Συμφωνούμε να συμφωνήσουμε το 2015
Είναι εκπληκτικό πώς μια πολιτική αποτυχία παρουσιάζεται και προωθείται ως επιτυχία, και αυτομάτως απαλλάσσεται από το πολιτικό κόστος, που φέρει μαζί της, η κοινωνική κριτική και η αποδοκιμασία. Το φαινόμενο, είναι εμφανές στα διεθνή φόρα, που την ευθύνη της τελικής απόφασης δεν την φέρει μόνο ένας. Οι αποφάσεις είναι πιο περίπλοκες και ο περισσότερος κόσμος χάνεται στα δεδομένα. Ένα επιτυχές τέτοιο παράδειγμα είναι οι πρόσφατες σύνοδοι Κορυφής στις Βρυξέλλες.
Το τελευταίο τέτοιο περιστατικό, ωστόσο, εκτυλίχθηκε στο Ντέρμπαν της Νοτίου Αφρικής, στη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα.
Τα ξημερώματα της Κυριακής το twitter ζωντάνεψε. Τα ειδησιογραφικά πρακτορεία έσπευδαν να μεταδώσουν τη μεγάλη είδηση: «Συμφωνία των ηγετών για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής, επιτεύχθη στο Ντέρμπαν της Νοτίου Αφρικής». Γεμίσαμε αισιοδοξία, γιατί κάτι τέτοιο θεωρούνταν απίθανο μετά την αποτυχία της Κοπεγχάγης. Σε λίγη ώρα, το διαδίκτυο γέμισε με άρθρα για τη Συμφωνία του Ντέρμπαν! Το παράδοξο ήταν, ότι για ακόμα μια φορά τα κείμενα δεν ανταποκρίνονταν στους τίτλους τους. Όσο προχωρούσε κανείς στις λεπτομέρειες των δημοσιευμάτων αντιλαμβάνονταν ότι στο Ντέρμπαν, δεν είχε συναφθεί καμία συμφωνία. Στο μόνο που είχαν συμφωνήσει τελικά οι ηγέτες, ήταν στο ότι θα πρέπει να συζητήσουν το θέμα ξανά για να καταλήξουν σε συμφωνία το 2015.
Ένας ακόμα οδικός χάρτης
Η Πλατφόρμα του Ντέρμπαν αποτελεί έναν ακόμα οδικό χάρτη για μια παγκόσμια πολιτική για το κλίμα με στόχο τη μείωση των εκπομπών των ρύπων του θερμοκηπίου και επιθυμητό αποτέλεσμα τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς, σε σχέση με το 1990. Ο οδικός αυτός χάρτης προβλέπει την παράταση ισχύος του Πρωτοκόλλου του Κιότο και μετά την λήξη του, που είναι σε ένα χρόνο. Μέχρι το 2015 θα πρέπει να αποφασιστεί μια νέα συμφωνία για την προστασία του κλίματος, η οποία θα περιλαμβάνει όλες τις χώρες, ακόμη και τις ΗΠΑ και τις Ινδίες, και η οποία θα τεθεί σε εφαρμογή από το 2020. Στην επόμενη Παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα που θα γίνει το 2012 στο Κατάρ, θα οριστούν τα ανώτατα επιτρεπτά όρια εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2050, αλλά και από το πότε αυτά τα όρια θα πρέπει να αρχίσουν να μειώνονται.
Ωστόσο, από το 2007 στο Μπαλί, είχε ήδη συμφωνηθεί ένας οδικός χάρτης για την επίτευξη συμφωνίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020, ενώ το 2009 στην Κοπεγχάγη αποφασίστηκε η σύσταση Ταμείου για το Κλίμα, το οποίο θα πρέπει να χρηματοδοτήσει τα αναπτυσσόμενα κράτη με κεφάλαια ύψους 100 δις ετησίως έως το 2020. Δυστυχώς όμως, στο Ντέρμπαν σημειώθηκε μικρή πρόοδος σε σχέση με το μέγεθος και τον επείγοντα χαρακτήρα της αλλαγής του κλίματος. Η συγκεκριμένη συμφωνία, αγνοεί πλήρως τις επιταγές της επιστήμης που καλεί για κορύφωση των εκπομπών έως το 2015 και μείωση έκτοτε. Προβλέπει, επίσης, παραθυράκια, που στην ουσία ο νομικά δεσμευτικός χαρακτήρας μιας ενδεχόμενης συμφωνίας μπορεί να χαθεί ανά πάσα στιγμή. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις δε συζήτησαν καθόλου για την ουσία του ζητήματος, το πώς δηλαδή θα παραχθούν και θα εξασφαλιστούν τα απαραίτητα κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων κρατών. Στον τομέα της προστασίας των δασών και του τερματισμού της αποδάσωσης, στην ουσία άνοιξε ένα ακόμα παράθυρο, που δημιουργεί περισσότερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές απειλές για τα δάση, άλλα και τους αυτόχθονες πληθυσμούς που εξαρτώνται από αυτά.
Ποιος θα πληρώσει
το περιβαλλοντικό χρέος;
Το πιο ουσιαστικό σχόλιο για το αποτέλεσμα της συνδιάσκεψης, που ακούστηκε κατά τη γνώμη μου, ήταν αυτό του Κούμι Ναϊντού, διευθυντή της Greenpeace διεθνώς, ο οποίος είπε ότι «Η ατμόσφαιρα του πλανήτη έχει φορτωθεί με το χρέος του άνθρακα και ο λογαριασμός – με τη σφραγίδα του Ντέρμπαν- στάλθηκε στις φτωχότερες χώρες του κόσμου». Ο Ναϊντού αναφέρεται στο «περιβαλλοντικό χρέος», αυτό που έχουν δημιουργήσει εδώ και δεκαετίες οι αναπτυγμένες χώρες, ρυπαίνοντας το περιβάλλον, εκλύοντας αέρια του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Μερικές από τις χώρες που δε συνέβαλαν στη δημιουργία της κλιματικής αλλαγής στο παρελθόν, αρνούνται να σηκώσουν αυτό το χρέος, εις βάρος της δικής τους ανάπτυξης. Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα της Ινδίας κατά μίας νέας συνθήκης που θα περιορίζει τις εκπομπές της.
Σε αυτό το σημείο, γίνεται αντιληπτό, ότι το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, αντικατοπτρίζει τον παγκόσμιο οικονομικό κανόνα. Η ουσιαστική επίλυση του προβλήματος, θα μπορούσε να έρθει μόνο μέσα από τη δημιουργία ενός διαφωτισμένου οικονομικού συστήματος, που θα γεφύρωνε τις ανισότητες, θα άλλαζε τη δομή της δημόσιας σφαίρας, θα τιμούσε την εργασία και σίγουρα δε θα ξεχώριζε το περιβάλλον και την προστασία του από τους υπόλοιπους τομείς της ζωής. Το γεγονός ότι η ατμόσφαιρα της γης δεν έχει πια τη δυνατότητα να απορροφήσει της ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα που εκλύονται, είναι σύμπτωμα μίας πολύ μεγαλύτερης κρίσης. Σύμπτωμα, που έχει γεννηθεί στα θεμέλια του οικονομικού μας μοντέλου: που υπαγορεύει ότι όλα είναι ανεξάντλητα και ότι πάντοτε θα υπάρχει τρόπος να αποκτήσουμε τα υλικά αγαθά που επιθυμούμε. Όσο λοιπόν, δε γίνεται αντιληπτό ότι η λύση του οικονομικού, κοινωνικού, πολιτικού και περιβαλλοντικού προβλήματος, βρίσκεται στην ίδια κρυψώνα και πρέπει να είναι συλλογική, ο χρόνος θα κυλάει ανεπανόρθωτα εις βάρος του περιβάλλοντος και το αποτέλεσμα της συνδιάσκεψης που θα πραγματοποιηθεί στο Κατάρ το 2012, θα είναι παρεμφερές με αυτό του Ντέρμπαν. Όσο επικίνδυνη και να είναι μία τέτοια εξέλιξη, οι περισσότεροι από μας, μάλλον δε θα συγκινηθούν. Η παρουσίαση της αποτυχίας ως επιτυχία, είναι άλλωστε παλιά συνταγή.
Δάφνη Ματζιαράκη
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
