Η πονεμένη ιστορία διαχείρισης απόβλητων στη χώρα μας

 

zounis

Η υπόθεση διαχείρισης αποβλήτων στη χώρα μας είναι μια πολύ πονεμένη και ταλαιπωρημένη ιστορία. Συνεχώς πίσω από τις εξελίξεις και από τις οδηγίες της ΕΕ. Το 1975 βγήκαν οι πρώτες οδηγίες περί αποβλήτων, επικίνδυνων αποβλήτων και του κανονισμού μεταφοράς αποβλήτων. Νομοθετήματα που αποτέλεσαν τη βάση για τη ρυθμιστική δομή των αποβλήτων. Μέσα από πιέσεις, αλλά και καταστροφές (βλέπε Σεβέζο), φθάσαμε στην ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων του Έκτου Κοινοτικού Προγράμματος Δράσης για το περιβάλλον, EEL 242 της 10.9.2002, 6.1 και COM 670, όπου τελικά συνέδεσε τη στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων με την ανακύκλωση των αποβλήτων.
Ουσιαστικά στη χώρα μας, αντί να χαράξουμε μια πολιτική εναρμόνισης με τις οδηγίες της ΕΕ, να παραδειγματιστούμε από τα διάφορα «Σεβέζο» και να ορίσουμε ένα χρονοδιάγραμμα υλοποίησης μέτρων περιορισμού της δημιουργίας αποβλήτων, ανακύκλωσης και διάθεσης του τελικού προϊόντος με όρους υπεράσπισης του περιβάλλοντος και κατ’ επέκταση της ανθρώπινης ζωής, κουτοπόνηρα από τη μία, αλλά και επιδιώκοντας την εξυπηρέτηση συμφερόντων με ή χωρίς μίζες από την άλλη, παραμέναμε χρόνια στο ίδιο σημείο.
Αντί δηλαδή να προχωρούμε σε ανακύκλωση των απορριμμάτων κάναμε ανακύκλωση των ΧΑΔΑ. Αντί να παίρνουμε μέτρα περιορισμού της δημιουργίας απορριμμάτων, κάναμε διαγωνισμούς όπου οι μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων ήταν ο καθοριστικός παράγων. Αντί για ευέλικτες προσπάθειες και μικρές μονάδες, προωθούσαμε  φαραωνικά έργα. Αντί να ενισχύσουμε τους δήμους και να πάρουμε μέτρα, έτσι ώστε να διαχειριστούν τα απόβλητά τους με συνέργεια ή μόνοι τους, προκρίναμε ΣΔΙΤ και μεταφορά των αποβλήτων δεκάδες χιλιόμετρα μακριά.
Πρωτεργάτης αυτών των επιλογών η Περιφέρεια Πελοποννήσου. Σε όλη την Ελλάδα κατασπαταλήθηκαν πόροι είτε από «άστοχες» επιλογές είτε από πρόστιμα. Τα πρόστιμα αυτά μέχρι σήμερα παρακρατούνταν από τους ευρωπαϊκούς πόρους της χώρας. Τώρα την αμέλεια, την ανικανότητα ή τη σκόπιμη καθυστέρηση θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες.

Μια ζωή στην καθυστέρηση

Την κατάσταση αυτή παρέλαβε η κυβέρνηση της Αριστεράς το 2015. Ο Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) είχε λήξει στο τέλος του 2011 και έπρεπε να είχε προσαρμοστεί στις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες. Σε εξέλιξη ήταν διαγωνισμοί που γίνονταν με βάση τον προηγούμενο σχεδιασμό. Εκατοντάδες ΧΑΔΑ σε λειτουργία ή αδρανείς, για τους οποίους η χώρα πλήρωσε πρόστιμα. Τριάντα οκτώ περίπου εκατομμύρια είναι τα πρόστιμα για το 2015 και το πρώτο εξάμηνο του 2016. Σχεδόν τα μισά από αυτά,  στην Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Η νέα κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2015 είχε ολοκληρώσει τον νέο ΕΣΔΑ, ο οποίος και εστάλη στην Ευρώπη και εγκρίθηκε. Μετά την έγκριση του νέου ΕΣΔΑ, ο ΦΟΣΔΑ κάθε περιφέρειας ή το Περιφερειακό Συμβούλιο, έπρεπε να προχωρήσουν στον Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και στη σύνταξη Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Επίσης κάθε δήμος ή συνεργαζόμενοι δήμοι θα έπρεπε να ετοιμάσουν και να καταθέσουν τοπικά σχέδια διαχείρισης αποβλήτων.
Επειδή τελικά τα μνημόνια δεν επιβλήθηκαν μόνο από τους δανειστές, αλλά είχε συμμετοχή και η τρόικα εσωτερικού, είτε με τους ίδιους τους επιχειρηματικούς κύκλους είτε σε αγαστή συνεργασία με τους εδώ πολιτικούς εκπροσώπους τους, έβαλαν και στον τομέα αυτό το χεράκι τους. Η γνωστή αδράνεια και αργοπορία που ισχύει στη χώρα μας, ίσχυσε και εδώ. Παρ’ ότι η κυβέρνηση ήταν έτοιμη και άνοιξε πρόγραμμα χρηματοδότησης έγκαιρα, οι μεν δήμοι δεν συμμετείχαν καν στο πρόγραμμα, οι δε περιφέρειες με μεγάλη καθυστέρηση κατέθεσαν προτάσεις υπερδιπλάσιες του ποσού του προγράμματος. Κλήθηκαν από την κυβέρνηση να εξορθολογήσουν τις προτάσεις τους, να δώσουν προτεραιότητες και να κάνουν σωστή ιεράρχηση. Ενώ, λοιπόν, γνώριζαν ότι για να χρηματοδοτηθούν έπρεπε μέχρι 31.12.2016 να έχουν επικυρωμένο ΠΕΣΔΑ και ΣΜΠΕ, αλλιώς θα έμεναν εκτός χρηματοδότησης, τελικά απ’ ό,τι φαίνεται ασθμαίνοντας τρέχουν να προλάβουν την τελευταία στιγμή.

Έτοιμοι, μισοέτοιμοι και καθυστερημένοι

Μέχρι τώρα είναι έτοιμοι και έχουν υποβάλλει προτάσεις οι εξής περιφέρειες με τη σειρά που αναφέρονται:  α) Ήπειρος, β) Κρήτης, γ) Θεσσαλίας. Μέσα στον Οκτώβριο αναμένεται να είναι έτοιμες και να υποβάλουν προτάσεις οι περιφέρειες: α) Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, β) Κεντρικής Μακεδονίας και γ) Δυτικής Μακεδονίας. Τον Νοέμβριο εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμες: α) του Νοτίου Αιγαίου β) της Δυτικής Ελλάδος γ) Αττικής. Τον Δεκέμβριο αναμένεται να είναι έτοιμες α) Β. Αιγαίου β) του Ιονίου γ) της Στερεάς Ελλάδος και τελευταία δ) η Περιφέρεια Πελοποννήσου, η οποία έχει τους περισσότερους ΧΑΔΑ (80) είτε σε λειτουργία είτε σε αδράνεια και δεν έχει κάνει ούτε διαβούλευση για τη ΣΜΠΕ.
Στόχος της κυβέρνησης είναι στο β’ εξάμηνο του 2016 να μειωθούν τα πρόστιμα, από 14 περίπου εκατομμύρια στα 6 εκατομμύρια, και να κλείσουν όλοι οι ΧΑΔΑ μέσα στο 2017. Δυστυχώς, μέσα από τις καθυστερήσεις, τα μνημόνια, τις πιέσεις των προστίμων, τις λίγες δυνάμεις στην αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, λόγω κακών επιλογών το 2014, σε συνδυασμό με την αδυναμία του κόμματος να δημιουργήσει κοινωνικούς συσχετισμούς τέτοιους που να ανατρέψουν λανθασμένες επιλογές, οδηγηθήκαμε στο τελικό αποτέλεσμα, όπου, όπως φαίνεται, οι προγραμματικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ και η αντίληψή του για τη διαχείριση των αποβλήτων είναι δυσδιάκριτες. Το μόνο που θα πιστωθεί η κυβέρνηση από αυτήν την εξέλιξη, αν καταφέρει να τηρήσει το παραπάνω χρονοδιάγραμμα, είναι ότι τουλάχιστον κατάφερε μέσα σε δύο χρόνια να φέρει σε πέρας ότι δεν είχαν καταφέρει σε 15 χρόνια οι προηγούμενες κυβερνήσεις.

Πέτρος Ζούνης
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet