροζάνης. Ενώ, στη σειρά, «Στις πηγές της Γνώσης», των εκδόσεων Printa, κυκλοφορούν ορισμένα σημαντικά έργα του Φρόιντ, με το πρωτότυπο και την μετάφραση τυπωμένα σε αντικριστές σελίδες. Βιβλία ψυχαναλυτικού ενδιαφέροντος, κυρίως Ελλήνων μελετητών, κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Εξάντας, Νήσος και Κριτική. Αν και στον εκδοτικό χώρο υπάρχουν και απώλειες, όπως οι αντίστοιχες σειρές των εκδόσεων Κέδρος και Νεφέλη, που εξέπνευσαν μαζί με τους δημιουργούς τους, τον Λάμπη Ράππα και τον Γιάννη Δουβίτσα. Τέλος, να θυμίσουμε ένα σημαντικό απόκτημα, τη βιογραφία του Φρόιντ από το μαθητή του, τον Ουαλό Έρνεστ Τζόουνς, σε μετάφραση του πεζογράφου Ξενοφώντα Κομνηνού, στις εκδόσεις Ίνδικτος. Δεν πρόκειται για μια αγιολογική βιογραφία, όπως ορισμένοι την χαρακτήρισαν, αν και η οπτική γωνία του μαθητή στέκεται καθοριστική του αποτελέσματος. Μεθοδικός ο Τζόουνς ήταν ο ιδρυτής το 1911 της Αμερικανικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και αργότερα, της Αγγλικής, της οποίας υπήρξε για χρόνια πρόεδρος. Πέθανε κι αυτός από καρκίνο στο Λονδίνο, δεκαεννιά χρόνια μετά τον Φρόιντ, αυτός σε ηλικία 79 ετών. Το μειονέκτημα της ελληνικής έκδοσης είναι πως στηρίχτηκε σε μια συνοπτική, αμερικανικής εμπνεύσεως, εκδοχή της βιογραφίας του Τζόουνς. Όπως σημειώνει και η Ατζινά, οι ίδιοι μεταφραστές και εκδότες καταπιάνονται και με έργα των Άντλερ και Γιούνγκ, όπου οι διαφοροποιήσεις των αντίστοιχων ψυχαναλυτικών ρευμάτων δηλώνονται και στους προλόγους. Να προσθέσουμε την έκδοση, το 2004, της εκτενούς μελέτης του Ρόμπερτ Σίγκαλ, «Γιούνγκ και μυθολογία», από τις εκδόσεις Κέδρος.
Πιστεύουμε πως η μελέτη της Ατζινά, συστηματική και εμπεριστατωμένη, συνιστά ευοίωνη συνέχεια στη συναγωγή κειμένων «Ψυχανάλυση και Ελλάδα», που είχε εκδοθεί το 1984. Χωρισμένη σε τρία μέρη η μελέτη, ιχνηλατεί αρχικά τον Φρόιντ στην ελληνική εκπαίδευση και τον Τύπο, αφιερώνοντας ένα εκτενές κεφάλαιο στη γηγενή ψυχιατρική πριν το 1930. Στο δεύτερο μέρος, παρουσιάζει τον πρώτο ψυχαναλυτικό πυρήνα και συνεχίζει σκιαγραφώντας και πάλι την ψυχιατρική σκηνή, όπως συνδέθηκε, στο Μεσοπόλεμο, με την ψυχανάλυση. Λιγότερο πλήρες το τρίτο μέρος, αποπειράται μια πρώτη χαρτογράφηση της ελληνικής ψυχαναλυτικής κοινότητας. Μ.Θ.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑ Γ. ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Τα ρεύματα διεκδίκησης «εθνικής προτίμησης» στηρίζονται και στο παρελθόν της πόλης
Συνέντευξη με το Μιχάλη Μπαρτσίδη*

Την συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης

Χθες ανακοινώθηκε στη Θεσσαλονίκη η υποψηφιότητα για τη δημαρχία της πόλης, του προέδρου του ΛΑΟΣ κ. Γ. Καρατζαφέρη. Η συνέντευξη που ακολουθεί παρακάμπτει ευθέως την επιφανειακή συζήτηση περί διαπραγματευτικής – έναντι της ΝΔ και ευρύτερα – υποψηφιότητας ή μοναδικής στόχευσής της την αποτροπή αναγνώρισης –με το όνομά της– της γείτονος Δημοκρατίας της Μακεδονίας και αναζητά ερμηνείες και βαθύτερες αιτίες του φαινομένου, στις σύγχρονες καταστάσεις αλλά και στο παρελθόν της πόλης. Είναι μια ουσιαστική συνεισφορά της ομάδας της «Εποχής» στη Θεσσαλονίκη στην πολύ φτωχή και ελάχιστα επιστημονική, ως τώρα συζήτηση.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται κουβέντα στο χώρο μας, για την εθνικο-ρατσιστική «ιδιομορφία» της Θεσσαλονίκης. Λοιπόν, τι κρύβεται κάτω από αυτή την πόλη;
Να απαντήσουμε ποιο είναι το θεμελιακό γεγονός σε αυτή την ιστορία. Όπως λέει και η κομουνίστρια συγγραφέας Κρίστα Βολφ, «Η (κάθε) πόλη είναι θεμελιωμένη πάνω σε ένα έγκλημα» (Μήδεια- Φωνές), το οποίο είναι η βία και οι αποκλεισμοί που προϋποθέτει κάθε πολιτική κρατική θέσπιση. Και το έγκλημα πάνω στο οποίο θεμελιώθηκε η εθνικά ομογενοποιημένη Θεσσαλονίκη, είναι η εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας από τους Ναζί αλλά με την παθητική ή ενεργητική συμμετοχή του ελληνικού στοιχείου της πόλης. Κυριολεκτική αναπαράσταση αυτού του θεμελιακού γεγονότος, αποτελεί η θεμελίωση του πανεπιστήμιου πάνω στα εβραϊκά νεκροταφεία. Η αποσιώπηση αυτού του γεγονότος σε όλη την μεταπολεμική περίοδο μέχρι και σήμερα, συνιστά ενεργητική καταστροφή της μνήμης της πόλης. Εκεί που άλλες πόλεις χτίζουν κενοτάφια χωρίς νεκρούς (Βερολίνο), η Θεσσαλονίκη κρύβει στα θεμέλιά της νεκρούς χωρίς μνημεία.
Πώς συνδέονται τα σημερινά γεγονότα και φαινόμενα με το παρελθόν της;
Πρέπει να θέσουμε δύο παραδοχές. Πρώτον, πιστεύω ότι πρόκειται για νέα φαινόμενα που προσομοιάζουν με τα λεπενικού τύπου. Θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως ρεύματα διεκδίκησης της «εθνικής προτίμησης». Επίσης, όπως υποδηλώνει ο όρος «διεκδίκηση», πρόκειται για κινήματα που συγκροτούνται «από τα κάτω» γύρω από ένα κεντρικό αίτημα που έχει ως αποτέλεσμα κοινωνικούς και πολιτικούς αποκλεισμούς. Δεύτερον, υπάρχει όντως σχέση με το παρελθόν της πόλης, με την έννοια ότι τα νέα φαινόμενα για να εκδηλωθούν, αναζητούν να συνδεθούν και στηρίζονται σε προϋπάρχουσες παραδόσεις ιδεολογίας, πολιτικής, και κουλτούρας. Υπάρχει και αναπτύσσεται διαρκώς μια αντίστοιχη ιστορική σκέψη και μια «σκέψη των μαζών» μέσω των πεποιθήσεων τους. Η σημερινή κρίση ταυτότητας και ανασφάλειας, δίνει το βάρος στο παρελθόν της περιοχής και επιτρέπει να γίνει δοκιμαστήριο νεοφασιστικών προτάσεων.
Τι άλλο συνέβαλε στην εκδήλωση τέτοιων φαινομένων;
Την τελευταία δεκαπενταετία μεσολάβησε μια τριπλή αλλαγή: η αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους, η κρίση και έλλειψη των συλλογικών ιδεωδών και η σύγχρονη μετανάστευση. Η «εσωτερική αποδυνάμωση του κράτους» επιφέρει την κρίση της λαϊκής κυριαρχίας, με την έννοια ότι οι κυριαρχούμενοι δεν μπορούν να ελέγχουν πλέον τους εκπροσώπους τους, διαμορφώνοντας έτσι την πεποίθηση ότι αυτοί ελέγχονται από άλλα κέντρα αδιαφανή και υπερκείμενα. Και εδώ δεν αρκεί να αντιτείνουμε απλώς την σωστή μαρξιστική θέση που λέει ότι το κράτος δεν αποδυναμώνεται από εξωγενείς παράγοντες (παγκοσμιοποίηση). Το φαντασιακό των κυριαρχούμενων έχει την ανάγκη να το θεωρεί είτε παντοδύναμο είτε αδύναμο, και σήμερα διαμορφώθηκε η δεύτερη πεποίθηση η οποία έχει υλικά αποτελέσματα (ιδεολογία). Η διαδικασία αυτή αποτελεί, όπως γνωρίζουμε, την κύρια πλευρά των φαινομένων που ονομάζουμε «κρίση της δημοκρατίας και της πολιτικής». Και αυτό είναι η βάση τους. Εστιάζοντας το βλέμμα μας στο τι κάνουν και τι λένε, με την πρακτική τους, οι «από κάτω» συμπεραίνουμε ότι νοιώθουν πρόβλημα ασφάλειας και κοινωνικών δικαιωμάτων (εργασίας, περίθαλψης, εκπαίδευσης) και ταυτόχρονα βιώνουν έναν πανικό ταυτοτήτων ως γενικότερο φαινόμενο αυτοπροσδιορισμού. Ο συντονισμός αυτών των δυο παραγόντων, βρίσκεται στη βάση του νεοφασισμού, γενικότερα, στην Ευρώπη.
Αυτά τα νέα ρεύματα, έχουν σχέση με παλαιότερα ακροδεξιά μορφώματα;
Όχι ακριβώς. Η ακροδεξιάς προέλευσης συνιστώσα είναι μία από όλες, καθόσον τα νέα φαινόμενα διαθέτουν πολλαπλά και ετερογενή χαρακτηριστικά. Πάνω στην αφήγηση της εθνικής ιστορίας της πόλης συνάπτεται μια νέα κοινωνική συμμαχία: αποσιωπούν ιστορικά προηγούμενα, υπερασπίζονται ένα κεκτημένο που δεν τους νοιάζει με ποιο τρόπο αποκτήθηκε και διεκδικούν ένα μέλλον υπερασπιζόμενοι τα «προνόμια» που συνοδεύουν την ιδιότητα του εθνικού πολίτη. Και κακώς τους λέμε ακροδεξιούς, γιατί δημιουργούμε σύγχυση. Δεν πρέπει να αποσπούν την προσοχή μας οι ακροδεξιές σέχτες, αλλά οι «υπεράνω υποψίας» εθνικοί πολίτες. Ένας παραδοσιακός ακροδεξιός δεν θα είχε ποτέ διεισδυτικότητα στο ακροατήριο του ΚΚΕ, του πρώην λαϊκού ΠΑΣΟΚ ή ακόμα και στο λαϊκό ακροατήριο της δεξιάς.
Η αριστερά έχει ευθύνες για αυτά τα φαινόμενα;
Έχει, και κυρίως το ΚΚΕ, ο λόγος του οποίου απευθύνεται αμιγώς στην ταξική ταυτότητα. Αγνοεί, ή θεωρεί ότι μπορεί να εκμεταλλευθεί προς ίδιον όφελος, την αμφισημία του ταξικού συμφέροντος η οποία μπορεί να καλύπτεται από τον εθνικιστικό λόγο μια χαρά. Και εδώ βλέπουμε τα όρια της ταξικής πολιτικής, που προφανώς δεν εννοώ να εγκαταλειφθεί, αλλά πρέπει να συναρθρωθεί με την πολιτική των δικαιωμάτων των μεταναστών και των νέων κινημάτων.
Η «εθνική υπερηφάνεια» παίζει ρόλο στη διαμόρφωση συνειδήσεων;
Ναι, γιατί υποκρύπτει ταξικά συμφέροντα και υποδηλώνει την τραυματισμένη εργατική αξιοπρέπεια. Στο πλαίσιο των ανταγωνισμών, στους κόλπους της εργατικής τάξης ευρύτατα τμήματά της αμύνονται θέτοντας το αίτημα της «εθνικής προτίμησης». Διεκδικούν μια προνομιακή μεταχείριση (όπως οι «απόστρατοι» των εθνικών πολέμων) μέσα από διαπραγμάτευσή του «να τι πρόσφερα για σένα πατρίδα». Οι αγώνες της εργατικής τάξης που διεκδίκησαν και πέτυχαν αρκετά από τα εργασιακά δικαιώματα στη φάση ανάπτυξης και ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους πρόνοιας, είχαν και τέτοιες παράδοξες πλευρές. Η «εθνική προτίμηση» ήταν πάντοτε εγγεγραμμένη στη δομή του εθνο-κοινωνικού κράτους. Τα κοινωνικά δικαιώματα εξαρτώνταν πάντοτε από την εθνικότητα, παρότι ο λόγος ήταν οικουμενικός-καθολικός. Πρέπει να δεχτούμε ότι η ιδιότητα του εθνικού πολίτη και η ιδιότητα του πολίτη δεν ταυτίζονται πάντοτε και η ταύτιση αυτή κινδυνεύει σε πολλές περιπτώσεις, άλλοτε εξασθενεί και άλλοτε ενδυναμώνεται. Με αυτή την έννοια, τέτοια κρίση και αναδημιουργία πρέπει να θεωρήσουμε ότι συνέβη αμέσως μετά την κατοχή και τον εμφύλιο, και συμβαίνει και τώρα με την είσοδο των μεταναστών, την παραμονή και εγκατάστασή τους ως πολίτες αυτής της χώρας. Το παράδειγμα της διαμάχης για τη σημαία είναι αποκαλυπτικό: πρόκειται για μια συμβολική προληπτική μάχη αφού οι ξένοι δεν πρόκειται να «τιμήσουν» τη σημαία «μας». Το νόημα του «Αλβανέ δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ» ή του ψωμιαδικού «Έλληνας δεν γίνεσαι, γεννιέσαι» είναι ότι δεν μπορείς και δεν θα γίνεις ποτέ «πολίτης με ίσα δικαιώματα» και το σύμβολο της σημαίας είναι το καθεστώς του πολίτη ως «εθνικού πολίτη». Βλέπουμε ότι στους «από κάτω» δεν έχει και πολλή επιτυχία η προεδρική ρήση «περί μετεχόντων της ελληνικής παιδείας». Λένε αυτά που μάθανε στο σχολείο και επιπλέον τα επεξεργάζονται κάθε φορά. Είναι φανερό λοιπόν, ότι εδώ έχουμε τη ρίζα των αποκλεισμών, δηλαδή του ρατσισμού, που βαθύτερα είναι συνδεδεμένος με την ευρωπαϊκή έννοια του έθνους.
Ποια είναι η γνώμη σου για τη σχέση εθνικισμού και πατριωτισμού;
Όταν ακούμε τις φράσεις «Οι πολιτικοί είναι διεφθαρμένοι», ή «Ο Καρατζαφέρης τα λέει καλά, είναι πατριώτης», το μοναδικό τους νόημα είναι ότι μόνο ο πατριώτης ενδιαφέρεται για τον εθνικό λαό εναντίον των ξένων μεταναστών. Και δεν διατείνεται μόνο ο Καρατζαφέρης ότι είναι «κοντά στο λαό» με αυτή τη σημασία, είναι και το ΚΚΕ. Ο λαός όμως δεν είναι ένας αλλά δύο. Σίγουρα πάντως, δεν θα καταλάβουμε τίποτε με τη διάκριση κακός εθνικισμός (Καρατζαφέρης και λοιποί) και καλός πατριωτισμός (της αριστεράς και λοιπών). Ποιος αντιγράφει ποιόν; Το σύνθημα «της αδελφοσύνης των ελλήνων και ξένων εργατών» παραμένει ρητορικό.
Πώς θα σχολίαζες την έκφραση του Άνθιμου «Ο εχθρός εκ των ένδον», η οποία εκφράστηκε δημοσίως στα εγκαίνια της ΔΕΘ;
Γνωστός Θεσσαλονικιός ποιητής μου έλεγε ότι «η Θεσσαλονίκη πολιορκείται πάντοτε εκ των έσω». Ο Άνθιμος, με το προγραμματικό αυτό σύνθημα, όταν αναφέρεται σε «εσωτερικό εχθρό» προφανώς δεν εννοεί τους συνήθεις, δηλαδή τους «κομμουνιστοσυμμορίτες» και τις παραφυάδες τους. Κατά τη γνώμη μου, συντελείται μια μετατόπιση του λόγου και των στόχων του εθνικιστικού κινήματος όπως το γνωρίσαμε την προηγούμενη δεκαετία. Τώρα, ο εχθρός εντός των πυλών είναι οι μετανάστες που διάβηκαν τα εδαφικά σύνορα, οι νέες μειονοτικές ομάδες και οι υπερασπιστές τους, που με την παρουσία τους «αλλάζει η σχέση μας με τον εαυτό μας», δηλαδή διαβαίνουν και «το μέσα μας όριο». Έτσι, δεν θα τους επιτρέψουμε να ψηφίσουν, γιατί αποτελούν κίνδυνο για το έθνος με βάση τα σχέδια της παγκοσμιοποίησης.
Πώς πρέπει να απαντήσουμε σε όλα αυτά;
Δεν πρόκειται να κατοχυρώσουμε τα κοινωνικά δικαιώματα χωρίς να τα διευρύνουμε με την σύζευξη πολιτειότητας και των νέων μορφών αλληλεγγύης-σιγουριάς. Η κατεύθυνση των δράσεων πρέπει να είναι η δημιουργία χώρων ανταλλαγής και επικοινωνίας. Όμως η επικοινωνία αποτελεί πάντοτε ζήτημα μετακίνησης των ορίων-συνόρων, η οποία γίνεται μέσα από διάλογο, αλλά συχνότερα μέσα από τη ρήξη, για αυτό πρέπει να ρισκάρουμε να πηγαίνουμε και «κόντρα στο ρεύμα» το οποίο αναμφισβήτητα είναι υπέρ του νεοφασισμού. Και οφείλουμε να επανεξετάσουμε άλλες σημασίες της αλληλεγγύης, -εκτός από τον χριστιανοκοινωνικό εθελοντισμό-, αυτές που μας έδειξε η εμπειρία των νέων κινημάτων, που μας βοηθούν να ξαναμιλήσουμε την γλώσσα της εξέγερσης την οποία «σφετερίζεται» ο νεοφασισμός. Το ζήτημα της κοινωνικής αλληλεγγύης συνίσταται στο να μετατρέψουμε την παθητικά προσδοκώμενη από το κράτος ασφάλεια, σε συλλογική σιγουριά, ως συνδημιουργία των πολιτών «από τα κάτω». Απαραίτητη προϋπόθεση για τη μετατροπή αυτή, είναι η αναγνώριση των μη εθνικών πολιτών και όχι ο αποκλεισμός τους. Για αυτό, πρέπει να διεκδικηθεί τώρα το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι για όλους τους διαμένοντες στη πόλη, δηλαδή να μην επιτρέψουμε νέο έγκλημα.

*Ο Μιχ. Μπαρτσίδης συμμετέχει στο Κοινωνικό Εργαστήριο του Κοινωνικού Φόρουμ Θεσσαλονίκης και στην ομάδα του περιοδικού «Θέσεις».