Σχεδιαστές και υποστηρικτές της οικονομικής πολιτικής των μνημονίων, τελευταία, βρίσκουν ποικίλους τρόπους να αποστασιοποιηθούν από αυτήν, να την επικρίνουν. Μάλιστα, υποστηρίζουν, ότι ήταν από την αρχή λανθασμένη. Η ύφεση, λένε, “τρέχει” πιο γρήγορα από τα σχεδιαζόμενα μέτρα και τα κάνει αυτόματα αναποτελεσματικά.
Αυτό φυσικά ίσχυε από την αρχή και ήταν πολύ εύκολο να το διακρίνει ένας οικονομολόγος, πολύ περισσότερο αυτοί που και πείρα διέθεταν και συμβούλους… Το κάνουν, όμως, τώρα γιατί η κατάρρευση είναι έκδηλη, πια, ο φαύλος κύκλος που έχει διαμορφωθεί συνεχώς ενδυναμώνεται, τα θύματα, πολυάριθμα, συνεχώς αυξάνονται.
Οι επανατοποθετήσεις είναι από ποικίλους χώρους και με διαφορετικούς στόχους. Ο κ. Τόμσεν, για παράδειγμα, που όπως γράφτηκε στον Τύπο εκτιμά «ότι οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη, κάτι που καθιστά μη βιώσιμο το χρέος, με βάση τους όρους της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου» κάνει και την πρότασή του για νέα μέτρα σοκ.
Ο κ. Προβόπουλος σε άρθρο του στις «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς») θα σημειώσει ότι η Ελλάδα “χρειάζεται να κινηθεί γρήγορα και να εφαρμόσει τολμηρές μεταρρυθμίσεις, εκτεταμένες, ιδιωτικοποιήσεις και αποτελεσματικά μέτρα αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής».
Ο κ. Σημίτης θα σημειώσει ότι «συντάχθηκε χωρίς να υπάρχει ικανοποιητική προετοιμασία και λειτούργησε με τρόπο που επιδείνωσε την κατάσταση. Χωρίς συνάρτησή του με τις εξελίξεις, θα σημειώσει, οδηγεί στο να «εξακολουθεί το αρχικό σκληρό πρόγραμμα λιτότητας, παρά την ύφεση που επήλθε, και επιτείνει κατά πολύ την ύφεση».
Το αδιέξοδο, όμως, γίνεται βάση συζήτησης και σε επίσημα βήματα. Ο κ. Ντράγκι, για παράδειγμα, διοικητής της ΕΚΤ απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Ν. Χουντή θα σημειώσει ότι «τα αποτελέσματα του ελληνικού προγράμματος δεν είναι εκείνα που αναμένονταν στις 26 Οκτωβρίου, τόσο λόγω της πολύ πιο χαμηλής ανάπτυξης όσο και λόγω κάποιας έλλειψης στην εφαρμογή του».
Η κ. Λαγκάρντ του ΔΝΤ δεν μασάει τα λόγια της. Η επιμονή της για μεγάλο κούρεμα του ελληνικού χρέους είναι χαρακτηριστική. Σημείωσε επίσης την προηγούμενη εβδομάδα ότι αν δεν υπάρξει ενισχυμένο τείχος προστασίας η Ιταλία και η Ισπανία, δυο ουσιαστικά φερέγγυες χώρες, μπορούν να βρεθούν στη δίνη της κρίσης. Το “ισχυρότερο τείχος” προφανώς αφορά και την Ελλάδα. Ως και η κ. Μέρκελ δεν θα κρυφτεί. «Το πρόγραμμα διάσωσης για την Ελλάδα δεν λειτουργεί» ομολόγησε σε συνέντευξή της, ενώ ο κ. Σόιμπλε είπε το περίφημο: «Η Ελλάδα δυσκολεύεται να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις».
Γ. Βαρουφάκης:
Λεπτή αχτίδα στο σκότος;
Υπάρχει μια άλλη πτυχή, όμως, του θέματος της κρίσης. Ο καθηγητής Γιάννης Βαρουφάκης, στο τελευταίο σημείωμα της Παρασκευής στο protagon.gr, παραθέτει, όπως τα χαρακτηρίζει, μια σειρά από “καλά νέα”. Σημειώνει: «Πραγματικά, τις μέρες που πέρασαν, συνέβη κάτι που δεν θα το πίστευα πριν μερικούς μήνες. Ο «άξονας του κακού» λύγισε κάτω από το βάρος της παγκόσμιας και της ευρωπαϊκής Κρίσης. Έβαλε νερό στο κρασί του. Όχι πολύ, αλλά αρκετό.
Μήπως έπαθε κάποια παράκρουση η κ. Λαγκάρντ; Μήπως πρόκειται για μια περαστική μεταβολή της στάσης του ΔΝΤ; Όχι. Πρόκειται για συντεταγμένη αλλαγή πλεύσης του έως πρότινος «άξονα του κακού». Το λέω αυτό επειδή την ίδια βδομάδα είχαμε δηλώσεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση την σοφία της λιτότητας από: (1) επίσημη έκθεση του ΔΝΤ, (2) την κ. Λαγάρντ, (3) τον κ. Robert Zoelick, Πρόεδρο της Παγκόσμιας Τράπεζας (σε άρθρο του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»), και (4) κοινή δήλωση ανάλογου περιεχόμενου από την κ. Λαγκάρντ, τον κ. Zoelick καθώς και τους επί κεφαλής των εξής οργανισμών: τον Οργανισμό Διεθνούς Εμπορίου, του Διεθνούς Οργανισμού Υγείας, του Συμβουλίου για την Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα (Financial Stability Board), του ΟΟΣΑ, της Αφρικανικής Τράπεζας Ανάπτυξης, του Προγράμματος Τροφίμων του ΟΗΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας.
Θα ξεκινήσω με μια παράγραφο από το κείμενο που φέρει όλες αυτές τις βαριές υπογραφές: «Οι κυβερνήσεις» αναφέρει «πρέπει να διαχειριστούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα με στόχο την βελτίωση, και όχι την μείωση, της προοπτικής για μεγέθυνση και απασχόληση. Η διαχείριση αυτή πρέπει να γίνεται με τρόπο κοινωνικά ευαίσθητο. Η αύξηση της ανισότητας μας καλεί να δώσουμε πιο μεγάλη προσοχή σε μοντέλα μεγέθυνσης που αγκαλιάζουν περισσότερους ανθρώπους. Πρέπει να πετύχουμε χειροπιαστές βελτιώσεις στο επίπεδο διαβίωσης και στην κοινωνική συνοχή». Δηλαδή το ακριβώς αντίθετο εκείνου που επιχειρείται σήμερα στην Ελλάδα και την ευρωζωνική περιφέρεια!
Περνάω τώρα στο κείμενο του ΔΝΤ: «Εκείνες οι προηγμένες χώρες που καταφέρνουν να δανείζονται με πολύ χαμηλά επιτόκια, ή έχουν γενικά περιθώριο για να αυξήσουν το δανεισμό τους, συμπεριλαμβανομένων χωρών της ευρωζώνης (σημ. αναφέρεται καθαρότατα στη Γερμανία), πρέπει να ξανασκεφτούν το ρυθμό της μείωσης των ελλειμμάτων τους. Αν παρακάνουν τη μείωση αυτή, βραχυπρόθεσμα, ώστε να αντισταθμίσουν απώλειες φόρων, τότε θα καταφέρουν να μειώσουν την οικονομική δραστηριότητα, να χάσουν τη λαϊκή υποστήριξη για προσαρμογή και να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των αγορών.»
Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ΔΝΤ συνεχίζει: «Η σφικτή δημοσιονομική πολιτική χρειάζεται για να αντιμετωπιστεί το χρέος που δημιουργήθηκε τα χρόνια των παχιών αγελάδων. Όμως πρέπει να ασκηθεί με αργούς ρυθμούς που να δίνουν την ευκαιρία για αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης». (...)
Θα μου πείτε: Λόγια, λόγια, λόγια. Στην πράξη, οι άνθρωποι του ΔΝΤ που βρίσκονται εδώ στην Αθήνα, την ίδια ώρα, απαιτούν να μειωθούν οι κατώτατοι μισθοί, να συρρικνωθεί κι άλλο το ΑΕΠ της χώρας, να διαλυθεί ό,τι ψήγμα κοινωνικής «συνοχής» μας έχει μείνει. Δεν διαφωνώ. Όμως, θέλω να πιστεύω ότι τόσο συντονισμένες ανακοινώσεις ίσως προαναγγέλλουν μια διαμάχη στο εσωτερικό της τρόικας που δεν θα επηρεάσει τη συμπεριφορά των εν Αθήναις «κατώτερων» υπαλλήλων της παρά μόνο εφόσον επέλθει κάποια συμφωνία και με την κα Μέρκελ.
Πάντως, ελπίζω να συμφωνείτε ότι, ό,τι και να σημάνουν τελικά οι συντονισμένες αυτές δηλώσεις, αποτελούν μια λεπτή αλλά υπαρκτή αχτίδα στο σκότος των ημερών”.
Τα κινήματα
Θα δούμε όμως τι σημαίνουν όλα αυτά στο άμεσο μέλλον. Ως τότε, όμως, να σημειώσουμε ότι εκείνο που υποχρεώνει όλες αυτές τις “πηγές” και τους ως τώρα σχεδιαστές της λιτότητας να ρίχνουν τους τόνους ή και να παραδέχονται τα αδιέξοδα, είναι και η αντίσταση που αναπτύσσεται στις χώρες που εφαρμόζεται η λιτότητα. Τα πάσης φύσεως κινήματα των αγανακτισμένων, η αριστερά, τα συνδικάτα, οι κύκλοι των προοδευτικών οικονομολόγων και κοινωνιολόγων, των διανοουμένων, των καλλιτεχνών κ.ά. Χωρίς αυτά οι, έστω και αμυδρές, επανατοποθετήσεις που σημειώνονται θα ήταν αδύνατες. Έχουμε, όμως, πολλή δουλειά ακόμη για να γίνουν ανατροπές.
Π. Κλαυδιανός
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
