Διάλεξη δόθηκε από την Μαρίνα Γούορνερ

Με αφορμή τη διάλεξη της Μαρίνα Γουόρνερ: «Ιστορίες σε τράνζιτ: Είναι η λογοτεχνία αρκετά ισχυρή ώστε να βοηθήσει;» στο Μέγαρο Μουσικής

 

Της Σοφίας Ξυγκάκη

 

«Μπορούν οι μύθοι, οι θρύλοι, οι ιστορίες, να προσφέρουν μια εναλλακτική σκέπη, λογοτεχνικούς τόπους μνήμης όπου ο πρόσφυγας, ο μετανάστης, ο περιπλανώμενος να αισθανθεί σπίτι του; Στις σημερινές γεωπολιτικές ανακατατάξεις, όταν εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί, μπορούν οι ιστορίες να ταξιδέψουν μέσω των πολιτισμών και των γλωσσών; Υπάρχει ορίζοντας για να αναπτυχθεί η φαντασία πέρα από τα έθνη-κράτη και τις πολιτικές και οικονομικές ηγεμονίες,; “Μπορεί η λογοτεχνία να είναι τόσο ισχυρή ώστε να βοηθήσει;”, είχε αναρωτηθεί ο Γιώργος Σεφέρης. Μπορεί μια λογοτεχνία που αναπαράγεται ξανά και ξανά μέσω της μνήμης να χτίσει μια χώρα λέξεων; Πώς να αφηγηθούμε τον τόπο απ’ όπου προερχόμαστε δίχως το έθνος; Μπορεί η λογοτεχνία, κυρίως οι μύθοι, οι θρύλοι, τα παραμύθια να δώσουν μορφή σπιτικού σε περιβάλλοντα που δεν είναι οικεία;» αναρωτιέται η Μαρίνα Γουόρνερ, καθηγήτρια αγγλικής λογοτεχνίας και δημιουργικής γραφής στο Birkbeck College, στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, πολυγραφότατη συγγραφέας, η οποία τη δεκαετία του ’80 αντέδρασε στην αποδόμηση των κυρίαρχων μύθων, αφού κατάλαβε ότι ο μύθος είναι ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο. «Ο Homo Narrans δεν μπορεί να ζήσει χωρίς ιστορίες. Η Γουόρνερ αντιπαλεύει τα κυρίαρχα αφηγήματα και υφαίνει αντιμύθους. Τάσσεται με τη μεριά των γυναικών και των ομάδων που δρουν κατά των φυλετικών διακρίσεων. Το παιχνίδι της Γουόρνερ, ως μυθοποιού πυροδοτείται από λέξεις, αντικείμενα, θραύσματα αναμνήσεων», είπε η Μαρία Κομνηνού, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, προλογίζοντας τη συγγραφέα, στη διάλεξη.

«Τι ρόλο όμως μπορούν να διαδραματίσουν οι ιστορίες και οι μύθοι στις σύγχρονες συνθήκες; Με ποιο τρόπο η αρχέγονη κλίση του ανθρώπου να μεταδίδει από γενιά σε γενιά ιστορίες, μπορεί να βοηθήσει στη σημερινή κρίση; Μπορεί η δημιουργία μυθοπλασίας να βοηθήσει στη δημιουργία αλήθειας; Η πολιτιστική και λογοτεχνική μετάδοση των μύθων και των ιστοριών είναι μια διαδικασία αδιάκοπης, βαθιάς και γόνιμης μεταμόρφωσης· πράξεις μνήμης ενάντια στη λήθη· πράξεις σύνδεσης ενάντια στη διάλυση».

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, με πρόταση της Μαρίνα Γουόρνερ, διοργανώθηκε στο Παλέρμο, στο Museo Internazionale delle Marionette G. Pasqualino, ένα τριήμερο διεθνές εργαστήρι με αυτό το θέμα και με τη συνεργασία της καθηγήτριας του Τμήματος Ανθρωπιστικών Επιστημών του Παλέρμο, Valentina Castagna, και του Διεθνούς Ινστιτούτου για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη του Λονδίνου. Το εργαστήρι συγκέντρωσε, μεταξύ άλλων, συγγραφείς, ποιητές, μουσικούς, καλλιτέχνες, πρόσφυγες, καθηγητές πανεπιστημίου, αιτούντες άσυλο, παραμυθάδες, μαριονετίστες, καθηγητές ιταλικής γλώσσας ως ξένης γλώσσας, που επιχειρούν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, δημιουργώντας ένα «story box», ένα κουτί με ιστορίες, που θα «ανοίγει» και στα κέντρα κράτησης και φιλοξενίας μεταναστών. Επιδίωξη αυτού του σχεδίου η ανταλλαγή εμπειριών και παραδόσεων, μέσω της αφήγησης ιστοριών, σε τόπους που, ενώ θα έπρεπε να είναι τράνζιτ, οι άνθρωποι παραμένουν εκεί τεράστια διαστήματα σε δραματικές συνθήκες. Το πώς αφηγείσαι, πώς ανακαλείς στη μνήμη σου, πώς συνδέεσαι με τον άλλον, ήταν μερικές από τις θεματικές του εργαστηρίου· η ανεύρεση χώρων όπου όλα αυτά θα πραγματοποιούνται και θα βελτιώνουν τη ζωή των προσφύγων, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε καμία περίπτωση σε κανονικοποίηση και αποδοχή των πολιτικών που υφίστανται, είναι στόχος αυτού του δύσκολου αλλά πολύ ελπιδοφόρου εγχειρήματος.

 

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet