Η ανθρώπινη ιστορία και ο πολιτισμός έχουν χτιστεί επάνω σε εκατομμύρια θύματα φανατισμού, μισαλλοδοξίας, πατριδοκαπηλίας, θρησκευτικού φονταμενταλισμού, οικονομικών συμφερόντων και πλεονεξίας. Θύματα συνήθως ήταν οι πιο αδύναμοι κοινωνικά και οικονομικά, οι διαφορετικοί, εκείνοι οι οποίοι δεν ταίριαζαν με συγκεκριμένα συμφέρονται ή συγκεκριμένες κοινωνικές φόρμες.

Μέσα σε αυτήν την αγριότητα, υπήρξαν άνθρωποι και ομάδες ανθρώπων που προσπάθησαν να πάνε αντίθετα στο ρεύμα, να συγκρουστούν και πολλοί από αυτούς να το πληρώσουν με τη ζωή τους. Άνθρωποι οι οποίοι διεκδίκησαν για τους εαυτούς τους αλλά και για τους συνανθρώπους τους, δικαιοσύνη, ισότητα, ελευθερία. Έννοιες που επικράτησαν σε πολλές περιοχές του κόσμου αλλά που δεν πρέπει να θεωρηθούν ως δεδομένες, αφού συχνά αμφισβητούνται από εκείνους που θέλουν να επιβάλουν τη δική τους αλήθεια: εθνική, θρησκευτική, φυλετική, σεξουαλική, οικονομική.

Υπάρχουν πολλές ιστορίες ανθρώπων οι οποίοι βίωσαν και βιώνουν την καταπίεση ή την απαξίωση. Μπορεί για διαφορετικούς λόγους, σε διαφορετικές εποχές και διαφορετικές χώρες αλλά με κοινό παρονομαστή τον προσωπικό τους αγώνα για ελευθερία. Και είναι συνήθως ιστορίες λυπητερές. Το σινεμά αφηγείται τέτοιες ιστορίες και έχει τον τρόπο του, ως η τέχνη η οποία με διάφορα μέσα μπορεί να φτάσει σχεδόν παντού, να γίνει κοινωνός μηνυμάτων όπως η ελευθερία και ο ανθρωπισμός.

Δύο τέτοιες ταινίες προβάλλονται αυτήν την εβδομάδα. Το κοινό τους στοιχείο είναι πως πρόκειται για δύο ταινίες κινουμένων σχεδίων. Διαφέρουν σκηνοθετικά και τεχνικά και οι ιστορίες που αφηγούνται εξελίσσονται σε διαφορετικό τόπο και χρόνο. Όμως δεν μπορούν παρά να συγκλονίσουν με την τραγικότητά και το ρεαλισμό τους, δυο στοιχεία τα οποία θαρρείς πως το κινούμενο σχέδιο τα επιτείνει, τους προσδίδει μεγαλύτερη ένταση.

 

Φιλία στο στρατόπεδο συγκέντρωσης

 

Φεβρουάριος 1939. Στην Ισπανία οι Φαλαγγίτες του Φράνκο κέρδισαν τον Εμφύλιο πόλεμο και πολλές χιλιάδες δημοκρατικοί προσπαθούν να γλυτώσουν περνώντας στη Γαλλία. Εκεί όμως δεν τυγχάνουν και της καλύτερης υποδοχής, καθώς η γαλλική κυβέρνηση τους στοιβάζει σε πρόχειρα στρατόπεδα συγκέντρωσης, με ελάχιστο φαγητό και χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής. Ανάμεσα στους πρόσφυγες είναι και ο Γιοζέπ Μπαρτολί, ένας μοναχικός ζωγράφος. Εκεί, μέσα στις άθλιες συνθήκες του στρατοπέδου και την απάνθρωπη συμπεριφορά των αστυνομικών προς τους πρόσφυγες, ο Μπαρτολί θα αναπτύξει φιλία με έναν από τους φύλακες αστυνομικούς. Ο τελευταίος μάλιστα, θα τον βοηθήσει να αναζητήσει την αγαπημένη του, την οποία έχασε στην υποχώρηση, και τελικά να αποδράσει από το στρατόπεδο και να φύγει για το Μεξικό.

Ο Αουρέλ, ψευδώνυμο του Ορελιέν Φρομάν, κομίστα και σκιτσογράφου στη Λε Μοντ, σκηνοθετεί το συγκλονιστικό «Γιοζέπ» (Josep), μια ιστορία φιλίας μέσα σε μια ταραγμένη εποχή. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη τεχνοτροπία, με στοπ καρέ (δεν ξέρω αν αυτήν είναι η σωστή ορολογία) σε διάφορες σκηνές, οι οποίες προσδίδουν ιδιαίτερη ένταση στα γεγονότα που βλέπουμε. Με πολύ όμορφα και ιδιαίτερα εκφραστικά σκίτσα αφηγείται μια ιστορία που συνέβη κάποτε αλλά συμβαίνει και σήμερα. Πρόκειται για την προσφυγιά και τα στρατόπεδα υποδοχής προσφύγων αλλά και για το ρατσισμό ο οποίος αναπτύσσεται.

Μέσα από την αφήγησή του περνά και το δράμα των Ισπανών Δημοκρατικών, με τη σκληρή εμφύλια αντιπαράθεση μεταξύ σοβιετόφιλων κομμουνιστών, από τη μια μεριά, και τροτσκιστών και αναρχικών, από την άλλη. Θίγει πολλά θέματα ο Αουρέλ. Θέματα ιστορίας και ιδεολογίας αλλά και θέματα τέχνης. Όμως κυρίως μιλάει για την ανιδιοτελή φιλία με μια βαθιά ανθρωπιστική προσέγγιση και για το αίτημα της ελευθερίας.

Βέβαια πρέπει να αναφέρω πως η ταινία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, καθώς ο Γιοζέπ Μπαρτολί είναι υπαρκτό πρόσωπο. Γεννήθηκε το 1910 και πέθανε το 1995 στη Νέα Υόρκη αλλά θα μπορούσε να είχε πεθάνει κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αν ένας γάλλος αξιωματικός δεν τον είχε βοηθήσει να δραπετεύσει.

 

Κραυγή ελευθερίας από την Καμπούλ

 

Από τη στιγμή που οι Ταλιμπάν κυριάρχησαν στο Αφγανιστάν, μια ολόκληρη χώρα καταστράφηκε αλλά κυρίως καταστράφηκαν οι άνθρωποι. Έκλεισαν τα πανεπιστήμια, οι κινηματογράφοι, απαγορεύτηκε η μουσική και οι γυναίκες έχασαν τελείως το πρόσωπό τους.

Στην πρωτεύουσα Καμπούλ, συναντάμε τον Ατίκ, έναν άνδρα ο οποίος δουλεύει σε μια φυλακή όπου οδηγούνται γυναίκες καταδικασμένες σε θάνατο, λίγες μέρες πριν εκτελεστούν. Είναι παντρεμένος με μια γυναίκα η οποία κάποτε του έσωσε τη ζωή, όταν πολεμώντας με τους Ταλιμπάν τραυματίστηκε σοβαρά. Ο Ατίκ δεν ξεχνά πως του συμπαραστάθηκε και τον περιέθαλψε και προσπαθεί τώρα, που εκείνη είναι σοβαρά άρρωστη, να της σταθεί κι εκείνος.

Υπάρχει όμως και ακόμη ένα νεαρό ζευγάρι, ο Μοσέν και η Ζουνάιρα, οι οποίοι πριν από την επικράτηση των Ταλιμπάν πήγαιναν στο πανεπιστήμιο. Είναι ερωτευμένοι και ελπίζουν πως κάποτε όλα αυτά θα τελειώσουν και θα μπορέσουν να ζήσουν ελεύθεροι.

Αλλά κάποια μέρα όλα θα αλλάξουν καθώς μετά από μια παρεξήγηση η Ζουνάιρα θα βρεθεί μελλοθάνατη στη φυλακή του Ατίκ. Καθώς η κοπέλα δεν υπολογίζει τίποτε πλέον, βγάζει την μπούργκα και ο δεσμοφύλακας θα δει το πρόσωπό της. Από τη στιγμή εκείνη θα την ερωτευτεί και θα σκεφτεί πως θα μπορέσει να της σώσει τη ζωή.

 

 

Σε σκηνοθεσία Ζαμπού Μπράιτμαν και Ελέα Γκόμπε - Μέβελεκ, η ταινία «Τα χελιδόνια της Καμπούλ» (Les hirondelles de Kaboul), αφηγούνται μια ιστορία η οποία μοιάζει με κραυγή ελευθερίας! Οι ήρωές μας ζουν μέσα σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον όπου, στην κυριολεξία, δυσκολεύονται να αναπνεύσουν. Χρησιμοποιώντας την τεχνική του χειροποίητου κινούμενου σχεδίου, βασισμένου όμως σε κινήσεις αληθινών ηθοποιών, οι σκηνοθέτες επιτυγχάνουν ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα. Τα πάντα είναι ανατριχιαστικά ρεαλιστικά. Οι άνθρωποι, οι δρόμοι, οι εκτελέσεις.

Ο θετής κατακλύζεται από συναισθήματα και αντιδράσεις. Από τη μια, υπάρχει ο τρόμος και η αγωνία. Από την άλλη, η απόγνωση και η συγκίνηση. Δεν μπορεί κανείς να μείνει αδιάφορος βλέποντας τα βάσανα των ηρώων. Μια πόλη με μισογκρεμισμένα κτίρια, λασπωμένους δρόμους και ανθρώπους που μοιάζουν με κινούμενα πτώματα.

Δύο ταινίες αριστουργηματικές, δύο ταινίες κινουμένων σχεδίων πολύ υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου, οι οποίες συνδυάζουν την απόλαυση με τον προβληματισμό. Δύο ταινίες βαθιά ανθρωπιστικές, τεχνικά άψογες, ιδεολογικά ξεκάθαρες οι οποίες κινητοποιούν συναισθήματα και προκαλούν θυμό.

Γιατί δεν είναι καθόλου κακό να θυμώνουμε κάπου-κάπου. Μάλλον είναι επιβεβλημένο!

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.