Mετά το νομοσχέδιο για –ή καλύτερα ενάντια– στο περιβάλλον, άλλο ένα νομοσχέδιο με φαστ τρακ διαδικασίες, δηλαδή τυπικό χρόνο διαβούλευσης πριν και μετά την κατάθεση στη Βουλή, παρά τα ιδιαίτερα πολλά σχόλια από φορείς και πολίτες, και κατατεθείσα μορφή σημαντικά διαφοροποιημένη με καινούργιες προσθήκες χωρίς να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος διαβούλευσης, έγινε νόμος του κράτους πριν μερικές μέρες. Πρόκειται επίσης για άλλο ένα νομοσχέδιο που έχει λίγο από όλα, αλλά σε όλα εμφορείται από το πνεύμα της αποδόμησης προστατευτικών για το περιβάλλον διατάξεων και προβλέψεων, ευνοεί τους ιδιώτες ως προς την εκμετάλλευση πόρων εις βάρος δημόσιων αγαθών, ενώ περιέχει ρυθμίσεις που αφορούν και βάλλουν κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πέραν της επίθεσης στους ελεύθερα κοινόχρηστους χώρους, που ήδη θίξαμε στα προηγούμενα φύλλα της «Εποχής», ο νόμος με τον τίτλο «Ειδικές μορφές τουρισμού και διατάξεις για την τουριστική ανάπτυξη» εισάγει νέες ρυθμίσεις για τον καταδυτικό τουρισμό, οι οποίες παραχωρούν τη δυνατότητα σε ιδιώτες να διαχειρίζονται ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους, ενώ αφήνει εκτεθειμένο τον περιβαλλοντικό και πολιτιστικό πλούτο σε αυθαιρεσίες, καπηλεία και ρύπανση.

[caption id="attachment_35082" align="aligncenter" width="714"] Εικόνα από σημαντικό αρχαίο ναυάγιο της Περιστέρας στην Αλόννησο με 3.000 οινοαμφορείς.[/caption]

Οπως ήταν επόμενο, τα εν προκειμένω επίμαχα άρθρα έχουν δημιουργήσει αντιδράσεις στο χώρο των αρχαιολόγων και εν γένει των εργαζομένων του υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και σε οργανισμούς που ασχολούνται με το θαλάσσιο περιβάλλον και την προστασία του. Οι αντιρρήσεις, όπως εκφράστηκαν και στο πλαίσιο της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, όπου με τηλεδιάσκεψη –και πολύ προβληματικό ήχο– κλήθηκαν να παρέμβουν οι ενδιαφερόμενοι φορείς, συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό.
Πρώτον, τα βέλη συγκεντρώνουν οι δύο τρόποι που προωθούνται για την ιδιωτικοποίηση των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, ένας άμεσος και ένας έμμεσος. Αφενός, η ρύθμιση που επιτρέπει φορείς διαχείρισης των Επισκέψιμων Ενάλιων Αρχαιολογικών Χώρων (ΕΕΑΧ) να είναι και άλλοι εκτός της αρμόδιας Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ, χωρίς μάλιστα να προσδιορίζεται ποιοι μπορεί να είναι αυτοί. Αφετέρου, η ρύθμιση που επιτρέπει καταδυτικά πάρκα να περιλαμβάνουν ΕΕΑΧ. Εφόσον, σύμφωνα με το νόμο, η διαχείριση του καταδυτικού πάρκου ανήκει στο φορέα διαχείρισής του, ο οποίος μπορεί να είναι φυσικό πρόσωπο, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ή σύμπραξη αυτών, τότε ο ίδιος αυτός φορέας θα μπορεί να διαχειρίζεται και τον περιλαμβανόμενο εντός του καταδυτικό πάρκου ΕΕΑΧ.
Όπως σύσσωμοι οι φορείς δήλωσαν, η στόχευση αυτή είναι αντίθετη προς το άρθρο 24 του Συντάγματος και το άρθρο 7 του αρχαιολογικού νόμου (Ν. 3028/2002). Οι ΕΕΑΧ αποτελούν οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους και περιλαμβάνουν αρχαία μνημεία που αποκαλύφθηκαν ή αποκαλύπτονται κατά την εκτέλεση αρχαιολογικής έρευνας. Συνεπώς, η σύμφωνη με το σκοπό τους διοίκηση και διαχείρισή τους, συμπεριλαμβανομένης της είσπραξής, διαχείρισης και διάθεσης των εσόδων από αυτά, ασκείται από το Δημόσιο, δηλαδή από το ΥΠΠΟΑ και λοιπά ΝΠΔΔ. Η αρμόδια Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι η μόνη που έχει εξειδικευμένη τεχνογνωσία προκειμένου να διαχειριστεί τους ΕΕΑΧ.
Δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο αντιδράσεων ενάντια στο νέο νόμο αποτελούν οι διατάξεις που αφορούν τα λεγόμενα «ελεύθερα τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα». Όπως επισημαίνει επεξηγηματικά στο σχολιασμό του το WWF Ελλάς: «σύμφωνα με το σχετικό άρθρο, επιτρέπεται η βύθιση αντικειμένων και τεχνητών ναυαγίων για εμπλουτισμό της υποθαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας και την εν γένει βελτίωση της ελκυστικότητας του βυθού, χωρίς όμως καμία απολύτως πρόνοια για το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο κάθε επέμβασης στα ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα. Δεν γίνεται μνεία ούτε για την υπαγωγή αυτής της δραστηριότητας σε στοιχειώδη εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ουδεμία επίσης αναφορά υπάρχει σε ειδικότερο καθεστώς για τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές ή για την προστασία οικοτόπων προτεραιότητας, όπως οι ποσειδωνίες. Σκεφθείτε βυθούς γεμάτους με οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί κανείς, μόνο και μόνο βαφτίζοντάς το θαλάσσιο αξιοθέατο. […] Η αυθαίρετη πόντιση αντικειμένων κάθε είδους, από μεγάλα πλοία μέχρι μικρότερα αντικείμενα τέχνης, μπορεί εύκολα να καταλήξει σε συσσώρευση απορριμμάτων στους ελληνικούς βυθούς και σε ρύπανση και ανυπολόγιστη υποβάθμιση σημαντικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων.» Η κυβέρνηση, εν ολίγοις, με σαφήνεια αποδίδει το πνεύμα του νόμου της με τις χαρακτηριστικές λέξεις εμπλουτισμό και βελτίωση της ελκυστικότητας που υπογραμμίζουν την πεποίθησή της ότι είναι σε θέση και αποστολή να βελτιώσει την εμπορική ελκυστικότητα ακόμα και της φύσης, όπου δεν είναι αρκούντως αξιοθέατη κατά την άποψή της –ή όποιου άλλου. Παράλληλα, ο νέος νόμος δεν μεριμνά ενάντια στη δημιουργία ελεύθερων τεχνητών υποβρύχιων αξιοθέατων σε κηρυγμένους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους και εντός της ζώνης προστασίας γύρω από ενάλια μνημεία και ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους.

Στο έλεος ρυπαντών και αρχαιοκάπηλων

Τρίτο, σε στοχευμένα σχόλια και αντιδράσεις από αρχαιολόγους και εργαζομένους του ΥΠΠΟΑ, είναι το γεγονός ότι ο νέος νόμος δεν προβλέπει την επαρκή επιτήρηση των ΕΕΑΧ. Οι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι δεν έχουν φυσική περίφραξη ή οπτική επαφή και εγγύτητα με τη στεριά και έχουν συνεπώς αυξημένες και ειδικές ανάγκες 24ωρης φύλαξης με σύγχρονα τεχνικά μέσα. Επίσης, στο ίδιο πνεύμα καταδείχθηκε ότι ο νέος νόμος δεν προβλέπει με ρητό τρόπο την πλήρη εποπτεία των παροχέων καταδυτικών υπηρεσιών και των καταδυόμενων επισκεπτών από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ. Δεν προβλέπεται η εκπαίδευση των παροχέων καταδυτικών υπηρεσιών που θα διενεργούν την καθοδηγούμενη κατάδυση στον εκάστοτε ΕΑΑΧ, προϋπόθεση σημαντική για την τήρηση των όρων του κανονισμού λειτουργίας και των επιτρεπόμενων χρήσεων και διαδρομών. Ακόμη, δεν προβλέπεται η αδειοδότηση - πιστοποίηση των παροχέων από το ΥΠΠΟΑ, που είναι απαραίτητη ώστε σε περίπτωση μη τήρησης των όρων του κανονισμού να επιβάλλονται στην πράξη οι ανάλογες κυρώσεις μέσω ανάκλησης της άδειας - πιστοποίησης. Ενώ απουσιάζει πρόβλεψη για την καταβολή αντιτίμου (πληρωμή εισιτηρίου) προς το ΥΠΠΟΑ για την υποβρύχια επίσκεψη, όπως ισχύει για τους χερσαίους αρχαιολογικούς χώρους.

Χαραγμένη πορεία που παρεκκλίνει

Η Νέα Δημοκρατία, ως κυβερνώσα παράταξη, και η νυν υπουργός ΥΠΠΟ, ως γγ ΥΠΠΟ, είχε επιχειρήσει και στο παρελθόν (2014) να εκχωρήσει σε ιδιώτες την εκμετάλλευση ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, με χαρακτηριστική την προσπάθεια, μέσω προγραμματικών συμβάσεων, διαχείρισης και εμπορικής εκμετάλλευσης ενάλιων αρχαιολογικών χώρων στην εκλογική περιφέρεια του τότε πρωθυπουργού –Μεθώνη και Πύλος. Επιπλέον είχε πολλαπλές ευκαιρίες να προωθήσει τον καταδυτικό τουρισμό, για την ανάπτυξη του οποίου οι ενάλιες αρχαιότητες που διαθέτει η χώρα μας αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα. Όμως όχι μόνο δεν το έκανε, αλλά ούτε τώρα επιλέγει να συνεχίσει τη χαραγμένη από την προηγούμενη κυβέρνηση πορεία σε αυτόν τον τομέα, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υλοποίηση του προγράμματος Bluemed, με 14 εταίρους από πέντε χώρες της Μεσογείου, το οποίο επεξεργάστηκε ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των ΕΕΑΧ, το πλαίσιο αρχών που θα διέπει τη λειτουργία τους και τους τεχνικούς και άλλους όρους που θα καθιστούν αυτή τη λειτουργία εφικτή και εύρυθμη. Επίσης, στο πλαίσιο του Bluemed πραγματοποιήθηκαν οι προκαταρκτικές εργασίες για την οργάνωση και την προετοιμασία της επισκεψιμότητας των χώρων, ενώ εκπονήθηκαν μελέτες για τα ναύδετα, για τις υποβρύχιες πινακίδες (σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών) και για την οπτική παρακολούθηση των χώρων (σε συνεργασία με το ΕΜΠ). Μάλιστα εν συνέχεια των όσων επιτεύχθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση, φέτος θα λειτουργήσει πιλοτικά ως επισκέψιμο, για πρώτη φορά, το σημαντικό αρχαίο ναυάγιο της Περιστέρας στην Αλόννησο με 3.000 οινοαμφορείς. Ενώ ως στόχος είχε τεθεί μέχρι το 2021 να καταστούν επισκέψιμα αλλά και να αναδειχθούν μέσα από κατάλληλους χώρους ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σημαντικά υποβρύχια μνημεία.
Δεν είναι εύκολα εφικτός, βέβαια, για την ακραία νεοφιλελεύθερη παράταξη ο ασπασμός της άποψης ότι η προστασία του περιβάλλοντος, της θαλάσσιας πανίδας και της πολιτιστικής κληρονομιάς συμβαδίζουν απόλυτα με την προώθηση του τουρισμού. Προσκρούει στο γεγονός ότι για τη ΝΔ προέχει η πάση θυσία εκμετάλλευση και ιδιωτικοποίηση δημόσιων αγαθών και πλούτου, όπως ο κοινόχρηστος χώρος, τα δάση, οι παραλίες, ο βυθός, οι αρχαιότητες και τελειωμό δεν έχει ο κατάλογος.

Ζωή Γεωργούλα
Πρόσφατα άρθρα ( Περιβάλλον )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.