The Mall Αυθαιρεσίες… ολυμπιακών προδιαγραφών

Χαρίλαος Τρουβάς, Ελένη Μπιτσαξή

Η ιστορία του Mall είναι μια ιστορία σκανδάλων. Από τη μια η κατάφωρη παραβίαση νόμων και δικαστικών αποφάσεων όσον αφορά την οικοδόμησή του, από την άλλη η άγρια εκμετάλλευση των εργαζομένων με αποκορύφωμα την επιχειρούμενη προσπάθεια επιβολής εξοντωτικού ωραρίου στους εργαζομένους τού εκεί στεγαζόμενου υποκαταστήματος της Eurobank, και μέσα σ’ όλα αυτά, νέα ήθη στην καταναλωτική συμπεριφορά των ανθρώπων.
Η Εποχή παρουσιάζει σήμερα το νέο υπερκατάστημα. Στις βιτρίνες του θα δείτε τσαλακωμένες δικαστικές αποφάσεις και τσαλαπατημένα εργασιακά δικαιώματα με πλούσια επικάλυψη άτσαλης γκλαμουριάς.

Αμαρουσίου πάθη

Εν αρχή ην ελαιώνας. Μία έκταση πρασίνου, από τις λίγες εναπομείνασες στην ασφυκτικά δομημένη πόλη του Αμαρουσίου, τη λεγόμενη και… «Βωβούπολη». Στην έκταση αυτή, παρά το νόμο, ελέω συμφερόντων, και συν τη δημοτική αρχή, εγένετο the Mall.
Ο τσιμεντένιος γίγαντας στέκει πλέον επιβλητικός και αλαζονικός σε ένα από τα κομβικότερα σημεία της Αττικής, εκεί που συναντιόνται η Αττική Οδός και η λεωφόρος Κηφισίας, εκεί από όπου διέρχεται ο ηλεκτρικός και ο προαστιακός σιδηρόδρομος. Όλοι οι δρόμοι – όντως – οδηγούν στο Mall.
Η κατασκευή και λειτουργία του εν λόγω συγκροτήματος είναι ένα ζωντανό μνημείο αυθαιρεσίας. Εν ολίγοις το ιστορικό της κατασκευής του έχει ως εξής:
Το 2000, με το πρόσχημα της φιλοξενίας 1600 δημοσιογράφων για τις ανάγκες των ολυμπιακών αγώνων, ξεκίνησε να χτίζεται στο Μαρούσι ένα εμπορικό κέντρο συνολικής επιφάνειας 90.000 τετρ. μέτρων. Για τη διαχείρισή του, ο Δήμος ίδρυσε τη «Δημοτική Επιχείρηση Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Δήμου Αμαρουσίου» (ΔΗΜ.ΕΠ.Α. Α.Ε.). Μετά από δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμού για την πώληση του «πλειοψηφικού πακέτου το οποίο θα ενσωματώνει ποσοστό καταρχήν 95% του μετοχικού κεφαλαίου της ΔΗΜ.ΕΠ.Α.», στις 30.4.2002 ανακηρύχθηκε οριστική πλειοδότρια η εταιρεία «LAMDA DEVELOPMENT Α.Ε.» (συμφερόντων Λάτση).
Με την ψήφιση από την πλειοψηφία της Βουλής του ν. 3010/2002 και της περίφημης τροπολογίας της τότε Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Βάσως Παπανδρέου, άλλαξαν ριζικά οι πολεοδομικές ρυθμίσεις της περιοχής και ο συντελεστής δόμησης εκτινάχθηκε από 0,8 σε 2,0! Προς την ίδια κατεύθυνση, αυτή της νομιμοποίησης του αυθαιρέτου, κινήθηκε και ο μεταγενέστερος νόμος Βενιζέλου (3207/2003).
Και ενώ οι εργασίες κατασκευής του μεγαθηρίου προχωρούσαν, στις 22.5.2002 ο δημότης Αμαρουσίου κ. Δορύλαος Κλαπάκης κατέθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, η οποία υποστηρίχθηκε από τον σύλλογο «Παρέμβαση Πολιτών Αμαρουσίου» και άλλους πολίτες, και την οποία το δικαστήριο έκανε δεκτή. Δεκτή έκανε και στις 7/2/2003 η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας την αίτηση ακυρώσεως των σχετικών αποφάσεων των υπουργών, που είχε καταθέσει πάλι ο κ. Κλαπάκης. Όμως παρά τις σχετικές εισαγγελικές παραγγελίες και τις επανειλημμένες καταγγελίες πολιτών προς το τοπικό αστυνομικό τμήμα, οι εργασίες συνεχίστηκαν αδιάκοπα...
Κι αν η κατασκευή του Mall συνιστά ένα σκάνδαλο, μιας και δε λήφθηκαν υπ’ όψη αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, η λειτουργία του έχει για τους κατοίκους της περιοχής δυσμενέστατες συνέπειες, τις οποίες πλέον αρχίζουν όλοι να συνειδητοποιούν μιας και μέχρι τώρα κώφευαν στις προειδοποιήσεις ανήσυχων πολιτών και συλλόγων, εκλαμβάνοντάς τες απλά ως κινδυνολογίες.
Η οικολογική καταστροφή που έχει προκαλέσει με την κατασκευή του, αλλά και που συνεχίζει να προκαλεί με τη λειτουργία του το εμπορικό κέντρο, είναι τεράστια. Στην περιοχή προκαλείται αφόρητη κυκλοφοριακή συμφόρηση από τους πελάτες- επισκέπτες που συρρέουν ως… προσκυνητές στο νέο ναό της καπιταλιστικής θρησκείας.
Παράλληλα όμως έχει πληγεί και η τοπική οικονομία, με αποκορύφωμα το μαρασμό του παραδοσιακού Εμπορικού Κέντρου, ύστερα μάλιστα και από την χωρίς σχεδιασμό, κακότεχνη ανάπλασή του και την κατάργηση όλων των θέσεων επιφανειακής στάθμευσης (παρεμβάσεις που εκ των υστέρων, μάλλον τυχαίες δεν μπορούν να θεωρηθούν).
Όλα αυτά τα χρόνια που κυοφορούνταν το κακό, αντιδράσεις υπήρξαν, αλλά από λίγους. Καμιά δεκαριά ανήσυχοι Μαρουσιώτες, με «μπροστάρη» τον κ. Κλαπάκη, ο Σύλλογος «Παρέμβαση Πολιτών» και η δημοτική κίνηση «Κόντρα στον καιρό» (η οποία όμως δεν εκπροσωπείται στο δημοτικό συμβούλιο), έδωσαν μάχες ενημέρωσης, αλλά και δικαστικούς αγώνες. Στους αγώνες τους, εκτός από την ιδιοκτήτρια εταιρεία του Mall, ήρθαν αντιμέτωποι με την ίδια την παρανομούσα δημοτική αρχή, η οποία δε δίστασε να τους εναγάγει(!), προσπαθώντας κατ’ αυτό τον τρόπο να ανακόψει τον αγώνα τους, ο οποίος δεν είναι τίποτα περισσότερο από τη συνταγματική υποχρέωση του πολίτη να υπερασπιστεί τη συνταγματική νομιμότητα.
Συγκεκριμένα, ο Δήμος Αμαρουσίου άσκησε αγωγή κατά των δημοτών με την οποία ζητούσε να αναγνωριστεί ότι α) ο δημόσιος πλειοδοτικός διαγωνισμός δεν ήταν διαγωνισμός για την ανάθεση σύμβασης παραχώρησης δημοσίου έργου, αλλά διαγωνισμός για την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου (95%) των μετοχών της ΔΗΜΕΠΑ ΑΕ, β) η σύμβαση που καταρτίστηκε σε εκτέλεση της απόφασης του Δήμου ήταν σύμβαση πώλησης μετοχών και όχι σύμβαση εκτέλεσης ή παραχώρησης δημοσίου έργου, γ) η πώληση και η μεταβίβαση των μετοχών της ΔΗΜΕΠΑ συντελέσθηκε νόμιμα, μιας και αυτές ήταν δεκτικές πωλήσεως και μεταβιβάσεως και δ) τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τη σύννομη διενέργεια και ολοκλήρωση του πλειοδοτικού διαγωνισμού.
Υπέρ του Δήμου παρενέβησαν και η LAMDA DEVELOPMENT και ο Αθήνα 2004! Η υπόθεση, μετά από συνεχείς αναβολές, θα εκδικαστεί τον ερχόμενο Σεπτέμβρη.
Σήμερα πλέον, που η αυθαιρεσία έχει νικήσει και έχει κατισχύσει νόμων και δικαστικών αποφάσεων, θέση της κίνησης «Κόντρα στον καιρό» είναι η ανάληψη των εξόδων αποκατάστασης των αρνητικών συνεπειών της λειτουργίας του «THE MALL» στη ζωή των κατοίκων (κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, στάθμευση οχημάτων, κ.α.) από τον ιδιοκτήτη του, δηλαδή τη LAMDA DEVELOPMENT.

Mall: «another brick in the wall»... (ακόμα ένα τούβλο στον τοίχο...)

All in the Mall: σα στρατιωτικό παράγγελμα, το σύνθημα είχε δοθεί ήδη μήνες πριν την έναρξη λειτουργίας του νέου εμπορικού κέντρου. Και τα στρατιωτάκια της αγοράς ανταποκρίθηκαν με προθυμία: πάνω από 150.000 ήταν οι επισκέπτες του Mall κατά το πρώτο τριήμερο της λειτουργίας του, πολλοί από τους οποίους ίσως κινήθηκαν απλά από περιέργεια. Πάντως το target group του νέου εμπορικού κέντρου εστιάζεται στη μεσαία οικονομικά τάξη – ενδεικτικό είναι ότι λείπουν τα πολύ «ακριβά» μαγαζιά, αν και πρέπει να τονιστεί ότι οι τιμές των προϊόντων στα υπάρχοντα καταστήματα είναι αρκετά τσιμπημένες λόγω των πολύ ακριβών ενοικίων.
Αναμφισβήτητα, το νέο εμπορικό μεγαθήριο εξάπτει και ενισχύει την καταναλωτική διάθεση των ανθρώπων. Ας παραδεχθούμε όμως ότι το Mall δεν εισάγει κανένα καινό δαιμόνιο. Τα τελευταία χρόνια έχει γεμίσει η Αττική από πολυχώρους, όπου μπορεί κανείς να καταναλώσει τα πάντα - και να ξοδέψει τα πάντα. Η αρχή έγινε με τα Βίλατζ. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Τέτοιας λογικής και τέτοιας αισθητικής μεγαθήρια ξεφυτρώνουν διαρκώς. Ένας σταθμός λοιπόν σ’ αυτή την πορεία είναι και το Mall. Another brick in the wall, για να θυμηθούμε και τους Pink Floyd.
Το Mall είναι μία ακόμα έκφανση του κυρίαρχου πολιτισμού της γκλαμουριάς και της αλαζονείας. Η αισθητική του life style έχει διαβρώσει κάθε εκδήλωση της κοινωνικής μας ζωής, ταυτίζοντας το ωραίο με το υπερβολικό και θορυβώδες.
Εδώ τη νύχτα που άλλαζε (;) ο χρόνος, στη δημόσια τηλεόραση είδαμε το Μητσιά να τραγουδάει Χατζιδάκι και την παρέα του να σπάει πιάτα και να πετάει λουλούδια στα πόδια του. Το... Mall μας πείραξε μόνο;

Eurobank στο Mall: «Κράτος εν κράτει»

Η συζήτηση για το ωράριο του Δημοσίου επιτάχυνε τις εξελίξεις και για το ωράριο των Τραπεζών, μόλις τέσσερα χρόνια μετά από την προηγούμενη διευθέτηση στον κλάδο. Στις «πρωτοπόρες» συγκαταλέγεται η Eurobank που μέσω της λειτουργίας καταστήματός της στο the Mall με «ελαστικό» ωράριο (και με τη δικαιολογία ότι λειτουργεί ως «ανταλλακτήριο») επιθυμεί να εκβιάσει την πλήρη απελευθέρωση και ευελιξία χωρίς «νομικές αγκυλώσεις». Ωστόσο, το όλο ζήτημα τίθεται de facto πλεον, απο το σύνολο των τραπεζιτών (βλέπε δηλώσεις Κωστόπουλου στο Economist) που πιέζουν κυβέρνηση και ΟΤΟΕ για θεσμική πλέον κάλυψη των ήδη αυθαίρετων πρακτικών που χρησιμοποιούνται στον κλάδο εδώ και χρόνια. Γι’ αυτές τις «πρακτικές» μιλάει στην Εποχη, ο Γιάννης Αναστασίου, Γραμματέας Ενωτικού Συλλόγου Eurobank-Εργασίας και μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας της ΟΤΟΕ με το Αυτόνομο Δίκτυο.

Έχει προκύψει ένα τεράστιο θέμα με το κατάστημα της Eurobank στο the Mall. Τι ακριβώς έχει συμβεί σε σχέση με το ωράριο;
Η Eurobank στο Mall θέλει να προεκτείνει το ωράριο μέχρι τις 9 μ.μ. καθημερινά και το Σάββατο από τις 10π.μ. μέχρι της 5μ.μ. Είναι κατάφωρη η παραβίαση. Οι δικαιολογίες ποικίλλουν: αρχίζουν από το «ανταλλακτήριο», περνάνε στις λογικές εναρμόνισης με τις απαιτήσεις της αγοράς, προσπαθώντας να περάσουν βάρδιες που δεν υφίστανται στο χώρο των τραπεζοϋπαλλήλων. Επιδιώκουν να περάσουν το ωράριο αυτό σε όλο το τραπεζικό δίκτυο. Το κατάστημα ήταν ανοιχτό τις πρώτες μέρες, αλλά επιβλήθηκε πρόστιμο 160.000 ευρώ από την Επιθεώρηση Εργασίας και ασκήθηκαν δύο μηνύσεις. Εμείς το κλείσαμε και επί 40 ημέρες δεν επιτρέπουμε να λειτουργήσει πέρα από το προβλεπόμενο ωράριο τις καθημερινές και καθόλου το Σάββατο. Η επίθεση της EUROBANK αποτελεί κορύφωση για συντριβή των εργασιακών σχέσεων και πλήρη απαξίωση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.
Ποια είναι η στάση της ΟΤΟΕ στις κινητοποιήσεις; Πιστεύεις ότι θα μπορούσε να εντατικοποιήσει τις προσπάθειες για περαιτέρω κλιμάκωση των κινητοποιήσεων;
Η ΟΤΟΕ δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή στο επίπεδο της μειωμένης, έτσι κι αλλιώς, αξιοπιστίας της. Πήρε απόφαση υπέρ της απεργίας στην Eurobank στις 30/12 σε μια δύσκολη περίοδο. Εξέδωσε σωρεία δελτίων τύπου στα οποία θέτει, δικαίως πλέον, στην κυβέρνηση θέματα ποιότητας λειτουργίας της δημοκρατίας. Μόνο πολιτικά μπορείς να ερμηνεύσεις ότι δεν έκανε το ίδιο επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ. Οφείλεται στο ότι για πολλά χρόνια η πλειοψηφία της ΠΑΣΚΕ αδυνάτισε τις θέσεις των εργαζομένων με τον ενδοτικό κυβερνητικό συνδικαλισμό, εξέθρεψε δε υπερτροφικά τον εργοδοτικό συνδικαλισμό. Σήμερα, όπως αναμενόταν, βγάζει αντικυβερνητικές κορώνες. Η ΟΤΟΕ υποχρεώθηκε σε κινητοποιήσεις από δύο συνιστώσες: από το σωματείο μας, που από την πρώτη στιγμή αξιολόγησε ότι πρόκειται για κλαδικό ζήτημα που βάζει φωτιά σε όλες τις τράπεζες και από την πρώτη μέρα βρέθηκε στην περιφρούρηση, και από τις δυνάμεις του Αυτόνομου Δικτύου μέσα στην ΟΤΟΕ. Ωστόσο, το θέμα δεν μπορείς να το εκτιμήσεις στατικά. Αμέσως μετά ακολουθούν συλλογικές διαπραγματεύσεις Τότε θα φανεί που πάει το παιχνίδι…. Θα υπογράψει δηλαδή διεύρυνση ή μετάθεση του ωραρίου μας;
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια άνευ προηγουμένου εντατικοποίηση της εργασίας των τραπεζοϋπαλλήλων μέσω της fast-food εξυπηρέτησης. Σκηνικό που περιλαμβάνει συστήματα ελέγχου (κάμερες, κλειστά κυκλώματα), μετρήσεις απόδοσης του εργαζόμενου σε σχέση με τις συναλλαγές που πραγματοποιεί κλπ. Πώς βιώνει τα παραπάνω ο εργαζόμενος στη τράπεζα;
Με τρομακτική ένταση και ανασφάλεια. Το πιστωτικό σύστημα έχει προ πολλού αλλάξει χαρακτήρα. Τα ζητήματα που ανοίγονται εδώ έχουν να κάνουν με την αλλαγή προφίλ του ίδιου του επαγγέλματος. Δηλαδή, δεν θεωρείσαι τραπεζοϋπάλληλος, αλλά πωλητής, και μάλιστα όχι μόνο την ώρα της εργασίας αλλά και στον κοινωνικό σου περίγυρο. «Είσαι πωλητής» σημαίνει ότι έξω που θα πας να πιεις ένα καφέ, πρέπει να πιάσεις πελάτες και να προωθήσεις τα τραπεζικά προϊόντα. Το θέμα ασφαλώς δεν αφορά μόνο τη Eurobank, έχει επεκταθεί σε όλες τις τράπεζες, απλώς η Eurobank άνοιξε τις πόρτες αυτές. Απειλείται πλέον ο σκληρός πυρήνας των εργασιακών σχέσεων με την έννοια ότι αν δεν πουλήσεις προϊόντα και δεν πιάσεις τους ατομικούς σου «στόχους», τότε κινδυνεύει η θέση σου. Αυτό αναγκάζεται κάποιος να το κάνει ακόμη και σε συγγενείς του. Υπάρχουν αδέλφια που πλέον δεν μιλάνε, γιατί ο «πωλητής» έδωσε στον αδελφό του «σάπιο κρέας», θέλοντας να προφυλάξει τη θέση του, μια θέση εργασίας που ουσιαστικά την αγοράζει. Και δεν την αγοράζει κατά την πρόσληψη, την αγοράζει δια βίου.
Πριν από λίγο καιρό έγιναν αδικαιολόγητες απολύσεις εργαζομένων της Eurobank. Τι είχε συμβεί ακριβώς;
Η Τράπεζα επιδιώκει τη μείωση του μυθοποιημένου λειτουργικού κόστους. Έτσι απολύει δυο-τρεις παλαιότερους και άρα ακριβότερους εργαζομένους. Στη συνέχεια εκβιάζει εκατοντάδες άλλους να αποχωρήσουν με κάποια αποζημίωση ειδάλλως θα κουβαλούν τη ρετσινιά της απόλυσης. Ακολούθως προσλαμβάνει νεότερους και φθηνότερους υπαλλήλους. Οι αποφάσεις των δικαστηρίων δικαίωσαν στο σύνολο τους απολυμένους. Το θέμα είναι ότι η EUROBANK δεν σέβεται τις αποφάσεις των δικαστηρίων και δεν τους επαναπροσλαμβάνει. Η Τράπεζα κάνει αυτή τη δουλειά: Δικαιώνονται; Τους απολύει ξανά. Δεν πρόκειται να τους επαναπροσλάβει ποτέ, κι ας έχουν δικαιωθεί εκατό φορές. Στη EUROBANK, είχαμε δέκα τέτοιες περιπτώσεις εργαζομένων που δικαστικά δικαιώθηκαν, ωστόσο η Τράπεζα συνεχίζει να απαξιώνει τις αποφάσεις των δικαστηρίων…Κράτος εν κράτει. Τι κάνει το Υπουργείο Απασχόλησης; Γιατί οι κυβερνήσεις αρνούνται να εναρμονίσουν την ελληνική με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, που απαγορεύει τις εκ νέου εκδικητικές απολύσεις;
Ποια ακριβώς είναι η κατάσταση με τα σωματεία της Eurobank;
Έχει τρία σωματεία ο χώρος. Ένα εργοδοτικό, ένα από την πρώην Τράπεζα Αθηνών και το σύλλογό μας από την πρώην Τράπεζα Εργασίας. Το εργοδοτικό UNION, από την αλήστου μνήμης τράπεζα Κρήτης, έβγαλε ανακοινώσεις εκφοβισμού, ενάντια στην απεργία και πήρε απόφαση κατά αυτής. Είναι καθαρά κατασκεύασμα και εργαλείο του εργοδότη, δημιούργημα με συντριβή συνειδήσεων χιλιάδων συναδέλφων. Φανταστείτε ότι μέσα σε δυο μήνες σωματείο 1.200 μελών έφτασε τα 3.200 για να καταργήσει το, αυξημένων δικαιωμάτων, εργασιακό καθεστώς που είχαμε στην Τράπεζα Εργασίας όταν μας απορρόφησε η Eurobank. «Άλλαξαν οι εποχές,, άλλαξε ο χάρτης της οικονομίας, φταίει η παγκοσμιοποίηση», σου λένε, «πρέπει να προσαρμοστείς». Άλλος προτιμά να υποκύψει. Εμείς αρνούμαστε να συναινέσουμε.
Ποια θα είναι η πορεία των κινητοποιήσεων από δω και πέρα;
Σαν σωματείο, επειδή τη Δευτέρα στη Θεσσαλονίκη ανοίγει υποκατάστημα της Eurobank σε άλλο αντίστοιχο εμπορικό κέντρο, θα κλείσουμε και αυτό. Υπάρχει ένα ζήτημα κρίσιμο για την ΟΤΟΕ. Καλείται να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το κλείσιμο ενός ή δύο καταστημάτων, δηλαδή να υπερασπιστεί την τήρηση των ΣΣΕ. Το υπόλοιπο της αξιοπιστίας της, που λέγαμε.. Για εμάς ζητούμενο είναι η ανατροπή των συσχετισμών και παλεύουμε πέντε χρόνια και με επιθετικές παρεμβάσεις. Με ραδιοφωνικά σπότ, με καταχωρήσεις σε εφημερίδες, με ανακοινώσεις στο καταναλωτικό κοινό. Την Τρίτη 10/1 θα γίνει τριμερής διαβούλευση με τον υφυπουργό κ. Γιακουμάτο. Μετά το θέμα θα επανεκτιμηθεί από τα όργανα της ΟΤΟΕ. Εμείς πάντως σαν σωματείο είμαστε αποφασισμένοι να μην αφήσουμε να λειτουργήσει ούτε ένα κατάστημα - ούτε μια ώρα παράνομα.