Στρατηγικός σχεδιασμός χωρίς τους δημότες;
Του
Κώστα Χαϊνά
Σύμφωνα με το νόμο 3852/2010 οι Δήμοι είναι υποχρεωμένοι στην αρχή της θητείας τους να συντάσσουν Στρατηγικά Επιχειρησιακά Προγράμματα, ώστε να μπορέσει η αυτοδιοίκηση κάθε επιπέδου να τα εξειδικεύει κάθε χρόνο μέσα από τα Τεχνικά και Αναπτυξιακά Προγράμματα και τους Προϋπολογισμούς. Όπως γίνεται κατανοητό, ένα τέτοιο μεγάλο έργο δεν μπορεί να είναι υπόθεση μιας συνεδρίασης ενός δημοτικού συμβουλίου. Σε ένα τέτοιο έργο πρέπει να έχουν λόγο, τα στελέχη των δήμων, οι δημοτικές και τοπικές κοινότητες, οι τοπικές κοινωνίες, οι επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς, και γιατί όχι οι απλοί πολίτες.
Σχέδιο με την υπογραφή ιδιωτικής εταιρείας
Τι έγινε ακριβώς φέτος στο Δήμο Χαλκιδέων; Με δεδομένο ότι τα χρονικά περιθώρια ήταν πραγματικά ασφυκτικά, φοβόμαστε ότι τελικά μια κορυφαία διαδικασία κατάρτισης ενός πραγματικού προγράμματος δράσης, υποβαθμίστηκε σε μια τυπική διαδικασία διεκπεραίωσης. Ο Δήμος, με απευθείας ανάθεση, έδωσε την κατάρτιση του Στρατηγικού Επιχειρησιακού Σχεδίου σε ιδιωτική εταιρεία, η οποία σε χρόνο ρεκόρ το παρέδωσε για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο Χαλκίδας και ξεμπέρδεψε! Ούτε σκοτούρες για προτεραιότητες, ούτε βασανιστικά διλήμματα για καταμερισμό δαπανών, ούτε συζητήσεις με τις Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες, ούτε διαβουλεύσεις… Δεν θέλουμε να υποτιμήσουμε, ούτε να υποβαθμίσουμε όποιες προσπάθειες έγιναν, από όσα αυτοδιοικητικά στελέχη αφιέρωσαν κάποιο χρόνο. Όμως το θέμα δεν ήταν θέμα χρονικών περιορισμών. Είναι κυρίως θέμα δημοκρατικών αρχών λειτουργίας των αυτοδιοικητικών θεσμών.
Με το σημείωμα αυτό θέλουμε να θέσουμε κάποια θέματα κλειδιά για μια δημοκρατική διαδικασία κατάρτισης ενός επιχειρησιακού σχεδίου.
Υπόθεση της τοπικής κοινωνίας
α) Το πρώτο θέμα αφορά ποιος συντάσσει ένα τέτοιο σχέδιο. Η κατάρτιση ενός τέτοιου σχεδίου δεν μπορεί να αποτελεί ανάθεση σε κάποια ιδιωτική εταιρία μελετών για να ξεμπερδεύουμε. Δεν αποκλείουμε την αξιοποίηση εξωτερικών συμβούλων, αλλά με συμβουλευτικό χαρακτήρα. Το θέμα αυτό πρέπει πρώτα απ’όλα να είναι υπόθεση όλου του Δημοτικού Συμβουλίου, των Συμβουλίων των Δημοτικών και Τοπικών Κοινοτήτων, των τοπικών κοινωνιών. Και όχι μόνο της πλειοψηφίας. Και όχι να ξεμπερδεύουμε τυπικά σε μια συνεδρίαση. Αλλά σε πολλές συνεδριάσεις. Ίσως να πάρει και ένα δυναμικό χαρακτήρα, ώστε να μπορεί να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες και τις εξελίξεις. Δεύτερον, τα στελέχη του κάθε οργανισμού κάθε επιπέδου, δεν μπορεί να απουσιάζουν από μια τέτοια κορυφαία διαδικασία. Τρίτον, μια τέτοια διαδικασία δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια συνεδρίαση της επιτροπής διαβούλευσης και να μιλάμε για συμμετοχή των πολιτών.
β) Το δεύτερο θέμα συνδέεται με το περιεχόμενο ενός τέτοιου σχεδίου. Η λέξη μόνο στρατηγικός, φανερώνει ότι το περιεχόμενο αυτό δεν αφορά μια απλή παράθεση κάποιων έργων. Κυρίως φανερώνει ότι θα πρέπει η κάθε δημοτική αρχή να προβληματιστεί και να θέσει τις προτεραιότητες της για ολόκληρη τη θητεία της, με βάση το όραμά της, στη βάση του οποίου ψηφίστηκε από τους πολίτες. Ποιές είναι οι πραγματικές ανάγκες της κάθε τοπικής κοινωνίας; Τι αναμένουν οι πολίτες από την εκλεγμένη δημοτική αρχή; Ποιες είναι οι προτεραιότητες; Τι οικονομικοί πόροι απαιτούνται; Πώς μπορούν να διασφαλιστούν και να διεκδικηθούν; Ερωτήματα που χρειάζονται απαντήσεις, πειστικές και ρεαλιστικές.
Δύο παραδείγματα: νερό και απορρίμματα
Θα αναφέρουμε δύο μόνο παραδείγματα τα οποία «απουσιάζουν» από το Στρατηγικό Επιχειρησιακό Σχέδιο της Χαλκίδας. Το πρόβλημα του νερού και το πρόβλημα της διαχείρισης των αστικών απορριμμάτων. Στην περιοχή της Χαλκίδας έχουμε δύο πηγές τοξικής ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα. Το μέτωπο του Ασωπού και το μέτωπο της Μεσσαπίας. Τι απαντήσεις δίνει το Στρατηγικό Σχέδιο του Δήμου Χαλκιδέων που ψηφίστηκε πανηγυρικά; Μάλλον τίποτα. Και κάποιες μεσοβέζικες λύσεις που έχουν προκριθεί για τις περιοχές αυτές, γνωρίζουμε πολύ καλά όλοι ότι δεν αποτελούν λύση στο πρόβλημά μας.
Το δεύτερο πρόβλημα που θέτουμε είναι η διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Στη Χαλκίδα ο ΧΥΤΑ -μάλλον για ένα είδος ελεγχόμενης χωματερής πρόκειται- έχει πλέον κορεστεί. Ανακύκλωση στην πηγή δεν υπάρχει πουθενά, η συγκέντρωση συνεχίζει να γίνεται με το αποτυχημένο μοντέλο των μπλε κάδων, κομποστοποίηση δεν γίνεται σε κανένα επίπεδο, γενικά το θέμα έχει βαλτώσει κυριολεκτικά. Και στο τέλος όταν θα μας έχουν πνίξουν τα σκουπίδια μας, μάλλον θα μας πλασάρουν την καύση ως μοναδική λύση!
γ) Το τρίτο θέμα που θέλουμε να θέσουμε είναι οι όροι για την υλοποίηση ενός τέτοιου προγράμματος. Όσο καλό πρόγραμμα και αν είναι ένα τέτοιο σχέδιο, χωρίς την ολόπλευρη συμμετοχή της κοινωνίας δεν νομίζω ότι μπορούμε να πετύχουμε πολλά πράγματα. Για παράδειγμα, κανένα πρόγραμμα ολοκληρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων μας δεν μπορεί να έχει επιτυχία, χωρίς την ενεργή συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας.
Το Στρατηγικό Επιχειρησιακό Σχέδιο δεν μπορεί να είναι έκθεση ιδεών, αλλά πλαίσιο συγκεκριμένης δράσης για την προώθηση και επίλυση των προβλημάτων της κοινωνίας μαζί με την κοινωνία και για την κοινωνία.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
