Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΔΕΘ: Στη θέση ενός Μητροπολιτικού πάρκου θα κτιστεί ένα νέο Επιχειρηματικό Κέντρο

 

Του ανταποκριτή μας

Στις 24 Ιουνίου 2020 αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης το Πολεοδομικό Σχέδιο Εφαρμογής (ΠΣΕ) του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) για την ανάπλαση της ΔΕΘ. Σε μια πρωτοφανή αφωνία της πόλης για το μέλλον του κεντρικού της τμήματος, που κατέχει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, έχουμε ευτυχώς τη δημόσια διαφωνία, μέσω της κατάθεσης πολυσέλιδων τεκμηριωμένων κειμένων ενστάσεων, σε όσα προβλέπει το νέο Πολεοδομικό σχέδιο Εφαρμογής, από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ (ομόφωνη απόφαση) και από 20μελη Ομάδα Πολιτών της Πόλης.

Είχε προηγηθεί ένα χρόνο πριν η ανάρτηση της σχετικής μελέτης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), η οποία αξιολογούσε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του προτεινόμενου ΕΧΣ και η οποία είχε υποστεί τη διαμαρτυρία δεκάδων ελληνικών φορέων, διεθνών οργανώσεων και προσωπικοτήτων για τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης, στο ευρύτερο περιβάλλον της πόλης και στη διαφύλαξη της αρχιτεκτονικής της κληρονομιάς, αλλά και τους προβληματισμούς για τις διαδικασίες προώθησης του Σχεδίου με περιορισμένη διαβούλευση.
Η πρώτη διαπίστωση και των δυο σημερινών ενστάσεων είναι ότι το οριστικό Πολεοδομικό Σχέδιο Εφαρμογής που έχει κατατεθεί σήμερα για διαβούλευση για τη ΔΕΘ εξακολουθεί να αγνοεί όλους τους παραπάνω προβληματισμούς.
«Το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΑΠΘ εκφράζει για άλλη μια φορά τον προβληματισμό του και την έντονη διαφωνία του. Ενίσταται στην οριστική απώλεια μιας έκτασης ζωτικής σημασίας για την πόλη της Θεσσαλονίκης, τους κατοίκους της και τις μελλοντικές γενιές και τη μετατροπή της σε μη ανθεκτικό κι αποκλεισμένο χώρο, φτωχής αρχιτεκτονικής σύλληψης». Υποστηρίζει ότι «η ανάπλαση της ΔΕΘ πρέπει να καθοριστεί με σεβασμό στη συλλογική μνήμη του τόπου και σύμφωνα με καινοτόμα περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά πρότυπα ανάπτυξης. Η ανεπάρκεια του προωθούμενου σχεδίου ανάπλασης της ΔΕΘ θα οδηγήσει νομοτελειακά σε μια νέα χαμένη ευκαιρία για το ιστορικό κέντρο της πόλης, για το αστικό περιβάλλον ολόκληρης της Θεσσαλονίκης, για τη θέση και τον εμπλουτισμό της ταυτότητας της πόλης στο παγκόσμιο ανταγωνιστικό σκηνικό επενδύσεων αλλά και κυρίως για την ποιότητα ζωής των κατοίκων της».

Τα σημεία που εγείρουν ενστάσεις

Αναλυτικότερα τα σημεία για τα οποία διατυπώνονται οι ενστάσεις είναι:
1. Κατάργηση ενός αληθινού πάρκου μητροπολιτικής σημασίας: Στην πολεοδομική ιστορία της πόλης υπάρχει μία σταθερά, που πρωτοεμφανίζεται στο εμβληματικό σχέδιο Εμπράρ, μήτρα όλων των μεταγενέστερων σχεδίων της Θεσσαλονίκης. Στο πρώτο αυτό σχέδιο εμφανίζεται, ως γνωστόν, μια μεγάλη ζώνη πρασίνου εκτός των ανατολικών τειχών, που εκτείνεται από τη θάλασσα μέχρι το Δάσος. Η αρχική ιδέα ποτέ δεν υλοποιήθηκε στο σύνολό της. Ωστόσο το όραμα για ένα μεγάλο πάρκο σε αυτή τη θέση έχει εγγραφεί στη συνείδηση της πόλης. Σχεδιασμοί για μεταφορά της ΔΕΘ σε άλλη θέση δημιούργησαν ελπίδες πως κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Δυστυχώς, οι συνθήκες οδήγησαν στην εγκατάλειψη ή παραπομπή σε ευνοϊκότερη συγκυρία τη μετεγκατάσταση της ΔΕΘ και στο εξής, σταδιακά, στο σχεδιασμό, το «Μητροπολιτικό Πάρκο» έγινε «Μητροπολιτικό Κέντρο» για να καταλήξει σε «Ζώνη Μητροπολιτικών Λειτουργιών». Έτσι χάθηκε η δυνατότητα και ευκαιρία που είχε η πόλη, η οποία πάσχει από δραματική έλλειψη πρασίνου, να αποκτήσει ένα μητροπολιτικό πάρκο. Το νέο ΕΠΣ-ΠΣΕ, όχι μόνο απομακρύνεται οριστικά από κάθε ιδέα «πάρκου», αλλά, με τις προτεινόμενες χρήσεις, τους όρους δόμησης και τη διάταξη των επιμέρους περιοχών επιδεινώνει ακόμη περισσότερο τις περιβαλλοντικές συνθήκες της πόλης.
2. Αύξηση της δόμησης και υπερβολική ένταση χρήσεων: Στο προτεινόμενο ΠΣΕ η επιτρεπόμενη δόμηση στο σύνολο της έκτασης δεν έχει μειωθεί από την αρχική πρόταση. Στην πράξη αυξάνεται σε σχέση με την υπάρχουσα (82.800 τ.μ.). Αναφέρεται ότι δεν θα υπερβαίνει σε έκταση τα 96.000 τ.μ. εντός των περιοχών δόμησης. Οι προβλεπόμενες χρήσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τις αναγκαίες υποδομές για τη λειτουργία της ΔΕΘ. Ξενοδοχεία και συναφείς τουριστικές δραστηριότητες, εγκαταστάσεις εμπορίου και προσωπικών υπηρεσιών, τράπεζες, εστιατόρια κ.ά. υπάρχουν υπεραρκετά στην πόλη. Η τεχνική έκθεση αναφέρει ότι τα κτίρια των υπόλοιπων, πλην των εκθεσιακών, επιτρεπόμενων χρήσεων, μπορεί να καταλαμβάνουν μέχρι και το ένα τρίτο της συνολικής δομημένης επιφάνειας.
Όλα αυτά δεν παραπέμπουν σε εκθεσιακό χώρο αλλά σε ένα νέο επιχειρηματικό κέντρο που ανατρέπει την υφιστάμενη ισορροπία του πολεοδομικού οργανισμού. Η ΔΕΘ, αντί να αιμοδοτήσει την τοπική οικονομία, θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά ως προς το ιστορικό κέντρο, θα ενισχύσει την εσωστρέφειά της και θα μειώσει τη διάδραση του θεσμού με την πόλη.
Η νέα Πολεοδομική Μελέτη ανεβάζει το ποσοστό κάλυψης στο 50% της συνολικής έκτασης, μειώνοντας τις ακάλυπτες επιφάνειες κατά 14.000 τμ. Και μόνο αύτη η μείωση των ακάλυπτων επιφανειών δείχνει την περιβαλλοντική επιβάρυνση του προτεινόμενου σχεδίου.
Αυξάνονται επίσης τα επιτρεπόμενα ύψη κτιρίων από 12 μ γενικά, σε 16μ για κτίρια γραφείων και τραπεζών και 30 μ(!) για το ξενοδοχείο. Τα ύψη αυτά, σε συνδυασμό με τη διάταξη των οικοδομήσιμων επιφανειών θα δημιουργήσουν πραγματικό τείχος στη βόρεια και δυτική πλευρά της έκτασης. Η θέα προς το Δάσος θα χαθεί όπως και η οπτική επαφή με το ΑΠΘ και τη Ροτόντα, ενώ οι ανατολικές συνοικίες θα φύγουν από το οπτικό πεδίο. Η αισθητική επιβάρυνση του αστικού τοπίου είναι προφανής.
3. Αύξηση του ήδη κορεσμένου κυκλοφοριακού φόρτου: Η αύξηση της δόμησης η οποία ισοδυναμεί με αύξηση της έντασης χρήσεων θα δημιουργήσει σταθερά ακόμη μεγαλύτερο κυκλοφοριακό φόρτο, ο οποίος είναι αρνητικό βίωμα όλων των κατοίκων και χρηστών του αστικού χώρου κατά τη διάρκεια των εκθέσεων. Η πρόβλεψη για 2.100 νέες θέσεις στάθμευσης μέσα στη ΔΕΘ, είναι προφανές ότι θα επιβαρύνει υπέρμετρα τον κυκλοφοριακό φόρτο των περιμετρικών οδικών αξόνων και θα οξύνει τα κυκλοφοριακά προβλήματα της πόλης. Η δημιουργία τόσων μεγάλων χώρων στάθμευσης είναι και άσκοπη, καθώς η ΔΕΘ (θα) εξυπηρετείται με το μετρό και βασικές γραμμές αστικών λεωφορείων. Είναι δε αντίθετη προς κάθε βιώσιμη συγκοινωνιακή λογική σύμφωνα με την οποία πρέπει να αποθαρρύνεται η προσέλκυση ιδιωτικών αυτοκινήτων στο κέντρο των πόλεων και οι επισκέπτες να οδηγούνται στη χρήση ΜΜΜ.
4. Απώλεια της αξιόλογης μοντέρνας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς: Με το προωθούμενο ΠΣΕ καταστρέφονται αξιόλογα κτίρια της αρχιτεκτονικής του μοντέρνου και το κτιριακό απόθεμα της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης καθίσταται φτωχότερο. Η τεκμηρίωση και αναγνώριση της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας των περιπτέρων της ΔΕΘ αγνοείται από τη μελέτη του ΠΣΕ. Αγνοείται το ότι από την ίδρυση του θεσμού, το 1925, ο χώρος της ΔΕΘ εξελίχθηκε σε υπαίθριο αρχιτεκτονικό μουσείο έργων του μοντερνισμού, δημιουργημάτων μιας πλειάδας επώνυμων Ελλήνων αρχιτεκτόνων των δεκαετιών 1930-1970, όπως οι Άρης Κωνσταντινίδης, Δ. Φατούρος, Ν. Βαλσαμάκης, Δ. Τριποδάκης, Ν. Μουτσόπουλος, Γ. Κονταξάκης κ.ά. Η διατήρηση των περιπτέρων της ΔΕΘ υπηρετεί τη συλλογική μνήμη αλλά και την ανταγωνιστικότητα της πόλης. Είναι μάλιστα ένα θέμα που λόγω της σημασίας του έχει απασχολήσει τη διεθνή κοινότητα (π.χ στο newsletter του Απριλίου 2019 του International Docomomo).
Τέλος, γίνεται αναλυτική κριτική στην απουσία ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής προσέγγισης και αναλυτικού πολεοδομικού κανονισμού καθώς και ενός πλαισίου σύγχρονης ανοιχτής διαβούλευσης.
Το αίτημα και των δύο ενστάσεων είναι, επειδή το προτεινόμενο Πολεοδομικό Σχέδιο Εφαρμογής έρχεται σε αντίθεση τόσο με συνταγματικές όσο και νομοθετικές διατάξεις και επιβαρύνει υπέρμετρα τόσο το περιβάλλον όσο και τον αστικό και πολεοδομικό ιστό της πόλης, «η απόσυρση της προτεινόμενης ΠΣΕ και η επαναφορά της ύστερα από την έκδοση του Προεδρικού διατάγματος για τον ΕΧΣ και την οριστικοποίηση των χρήσεων και των όρων δόμησης».
Πρόσφατα άρθρα ( Περιβάλλον )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.