Το φυσικό αέριο (ΦΑ) βρίσκεται στο κέντρο του ενδιαφέροντος, ως το πιο ενδεδειγμένο καύσιμο για να διευκολύνει την ενεργειακή μετάβαση σε ένα περιβάλλον μηδενικών ρύπων του θερμοκηπίου (ΑτΘ) το 2040-50. Η κυρια αποστολή του ΦΑ είναι να αντικαταστήσει τον λιγνίτη, που είναι εξαιρετικά ρυπογόνο ορυκτό καύσιμο, από κοινού με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ).
Φέτος εκτιμάται ότι οι συνολικές εκπομπές ΑτΘ στη χωρα θα ανέλθουν στα 81 Μt CO2eq (ήταν 110 το 2010), ενώ ο στόχος κατά το ΕΣΕΚ1 για το 2030 είναι 60 Μt CO2eq , δηλ. μείωση κατά 26%.
Για την ιδια περίοδο, η συνολική κατανάλωση ενέργειας θα πρέπει να μειωθεί κατά 7%, ενώ το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί στη δεκαετία κατά 1,2% ετησίως (ΔΕΣΦΑ Μελέτη Ανάπτυξης 2020-2029)2. Ο σχεδιασμός κατά ΕΣΕΚ προβλέπει ότι η παραγωγικότητα Ενέργειας θα πρέπει να αυξηθεί κατά 31%, ενώ η ρυπαντική ένταση να μειωθεί κατά 35%, δηλ. με το ιδιο ποσό ενέργειας να παράγουμε 31% περισσότερη αξία και ταυτόχρονα να ρυπαίνουμε λιγότερο κατά 35% !
Σε αυτό το απαιτητικό αλλα και δεσμευτικό σενάριο το ΦΑ καλείται να έχει στρατηγικό ρόλο, υποκαθιστώντας, σταδιακά, το κάτ εξοχήν ρυπογόνο λιγνίτη και το πετρέλαιο. Ο στόχος είναι η συμμετοχή του ΦΑ στο σύνολο των ορυκτών καυσίμων να περάσει από το 69% που προβλέπεται για το 2020, στο 97% το 2030.

Εισαγωγές και δίκτυα διανομής

Οι εισαγωγές του ΦΑ γίνονται σε τρεις σταθμούς εισόδου (Κήποι – Σιδηρόκαστρο- Α. Τριάδα), τροφοδοτώντας τον κεντρικό αγωγό, που φτάνει από τα σύνορα στην Αττική σε υγροποιημένη μορφή (ΥΦΑ), δηλαδή συμπιεσμένο κατά 600 φορες σε θερμοκρασία -161,30 Κελσίου), μέσω πλοίων που εκφορτώνουν σε ειδικές εγκαταστάσεις στην Ρεβυθούσα (Σαλαμίνα) και στη συνέχεια το επανα-αεριοποιούν και το εκχύνουν στο εθνικό δίκτυο αγωγών. Η κάλυψη της χώρας, ιδιαίτερα του δυτικού άξονα, είναι ανεπαρκής και δεν προβλέπεται καμία ουσιαστική βελτίωση μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η λύση τροφοδοσίας μέσω οδικής μεταφοράς ΥΦΑ, αντί διακλαδώσεων των αγωγών, είναι εμβαλωματική λύση, που επιπλέον απαιτεί αυξημένες προδιαγραφές ασφαλείας και ενέχει περιβαλλοντικούς κινδύνους (σχετική λύση σχεδιάζει η ΔΕΠΑ3 για την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας).
Η διεθνής μεταφορά ΥΦΑ μέσω ειδικών τάνκερς (bulkers LNG), περιορίζει και συχνά ακυρώνει τη χρήση των διακρατικών αγωγών και ανακατατάσσει ριζικά τον γεωπολιτικό ενεργειακο χάρτη, βάζοντας στο παιγνίδι νέους παραγωγούς ΥΦΑ και εξοβελίζοντας παραδοσιακούς, που τροφοδοτούσαν αποκλειστικά μέσω διεθνών αγωγών. Το πρώτο τετράμηνο του έτους το βάρος του ΥΦΑ στο σύνολο εισαγωγών ΦΑ ανήλθε στο 54,6% (αύξηση κατά 45% σε σχέση με πέρυσι). Οι κρατικοί φορείς μειώνουν διαρκώς τη συμμετοχή τους στις εισαγωγές, προς όφελος του ιδιωτικού τομέα (Η ΔΕΠΑ πέρασε από το 92% των συνολικών εισαγωγών το πρώτο 7μηνο του 2018 στο 29% την αντίστοιχη περίοδο του 2019). Οι ιδιώτες εισαγωγείς τροφοδοτούν κάτ ευθείαν τα ιδιόκτητα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, κλείνοντας έτσι τον κύκλο εισαγωγής – παραγωγής - διάθεσης (μόνο το δίκτυο διανομής ΑΔΜΗΕ ΑΕ και αυτό μόνο κατά 50%, για την ώρα…έχει μείνει στα χέρια του Δημοσίου). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι έλληνες εφοπλιστές είναι πρώτοι και κατέχουν το 42% σε αξία των τάνκερς ΥΦΑ, διαθέτοντας ένα πολύ σύγχρονο στόλο, ενώ ακολουθεί η Ιαπωνία με το 30% (από το International Shipping News Oct 2019).
Η Ελλάδα και πρόσφατα η Τουρκία έχουν καταστεί το κλειδί για τα σχέδια των ΗΠΑ να πουλήσουν περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο στην Ευρώπη, περιορίζοντας και ναρκοθετώντας τη ρωσική-διείσδυση που πραγματοποιείται μέσω αγωγών (η ρωσική Gazprom είδε τις πωλήσεις της να μειώνονται κατά 27% το πρώτο εξάμηνο του 2019 στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης). Και στις δυο χώρες καταγράφεται μια εκρηκτική αύξηση των εισαγωγών ΥΦΑ προέλευσης ΗΠΑ (Στην Τουρκία +363% το ενιάμηνο του 2019 , μέσω κρατικών φορέων, δεδομένου ότι ιδιωτικές εταιρίες δεν μπορούν να συνάψουν συμβόλαια εισαγωγής ενέργειας, αντίθετα με ότι συμβαίνει στην Ελλάδα). Η Τουρκία (δεύτερος εισαγωγέας αμερικάνικου ΥΦΑ στην ΕΕ μετα την Ισπανία) την ιδια στιγμή που εγκαινιάζει το πρώτο σκέλος του ρωσικού TURK STREAM (930 χλμ. υποθαλάσσιας διέλευσης), αυξάνει σημαντικά τις αμερικάνικες εισαγωγές ΥΦΑ σε βάρος του ρωσικού (στο 10% από 33% πέρυσι), καθώς και του ιρανικού ΦΑ και φρενάρει το δεύτερο σκέλος του αγωγού TURK STREAM, που προορίζεται, μέσω Βουλγαρίας και Σερβίας, να τροφοδοτήσει την Ευρώπη. Για το ρωσικό αέριο που θα έρθει από Βορρά, λείπουν μόνο λίγα χλμ. για την ολοκλήρωση του NORD STRERAM, μήκους 2.575κχ (για τους δυο αγωγούς έχουν επιβληθεί κυρώσεις ΗΠΑ).
Στην Ελλάδα, ο ΔΕΣΦΑ, διευρύνει συνεχώς τις υποδομές, προκειμένου να μπορεί να τροφοδοτήσει με αμερικάνικο ΥΦΑ την Βουλγαρία (που μέχρι πρότινος εξαρτάτο κατά 100% από το ρωσικό ΦΑ), καθιστάμενη έτσι, ταυτόχρονα, εισαγωγέας και εξαγωγέας αμερικάνικου ΥΦΑ στα Βαλκάνια, παράλληλα με τον αγωγό IGB4, ο οποίος είναι έτοιμος να προχωρήσει. Ο IGB ανταγωνίζεται το δεύτερο σκέλος του Turkish Stream, ενώ ο ΤΑP (Trans Adriatic), αναμένεται να ξεκινήσει την άντληση φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν προς στην Ιταλία μέσω της Τουρκίας και της Ελλάδας. Ωστόσο, η συνέχεια της απρόσκοπτης διέλευσης φυσικού αερίου μέσω της Τουρκίας για την τροφοδοσία των αναγκών της Ελλάδας, επιβάλει την διατήρηση καλών σχέσεων γειτονίας και συνεργασίας.
Στις καινούργιες συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί με την «εισβολή» του ΥΦΑ στην αγορά του ΦΑ, ο πολυσυζητημένος EastMed οδεύει προς το «χρονοντούλαπο της ιστορίας», μια και με κατάλληλες εγκαταστάσεις υγροποίησης και σύγχρονα από τάνκερς, μπορείς να μεταφέρεις ή να «επιβάλεις» είδος καύσιμου σε διάφορες χώρες, χωρίς να αναγκάζεσαι να διασχίζεις μη φιλικές περιοχές.

Πορεία προς την μετάβαση

Ενώ τα έργα υποδομών ορυκτών καυσίμων εξαιρούνται θεωρητικά από τη χρηματοδότηση της ΕΕ, το ΦΑ θα συνεχίσει να διαδραματίζει βασικό ρόλο στον περιορισμό του άνθρακα, ενώ θα λειτουργήσει, με την σειρά του, ως μεταβατικό βήμα προς την χρήση του Υδρογόνου, του κάτ’ εξοχήν καθαρού αερίου καυσίμου του μέλλοντος. «Προσπαθούμε να απομακρυνθούμε όσο το δυνατόν περισσότερο από έργα ορυκτών καυσίμων», δήλωσε ο επίτροπος F. Timmermans5 κατά τη διάρκεια ενημέρωσης τύπου σχετικά, με το προτεινόμενο σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ από την κρίση COVID-19. Ωστόσο, επισήμανε «Υπάρχει ένα πράγμα που πρέπει να αναγνωρίσω: σε ορισμένες περιοχές μετάβασης, η χρήση φυσικού αερίου θα είναι πιθανώς απαραίτητη για τη μετάβαση από τον άνθρακα στην αειφόρο ενέργεια».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει «αποκλειστικές υποδομές για το υδρογόνο» ενώ, το υπάρχον δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου και τερματικών ΥΦΑ της Ευρώπης, θα μπορούσε να αποτελέσει πλεονέκτημα κατά τη μετάβαση στο υδρογόνο, συμβάλλοντάς στη μείωση του κόστους μετάβασης.
«Είναι σημαντικό να εξετάσουμε την υπάρχουσα υποδομή ΦΑ και ΥΦΑ, για να δούμε σε ποιο βαθμό είναι, ήδη χρησιμοποιήσιμη για υδρογόνο, ή μπορεί να προσαρμοστεί στη χρήση υδρογόνου», είπε ο F. Timmermans. Το υδρογόνο έχει καταστεί κεντρικό στοιχείο των σχεδίων της ΕΕ για επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών έως τα μέσα του αιώνα.
Η απανθρακοποίηση (reforming) του ΦΑ (μεθάνιο) ή η εξ αρχής παρασκευή του υδρογόνου μέσω πυρόλυσης, αξιοποιώντας την απαραίτητη ηλεκτρική ενέργεια από τα ενεργειακά αποθέματα φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων, είναι ενας από τους δρόμους για την παραγωγή ανανεώσιμης καθαρής ενέργειας δήλωσε ο F. R. Mouton της IOGP6: «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η υποστήριξη της παραγωγής καθαρού υδρογόνου από αναμόρφωση του φυσικού αερίου με CCS ή πυρόλυση είναι τόσο σημαντική», πρόσθεσε.
Ωστόσο, για τους πράσινους ακτιβιστές, η επένδυση σε υποδομές φυσικού αερίου είναι απαράδεκτη: «Ο Timmermans επιβεβαίωσε τους φόβους μας ότι είναι πρόθυμος να δώσει χρήματα σε αγωγούς ορυκτών αερίων υπό την κάλυψη του υποτιθέμενου «καθαρού» υδρογόνου», δήλωσε η Tara Connolly, της Friends of the Earth Europe7. Προέτρεψε την Επιτροπή να αποκλείσει κάθε είδους κοινοτική χρηματοδότηση για υδρογόνο που παράγεται από ορυκτά αέρια : «Χωρίς αυτήν την εγγύηση, το υδρογόνο είναι απλώς η βιομηχανία φυσικού αερίου με ρούχα προβιάς», είπε η Connolly.

Ιωσήφ Σινιγάλιας,
μηχανολόγος μηχανικός

Σημειώσεις:
1 ΕΣΕΚ Εθνικο Σχεδιο Ενέργειας και Κλίματος
2 ΔΕΣΦΑ Πρόγραμμα ανάπτυξης 2020-2029
3 ΔΕΠΑ Δημόσια Επιχείρηση Αερίου ΑΕ
4 IGB Interconnector Greece-Bulgaria.Αγωγός ΦΑ
5 F. Timmermans Επίτροπος για την ενέργεια και αντιπρόεδρος της Επιτροπής
6 IOGP International Association of Oil and Gas Producers
Πρόσφατα άρθρα ( Περιβάλλον )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.