| ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ |
|
|
| 15.03.09 | |
|
Τα εργατικά κέντρα στο χώρο του ενδύματος ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΣΦΑΛΩΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Η εμπειρία της συνδικαλιστικής οργάνωσης των επισφαλών εργαζομένων στο χώρο του ενδύματος στη Νέα Υόρκη είναι πολύτιμη και πρέπει να αξιοποιηθεί κατάλληλα και δημιουργικά στην ελληνική περίπτωση. Όπως τονίσαμε σε προηγούμενο άρθρο μας για την εμπειρία της καμπάνιας Justice for Janitors που διεξάγεται εδώ και 25 χρόνια στις ΗΠΑ, η αναζωογόνηση των συνδικάτων μπορεί να επέλθει μόνο με την ένταξη στις γραμμές τους όλων των επισφαλώς εργαζομένων και των νέων μεταναστευτικών στρωμάτων που αποτελούν πλέον ένα σημαντικό κομμάτι του εργατικού δυναμικού. Τα συνδικάτα αντανακλούν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη δομή των αγορών εργασίας καθώς προσδιορίζουν τη δεξαμενή από την οποία τα συνδικάτα αντλούν τα μέλη τους και παρέχουν τα μέσα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης διαπραγματευόμενα με τους εργοδότες τα θέματα μισθών και όρων εργασίας.1 Οι αγορές εργασίας στο χώρο του ενδύματος στην Πόλη της Νέας Υόρκης έχουν υποστεί βαθιές αλλαγές με το πέρασμα των τελευταίων τριάντα χρόνων και την αλλαγή του πλαισίου μέσα στο οποίο δρουν τα συνδικάτα λόγω της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης, της μεταβολής της οικονομίας από «βιομηχανική» σε «μεταβιομηχανική» και της νέας στρατηγικής των εργοδοτών να διασπούν τις επιχειρησιακές μονάδες τους είτε δια μέσου της χρήσης της εξωτερίκευσης της εργασίας είτε μέσω της μεταφοράς μονάδων σε χώρες φθηνού εργατικού δυναμικού. Η Νέα Υόρκη, όμως, δέχτηκε ροή μεταναστευτικών ρευμάτων από χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αλλαγή της δομής της αγοράς εργασίας του κλάδου. Δημιουργήθηκαν τρεις κατηγορίες εργαζομένων. Πρώτη κατηγορία ήταν οι συνδικαλισμένοι που είχαν καλύτερους μισθούς και σχετικά εξασφαλισμένες θέσεις εργασίας. Σε ένα δεύτερο επίπεδο βρίσκονται οι μη συνδικαλισμένοι που έχουν σχετικά καλούς μισθούς αλλά σχετική ανασφάλεια για την απασχόλησή τους. Τρίτη και μαζικότερη είναι πλέον αυτή των μεταναστών/τριών που δεν απολαμβάνουν τις ίδιες συνθήκες εργασίας και αμοιβής με τις άλλες δύο κατηγορίες και εργάζονται στα «εργασιακά κάτεργα» (“sweatshops”). Η συνδικαλιστική έκφραση μέσα από την πολυδιάσπαση Η οργάνωση των συνδικάτων στις ΗΠΑ είναι αρκετά πολύπλοκη και αποκεντρωμένη. Αντανακλούν τις διαιρέσεις των επαγγελμάτων, των τομέων και των κλάδων αλλά και την άνιση ιστορικά ανάπτυξη των διαφορετικών Πολιτειών. Αυτή η πολυδιάσπαση είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία του συνδικαλιστικού κινήματος να εκφραστεί συνολικά στο ομοσπονδιακό επίπεδο και χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της αδυναμίας είναι η έλλειψη συλλογικών διαπραγματεύσεων για όλο το εργατικό δυναμικό των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα υπάρχουν διάφορα πολιτικά και ιδεολογικά ρεύματα που κυριαρχούν σε ορισμένα επαγγέλματα και κλάδους ενώ αλλού είναι ασθενής η παρουσία τους (π.χ. οι συνδικαλιστές που πρόσκεινται στο κίνημα των Πρασίνων κυριαρχούν στο συνδικάτο των εργαζομένων ηλεκτρολόγων αλλά στους αγρεργάτες της Καλιφόρνιας είχαν στήσει προπύργιο οι προσκείμενο στο τροτσκιστικό ρεύμα). Έτσι, αν θέλει να μελετήσει κανείς το συνδικαλιστικό κίνημα και τις επιδόσεις του πρέπει να κάνει συγκριτική έρευνα των επιμέρους συνδικαλιστικών οργανώσεων. Ας έρθουμε τώρα στην περίπτωση των εργαζομένων στο χώρο του ενδύματος, όπου η πολυδιάσπαση των εργαζομένων οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στην ολοένα και αυξανόμενη δραστηριοποίηση των εργολαβικών εταιριών. Τα παραδοσιακά συνδικάτα του χώρου χάνουν μέλη και επιρροή λόγω της σμίκρυνσης της βάσης τους ενώ οι εργολαβικές και υπεργολαβικές εταιρίες επιβάλλουν το νόμο της σιωπής και είναι ελεύθεροι από συνδικαλιστικά βάρη (union-free zones). Οπότε γεννήθηκε το ερώτημα «Τι να κάνουμε;». Ως απάντηση, τέθηκε ο στόχος της οργάνωσης των μεταναστών/τριών.2 Πώς, όμως, θα γινόταν αυτό μέσα σε τέτοιες συνθήκες; Κατ’ αρχήν, στέφθηκε με επιτυχία η προσπάθεια συγχώνευσης συνδικάτων ώστε με περισσότερα μέλη να χρησιμοποιούν ίδιους και περισσότερους πόρους που πριν αναλώνονταν στις γραφειοκρατικές επιταγές των παραδοσιακών συνδικάτων. Στις 8 Ιουλίου 2004 δημιουργήθηκε το συνδικάτο UNITE HERE (στο οποίο συγχωνεύτηκαν τα συνδικάτα UNITE των εργαζομένων στην κλωστοϋφαντουργία και HERE των εργαζομένων σε ξενοδοχεία και εστιατόρια, το δε νέο όνομα παραπέμπει συμβολικά στο θέμα της ενότητας) το οποίο έχει 450.000 εν ενεργεία μέλη και 400.000 συνταξιούχους. Έτσι, τα νέα συνδικάτα μπόρεσαν να εξοικονομήσουν πόρους για να συγκροτήσουν τα «Εργατικά Κέντρα» που βασίστηκαν πρώτα και κύρια στην έννοια της «κοινότητας» στη λογική του συνδικαλισμού ως κοινωνικού κινήματος. Η συνδικαλιστική οργάνωση με βάση την κοινότητα είναι μια στρατηγική που είχε επιτύχει παλιότερα σε εποχή κρίσης (δεκαετία 1930-1940). Τα συνδικάτα εκείνης της εποχής έπαιζαν ενοποιητικό ρόλο και ασκούσαν ιδιαίτερη επιρροή στις εθνοτικές, φυλετικές ή/και θρησκευτικές κοινότητες κινητοποιώντας τες στην κατεύθυνση της στήριξης των εργατικών αιτημάτων.3 Ο ρόλος του Εργατικού Κέντρου στις ΗΠΑ Τα Εργατικά Κέντρα (Garment Workers Justice Centers) είναι μηνιαία εκπαιδευτικά εργαστήρια που αναλύουν και εξηγούν στους εργαζόμενους θέματα όπως οι νόμοι για τους μισθούς και τα ωράρια, οι κανονισμοί υγιεινής και ασφάλειας και η αντίσταση στην πολιτική των διακρίσεων. Επίσης οι εργαζόμενοι/ες στον κλάδο πηγαίνουν στα Ε.Κ. για να αναζητήσουν βοήθεια για να αντιμετωπίσουν τα εργασιακά προβλήματά τους, π.χ. ο εργοδότης δεν κατέβαλε τα μεροκάματα, έκανε αναιτιολόγητες απολύσεις, ασκεί πολιτική διακρίσεων ή δεν τηρεί κανόνες ασφαλείας κ.ο.κ. Τα Κέντρα προσφέρουν το χώρο για συγκέντρωση και συντονισμό όλων των προσπαθειών που γίνονται για αντίσταση στους όρους εργασίας των «εργασιακών κάτεργων» και για παροχή βοήθειας στους εργαζόμενους/ες του κλάδου. Η αρχική σύσταση των Κέντρων ήταν ένας συνασπισμός ομάδων για τα δικαιώματα των μεταναστών που μέχρι τότε βοηθούσαν χαμηλόμισθους εργαζόμενους μετανάστες/τριες σε άλλους χώρους όπως τα εστιατόρια, οι κήποι και τα πάρκα κλπ και οι οποίες δέχονταν εκκλήσεις παρέμβασης από τους εργαζόμενους/ες στο χώρο του ενδύματος αλλά τους αντιμετώπιζαν σε ατομική και όχι συλλογική βάση. Η υπέρμετρη μαζικοποίηση του κλάδου λόγω της αυξανόμενης παρουσίας μεταναστών/τριών ώθησε τις ομάδες αυτές να στραφούν στην οργάνωση των Ε.Κ. για να αμφισβητήσουν ενωτικά και έμπρακτα την εργοδοσία του ενδύματος.4Εκτός, όμως, από την παροχή συμβουλών, πληροφόρησης και απαντήσεων σε ερωτήματα των εργαζομένων, τα Κέντρα διοργανώνουν και άλλα θεματικά εργαστήρια και κλινικές ομάδες συζήτησης με ειδικούς συμβούλους ή με συναδέλφους που αντιμετωπίζουν παρόμοια φαινόμενα (π.χ. ζητήματα υγείας και περίθαλψης, κακοποίησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης γυναικών, οικογενειακής βίας, κοκ). Για να μπορέσουν να τα κάνουν όλα αυτά οι μετανάστες/τριες πρέπει να μαθαίνουν τη γλώσσα της φιλοξενούσας χώρας οπότε διδάσκονται μαθήματα Αγγλικών και ιστορίας από εθελοντές/τριες των συνδικάτων ή από ειδικά καταρτισμένους για τέτοιες περιπτώσεις εργαζόμενους. Και, τέλος, επειδή οι μετανάστες/τριες εκτός από τις ανάγκες της καθημερινής υλικής επιβίωσης αντιμετωπίζουν για μεγάλο καιρό προβλήματα απομόνωσης και αποξένωσης τα Εργατικά Κέντρα διοργανώνουν εκδηλώσεις προσέλκυσης μελών και σύσφιξης σχέσεων με τους ομοεθνείς και ομόφυλούς τους εργαζόμενους/ες (προβολές, θεατρικές και μουσικές ομάδες, πάρτι, χοροί κλπ).
Θανάσης Τσακίρης
http://tsakiris.snn.gr http://tsakthan.blogspot.com 1 Βλ. Marks, Gary (1989) Unions in Politics. Princeton, PA: Princeton University Press 2 Βλ. Ness Immanuel (1998) “Organizing Immigrant Communities: UNITE’s Workers Center Strategy” στο Bronfenbrenner Kate, Friedman Sheldon, Hurd Richard, Oswald Rudolph, Seeber Ronald (eds) Organizing to Win: New Research on Union Strategies. Ithaca, NY: Cornell University Press, σελ. 87-101. 3 Βλ. Green James (2000) Taking History to Heart: The Power of the Past in Building Social Movements. Amherst, MA.University of Massachusetts Press. 4 Levi Margaret (2003) “Organizing Power: The Prospects for an American Labor Movement.” Perspectives on Politics, 1, σελ 45-68 |
| < Προηγ. | Επόμ. > |
|---|
 |
