Tου Γ. Κοκκινάκου
«Πού, μα πού λοιπόν
δένει μια τέτοια λάμψη τον καρπό της;»
Από τα «Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας»
του Οδ. Ελύτη
Δεν αρκεί η καταγγελία του πολιτικού συστήματος. Μια τέτοια στάση μπορεί και να το αθωώνει. Δεν αρκεί επίσης η αγανάκτηση. Αυτή εμποδίζει να κατανοήσουμε, να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε το μελλοντικό συλλογικό πολιτικό υποκείμενο.
Χρειάζεται οι πολίτες να συνειδητοποιηθούν, να στοχαστούν, να αναστοχαστούν και να τολμήσουν. Αλλά κυρίως σε αναστοχασμό υποχρεούται η αριστερά.
Η αριστερά των θυσιών, της μεγάλης προσφοράς αλλά και των μεσσιανικών βεβαιοτήτων, της μεγάλης διάψευσης και της ιστορικής κοινωνικής ματαίωσης.
Το όραμα θρυμματίστηκε και πρέπει η αριστερά να αναστοχαστεί, λέγοντας όπως αναφέρει στο τελευταίο του βιβλίο «Η αγανάκτηση δεν αρκεί» ο υπέργηρος «έφηβος» Πιέτρο Ινγκράο, παλαιό ηγετικό στέλεχος του μεγάλου και μαζικού Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος.
«Ζήτω η ήττα». Ξανά, λοιπόν, από την αρχή.
Η αριστερά, όχι μέσα από την καταγγελία, τη φωνασκία και τη διεκδίκηση αλλά μέσα από τη σκέψη, τον αναστοχασμό, την αναθεώρηση, την επανεξέταση, τη διόρθωση. Όχι στη σύνθλιψη κάθε ατομικότητας, μέσα από τη λενινιστική μονολιθικότητα και τη σταλινική «συλλογικότητα», αλλά στο όραμα ενός κομμουνισμού, όπου ο άνθρωπος, κάθε άνθρωπος, θα αυτοπραγματώνεται, θα αμφιβάλλει, θα κρίνει, θα δέχεται ή θα απορρίπτει.
«...Και όταν ακόμα υπάρξει η δημοκρατική εξουσία και οι δημοκρατικοί κανόνες, υπό την έννοια της εγγύησης για τον καθένα και για όλους, παραμένει μια εγγύηση ξένη προς εμένα, αν δε μπορώ να την αμφισβητήσω», λέει ο Ινγκράο.
Και είναι έτσι γιατί αυτός είναι ο άνθρωπος και η ουσία του δεν πρέπει να χάνεται μέσα στο συλλογικό πολιτικό υποκείμενο και μέσα στην «ανάγκη» της δράσης.
Η παραδοσιακή αριστερά ξεπέρασε αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα εύκολα, εν ονόματι της ύπαρξης του εχθρού, όμως, επανέρχεται βασανιστικά και εκδικητικά το ερώτημα: πώς θα κρατήσεις τη ζωντάνια και τον πλουραλισμό, την ελευθερία και την ευθύνη του ατόμου, όλον τον πλούτο του ανθρώπινου όντος, τα βιώματα, την εσωτερική του ελευθερία, την υπαρξιακή του αγωνία στο πλαίσιο της οργάνωσης του πολιτικού υποκειμένου.
Μόνον αν η αριστερά λύσει αυτά τα καίρια ζητήματα δεν θα βρίσκει έδαφος ο αγοραίος ατομικισμός του σημερινού κόσμου και δεν θα εκφυλίζεται σε γραφειοκρατικό μοντέλο κάθε απόπειρα δόμησης μιας κοινωνίας ανώτερης, ελεύθερης, δημοκρατικής.
«Διεκδικήσαμε τα δικαιώματα ελευθερίας στους χώρους εργασίας, στους χώρους της κοινωνικής ζωής αλλά όχι στην οργάνωση και στην πρακτική του πολιτικού υποκειμένου, όπου αντίθετα οι απαιτήσεις του αρραγούς και της αντοχής υπερίσχυαν πάντοτε» διαπιστώνει ο Ινγκράο. Έτσι, όμως, δεν καταχτιέται η ηγεμονία μέσα στην κοινωνία, δεν αναδύεται το αίτημα για μια άλλη κοινωνία και οι αριστεροί περιορίζονται σε ασκήσεις προσομοίωσης εφόδου προς τα χειμερινά ανάκτορα, σε «φαντασιακές συνδέσεις» με το «ένδοξο» παρελθόν. Μόνον εάν επινοήσουμε τρόπους να κατοχυρώνεται το προσωπικό βίωμα, οι ελευθερίες, η υπαρξιακή αγωνία, συναρθρώνοντας ένα συλλογικό πολιτικό υποκείμενο, μόνον τότε μπορούμε να προχωρήσουμε. Πρέπει να επινοήσουμε τρόπους να μετατρέψουμε σε παλμικό κύμα προωθητικό της κοινωνίας, όλη αυτή την τρικυμισμένη θάλασσα των κινημάτων, των ατομικών πεποιθήσεων, των κοινωνικών αιτημάτων.
Όπως πρέπει από την αρχή να ξαναδιαυγάσουμε αυτονόητες έννοιες, όπως ανάπτυξη και κατανάλωση, ζωτικές ανθρώπινες ανάγκες και επιθυμίες.
Αλλιώς η ελευθερία θα αλλοτριώνεται, η αντιπροσώπευση θα μετασχηματίζεται σε μηχανισμό καταπίεσης, οι ζωντανές κοινωνικές δυνάμεις θα αφυδατώνονται, το σύστημα θα γραφειοκρατικοποιείται και θα παρεκκλίνει προς την αυταρχία. Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.
Έχομε λοιπόν ανάγκη –και η κρίση με αυτή την έννοια είναι ευκαιρία– να ξανακοιτάξουμε τη θεωρία, μετασχηματίζοντας την σε επαναστατικό πρόταγμα.
Η πολιτική μπορεί να αναγεννηθεί, να βρει μια νέα λειτουργία, αν βρει τρόπο να εκφράσει τις ατομικότητες, τις ανάγκες και τα βιώματα που ορίζονται κοινωνικά, με ένα συλλογικό τρόπο που δεν θα αφαιρεί ούτε μόνον θα αθροίζει αλλά θα πολλαπλασιάζει τις δυνατότητες των ανθρώπων να αυτοπραγματώνονται.
Η αριστερά, λοιπόν, χρειάζεται να μελετήσει προσεκτικά, πώς θα διαμορφωθεί ένα νέο συλλογικό πολιτικό υποκείμενο, διότι ξέρει ότι η «πανουργία» της ιστορίας δεν αντιμετωπίζεται με ατομικές λύσεις.
Μόνον η συλλογική δράση οδηγεί προς το μέλλον και μόνον η πλειοψηφία της κοινωνίας νομιμοποιείται για επαναστατικές επιλογές και επομένως και για την υπεράσπισή τους με κάθε μέσον.
Αφιερώνεται σε όποιον αμφιβάλλει...
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
