peinal

Η διεθνής των δυνάμεων που μάχονται κατά του λαϊκισμού, έχει προ πολλού συσταθεί. Το ελληνικό τμήμα της έκανε την επίσημη εμφάνισή του στην πρόσφατη παρουσίαση σχετικού βιβλίου του κ. Παγουλάτου. Στο τραπέζι των συμπαρουσιαστών συνέπεσαν ο κ. Κυρ. Μητσοτάκης, ο κ. Ευ. Βενιζέλος, ο κ. Στ. Θεοδωράκης. Ο κ. Μητσοτάκης, μάλιστα, προϊδεάζοντάς μας για το τι θα επακολουθήσει στις μεταξύ τους σχέσεις, προσκάλεσε όσους αντιτίθενται στο λαϊκισμό να συμπαραταχθούν, για να τον αντιμετωπίσουν, επιλέγοντας αυτό το έδαφος ως κοινό τους τόπο.

Αντι-λαϊκισμός με χρώμα

Ο προφανής εχθρός στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ - Οικολόγων, αν και γεννάται εύλογα το ερώτημα ποια περιθώρια «λαϊκισμού» έχει μια κυβέρνηση που εφαρμόζει επιβεβλημένο μνημόνιο. Μια απάντηση, που θα μπορούσε να μας φανεί χρήσιμη για την κατανόηση του φαινομένου του αντι-λαϊκισμού, είναι ότι ως λαϊκισμός εδώ μπορεί να νοείται οποιοδήποτε περιθώριο άσκησης πολιτικής προς όφελος των λαϊκών τάξεων, ακόμη και μέσα σε τέτοια αυστηρά πλαίσια.
Όμως, αν μείνουμε μόνο στο παράδειγμα της Ελλάδας, δεν θα μπορέσουμε να σχηματίσουμε ολοκληρωμένη εικόνα για τις αφετηρίες και τους στόχους αυτής της διεθνούς. Τα αντανακλαστικά κατά του λαϊκισμού διεγέρθηκαν πρόσφατα με την ανησυχητική νίκη του Ντ. Τραμπ στις ΗΠΑ, ενώ είχαν αρκετές φορές δοθεί ευκαιρίες για παρόμοιες ανησυχίες ή καταδίκες με την ενίσχυση ακραίων δεξιών ή και φασιστικών πολιτικών δυνάμεων στη Γαλλία, την Ιταλία, την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Γερμανία...
Δεν πρέπει να μας ξενίζει το γεγονός ότι οι πολέμιοι του λαϊκισμού περνούν με τόση ευκολία από την κριτική ή την πολεμική εναντίον μιας κυβέρνησης της αριστεράς σε παρόμοια στάση και απέναντι σε δυνάμεις της δεξιάς. Αντίθετα, αυτή η συμπεριφορά ίσως μας δίνει ένα από τα κλειδιά για την ερμηνεία του φαινομένου: αυτή η φαινομενική αμεροληψία είναι χρήσιμη για την υποστήριξη της δήθεν ουδετερότητας αυτής της διεθνούς.

Ποιοι καλλιεργούν τη σύγχυση

Έτσι, για λαϊκισμό μπορεί να καταγγέλλεται και ο Τραμπ, που θέλει να διώξει μερικά εκατομμύρια μετανάστες, και ο ΣΥΡΙΖΑ, που ξεπέρασε τον εαυτό του στην ανθρώπινη υποδοχή τους. Και ο σεξιστής Τραμπ, και η ελληνική κυβέρνηση με το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια. Και η Λεπέν που θέλει την επιστροφή στο φράγκο, και η διεθνιστική ευρωπαϊκή αριστερά που δεν προτάσσει τα εθνικά νομίσματα.
Ποιους εξυπηρετεί αυτή η καλλιεργούμενη σύγχυση; Αυτούς που δεν θέλουν να αναζητήσουν και να κατονομάσουν τις αιτίες που προκαλούν την ενίσχυση των δυνάμεων, τις οποίες οι ίδιοι αδιακρίτως αποκαλούν λαϊκιστικές. Και οι αιτίες είναι οι εφαρμοζόμενες και επίμονα υποστηριζόμενες από τους ίδιους νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας, οι οποίες εξαπλώνουν τη φτώχεια, καταδιώκουν κάθε τι δημόσιο και κοινωνικό, ενώ διευρύνουν στον υπερθετικό βαθμό τις ανισότητες. Ταυτόχρονα, βυθίζουν την παγκόσμια οικονομία στην ύφεση και τον πλανήτη σε μια υποβάθμιση χωρίς επιστροφή.
Αυτή η σύγχυση τους εξυπηρετεί και από μια άλλη πλευρά. Αποφεύγουν έτσι να κάνουν τη διάκριση ανάμεσα στις απαντήσεις που δίνουν οι πολιτικές δυνάμεις της δεξιάς και της αριστεράς στα ερωτήματα που γεννούν οι καταστροφικές πολιτικές τους. Ο κ. Μητσοτάκης, για παράδειγμα, μιλώντας πριν λίγες μέρες στην κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ, κατηγόρησε για λαϊκισμό την κυβέρνηση που ενδιαφέρεται για τις νομικές «λεπτομέρειες» περί το καθεστώς των συλλογικών διαπραγματεύσεων, αντί να νοιαστεί για την ανάπτυξη που θα μειώσει την ανεργία. Πρόκειται για τη νεοφιλελεύθερη απάντηση στον κατονομαζόμενο από την ίδια ως λαϊκισμό. Γιατί εξαρτά τη βελτίωση της θέσης του εργαζόμενου από την πορεία της αγοράς και όχι από τη δυνατότητά του να διεκδικεί με κοινωνικά και πολιτικά κατοχυρωμένες διαδικασίες το μερίδιό του από το παραγόμενο προϊόν. Δηλαδή, φορτώνει όλο το οικονομικό-κοινωνικό βάρος της ανάπτυξης στις πιο αδύναμες λαϊκές τάξεις.
Προχθές μόλις, ο ΣΕΒ που, ως οπαδός του νεοφιλελευθερισμού, ακούει λαϊκισμό κι ανατριχιάζει, ενώ είναι υπέρ της μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης γενικά, προτείνει σε αγαστή σύμπνοια με το ΔΝΤ τη μείωση του αφορολόγητου στις 5.000 ευρώ, που η κυβέρνηση με τα δόντια κράτησε στις 9.500. Έτσι καταλαβαίνει την πάλη κατά του λαϊκισμού, δηλαδή σαν πλήγμα κατά των πιο αδύνατων οικονομικά στρωμάτων.

Συμβαίνουν και εις Παρισίους

Ας πεταχτούμε, όμως, ως τη Γαλλία. Εκεί που υποτίθεται ότι ακόμα και η δεξιά ανησυχεί για την ορμητική άνοδο της Λεπέν. Ο κυριότερος υποψήφιός της για τις προεδρικές εκλογές τής άνοιξης, ο Φρ. Φιγιόν, υπόσχεται για την αντιμετώπιση του λαϊκισμού της άκρας δεξιάς την... απόλυση 500.000 εργαζομένων από το δημόσιο τομέα και την... επιστροφή της ποδιάς στα σχολεία. Τι κάνουν όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί; Υποτίθεται ότι θέλουν να καταπολεμήσουν το λαϊκισμό γενικά, ενώ στην πραγματικότητα οξύνουν ακόμα περισσότερο τις αιτίες και ενισχύουν τις ιδέες που τροφοδοτούν όχι το λαϊκισμό γενικά, αλλά το δεξιό και ακροδεξιό λαϊκισμό. Και όπως σε άλλες περιπτώσεις με τη θεωρία των δύο άκρων, έτσι και με το γενικό και αόριστο ανάθεμα στο λαϊκισμό, κατορθώνουν να ενισχύουν τις ιδέες και τις θέσεις τής πιο ακραίας δεξιάς, που υποτίθεται ότι αντιμετωπίζουν -προσπαθώντας συχνά να της μοιάσουν.
Η συζήτηση περί λαϊκισμού, βέβαια, δεν μπορεί να γίνει με τους όρους που επιβάλουν όσοι ενδιαφέρονται μόνο για την πρόκληση σύγχυσης. Έχουν γραφεί και θα γραφτούν χιλιάδες σελίδες από ικανούς θεωρητικούς και ερευνητές. Δεν είναι, όμως, ανάγκη να έχει διαβάσει κάποιος τα πάντα, για καταλάβει, τουλάχιστον, ότι υπάρχει αριστερή και δεξιά ματιά απέναντι στο φαινόμενο, όπως και για όλα σχεδόν τα πράγματα. Όσοι, λοιπόν, κάνουν πως τάχα αναγκάζονται να συμμαχήσουν με τη δεξιά, για να αντιμετωπίσουν το λαϊκισμό, κρύβονται απλώς πίσω από το δάχτυλό τους. Στην πραγματικότητα, αυτό που τους ωθεί στη δεξιά, είναι η συμφωνία τους μαζί της σε πολλές πολιτικές θέσεις, σαν αυτές που ανατροφοδοτούν το λαϊκισμό της ακραίας δεξιάς.

Χ. Γεωργούλας
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet