Καιρός φέρνει τα λάχανα...

Του
Περικλή Κοροβέση

Τώρα που καταλάγιασε ο κουρνιαχτός της εξέγερσης του Δεκέμβρη, διαβάσαμε πολλές αναλύσεις, κουβεντιάσαμε με πολλούς ανθρώπους, συχνά με νεαρές και νεαρούς που πήραν μέρος στις κινητοποιήσεις σχεδόν σε καθημερινή βάση, συχνά έμπαινε το ερώτημα για το ποιο θα πρέπει να είναι το επόμενο βήμα. Είχα μια αμηχανία. Αυτά που έλεγα ήταν κάποια κλασικά στερεότυπα ή μετέφερα εμπειρίες άλλων εποχών, που ναι μεν τα άκουγαν με ενδιαφέρον, και σε μερικές περιπτώσεις μπορώ να πω με σεβασμό. Αλλά έμοιαζε να είχαν το δικό τους κώδικα επικοινωνίας. Λογικό είναι η κάθε γενιά να έχει δικιά της γλώσσα. Αλλά στην πολιτική τι γίνεται; Όταν εγώ ήμουν στην ηλικία αυτών των παιδιών, είχα μεγάλη χαρά να ακούω ιστορίες από τη Μικρά Ασία, το Αλβανικό Μέτωπο ή το ΕΑΜ.
Αυτό με οδήγησε σε άλλες σκέψεις και χρειαζόμουνα μια Θεσσαλονίκη που ως γνωστόν παράγει καλύτερες πολιτικές σκέψεις. Άρα λοιπόν τα πιθανά λάθη που θα διαπράξω εν συνεχεία οφείλονται στο αντιπνευματικό κλίμα της Αθήνας. Αυτό που σκεπτόμουν λοιπόν γι΄ αυτά τα “ζωντανά” μυθιστορήματα που άκουγα ήταν πως ακόμα η πολιτική εποχή ήταν ίδια. Υπήρχε μια πολιτική συνέχεια από τον Μικρασιάτη παππού περνώντας από τον αντάρτη του ΕΛΑΣ ή του εμφυλίου και έφτανε στα νεαρά μέλη της νεολαίας της ΕΔΑ. Οι αναφορές ήταν ίδιες, οι αξίες ίδιες και ο σοσιαλισμός καλά κρατούσε, όσο και αν κανείς από τότε είχε κάποια ερωτηματικά που για να απαντηθούν έπρεπε να περάσουν κάποιες δεκαετίες.
Νομίζω πως όλες οι εκδοχές της Αριστεράς που έλκουν τις ρίζες τους από κάποιο αρχικό μπολσεβικισμό, τροτσκισμό, μαοϊσμό, ΚΚΕ, ΚΚΕ εσ. έχασαν επαφή με την πραγματικότητα μέσα στο σκοτεινό τούνελ της εφταετούς χούντας. Τώρα που έχουν περάσει κάποιες δεκαετίες πρέπει να δώσουμε κάποιες εξηγήσεις στον εαυτό μας γιατί δε μπορέσαμε να κάνουμε ένα ισχυρό μέτωπο, αν όχι να ανατρέψουμε την χούντα, τουλάχιστον να δώσουμε το χρώμα μας στην μεταπολίτευση. Στην ουσία νομιμοποιήσαμε τον δικομματισμό. Από το ’74 μέχρι σήμερα έχουν περάσει σχεδόν τριανταπέντε χρόνια. Πόσα χρόνια χρειάζεται για να πετύχει ή να αποτύχει ένα κίνημα; Δεν ξέρω. Αλλά ένα αναπνέον πτώμα της Αριστεράς μπορεί να κρατήσει εσαεί ή τουλάχιστον μέχρι να πεθάνει και το τελευταίο μέλος του από κομματικά γεράματα. Οι νεκροί οργανισμοί ούτε μπορούν να ανανεωθούν, ούτε μπορούν να στρατευθούν.
Η εξέγερση του Δεκέμβρη είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας αναρχικής εξέγερσης. Κάποιος θα προβάλει την ένσταση, πως κάθε αυθόρμητη εξέγερση έχει μέσα της αναρχικά χαρακτηριστικά. Και αυτό το ξέρουμε καλά από τις εξεγέρσεις του Μεσαίωνα, που ακόμα ο αναρχισμός δεν είχε ακόμα εμφανιστεί ως πολιτικό κίνημα. Αλλά από ό,τι είμαι σε θέση να γνωρίζω, δεν υπήρχε γωνιά της Ελλάδας που να μην είχε μέσα στη δικιά της εξέγερση αναρχικούς. Και επειδή κάποιοι ανώνυμοι λιβελογράφοι μου την πέφτουν χυδαία στο Ιndymedia, εγώ δεν έχω δηλώσει ποτέ αναρχικός και έχω μια συγκεκριμένη διαδρομή που δεν προέρχεται από αυτό το χώρο. Από χαρακτηρισμούς έχω ακούσει πολλούς. Όποιος ενδιαφέρεται για τις απόψεις μου αυτές υπάρχουν στα βιβλία μου και στα άρθρα μου, εδώ και αρκετές δεκαετίες. Και εδώ κλείνω αυτήν την παρένθεση. Έτσι το έφερε ο λόγος.
Αυτό που φαίνεται δια γυμνού οφθαλμού, είναι πως για πρώτη φορά στην Ελλάδα έχουμε ένα ισχυρό αναρχικό κίνημα που κανείς δεν έχει χαρτογραφήσει. Και δεν ξέρω ακόμα αν μπορεί κάποιος να το κάνει. Το σίγουρο είναι πως υπάρχει μια μεγάλη γκάμα ακτιβιστών από τους καθόλου βίαιους ως τους ακραίους βίαιους. Αλλά το ουσιαστικό πρόβλημα του αναρχισμού δεν ήταν ποτέ αυτό, όσο και αν κάποια μορφή βίας, έστω και συμβολικής είναι κοινός τόπος γι΄ αυτό το χώρο. Το πρόβλημα είναι τι κάνει ο αναρχικός όταν βγάζει την κουκούλα του. Αν κρίνω από τις αφίσες, τις διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες που έχουν, επιτροπές συμπαράστασης, κινήματα αλληλεγγύης κ.λπ. θα δούμε ένα δραστήριο κίνημα που βρίσκεται εκεί που δεν υπάρχει κανένας άλλος.
Κάποιος κλασικός του αναρχισμού είχε πει πως οι αναρχικοί είναι εγωκεντρικά πρόσωπα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως κάθε εγωκεντρικός είναι και αναρχικός. Αν σε κάποιο μέλλον αναπτυχθούν συντροφικές σχέσεις μέσα από τη διαδικασία του κινήματος, αν βρεθούν κοινοί στόχοι και κοινοί τρόποι πάλης τότε οι ιδιαιτερότητες αναιρούνται μπροστά σε άλλες αναγκαιότητες πιο επείγουσες και πιο άμεσες.