Η ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ ΕΝ ΚΙΝΔΥΝΩ-ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ ΜΕ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥΣ

Ρεπορτάζ: Σοφία Κουσιάντζα, Όλγα Μπαλαούρα

Το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας στη συνεδρίασή του της 25ης Οκτωβρίου 2004, αποφάσισε την εκπόνηση "τεχνικής-οικονομικής και κυκλοφοριακής μελέτης αξιοποίησης της αγοράς της Κυψέλης".

Εάν η μελέτη που προκηρύχθηκε εφαρμοστεί, τότε στη θέση της αγοράς της Κυψέλης, μέρος ενός σχεδίου κατασκευής αγορών που εκπόνησε ο Δήμος της Αθήνας. Το 1935, θα αντικατασταθεί από ένα νέο πολυώροφο κτίριο κράματος εμπορικού κέντρου και γκαράζ εμβαδού 1180 m2!
Αυτό σημαίνει ότι με την κατασκευή πάρκιγκ σε περιοχή που είναι ήδη από τις πιο υπερδομημένες της Ευρώπης και υπερφορτωμένες από ΙΧ (δυσανάλογα με την ύπαρξη δημόσιων χώρων), αλλάζει όλος ο κυκλοφοριακός σχεδιασμός, καθώς όλο και περισσότεροι επισκέπτες της Φωκίωνος Νέγρη θα επιλέγουν το αυτοκίνητό τους για να μεταβούν εκεί αφού θα ξέρουν πως υπάρχει δυνατότητα πάρκινγκ.
Η αγορά της Κυψέλης αποτελεί ένα δημόσιο κτίριο συνοικιακής κλίμακας, χαρακτηριστικό δείγμα του Μοντέρνου Κινήματος τα έργα του οποίου η πολιτεία δεν ενδιαφέρεται να διατηρήσει. Αυτό μάλιστα σε αντίθεση με ότι συμβαίνει με άλλα ευρωπαϊκά κράτη στα οποία η αρχιτεκτονική του Μοντέρνου Κινήματος ανήκει στην ιστορική παράδοση που διατηρείται, αξιολογείται και ερευνάται σε ειδικά ινστιτούτα.
Πέραν, όμως, της μεγάλης αρχιτεκτονικής της αξίας αποτέλεσε για χρόνια χώρο κοινωνικής επαφής και συνάντησης των περιοίκων. Στην αγορά της Κυψέλης στεγάζονταν καταστήματα μικρού μεγέθους (ψαράδικα, μανάβικα, κρεοπωλεία), με φρέσκα προϊόντα, όπου ο καταναλωτής-αγοραστής είχε καλύτερη εποπτεία τιμών και ποιότητας. Η ύπαρξη μιας τέτοιας αγοράς βοηθά στην ανάπτυξη της συνείδησης του καταναλωτή ενώ αποτελεί ρυθμιστικό παράγοντα στην ευρύτερη αγορά, καθώς δεν αφήνει ελεύθερο το πεδίο στα σούπερ μάρκετ.
Αποτελεί όμως και κύτταρο της ιστορικής μνήμης των κατοίκων της Κυψέλης και τοπόσημο καθώς είναι σημείο αναφοράς σε μια από τις ιστορικότερες και συγκροτημένες, από άποψη αυτόνομων υπηρεσιών -έναντι του κέντρου, περιοχές της Αθήνας.
Την Τετάρτη λοιπόν στις 9 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο "Τόπος Αλλού" στην οδό Κεφαλληνίας εκδήλωση με θέμα: "Η ποιότητα ζωής των κατοίκων της Κυψέλης και η σημασία της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης". Την διοργάνωσε η συντονιστική επιτροπή φορέων της Κυψέλης, οι κάτοικοι της Κυψέλης γέμισαν το θέατρο και παρακολούθησαν τους ομιλητές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γεγονός ενθαρρυντικό καθώς δείχνει το βαθμό της εγρήγορσής τους. Οι ίδιοι οι κάτοικοι έθεσαν ερωτήσεις κάνοντας τις δικές τους επισημάνσεις για το πρόβλημα που έχει ανακύψει, καταθέτοντας εμπειρία από τη ζωή τους στην Κυψέλη.
Πρώτη μίλησε η αρχιτέκτωνας Μπέττυ Βακαλοπούλου, της οποίας τη μελέτη για την περιοχή θα φιλοξενήσει η "Εποχή" σε επόμενο φύλλο. Στη συνέχεια διαβάστηκε το κείμενο που απέστειλε η προσκεκλημένη στην εκδήλωση καθηγήτρια αρχιτεκτονικής Ελένη Πορτάλιου, η οποία για λόγους ανωτέρας βίας δεν μπόρεσε να παρευρεθεί, στο οποίο τόνιζε την αρχιτεκτονική και κοινωνική αξία της Αγοράς:
Κτίριο με ιδιαίτερο ήθος και αξία, σημείωσε, στον αντίποδα της μεταμοντέρνας αισθητικής "των αετωμάτων και των υαλοστασίων με κλασικίζοντα πλαίσια μαρμάρου, των Hondos Center και των αντίστοιχων απερίγραπτων κατασκευών".
Έπειτα το λόγο πήρε ο συγκοινωνιολόγος Γεράσιμος Σκλαβούνος, και επεσήμανε το θλιβερό γεγονός ότι η εκδήλωση πραγματοποιείται στο χώρο ενός θεάτρου, καθώς δεν υπάρχει στην Κυψέλη ειδικός χώρος που να προορίζεται για τη συνάθροιση των πολιτών ώστε να συζητούν τα κοινά τους προβλήματα. Γεγονός όχι μόνο θλιβερό, αλλά και ένδειξη αντιδημοκρατικής λειτουργίας των πολιτικών θεσμών. Αφού ανέφερε την "Χάρτα των Αθηνών" που συνέταξε ο διάσημος αρχιτέκτονας Le Corbusier και σύμφωνα με την οποία οι αναπλάσεις πρέπει να γίνονται πέραν των παλιών συνοικιών ώστε να διατηρούνται τα παλιά κτίρια, μίλησε για τη Διακήρυξη της Κοπεγχάγης από το δίκτυο επιτροπών πολιτών και κατοίκων, σύμφωνα με την οποία βασική συγκοινωνιακή κατεύθυνση των ευρωπαϊκών χωρών πρέπει να είναι ο περιορισμός των θέσεων πάρκιγκ σε δημόσιο χώρο, καθώς είναι γνωστό ότι μια θέση πάρκιγκ προσελκύει δέκα αυτοκίνητα. Στη συνέχεια, ο Γ. Σκλαβούνος πρότεινε εναλλακτικές λύσεις στο πρόβλημα του πάρκιγκ στην Κυψέλη, που δεν αγγίζουν τη Δημοτική Αγορά: υπόγεια πάρκιγκ με υπέργειες πεζοδρομήσεις και κυρίως χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Διαβάστηκε επίσης κείμενο της Άννας Φιλίνη που εκπροσωπεί τη δημοτική κίνηση "Άλλη Αθήνα".
Ο Ηλίας Γιαννίρης από το Παρατηρητήριο Ελεύθερων Χώρων, έθεσε το κρίσιμο ζήτημα της λήψης των αποφάσεων και της απουσίας δημοσίου διαλόγου για ζητήματα που αφορούν τη ζωή των πολιτών. Τόνισε ότι η Αγορά δεν πρέπει να διατηρηθεί ως μουσείο αλλά χώρος με ζωντανή, καθημερινή λειτουργία. Επεσήμανε μάλιστα τον κίνδυνο, αν η Δημοτική Αγορά γίνει πάρκινγκ, να επεκταθεί η καταστροφή πέρα από τα όρια της Αγοράς, με την εργολαβία να καταπατά κομμάτι της Νέγρη και να ξεριζώνει δένδρα, όπως έχει δείξει άλλωστε και η προηγούμενη εμπειρία ανάλογων "αναπλάσεων". Τέλος, πρότεινε να στεγάσει η Αγορά ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, να γίνει δηλαδή ένας πολυχώρος για τη συνάντηση των Κυψελιωτών, αίτημα που εξέφρασαν και πολλοί από τους κατοίκους που αργότερα πήραν το λόγο.
Οι κάτοικοι που μίλησαν εξέφρασαν την έντονη αγωνία τους για την τύχη της Αγοράς και την διαρκώς υποβαθμιζόμενη ποιότητα της ζωής τους στην Κυψέλη, την έλλειψη πρασίνου, την απουσία ελεύθερων χώρων, την έλλειψη πνευματικού κέντρου.
Όπως φάνηκε και από την εκδήλωση, το ζήτημα της Αγοράς κινητοποιεί τους κατοίκους και τους ευαισθητοποιεί απέναντι στην πολλαπλή υποβάθμιση της ζωής τους. Όμως το συγκεκριμένο ζήτημα δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός αλλά εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική εμπορευματοποίησης των πάντων που ενθαρρύνει ο νεοφιλελευθερισμός. Η νεοφιλελεύθερη πολιτική εξαφανίζει ιστορικές μορφές συνοικιακού εμπορίού και κατεδαφίζει αρχιτεκτονικά μνημεία της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας, προωθώντας τα εμπορικά μονοπώλια και την απρόσωπη αισθητική ομοιομορφία στην πόλη. Συρρικνώνει το δημόσιο χώρο, εκμηδενίζει τη δυνατότητα των πολιτών για συνάντηση και ζύμωση στον ήδη πεπερασμένο χώρο της πόλης, και αδιαφορεί για την ποιότητα της ζωής των κατοίκων.
Απέναντι σ' αυτή τη γενικευμένη επίθεση στα δικαιώματα των πολιτών, πρέπει αυτοί να απαντήσουν συντονίζοντας τη δράση τους όπου υπάρχουν παρόμοια προβλήματα. Χρειάζεται οι κάτοικοι διαφόρων περιοχών να συναντηθούν, ώστε να ανταλλάξουν εμπειρίες και να οργανώσουν από κοινού τη δράση τους, να μάθουν ο ένας από τον άλλο τους τρόπους με τους οποίους συνήθως πραγματοποιούνται οι καταπατήσεις αλλά και τους αποτελεσματικότερους τρόπους νικηφόρας αντίστασης. Γιατί όταν τα συμφέροντα που στρέφονται κατά της δημόσιας περιουσίας είναι ιδιαιτέρως ισχυρά, το μόνο που μας απομένει είναι να γίνουμε πολλοί, εμείς που την υπερασπιζόμαστε.