Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2012 15:06

Τενεσί Ουίλιαμς,  «Η νύχτα της Ιγκουάνα»

Θέατρο Αργώ (Ελευσινίων 15, μετρό Μεταξουργείο, τηλ: 210-5201.684)
«Με τη Νύχτα της Ιγκουάνα, λέει η εταιρεία θεάτρου «Υπερίων», που παρουσιάζει το έργο στο θέατρο Αργώ, ο Ουίλιαμς κλείνει το 1961 τη σειρά των μεγάλων θεατρικών επιτυχιών του, που είχε ξεκινήσει με το Γυάλινο κόσμο το 1945. Στο έργο αυτό ο Ουίλιαμς συνθέτει μια επιτομή της θεματολογίας και της φιλοσοφίας της όλης δημιουργίας του, ενώ συγχρόνως αναπτύσσει τις καταλήξεις της ζωής γνωστών ηρώων του από προηγούμενες δημιουργίες. Η Νύχτα της Ιγκουάνα μπορεί να θεωρηθεί ως το τελευταίο κεφάλαιο μιας λαμπρής σταδιοδρομίας, καθώς συνεχίζει και ολοκληρώνει προσφιλή θέματα και προβληματισμούς του συγγραφέα. Οι θεατές έχουν την ευκαιρία ν’ ανακαλύψουν τα κλειδιά του δημιουργού του γυάλινου κόσμου του, όπου κυριαρχούν η στέρηση, η μοναξιά, η ασέλγεια, ο αλκοολισμός και η παράνοια. Σ’ αυτό το κολασμένο τοπίο, που δημιούργησε ο Ουίλιαμς μέσα από τις διαστροφές του, ο συγγραφέας δείχνει για μια ακόμη φορά να σταυρώνεται ανάμεσα στο φόβο και στο έλεος σ’ έναν κόσμο οδυνηρό αλλά και ηδονικό».
Το έργο παρουσιάζεται σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Κοέν, σκηνικά και κοστούμια της Χριστίνας Κωστέα, φωτισμούς από την Κατερίνα Μαραγκουδάκη. Παίζουν: Κερασία Σαμαρά, Βασίλης Μπισμπίκης, Νεκταρία Γιαννουδάκη, Νίκος Κάπιος, Ιωάννα Αγγελίδη, Εύη Νταλούκα.
Παραστάσεις: Κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στις 9.30 μ.μ., από τις 30 Ιανουαρίου.

Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2012 15:03

«Η Λάουρα είναι πηγή φωτός και σκότους»

Το Βαφείο είναι ένα μικρό θέατρο σε μια δύσκολη γειτονιά. Ποια προβλήματα αντιμετωπίζετε ως καλλιτέχνης αλλά και ως διευθύντρια του θεάτρου;
Όλες οι γειτονιές είναι ίδιες για μας και φιλόξενες για το θέατρο. Άλλωστε νομίζω ότι υπάρχει μια υπερβολή των ΜΜΕ σε σχέση με την εγκληματικότητα και τους μετανάστες. Εμείς εκεί δεν έχουμε άσχημες εμπειρίες από τους ανθρώπους γύρω. Αντιθέτως μας αγαπάνε και νοιάζονται το θεατράκι μας. Δεν μπορώ όμως να μη σχολιάσω την προσπάθεια του Δήμου και των Υπουργείων σχετικά με το σχέδιο ανάπτυξης που εκπονούν συστηματικά και μεθοδικά για την ανάπτυξη του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Έχουν φροντίσει να ανοίξουν όλα αυτά τα υπέροχα ροζ, πράσινα, κόκκινα και μπλε σπιτάκια τα περίφημα «στούντιος». Κατά κόσμον μπουρδέλα… Πάνω από 60 γύρω γύρω στην περιοχή. Τόσο χαριτωμένα! Εύγε!

Πόσο και πώς επηρεάζει η κρίση τη δουλειά σας; Πώς αντιμετωπίζετε αυτά τα προβλήματα; (μ’ αυτό εννοώ άλλαξε το ρεπερτόριο σας; Αναγκαστήκατε να μην ανεβάσετε ένα έργο; Επιλογές συνεργατών κ.ά.)
Όπως επηρεάζει όλους. Μην ξεχνάτε όμως ότι το θέατρο είναι μονίμως σε κρίση οπότε δεν παθαίνουμε σοκ. Συνεχίζουμε κανονικά κι όσο αντέξουμε.

Φέτος παίζετε σε ένα έργο που, μολονότι οι επιστημονικές εξελίξεις το έχουν ξεπεράσει, παραμένει αξεπέραστο στον τομέα της μελέτης χαρακτήρων, ενδοοικογενειακών συγκρούσεων, των σχέσεων των δύο φύλων πάνω απ’ όλα. Σχολιάστε λίγο την κεντρική ηρωίδα -ένας πολύ απαιτητικός ρόλος με δύσκολες και πολύ λεπτές ισορροπίες. Θα μπορούσε μια γυναίκα στην εποχή μας να βρει κοινά σημεία;
Το ενδιαφέρον του ρόλου και το δύσκολο είναι το εσωτερικό «γέμισμα», όταν η ηρωίδα δεν μιλάει. Είναι όλος ο ρόλος της Μήδειας ή της Κλυταιμνήστρας αλλά αρθρωμένος σε 10 προτάσεις σχεδόν μονολεκτικές. Όλο το υπόλοιπο είναι μέσα, εσωτερικό.

Ποια σημεία του χαρακτήρα που ερμηνεύετε επιλέξατε να φωτίσετε περισσότερο και γιατί;
Η Λάουρα είναι πηγή φωτός αλλά και σκότους. Είναι το πανί για τον ταυρομάχο στην αρένα, όπως είπε κάποιος συνάδελφός σας. Είναι δύναμη, εξουσία, είναι πάθος και έρωτας. Προσπαθήσαμε να μην κάνουμε τη Λάουρα στεγνή, ανέραστη, συντηρητική και μόνο σκληρή. Αλλά τουλάχιστον πρώην ποθητή και όμορφη. Και με χιούμορ, γιατί όχι.

Ποια είναι η συνέχεια για φέτος;
Να μπορούμε να πληρώνουμε το ρεύμα και τα έξοδα του θεάτρου και να μας επισκέπτεται συχνά η «θεά έμπνευση». Τόσο απλά.

Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2012 15:02

Χρονιά Στρίντμπεργκ η φετινή, 100 χρόνια από το θάνατό του και αρκετές σκηνές αποφάσισαν να ανεβάσουν έργα του σπουδαίου σουηδού δραματουργού. Συγγραφέας με θεματικές εμμονές, περισσότερο γνωστός για το μισογυνισμό του, είναι βαθιά επηρεασμένος αρχικά από τον Νίτσε και αργότερα από τον μυστικιστή φιλόσοφο και θεολόγο Εμμάνουελ Σβέντεμποργκ, που γνώριζε από τα νεανικά του χρόνια. Στο έργο του καταγγέλλει την ηθική διαφθορά, το ψεύδος των ανθρώπινων σχέσεων, τη διαμάχη των δύο φύλων που καταλήγει σε ένα πραγματικό πόλεμο ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό. Τον ενδιαφέρουν ακραίες καταστάσεις που κρύβονται κάτω από ένα μανδύα επιφανειακής ομαλότητας και όπου η λυσσαλέα σύγκρουση φτάνει συνήθως σε ανθρωποφαγικές εξάρσεις. Οι ήρωές του γονατίζουν από απογοητεύσεις, παγιδεύονται από τους άλλους σε συναισθηματικά αδιέξοδα και αντιφάσεις, εμπλέκονται σε ένα κόσμο ψεμάτων που τους κάνει να χάνουν την ικανότητα της λογικής ανάλυσης και του δρόμου για την αλήθεια. Από το 1901 και μετά πειραματίζεται ιδιαίτερα με τη μορφή, εγκαταλείπει το νατουραλισμό, γίνεται συμβολικός, στα έργα της τελευταίας περιόδου εμφανίζονται σπερματικά ρεύματα της τέχνης του 20ού αιώνα, που φτάνουν μέχρι το παράλογο.
Με τον Στρίντμπεργκ υπάρχει ένα παράδοξο, ενώ είναι πολύ γνωστός και στην Ευρώπη και στην Αμερική, μολονότι έργα του ανεβαίνουν τακτικά στις θεατρικές σκηνές του κόσμου, ωστόσο από το σύνολο της πλούσιας δραματουργίας του επιλέγεται συνήθως ένας περιορισμένος αριθμός έργων, κυρίως της πρώτης περιόδου του: «Ο πατέρας», «Δεσποινίς Τζούλια», «Η πιο δυνατή» αλλά και σπαρακτικός «Ο χορός του θανάτου» από την τελευταία περίοδο. Τον Πατέρα διάλεξε να ανεβάσει το θέατρο Βαφείο, σε σκηνοθεσία Γιώργου Βούρου, με τον ίδιο και τη Μαρία Σκούπα στους ρόλους του κεντρικού ζεύγους.
Παρότι στην εποχή του τεστ DNΑ, η αποκάλυψη της πατρότητας είναι μια εύκολη υπόθεση, το έργο του Στρίντμπεργκ δεν έχει χάσει ουδόλως το ενδιαφέρον του. Η εξαιρετική διαγραφή των χαρακτήρων, η σύγκρουση του άντρα και της γυναίκας, το μίσος που δηλητηριάζει τη σχέση τους, η κατάρρευση κάθε γαμήλιας όχι μόνο σχέσης αλλά και σύμβασης, ένα αιμοβόρο παιχνίδι εξουσίας φέρνουν στο νου πολύ σύγχρονες καταστάσεις. Εδώ, το θηλυκό κατασπαράσσει το αρσενικό,  οδηγώντας το στην τρέλα. Ο συγγραφέας στάζει από μισογυνισμό. Ακούσια σκιάγραφηση σχεδόν της φροϊδικής θεωρίας για τον φθόνο της γέννας, ο Πατέρας, παρουσιάστηκε ρεαλιστικά, σε μια παράσταση μετωπική, χαμηλών τόνων, με μια διάθεση να δείξει πλευρές της ηρωίδας, της Λάουρας, πέρα από το αναμενόμενο, που άφηνε το θεατή να βγάλει τα συμπεράσματά του.

Μαρώ Τριανταφύλλου
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.

Κυριακή, 08 Ιανουαρίου 2012 17:59

Ομάδα Sforaris, Παραλογές ή Μικρές Καθημερινές Τραγωδίες, Θέατρο Πορεία

Σύντροφοι και φίλοι, καλή χρονιά! Προσπαθούσα ώρα να συντάξω μια όμορφη και, κατά το δυνατόν πρωτότυπη ευχή, για το πρώτο κείμενο του 2012, αλλά δεν βρήκα κάτι καλύτερο από αυτό που έγραψαν στο «ευχετήριο» πανώ τους οι σύντροφοί μου της Δημοτικής Κίνησης Πολιτών Καλλιθέας: «Όπλο μας η αλληλεγγύη. Στόχος μας η ανατροπή. Αγωνιστικό και νικηφόρο 2012». Μακάρι.
Όχι, δεν θα μιλήσω για πολιτική ούτε για οικονομία, δεν θα πω καν για την κατήφεια της πρωτεύουσας σε όλη τη διάρκεια των γιορτών, αστόλιστη βάδιζε μέρα τη μέρα, σπρώχνονταςτον καιρό, με τα λιγοστά λαμπιόνια του κέντρου να την κάνουν ακόμα πιο θλιβερή και θλιμμένη.όχι, ούτετην γιορτή του κ. δημάρχου θα σχολιάσω, και τι να πω παραπάνω από αυτό που είδαν τα μάτια μας και έφριξαν: την υποκρισία της φιλανθρωπίας της μιας μέρας να προσπαθεί να καλύψει αμήχανη μεν, αλλά αγέρωχη και ανάλγητη συνάμα, τα αποτελέσματα της πολιτικής που παράγει άνεργους, άστεγους και πεινασμένους; Και στην οποία οι άρχοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης έρχονται αρωγοί και στυλοβάτες –πλην εξαιρέσεων, λαμπρών βεβαίως, πλην, φευ!, εξαιρέσεων.
Θα πω την πιο όμορφη και αισιόδοξη είδηση: λίγο πριν τα Χριστούγεννα, μια νεαρή γυναίκα, που λίγα χρόνια πριν είχε υποστεί μεταμόσχευση καρδιάς, έφερε στον κόσμο ένα μωρό, ένα κοριτσάκι. Μητέρα και παιδί είναι καλά. Είναι μια από τις ελάχιστες γυναίκες με μεταμόσχευση καρδιάς στον κόσμο που τα κατάφεραν, ολοκλήρωσαν την κύηση και έφτασαν στον τοκετό. Αυτή η γυναίκα είχε το κουράγιο να διακινδυνεύσει τη ζωή που κέρδισε με τόσο κόπο για να φέρει ένα παιδί στον κόσμο, σ’ αυτόν τον κόσμο, με όλα τα προβλήματά του, κι ένα παιδί είναι πάντα μια ελπίδα και μια υπόσχεση στο μέλλον. διαβάζοντας την είδηση ένιωσα ένα ξεχείλισμα χαράς, σαν να ήταν μια πράξη αντίστασης στην κατήφεια και τον τρόμο,ένα σύμβολο αισιοδοξίας και αγωνιστικότητας, πείσματος και αγάπης για τη ζωή. Το σύμβολο που όλοι χρειαζόμαστε, όταν μας καταλαμβάνει –δίκαια, δεν λέω-η απαισιοδοξία.

Παραλογές

Στα καθ’ ημάς τώρα. Για την παράσταση της ομάδας Sforaris «Παραλογές ή Μικρές Καθημερινές Τραγωδίες» είχα ακούσει πολλά και κυρίως από φίλους που την είχαν δει και την συνιστούσαν ενθέρμως. Είχα διαβάσει επίσης και μια δυο θερμές κριτικές από συναδέλφους, που τη δουλειά τους παρακολουθώ όσο μπορώ. Η περιέργειά μου είχε εξαφθεί –ομολογώ πως λατρεύω το είδος των «παραλογών»- αλλά όλο κάτι τύχαινε και δεν προλάβαινα να πάω. Τα κατάφερα πριν από λίγες μέρες και χαίρομαι πολύ, ήταν μια παράσταση αξιόλογη και με συγκεκριμένη πρόταση, που την έφερνε πάνω στη σκηνή, με τρόπο διαφανή και ξεκάθαρο.
Η παραλογή είναι ένα πολύ ιδιαίτερο είδος της δημοτικής ποίησης. Πρόκειται για σχετικά πολύστιχα τραγούδια με έντονο αφηγηματικό χαρακτήρα και μεγάλη δραματικότητα, που αφηγούνται με συντομία και αρτιότητα μια ιστορία παρά τον λόγον, έξω από τη λογική. Οι πιο γνωστές παραλογές στο ελληνικό κοινό –ίσως και εξαιτίας της σχολικής διδασκαλίας τους – είναι το «Γιοφύρι της Άρτας» και «Του νεκρού αδελφού». Η ιστορία του είδους χάνεται στο χρόνο. Δημιούργημα του αγροτικού κόσμου, κουβαλάει μέσα του πάθη δυσβάσταχτα και την ηθική αυτού του κόσμου, που αλλάζει αργά. Παραμυθικά και μυθικά μοτίβα που έρχονται από τα αρχαία χρόνια, πανάρχαιες δοξασίες και παραδόσεις, συναντούν την αγριότητα των ηθών και των τρόπων ενός κόσμου που ζούσε εξαρτημένος από τη φύση, τα καπρίτσια του κλίματος και τη βία των πολέμων και των επιδρομών, που μπορούσαν, ανά πάσα στιγμή, να φέρουν πείνα και θάνατο. Διακριτικά περνούν και ιστορικές πληροφορίες για τη δομή της οικογένειας, τις σχέσεις των φύλων, τους όρους εργασίας, την τεχνολογία της εποχής. Τα θέματά τους και οι ιστορίες που αφηγούνται σπάνια παραμένουν σε ένα στενό γεωγραφικό ή εθνικό πλαίσιο. Συνήθως παραλλαγές βρίσκουμε σε ένα μεγάλο γεωγραφικό εύρος –ο κόσμος της Μεσογείου και της Μ. Ασίας δεν είχε σύνορα, οι ιστορίες μεταφέρονταν, κάποτε συναντούσαν άλλες παρόμοιες, υιοθετούνταν, μπολιάζονταν με τοπικά στοιχεία, όπως οι αρχαίοι μύθοι και οι αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις. Γι’ αυτό και συναντάμε συχνά στα Βαλκάνια, στη Μ. Ασία και στην Εγγύς Ανατολή παραλογές που -λίγο ή πολύ- μοιάζουν.
Οι ιστορίες των παραλογών είναι σκληρές, κυριαρχεί ο θάνατος –ως φόνος και ως τιμωρία- η παρουσία του Θεού και της χριστιανικής ηθικής είναι θαμπή, σχεδόν ανύπαρκτη, τον πρώτο ρόλο τον έχει η φύση και οι σχέσεις –οικονομικές και κοινωνικές- που δημιουργούνται μέσα στο βασίλειό της. Η εκδίκηση, το ανταποδοτικό δίκαιο, η αποκατάσταση της τάξης που δεν γνωρίζει και δεν αναγνωρίζει βαθμούς συγγενείας μπροστά στο σφάλμα. Στον κόσμο των παραλογών –πραγματικό πανηγύρι για ανθρωπολόγους και ψυχαναλυτές- μια μάνα καταριέται το νεκρό παιδί της, γιατί της έδωσε όρκο που δεν κράτησε, κι αυτός σηκώνεται πρόσκαιρα από τον τάφο για να τον πραγματώσει, μια άλλη μάνα σκοτώνει το παιδί της για να μην μαρτυρήσει τη μοιχεία της στον άντρα της και πατέρα του (η εικόνα της μάνας στις παραλογές παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον), ένας πρωτομάστορας θυσιάζει τη γυναίκα του για να στεριώσει το μεγάλο έργο, το γεφύρι.

Καθημερινές τραγωδίες

Η ομάδα Sforaris, δούλεψε με γνώμονα τη θεωρία του Στίλπωνα Κυριακίδη, σύμφωνα με την οποία οι ρίζες των παραλογών βρίσκονται στην «παρακαταλογή», αρχαίος θεατρικός όρος για ένα είδος μελοδραματικής απαγγελίας στην τραγωδία κυρίως των ρωμαϊκών χρόνων που συνοδευόταν από μουσικό όργανο. Είδαν, δηλαδή, μια έννοια συνέχειας και το έντονο θεατρικό στοιχείο του είδους.
Υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Γιάννη Καλαβριανού, η ομάδα πειραματίστηκε πάνω σε δύο άξονες: από τη μια, τη σύνθεση ενός κειμένου που η βάση του είναι 4 παραλογές των οποίων θέμα είναι ο φόνος μέσα στον περίκλειστο κόσμο της αγροτικής οικογένειας σε μια χρονική περίοδο που πιάνει, σύμφωνα με ένα μακροϊστορικό μοντέλο, πολλούς αιώνες και με γεωγραφικό χώρο το Νότο της Ευρώπης και την Εγγύς Ανατολή και την σκηνική του παρουσίαση, χωρίς να κακοποιηθούν τα όρια και οι πραγματικές δυνατότητες του βασικού είδους. από την άλλη, εκμοντερνίζοντας την παρεξηγημένη έννοια της συνέχειας, να δοκιμάσουν την πιθανότητα ενός διαλόγου του σκοτεινού λυρισμού των παραλογών με τον ιδιότυπο λυρισμό του Τάσου Λειβαδίτη, που στην ποίησή του εμπλέκεται διαλεκτικά (και σπαρακτικά) η προσπάθεια να ρηματοποιηθεί το υπαρξιακό ρίγος, η μοναξιά και η ανασφάλεια, η απώλεια της οδού, με τον πολιτικό στοχασμό και το όραμα. Με προσοχή επιλεγμένα αποσπάσματα του Λειβαδίτη δημιουργούσαν την αίσθηση ενός παράξενου σχολίου, που κατά στιγμές έμοιαζε να παίρνει τη μορφή διαλόγου.
Εδώ όμως ακριβώς δημιουργείται και η βασική ένσταση: η ποίηση του Λειβαδίτη είναι στενά συνυφασμένη με τον κόσμο του άστεως, τα συναισθήματα και οι καταστάσεις διαπλέκονται με τον αστικό ιστό, τη μοναξιά της πόλης, την ερημία του πλήθους. Η φωνή του ποιητή, ειδικά στα αποσπάσματα που χρησιμοποιήθηκαν, είναι ένα εγώ που αναζητεί την επανασύνδεση με την συλλογικότητα, το χαμένο εμείς, που θα ζέσταινε την ψυχή, με ασφάλεια και οράματα. Η χαμηλότονη ποίηση του Λειβαδίτη, η ποίηση των σχολίων και των συναισθημάτων, απέναντι στη δυναμική αφήγηση και στεγνή συναισθηματικά αφήγηση της περιπέτειας, δημιουργούσε περισσότερο την αίσθηση της αντίθεσης ανάμεσα σε δύο κόσμους, όπου ο νεότερος μπορεί να εννοήσει τον παρελθόντα και να αναζητήσει την ταυτότητα του μέσα από τη δημιουργεί ή αντίθεση και όχι την υπόγεια ενότητα.
Πολύ θεατρική, η χειροποίητη παράσταση -δημιουργείται κάθε φορά για τον συγκεκριμένο χώρο που πρόκειται να παρουσιασθεί και αξιοποιεί τις ιδιαιτερότητές του, ενώ, παράλληλα δουλεύεται εκ νέου για την κάθε επαναπαρουσίασή της- είχε μια συγκινητική αυθεντικότητα και αθωότητα. Γυναίκες και οι 5 ερμηνεύτριες - Κίκα Γεωργίου, Αννα Ελεφάντη, Χριστίνα Μαξούρη, Αλεξία Μπεζίκη, Βασιλική Σαραντοπούλου- χρησιμοποίησαν το φύλο ως ερμηνευτική οδό και έπαιξαν μ’ αυτό και τα όριά του, τον ερωτισμό, το πάθος, την αγριότητα, το ένστικτο, αποδίδοντας ταυτόχρονα το θύτη και το θύμα που εγκαταβιώνουν στον ίδιο άνθρωπο την ίδια στιγμή. Ξένιζε η χρήση μικροφώνων, που προέρχονται από μια άλλη θεατρική παράδοση, τη γερμανική –η Schaubόhne, επίπαραδείγματι, τα χρησιμοποιεί κατά κόρον για να δηλώσει την από-στασιοποίηση- όταν κανένα άλλο στοιχείο τεχνολογίας δεν χάραζετο συμπαγές χειροποίητο της παράστασης. Στα θετικά της παράστασης, οι ωραίες φωνές που στήριζαν τις αισθαντικές a capella εκτελέσεις των παραδοσιακών τραγουδιών.

Μαρώ Τριανταφύλλου
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.