«Οι νέοι έχουν άλλη αντίληψη για την πολιτική»

Οι δημοσκοπήσεις στη Σουηδία επαληθεύτηκαν και το «κόμμα των Πειρατών» πήρε στις ευρωεκλογές της περασμένης Κυριακής το 7,2% των ψήφων και εξέλεξε ένα ευρωβουλευτή. Η Σουηδία είναι -μετά τις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία- η τρίτη χώρα στον κόσμο σε εξαγωγή μουσικής. Από τους φόρους και τα πνευματικά δικαιώματα που καταβάλλονται χρηματοδοτούνται, μεταξύ άλλων νεανικά συγκροτήματα ή ανεξάρτητες κινηματογραφικές παραγωγές. Μεγάλο μέρος του ποσού που καταβάλλεται για τα πνευματικά δικαιώματα προέρχεται από τα χρήματα που πληρώνουν π.χ. οι διάφοροι ραδιοφωνικοί σταθμοί όταν μεταδίδουν μουσική. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κρατικό ραδιόφωνο «προτιμούσε» –έως πριν δέκα χρόνια τουλάχιστον που υπάρχει προσωπική εμπειρία- να μεταδίδει ρεπορτάζ που γίνονταν στη Λατινική Αμερική ή τη Μέση Ανατολή καθώς στοίχιζαν λιγότερο από όσο κοστίζει ένα ωριαίο μουσικό πρόγραμμα για το οποίο έπρεπε να καταβληθούν περίπου 12 ευρώ για κάθε λεπτό μουσικής που μεταδίδονταν.
Ένα άλλο παράδειγμα, σε αυτή τη λογική, είναι ότι σε κάθε φωτοτυπικό μηχάνημα, δημόσιας χρήσης, υπάρχει μετρητής και ο ιδιοκτήτης του καταβάλλει, κάθε χρόνο, στην Ένωση Συγγραφέων ένα ποσό που αναλογεί στις φωτοτυπίες που έχουν τυπωθεί. Απ’ αυτά τα χρήματα δίδονται, μεταξύ άλλων, υποτροφίες σε πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς ή χρηματοδοτούνται μεταφράσεις έργων που δεν αναμένεται ότι θα έχουν μεγάλη εμπορική επιτυχία.
Σε αυτή τη χώρα, λοιπόν, ο Κρίστιαν Ένγκστρεμ, μέχρι πρότινος σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα νέας τεχνολογίας, βρήκε γόνιμο έδαφος και το 2006 ίδρυσε πολιτικό κόμμα για να διεκδικήσει ελεύθερη διακίνηση στο διαδίκτυο, απ’ όπου θα μπορεί ο καθένας να έχει δωρεάν πρόσβαση σε ό,τι υπάρχει, καθώς επίσης να μην καταγράφονται τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών του ιντερνετ. Φυσικά η βιομηχανία θεάματος και μουσικής αντέδρασε σ’ αυτή τη λογική, υπέβαλε μηνύσεις και σε δίκη που έγινε τον Μάρτιο καταδικάστηκαν δύο άτομα για «κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας μέσω του διαδικτύου» (λεπτομέρειες ΕΠΟΧΗ φ. 963, 24 Μαίου 2009) Η δημοσιότητα που πήρε το θέμα και το αποτέλεσμα αυτής της δίκης λειτούργησε θετικά για τους «Πειρατές» που είδαν να αυξάνεται κατά εκατοντάδες κάθε μέρα ο αριθμός των μελών του.
Τον διαφαινόμενο «κίνδυνο» στην εμφάνιση των «Πειρατών» στην πολιτική σκηνή είδε το κόμμα της «Αριστεράς». Αναμόρφωσε, εκπληκτικά, την ιστοσελίδα του και στα βαρετά και ανούσια «ντοκουμέντα» πρόσθεσε πλήθος links, bloggs, video κλπ. Ήταν όμως αργά, το 12,3% του 2005 έγινε τώρα 5,7%. Φάνηκε ότι οι αριστεροί –στη Σουηδία τουλάχιστον- τρέχουν πίσω από τις καταστάσεις και δεν τις δημιουργούν. Και είναι ακριβώς αυτό το στοιχείο που εκνευρίζει και απομακρύνει τους νέους. Αυτούς που διεκδίκησε, και προς το παρόν έχει μαζί του, ο Κρίστιαν Ένγκστρεμ:

Τη συνέντευξη πήρε
ο Νίκος Σερβετάς

* Μπορείς, με λίγα λόγια, να περιγράψεις το «Κόμμα των Πειρατών» σε εκείνους που δεν γνωρίζουν την πολιτική σκηνή της Σουηδίας;

- Είναι ένα κόμμα που υποστηρίζει τα δικαιώματα των πολιτών. Θέλουμε το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή να γίνεται σεβαστό ακόμα και στο διαδίκτυο. Θέλουμε επίσης να αναπροσαρμοστούν οι νόμοι που ισχύουν για τα πνευματικά δικαιώματα και την κατοχύρωση τίτλων και συμβόλων (σ.σ. πατέντες) ώστε να προσαρμοστούν στην σύγχρονη εποχή που ζούμε. Αν θέλουμε να συμπυκνώσουμε τη φιλοσοφία του κόμματος σε λίγες λέξεις θα έλεγα: «Ελεύθερη διακίνηση δεδομένων– προστασία της ιδιωτικής ζωής» και, βέβαια, να υποστηρίζουμε τα δικαιώματα των πολιτών ακόμα και στο διαδίκτυο, ώστε να οδηγηθεί η Ευρώπη στο σωστό δρόμο σήμερα και στην κοινωνία της πληροφορίας.

* Θα ενταχθείτε σε κάποια από τις υπάρχουσες πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή θα μείνετε με τους ανεξάρτητους;

- Όχι, θέλουμε να ενταχθούμε σε μία πραγματική ομάδα που λειτουργεί κανονικά. Οι ανεξάρτητοι δεν είναι πολιτική ομάδα. Κατά πάσα πιθανότητα θα ενταχθούμε είτε στους «Πράσινους» είτε στους «Φιλελεύθερους». Θα επιλέξουμε την ομάδα που πολιτικά είναι πιο κοντά στις θέσεις μας.

* Τα σημαντικότερα θέματα, όμως, που αυτή τη στιγμή συζητούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι τελείως διαφορετικά από αυτά που βάζετε εσείς. Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη συζητείται η Συνθήκη της Λισαβόνας, η ανεργία, η οικονομική κρίση. Εσείς έχετε θέσεις για αυτά τα ζητήματα;

- Ας πάρουμε για παράδειγμα την συνθήκη της Λισαβόνας. Είμαστε τελείως αντίθετοι σε αυτό το ζήτημα, το οποίο έχει άλλωστε ουσιαστικά απορριφθεί από τρεις χώρες την Ιρλανδία, τη Γαλλία και την Ολλανδία. Αν, παρ’ όλ’ αυτά, πιεστούν οι χώρες να εφαρμόσουν μία συνθήκη που έχουν απορρίψει, θα έχουν ένα μόνιμο έλλειμμα δημοκρατίας για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Θα βρεθούμε δηλαδή σε λάθος δρόμο, σε κενό δημοκρατίας. Θα πρέπει λοιπόν να καθίσουμε από την αρχή και σε ένα λευκό χαρτί να ξαναγράψουμε μία νέα συνθήκη. Να ρωτηθούμε εμείς οι ευρωπαίοι πολίτες «Γιατί έχουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση» και «τι θέλουμε να την κάνουμε». Νομίζω ότι αυτό θα έπρεπε να είχε γίνει εξαρχής.
Τώρα, για τα άλλα ζητήματα που θίξατε, όπως είναι η ανεργία, ούτως ή άλλως πιστεύω ότι το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα για την ανεργία ή για παρόμοια ζητήματα. Αλλά, για όλα εκείνα για τα οποία δεν έχουμε ακόμα βρει θέσεις στο πρόγραμμα μας, αυτό που θα κάνουμε θα είναι να ακούμε τις διάφορες τοποθετήσεις των διαφόρων ομάδων και να διαλέγουμε τελικά εκείνη που θα υπερψηφίσουμε.

* Αν δούμε τα αποτελέσματα στη Σουηδία μπορούμε να πούμε ότι οι περισσότεροι από τους ψηφοφόρους σας είναι νέοι που προέρχονται από την Αριστερά. Ισχύει αυτό;

- Ότι είναι νέοι ναι, ότι προέρχονται από την Αριστερά όχι. Είμαστε οι απολύτως πιο δυνατοί σε ψηφοφόρους κάτω από 30 ετών. Αυτό σημαίνει ότι οι νέοι καταλαβαίνουν και ασχολούνται περισσότερο, τους απασχολούν περισσότερο τα ζητήματα της νέας τεχνολογίας, τουλάχιστον περισσότερο από τις προηγούμενες γενιές. Επίσης είναι κουρασμένοι από τα υπόλοιπα ζητήματα με τα οποία ασχολούνται τα άλλα κόμματα. Για εμάς τους μεγαλύτερους, εγώ είμαι 49 ετών, η τεχνολογία είναι και ήταν κάτι το οποίο έπρεπε να διδαχθούμε. Για τους νέους είναι κάτι δεδομένο και συμπεριφέρονται σαν να υπήρχε πάντα. Γι’ αυτό και ο κόσμος τους χτίζεται γύρω από ζητήματα που εμπεριέχει η τεχνολογία.

* Aμέσως μετά την καταδικαστική για σας απόφαση του Σουηδικού Δικαστηρίου, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς εξέδωσε ανακοίνωση και σας δήλωνε τη συμπαράσταση του. Πώς εκλάβατε την υποστήριξη που είχατε και πώς επηρέασε αυτό τους ψηφοφόρους σας;

- Ήταν κάτι καταπληκτικό, αλλά, για να σου μιλήσω ειλικρινά αυτό δεν το έμαθε κανείς στη Σουηδία και στις αμέτρητες συνεντεύξεις που έχω δώσει μέχρι τώρα σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά μέσα κανένας δεν με έχει ρωτήσει γι’ αυτό το θέμα.
Το Κόμμα των Πειρατών είναι τελείως ουδέτερο αναφορικά με το ζήτημα Αριστερά – Δεξιά και αυτό το εννοώ. Εγώ προσωπικά ήμουν επί 20 χρόνια μέλος του Λαϊκού Κόμματος (σ.σ. Κεντροδεξιά) και όταν ήμουν μικρότερος διετέλεσα επικεφαλής της νεολαίας του Μετριοπαθούς Κόμματος (σ.σ. Δεξιά). Έχουμε, όμως, και άλλους στο «Κόμμα των Πειρατών» που ήταν μέλη άλλων κομμάτων ακόμα και της Αριστεράς. Έχουμε μέλη με παρελθόν σε όλους τους πολιτικούς χώρους.
Στη Σουηδία οι Πράσινοι και η Αριστερά είναι τα δύο κόμματα που έχουν κάνει τα μεγαλύτερα βήματα στο θέμα που μας απασχολεί και βρίσκονται πιο κοντά στην αντίληψη μας. Παράλληλα ένα άτομο που επίσης συμμερίζεται τις απόψεις μας είναι στην ηγετική ομάδα του Μετριοπαθούς Κόμματος.
Σκοπός μας είναι όλα τα κόμματα από τη δεξιά έως την αριστερά να πάρουν στα σοβαρά το θέμα της πολιτικής στην κοινωνία της πληροφορίας και να το δουν με την ίδια σοβαρότητα και προοπτική που το βλέπουμε και εμείς. Τελικά το θέμα αυτό δεν είναι ζήτημα αριστεράς ή δεξιάς αλλά μιας αντίληψης για ένα άλλο πεδίο δράσης της πολιτικής και της υπεράσπισης των δικαιωμάτων.

* Πρόκειται να αναλάβετε πρωτοβουλία ώστε το Κόμμα των Πειρατών να γίνει πανευρωπαϊκο κίνημα;

- Έχουμε επαφές, έχουμε συναντηθεί με το γερμανικό κόμμα των πειρατών αρκετές φορές –στις εκλογές πήραν περίπου τον ίδιο αριθμό ψήφων με εμάς αλλά το ποσοστό τους ήταν μόνο 0,9%- στη Φινλανδία υπάρχει κόμμα των Πειρατών αλλά δεν κατέβηκε σε αυτές τις εκλογές.
Το 2006 όταν ιδρύσαμε το κόμμα είχαν εκδηλωθεί πρωτοβουλίες σε αρκετές ακόμα χώρες αλλά στις περισσότερες από αυτές είναι πολύ δύσκολο να ιδρύσεις και να κρατήσεις ένα κόμμα.

* Θα λάβετε μέρος στις επόμενες βουλευτικές εκλογές στη Σουηδία που θα γίνουν του χρόνου τον Σεπτέμβριο;

- Φυσικά. Στόχο έχουμε να μπούμε στη βουλή και να παίξουμε καθοριστικό ρόλο (σ.σ. ανάμεσα στα δύο μπλοκ σοσιαλιστικό – αστικό) για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Να είμαστε εμείς που θα καθορίσουμε ποιός εκ των Σαλίν ή Ράιμφελντ θα γίνει πρωθυπουργός και όποιος κι αν γίνει να τον στρέψουμε σε τέτοια πορεία ώστε να εφαρμόσει το πρόγραμμα μας.

* Πώς και με ποιές διαδικασίες διαμορφώθηκε το πρόγραμμα σας;

- Όπως καταλαβαίνεις δεν είμαστε σαν τα υπόλοιπα κόμματα. Το δικό μας πρόγραμμα διαμορφώθηκε με την ενεργή συμμετοχή όλων των μελών και με συζητήσεις που έγιναν μέσω του ίντερνετ. Κάναμε ένα, μέχρι τώρα, συνέδριο μέσω του ίντερνετ και σ’ αυτό μπορούσαν να συμμετέχουν όλα τα μέλη μας. Υπήρξαν προσυνεδριακές διαδικασίες όπου κατατέθηκαν προτάσεις και στο συνέδριο διαμορφώθηκαν, ψηφίστηκαν και από τότε αποτελούν τις θέσεις μας.
Προτρέπω όλα τα κόμματα ακόμα και τα ελληνικά, δεν είναι ανάγκη να ιδρυθεί κόμμα πειρατών στην Ελλάδα, προτρέπω όμως όλα τα υπόλοιπα κόμματα να υιοθετήσουν το πρόγραμμα μας. Ας το πάρουν έτσι όπως είναι και ας το εντάξουν στα υπάρχοντα δικά τους προγράμματα. Σίγουρα θα προσελκύσουν τους νέους σε ηλικία ψηφοφόρους.