Ο πολιτικός όρος «δημοκρατική παράταξη» χρησιμοποιήθηκε κατά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά (την εποχή του λεγόμενου διχασμού), για να αντιδιαστείλει τις βενιζελικές και φιλοβενιζελικές δυνάμεις από τις δυνάμεις της κωνσταντινικής μοναρχίας.

Είχε, λοιπόν, την έννοια του ρεπουμπλικανισμού, μια και στα ελληνικά δεν χρησιμοποιείται ιδιαίτερη λέξη αντίστοιχη με την «ρεπουμπλίκ», που σημαίνει απλά πολίτευμα χωρίς μονάρχη και δεν εμπεριέχει καθόλου την έννοια της δημοκρατίας με το νόημα της λαϊκής εξουσίας, όπως π.χ. στο αρχαίο αθηναϊκό πολίτευμα. Εξάλλου στην ιστορία, από την αρχαία Ρώμη και εντεύθεν, η ρεπουμπλίκ στις αναγεννησιακές ιταλικές πόλεις, αλλά ακόμα και μετά τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, ήταν πολίτευμα ολιγαρχικό, με την μερίδα των φτωχών πολιτών αποκλεισμένη από το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.

Η σύγκρουση της δημοκρατικής παράταξης, με ή χωρίς την άμεση συμμετοχή του Βενιζέλου, με το παλάτι και τη βασιλόφρονα δεξιά ήταν σφοδρή για μια εικοσαετία περίπου, με αρκετές πολιτικές δολοφονίες και εκτελέσεις, συχνά στρατιωτικά πραξικοπήματα εκατέρωθεν και παρεμβάσεις, ακόμα και στρατιωτικές, των μεγάλων δυνάμεων. Ο λαός, οι έλληνες πολίτες, ήταν περιορισμένοι στην εκ των υστέρων, θέλοντας και μη, επικύρωση των αποφάσεων και των πράξεων της εκάστοτε επικρατούσας ολιγαρχικής φατρίας.

Εξάλλου και κατά τη διάρκεια της σφοδρής αυτής σύγκρουσης υπήρξαν αρκετές αλλαγές στρατοπέδου και στις δύο πλευρές, ενώ αμφότερα τα στρατόπεδα φρόντιζαν, με νόμους και αστυνομικά μέτρα, να καταπιέζουν σκληρά κάθε προσπάθεια να δοθεί και κοινωνικό περιεχόμενο στον πολιτικό αγώνα. Η δημοκρατική παράταξη ιδιαίτερα ψήφισε το ιδιώνυμο αδίκημα που ήταν απλά τιμωρία του κοινωνικού δημοκρατικού φρονήματος, όπως εκφραζόταν τότε από το μικρό ΚΚΕ. Ο Βενιζέλος και ο Πλαστήρας εθαύμαζαν τον Μουσολίνι, επειδή επέτυχε την ενότητα του έθνους υπό την ηγεσία του. Η δημοκρατική παράταξη θυμόταν το μικρό ΚΚΕ όταν το χρειαζόταν, για να έχει πλειοψηφία στη Βουλή (σύμφωνο Σοφούλη- Σκλάβαινα) και συμμετείχαν με θέρμη στις διώξεις των ελάχιστων τότε κομμουνιστών, όποτε αισθάνονταν ισχυροί ή έβρισκαν σημεία συμβιβασμού με την μοναρχία.

 

Η Δημοκρατική Παράταξη δεν ήταν δημοκρατική

 

Με δυο λόγια, η δημοκρατική παράταξη πριν από τον πόλεμο, κι αν ήταν ρεπουμπλικανική, δημοκρατική όμως με τη σημερινή σηματοδότηση του όρου, δεν ήταν.

Την ίδια τακτική ακολούθησε η δημοκρατική παράταξη και κατά τη γερμανική κατοχή. Οι ηγέτες των Φιλελευθέρων, μαζί με τους μοναρχικούς, σχημάτισαν διαδοχικές εξόριστες κυβερνήσεις στο Κάιρο υπό την αιγίδα των Άγγλων, αρνήθηκαν κάθε συνεργασία με το ΕΑΜ και κατέπνιξαν την ανταρσία των δημοκρατικών αξιωματικών και ναυτών του Ελληνικού Στόλου, που ζητούσαν να απαλλαγούν από μεταξικούς ανώτερους αξιωματικούς του ναυτικού, που προπαγάνδιζαν υπέρ της μοναρχίας, στέλνοντάς τους αντάρτες στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Ελ Ντάμπα.

Μόνο ο Σβώλος, ο Τσιριμώκος και μια χούφτα άλλοι δημοκράτες έμειναν στην Ελλάδα, συμμετείχαν στο ΕΑΜ και την ΠΕΕΑ και αγωνίστηκαν μαζί τους μέχρι την απελευθέρωση.

Όταν οι Βρετανοί επέβαλαν την επιστροφή του Γεωργίου χωρίς δημοψήφισμα (το δημοψήφισμα για το μέλλον της μοναρχίας ήταν μία από τις πάγιες θέσεις της δημοκρατικής παράταξης), η δημοκρατική παράταξη το κατάπιε αμάσητο, δείχνοντας ότι είχε αποβάλει και το τελευταίο φύλλο συκής του ρεπουμπλικανισμού, και το μόνο ενδιαφέρον της πια ήταν ένα μερίδιο, όσο ήταν διατεθειμένο να εκχωρήσει το παλάτι και οι Άγγλοι, μετά οι Αμερικανοί, στη νομή της εξουσίας.

Αυτό επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά με τη συμμετοχή ηγετικών στελεχών της πάλαι ποτέ δημοκρατικής παράταξης στα ψηφοδέλτια του Ελληνικού Συναγερμού του Παπάγου και αργότερα τον Ιούλιο 1965 με την εθελοντική διάλυση της Ενώσεως Κέντρου με τις κυβερνήσεις των αποστατών και τέλος με την υποστήριξη κυβέρνησης της ΕΡΕ, που είχε χάσει τις εκλογές.

Μετά το χουντικό πραξικόπημα, κατά τη διάρκεια της επταετίας, η Ένωση Κέντρου εξαφανίστηκε και με τιμητική εξαίρεση του ΠΑΚ, της Δημοκρατικής Άμυνας και του Αλέκου Παναγούλη, οι δυνάμεις του κέντρου περίμεναν, σε χειμέρια νάρκη, να τους επιτρέψει κατά κάποιον τρόπο το χουντικό καθεστώς να πάρουν πάλι μέρος στο πολιτικό παιχνίδι.

 

Το ΠΑΣΟΚ και έπειτα

 

Με την μεταπολίτευση, η δημοκρατική παράταξη ανασυστάθηκε στο ΠΑΣΟΚ. Ας σημειώσουμε πως ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου επιζητούσε τη στήριξη της Αριστεράς, ιδιαίτερα στο κοινοβούλιο, ουδέποτε διαλέχθηκε με την Αριστερά, σε οποιαδήποτε μορφή για μια προγραμματική σύγκλιση, παρ’ όλο που ήταν επανειλημμένα αποδέκτης προτάσεων. Επέμενε πάντοτε στο «ΠΑΣΟΚ και οι άλλες δημοκρατικές δυνάμεις».

Βέβαια, ο όρος δημοκρατικός δεν μπορούσε πια να έχει την αρχική σημασία του ρεπουμπλικανισμού, μια και η μοναρχία είχε καταργηθεί. Έτσι απέμεινε μόνο η νεφελώδης σημασία του αντι-δεξιού. Και αυτή δεν ήταν αρκετή πια για να προφυλάξει από φαινόμενα και υλικής και πνευματικής διαφθοράς και επομένως φθοράς.

Αποκορύφωμα οι κυβερνήσεις των μνημονίων και η θλιβερή μεν, αγαστή δε, συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με την ξορκισμένη Δεξιά.

Αναρωτιέται κανείς ποιο είναι το νόημα που μπορεί να έχει η επαναφορά του όρου δημοκρατική παράταξη στη σημερινή συγκυρία.

Ασφαλώς το νόημα του ρεπουμπλικανισμού είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Η έννοια του αντιφασισμού (αν περιλαμβάνει και τους γραβατωμένους ακροδεξιούς που δεν είναι καθόλου αντισυστημικοί -το αντίθετο) θα πρέπει να εντάξει στη δημοκρατική παράταξη και αρκετά μεγάλα τμήματα της συντηρητικής Δεξιάς. Βοηθάει αυτό στην αποκατάσταση ενός σαφούς και διακριτού πολιτικού προσώπου;

Ή μήπως η επαναφορά του νεφελώδους ιστορικού όρου χρησιμεύει τελικά για να ανοίξει ο δρόμος για συνεργασίες με όλες τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις, που είναι πια, μετά την έξοδο των χρυσαυγιτών, όλες εξ ορισμού δημοκρατικές;

 

Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ
Γ΄ Σεπτεμβρίου 56,
5ος όροφος,
Αθήνα Τ.Κ. 104 33

epohigr@gmail.com
Τηλέφωνα: 210 3619513-14
Φαξ: 210 3619610

Facebook
Twitter

Copyright © 2020 - Allrights reserved.