sofis

Ολοκληρώνεται σήμερα το Συνέδριο για τη Νεολαία της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς, που διοργάνωσε η Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), με αφορμή την επέτειο των 60 χρόνων από την ίδρυση της Ν. ΕΔΑ. Ακολουθεί η ομιλία του Αλέκου Σόφη, στελέχους της νεολαίας, που δόθηκε χθες Σάββατο, για την «Οργάνωση, λειτουργία και ιδεολογικοπολιτικές κατευθύνσεις της Ν. ΕΔΑ»:

Εξήντα χρόνια από την ίδρυση μιας πολιτικής νεολαίας και εν προκειμένω της νεολαίας της ΕΔΑ (Ν.ΕΔΑ), τι θα μπορούσε άραγε να σημαίνει αυτή η επέτειος, πέρα από τα ιστορικά συμφραζόμενα που την ορίζουν, στη σημερινή συγκυρία, η οποία αφορά εντελώς άλλη εποχή από αυτήν στην οποία υπήρξε και έδρασε η νεολαία της Αριστεράς των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων;
Οι γενικότερες ανώμαλες μετεμφυλιακές πολιτικές συνθήκες και λίγο πολύ οι συνακόλουθες προς αυτές εξελίξεις, που χαρακτήρισαν μια ολόκληρη εποχή, επέδρασαν καταλυτικά στην έκφραση, τη μορφολογία της οργάνωσης και στη δράση της Αριστεράς και ιδιαίτερα στους φορείς μέσω των οποίων διαμεσολαβήθηκε αυτή κάθε φορά στη δημόσια (πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική) ζωή του τόπου.
Αντίστοιχα, αυτή η επίδραση είχε τις διαχρονικές αντανακλάσεις της στον οργανωμένο χώρο των πολιτικών νεολαιών της Αριστεράς, στην περίπτωσή μας, δε, στη Νεολαία της ΕΔΑ (Ν.ΕΔΑ), που αποτέλεσε την ιθύνουσα οργάνωση αυτής της περιόδου και τη βασική μήτρα της διάδοχής της, της ύστερης προδικτατορικής, δηλαδή της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
Αυτές οι συνθήκες διαμόρφωσαν, για την υπ’ όψη περίοδο, και το ευρύτερο τοπίο, στο οποίο περιορίστηκε, με τις διαχρονικές διακυμάνσεις κατά περίπτωση φορέα, η άσκηση οργανωτικής πολιτικής, σε όλες τις υπαρκτές εκφάνσεις της Αριστεράς, που συνέθεταν μια μοναδική, περίπλοκη και πολύπλοκη πολιτικοοργανωτική δομή.
Έτσι, οι τόποι εξορίας και φυλακής, οι παράνομοι πυρήνες και μηχανισμοί, στο εσωτερικό, η διασπορά δυτικού κόσμου και η πολιτική προσφυγιά του ανατολικού, στο εξωτερικό, συγκροτούν τα μέρη όπου υποστασιοποιείται κομματικά(και άρα οργανωμένα) η μετεμφυλιακή Αριστερά. Δηλαδή, η Αριστερά της εποχής της ΕΔΑ, όπως προέκυψε μετά την έκβαση του εμφυλίου πολέμου και τα πρώιμα εγχειρήματα ανασυγκρότησής της, μέχρι το 1956. Που τότε συντίθεται σε ενιαίο κόμμα με την Α΄ Πανελλαδική Συνδιάσκεψή της, στα πλαίσια της οποίας συντελείται η θεσμική επισημοποίηση τής προ πολλού υπάρχουσας και δρώσας πολιτικά Νεολαίας της ΕΔΑ (Ν.ΕΔΑ), με την εκλογή της ηγεσίας της από τους νεολαίους αντιπροσώπους της διοργάνωσης.

Σύγκλιση δημοκρατικών δυνάμεων

Την εποχή, λοιπόν, της ΕΔΑ, στους κόλπους της συνέκλιναν και συντέθηκαν δυνάμεις με αναφορές στο αντιστασιακό και μετακατοχικό ΕΑΜ, ανάμεσά τους οι ενεργοί επονίτες δυο γενεών ήδη, με ιθύνουσα εν προκειμένω δύναμη αυτή του ΚΚΕ, και πρωτόβουλες στο όλο εγχείρημα του σοσιαλιστικού φάσματος, και δη του δημοκρατικού σοσιαλιστικού φάσματος, δυνάμεις, υπό την έμπνευση και ηγεσία του προέδρου της, Γιάννη Πασσαλίδη. Του παλαιού μενσεβίκου, που έβαλε τη σφραγίδα του τόσο στην ίδρυσή της, όσο και στον κεφαλαιώδη για την εποχή προγραμματικό, στρατηγικού χαρακτήρα, προσανατολισμό της στη δημοκρατική νομιμότητα του κοινοβουλευτισμού, με την επιδίωξη της εθνικής δημοκρατικής αλλαγής, για ειρήνη, δημοκρατία, αμνηστία, ομαλότητα και καταλλαγή, με όρους προγραμματισμένης ανάπτυξης του τόπου και κοινωνικής δικαιοσύνης. Στις πολιτικές εκλογές του 1956 οι συνδυασμοί της Δημοκρατικής Ένωσης κερδίζουν την πλειοψηφία των ψήφων του εκλογικού σώματος, πλην, όμως, το καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα (τριφασικό) δίνει στην ΕΡΕ την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Στην επιτυχία αυτή του συνασπισμού προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων της εποχής, με άξονα την ΕΔΑ, μόλις πέντε ουσιαστικά χρόνια από το τέλος του εμφυλίου πολέμου και υπό καθεστώς πάντα εκτάκτων συνθηκών, διώξεων, ομηρίας και αποκλεισμών, υπήρξε αποφασιστική η συμβολή της Ν. ΕΔΑ που, μετά τις δημοτικές εκλογές του 1954, επαναλαμβάνει τη δυναμική παρουσία της πανελλαδικά, στην υποστήριξη του εκλογικού αγώνα της Δ.Ε. Την απήχηση της δράσης στη νέα γενιά της χώρας και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεών της, η Ν. ΕΔΑ θα αποδείξει και στις εκλογές του 1958, που ανέδειξαν σε αξιωματική αντιπολίτευση την ΕΔΑ.
Αλλά το 1956, πέρα από όσα προαναφέρονται, θα αποδειχθεί, άμεσα και μακροπρόθεσμα, πολλαπλά σημαδιακό, τόσο στις διεθνείς εξελίξεις όσο και στις εσωτερικές, και ειδικότερα στο κίνημα της Αριστεράς, σε όλες τις εκδοχές του: 20ο Συνέδριο ΚΚΣΕ (αποσταλινοποίση, ειρηνική συνύπαρξη, ειρηνικός δρόμος προς το σοσιαλισμό κλπ),ουγκρική εξέγερση,6η Ολομέλεια Κ.Ε.ΚΚΕ (αλλαγή ηγεσίας και συναφείς προγραμματικές, πολιτικές συνέπειες και επιπτώσεις στην οργανωτική στρατηγική , αλλαγές –και με βίαιο τρόπο ενίοτε– μεταξύ των εσωτερικών κέντρων και επιπέδων κομματικής ισχύος, κρίση στο καθεστώς καθοδηγητικής διαρχίας, που σοβούσε επί μακρόν ήδη, ΚΚΕ-ΕΔΑ-Ν.ΕΔΑ, ανάδειξη με οριακή οξύτητα ζητημάτων παράνομων οργανώσεων ΚΚΕ, βλ. και 8η Ολομ. 1958 , κατάργηση - θέμα νομιμοποίησης ΚΚΕ, κλπ).
Αυτές οι σημαντικές εξελίξεις, όσον αφορά την ΕΔΑ και τη Ν.ΕΔΑ, δεν προσέλαβαν την ένταση, τη σφοδρότητα, τις συνέπειες (βιαιότητες, διασπάσεις κλπ) που γνώρισαν άλλα χώροι και τμήματα του κινήματος της Αριστεράς, που βρισκόταν αποσπασμένα από τη χώρα και την ελληνική κοινωνία.

Ένας ιδιότυπος σχηματισμός

Κι αυτό για δυο λόγους. Πρώτον, γιατί τα καθημερινά και μεγάλα προβλήματα ζωής κι αγώνα του απλού λαού και της νεολαίας του, που χειμάζονταν από την ανέχεια και τις καταπιέσεις, δεν αφήναν πολλά περιθώρια για κάτι τέτοιο. Δεύτερον, ο ενοποιητικός ρόλος της ΕΔΑ και της Ν. ΕΔΑ, που αντέδρασαν στη νέα κατάσταση με πολιτική ωριμότητα ενισχύοντας την εσωτερική δημοκρατική λειτουργία και αξιοποιώντας τις παραπάνω εξελίξεις σε προγραμματικά και λειτουργικά ανοίγματα προς την κοινωνία, ιδιαίτερα δε προς τη νεολαία, η οποία αναζητούσε επίμονα το πλαίσιο να εκφρασθεί αγωνιστικά για ζωή, δουλειά, μόρφωση, δημοκρατία, πολιτισμό. Κάτι που, τελικά, βρήκε και μεγαλούργησε, παρά τις επιβολές και καταδιώξεις, που πίσω γύριζαν προσωρινά την ορμή της, συγκλίνοντας στο μεγάλο ποτάμι του νεολαιίστικου αναγεννητικού δημοκρατικού κινήματος της δεκαετίας του1960, και του κύριου πολιτικού φορέα που το εξέφρασε, των Λαμπράκηδων, της Δ.Ν.Λ!
Έτσι, τα διαχρονικά ζητήματα οργάνωσης – διάρθρωσης και λειτουργίας της Ν. ΕΔΑ, υπό το πρίσμα των παραπάνω σκέψεων, προσλαμβάνουν την πραγματική τους διάσταση, σχετικοποιούνται εξεταζόμενα υπό το πρίσμα του ιδιότυπου ιστορικά πολιτικού σχηματισμού της ελληνικής Αριστεράς και βρίσκουν, αν όχι απάντηση τουλάχιστον οριοθέτηση, και επί μέρους κομβικά συναφή ζητήματα, όπως:
-Ο αυτοαναφορικός οργανωτικός φορμαλισμός, που χαρακτήρισε τη λειτουργία ορισμένων, πρώιμων οργανώσεων της Ν. ΕΔΑ, κυρίως του κέντρου.
-Η ιδιοτυπία του επονίτικου «ρεύματος», κυρίως στο σπουδαστικό  χώρο της Ν. ΕΔΑ και ο εν γένει ρόλος του στα ηγετικά της όργανα.
-Το ζήτημα της «αυτονομίας» της Ν. ΕΔΑ και τα όριά της, στα πλαίσια της κομματικής οργάνωσης της ΕΔΑ. Η αρχική συλλειτουργία των δυο οργανώσεων και ο χρόνος -οι συνθήκες του πολιτικού απογαλακτισμού της Ν. ΕΔΑ.
-Οι καθοδηγητικές – οργανωτικές, θεσμικές και εν τοις πράγμασι διασυνδέσεις μεταξύ ΚΚΕ-ΕΔΑ-Ν.ΕΔΑ. Το φαινόμενο της εν ταυτώ (συλ)λειτουργίας τους!
-Τέλος, αντίστοιχες σχέσεις και αναλογίες με την Δ.Ν.Λ., στο τελευταίο στάδιο εξέλιξης της Ν.ΕΔΑ , πριν, κατά και μετά τη σύγκλιση για τη συγκρότηση της τελευταίας.

Υπάρχει ελπίς…

Αυτά, για το χτες και το προχτές, του νεολαιίστικου κινήματος. Το πρόβλημα είναι για το σήμερα τι λες…
Για χτες και προχτές, η λέξη κλειδί για τη νεολαία της εποχής ήταν: «υπάρχει ελπίς» για κάτι χειροπιαστά καλύτερο από αυτό που της είχε παραδοθεί από δυο καταστροφικούς πολέμους. Ακόμη και για την ουτοπία εύρισκε αλώνι για ν’ αγωνιστεί, αρκεί, ν’ αγωνιζόταν γι’ αυτό που ποθούσε..
Σήμερα, αναζητούμε ακόμη τη λέξη… Ίσως η τωρινή επετειακή διοργάνωση για την Ν. ΕΔΑ και οι σκέψεις που θα αναπτυχθούν στην ιστορική της θύμηση, να συμβάλουν λίγο προς αυτή την κατεύθυνση.
Αλλά πρώτα και κύρια αυτή η ευθύνη ανήκει στη σημερινή νέα γενιά. Ας την εμπιστευθούμε, να μας δείξει το δρόμο…

Αλέκος Σόφης
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet