Ένα γενικό σχόλιο πρώτα για την απόφαση του Εurogroup.
To σχόλιό μου θα είναι αντίθετο από τις επίσημες δηλώσεις, αλλά νομίζω ότι είναι μια απόφαση που κρύβει πίσω της μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Ας πάρουμε τα 3 + 1 σημεία της, τη δανειοδότηση με 240 δισ. από το ESM, τη χρηματοδότηση με 100 δισ. για τα επιδόματα ανεργίας και τα δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕΠ). Το +1 είναι η δημιουργία ειδικού ταμείου, θα το δούμε μετά. Το βασικότερο, τα δάνεια από τον ESM έχουν προϋποθέσεις, οι οποίες είναι τέτοιες που υποχρέωσαν τις δυο βασικές χώρες για τις οποίες γινόταν η συζήτηση -δηλαδή την Ιταλία, κατά βάση, και την Ισπανία- να δηλώσουν ήδη ότι δεν πρόκειται να καταφύγουν ποτέ στη χρηματοδότηση του ESM. Και αυτό γιατί οι όροι εξακολουθούν να είναι περιοριστικοί δημοσιονομικά κτλ.

Ήταν δηλαδή δώρο άδωρο;
Η χρηματοδότηση από τον ESM έχει τα εξής χαρακτηριστικά. Όποιο δάνειο παρθεί από χώρα μέλος που θα αφορά δαπάνες υγείας, δεν θα συνδέεται με δεσμεύσεις δημοσιονομικές. Το αντίθετο θα ισχύει, αν οι δαπάνες θα αφορούν την οικονομία κτλ. Αλλά και το σκέλος για την υγεία συνοδεύεται με την εξής επεξήγηση: θα ελέγχεται διαρκώς και επανειλημμένα αν πράγματι χρησιμοποιούνται τα δάνεια γι’ αυτό. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο κ. Γκουαλτιέρι, αλλά και ο κ. Κόντε, υπουργός Οικονομικών και πρωθυπουργός της Ιταλίας αντίστοιχα, αλλά και η ισπανίδα υπουργός δήλωσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν.

Ενωρίτερα ο κ. Γκουαλτιέρι ήταν κάπως θετικός για την απόφαση, ενώ η ισπανίδα υπουργός Καλβίνο είπε ξερά «ήταν μια καλή απόφαση».
Ναι, διότι δεν ήθελε κανένας να προκύψει αμέσως ότι είμαστε μπροστά σε ένα φιάσκο. Εκ των υστέρων τα πράγματα διευκρινίζονται. Και ο κ. Σταϊκούρας δήλωσε, επίσης, ότι δεν θα καταφύγει η Ελλάδα σε δανεισμό από τον ESM. Αυτό σημαίνει ότι τα 240 δισ. της συνολικής συμφωνίας, είναι ήδη άκυρα. Όσο για τα δάνεια από την ΕΤΕΠ και τα επιδόματα για την ανεργία, από την Κομισιόν δεν έχει διευκρινισθεί ακόμη πώς θα λειτουργήσουν και με ποιους όρους και προϋποθέσεις θα μπορούν οι χώρες μέλη να εξασφαλίσουν την πρόσβασή τους σ’ αυτά.

Εν τω μεταξύ και τα τρία είναι δάνεια, δεν υπάρχει κάποιο ως βοήθεια.
Ναι, τίποτε δεν αντιπροσωπεύει βοήθεια. Είναι δάνεια τα οποία πρέπει να επιστραφούν. Άρα το περιβόητο πακέτο της συμφωνίας των 540 δισ., εκ των πραγμάτων και από μόνο του, ακυρώνεται, όσον αφορά την αποτελεσματικότητά του για τη χρηματοδότηση των μελών της Ευρωζώνης. Γι’ αυτό τη χαρακτήρισα και συμφωνία φιάσκο, η οποία διατυπώθηκε με τον τρόπο αυτό για να μην δημιουργήσει ένα τετελεσμένο ρήξης στο εσωτερικό της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Πρόκειται, ωστόσο, για ρήξη στο εσωτερικό της, με συνέπειες οι οποίες δεν θα φανούν τα επόμενα 24ωρα. Είναι, εξάλλου, κλειστές οι αγορές λόγω του καθολικού Πάσχα. Όσον αφορά το ρόλο και τις προτάσεις Λαγκάρντ –την ίδια στιγμή που έχουμε το αδιέξοδο του Eurogroup– έχουμε την απαίτησή της να δοθούν 1,5 τρισ. ευρώ, ως ελάχιστο ποσό, για το 2020 και άλλο ένα τρισ. για το 2021, για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της κρίσης από τον κορονοϊό. Υπάρχει, λοιπόν, χάσμα. Η συμφωνία είναι απόλυτα ανεπαρκής, ακόμη και αν ήταν πραγματικά τα 540 δισ., και αποκρύπτει ένα αδιέξοδο και μια ρήξη, που αυτή τη στιγμή επιχειρείται να κρυφτεί με δηλώσεις για επιτυχές αποτέλεσμα κτλ, κτλ.

Η δυναμική της κρίσης, όμως, είναι μεγάλη. Αυτό δεν θα υποχρεώσει τις χώρες να ξανακαθίσουν στο τραπέζι, με τροποποιημένες, κάπως, θέσεις;
Οπωσδήποτε θα τις επαναφέρει, για τον απλούστατο λόγο γιατί, όπως είπες, η προβλεπόμενη ύφεση είναι πρωτοφανών διαστάσεων. Αλλά αυτό είναι και μέρος του αδιεξόδου, το οποίο θα πρέπει να το αντιμετωπίσουν. Υπάρχει, βέβαια και ένα δεύτερο σκέλος των αποφάσεων, το μελλοντικό Ταμείο.

Ναι βέβαια. Η ισπανίδα, μάλιστα, υπουργός αναφέρθηκε σ’ αυτό ειδικά. «Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για τους κοινούς μηχανισμούς οικονομικής ανάκαμψης», είπε.
Ναι, το πρόσεξα. Γι’ αυτό το ταμείο ανασυγκρότησης υπάρχει ένα διπλό πρόβλημα. Το ένα είναι ότι θα πρέπει να συγκροτηθεί από τις χώρες μέλη μέσα από μια διαδικασία που προβλέπει Σύνοδο Κορυφής. Άρα θα είναι χρονοβόρα, δεν είναι άμεση, αλλά η ύφεση είναι και θα καταγραφεί το πρώτο και το δεύτερο τρίμηνο του 2020. Το δεύτερο έχει να κάνει με το γεγονός ότι η χρηματοδότηση αυτού του Ταμείου έχει μείνει αδιευκρίνιστο πώς θα γίνεται. Σήμερα, βέβαια, ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, κ. Λε Μερ, μίλησε για χρηματοδότησή του, άμεσα, με κοινά ομόλογα. Το τι εννοεί μ’ αυτό, μπορούμε να το διευκρινίσουμε μόνο με έναν τρόπο: θα χρηματοδοτείται μέσα από δάνεια που μπορεί να παίρνει το ίδιο, όπως κάνει ο ESM, η ΕΚΕΠ, που εκδίδουν κοινό χρέος, με τη διαφορά ότι αυτό το κοινό χρέος παραμένει χρέος που δεν αναφέρεται σε χώρες μέλη. Γίνεται χρέος χωρών – μελών όταν δίνεται σ’ αυτές με τη μορφή δανείου. Κατά συνέπεια, αυτό που ανέφερε ο Λε Μερ, ότι θα χρηματοδοτείται με έκδοση κοινού ομολόγου, μας κάνει να σκεφτούμε, ακριβώς με την ίδια λογική, ότι αυτό το νέο Ταμείο Ανασυγκρότησης πάλι δανεικό χρήμα θα δίνει και όχι βοήθεια για χώρες που θα το χρειασθούν την περίοδο της ανασυγκρότησης.

Να δούμε λίγο τον πυρήνα της διαφωνίας της Γερμανίας, αμοιβαιοποίηση χρέους κτλ.
Αμοιβαιοποίηση σημαίνει ότι όλες οι χώρες από κοινού αναλαμβάνουν ευθύνη για την εξόφληση αυτών των ομολόγων, των ευρωομολόγων εν προκειμένω, ανεξάρτητα από το ποιος θα τα πάρει ή τη χρήση τους. Αυτό δεν το θέλει η Γερμανία επ’ ουδενί. Πρώτα απ’ όλα, γιατί η ίδια σήμερα δανείζεται προνομιακά, ακριβώς, λόγω της ΕΕ και της Ευρωζώνης και, δεύτερον, γιατί θα μπορούσε να πει κανείς ότι στο πίσω μέρος του μυαλού τους έχουν και το ενδεχόμενο ρήξης της ΕΕ κάποια στιγμή. Γράφονται αρκετά και για βλέψεις της Γερμανίας πάνω σε, υπό χρεοκοπία, μεγάλες ιταλικές επιχειρήσεις.

Ο Νότος θα μπορούσε να προχωρήσει σε ομόλογο;
Θα μπορούσε –χωρίς τη Γαλλία βεβαίως όχι. Δεν υπάρχει νομικό καθεστώς, τέτοιο, που να εμποδίζει συνεργασία χωρών της Ευρωζώνης στην έκδοση ενός ομολόγου. Το αν εκεί ωθεί η δυναμική της κρίσης, θα φανεί το επόμενο διάστημα, όταν οι συνέπειες της ύφεσης θα έχουν πάρει τέτοιες διαστάσεις, όπου όλοι θα πρέπει να πάρουν καθαρή θέση και δεν θα μπορούν να κρύβονται πίσω από διαδικασίες.

Ο Κόντε είχε πει ότι οι ανάγκες της Ιταλίας φέτος είναι περίπου ένα τρισ. ευρώ. Πώς θα βρεθούν αυτά σε συνθήκες κρίσης;
Όντως, το αδιέξοδο έρχεται πολύ γρήγορα και πριν από το τέλος του χρόνου. Η Ιταλία είναι τεράστια. Και γι’ αυτό το λόγο πολλοί αναλυτές από τώρα προειδοποιούν ότι μέσα στο 2020 μια από τις συνέπειες της πανδημίας και της ύφεσης, θα είναι να φέρει πάρα πολύ κοντά το θέμα της κρατικής χρεοκοπίας σε κάποιες χώρες της Ευρωζώνης.

Η πίεση ίσως φέρει στο τραπέζι πολλά, ακόμη και αυτά που λέγαμε παλιά, τα περί διαγραφής χρέους. Να σημειώσω μια εξέλιξη που λίγο πριν θα ήταν αδιανόητη. Η Τράπεζα της Αγγλίας αποφάσισε να εκδώσει, να τυπώσει νέο χρήμα! Δεν υπάρχει πιο νεοφιλελεύθερη χώρα στην άσκηση οικονομικής πολιτικής.
Ναι, όλα έρχονται ξανά στο προσκήνιο. Σωστά το επισημαίνεις για την Τράπεζα της Αγγλίας, είναι ενδεικτική απόφαση. Βέβαια, το έχει ξανακάνει δυο φορές στο παρελθόν. Το καταστατικό της έχει έναν όρο που επιτρέπει στην κυβέρνηση να έχει ένα λογαριασμό, θα τον λέγαμε, υπερανάληψης, τον οποίο η κυβέρνηση όταν βρίσκεται σε έκτακτη ανάγκη μπορεί να ξεπεράσει, με ανάληψη τα κατατεθειμένα χρήματα. Το όριο όπου μπορεί να φθάσει, είναι άλλο ζήτημα. Στο παρελθόν έφθασε τα είκοσι δισ. λίρες. Τώρα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά.

Στο ανέφερα αυτό ως στοιχείο ότι στην κρίση ανατρέπονται δόγματα και πρακτικές. Αυτό γιατί δεν θα συμβεί στην Ευρωζώνη; Η ΕΚΤ, βέβαια, δεν μπορεί να το κάνει αυτό από το καταστατικό της.
Ναι, αλλά η EΚΤ, έως τώρα, έχει κάνει πολλά πράγματα που δεν τα περιλαμβάνει το καταστατικό της, δεν τα επέτρεπε, κανονικά. Ένα παράδειγμα είναι ότι στο έκτακτο QE συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα, ενώ τα ελληνικά ομόλογα δεν έχουν την προβλεπόμενη επενδυτική βαθμίδα. Θέλω να πω ότι όλα αυτά, αποδεικνύεται ότι είναι πάρα πολύ σχετικά. Ωστόσο, η απόφαση του Eurogroup μας δείχνει ότι εξακολουθεί να ισχύει η αρχή «ο σώζων εαυτόν σωθήτω».

Παύλος Κλαυδιανός Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Οικονομία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.