rapidis

Του Δημήτρη Ραπίδη*

Την προηγούμενη Κυριακή η τουρκική κυβέρνηση κατέθεσε την πρόταση για τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Οι βασικές διατάξεις αφορούν τη μεταφορά των εκτελεστικών εξουσιών από τον πρωθυπουργό στον πρόεδρο της Δημοκρατίας, τη δυνατότητα του προέδρου να παρεμβαίνει σε εσωτερικά ζητήματα του κυβερνώντος κόμματος και να καθορίζει εξελίξεις και πολιτικές αποφάσεις, την αύξηση των βουλευτών της Εθνοσυνέλευσης από 550 σε 600, τη μείωση του ορίου ηλικίας των υποψήφιων βουλευτών από τα 25 στα 18 έτη, τον καθορισμό των επόμενων εκλογών για τις 3 Νοεμβρίου του 2019.
Η πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση αναμένεται να υποστηριχθεί από το εθνικιστικό MHP, γνωστό για την υπερ-συγκεντρωτική πολιτική του και την υποστήριξη των ιδεωδών του τουρκισμού. Η σύγκλιση των δύο παρατάξεων -του φιλο-ισλαμικού AKP και του εθνικιστικού MHP- είναι μια ακόμη σημαντική εξέλιξη στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Τουρκίας, καθώς βρίσκονται σε διαφορετικά ιδεολογικά στρατόπεδα. Το κόμμα του Ερντογάν ευνοεί την προβολή της ισλαμικής παράδοσης στην τουρκική κοινωνία, ενώ το κόμμα του Μπαχτσελί θέλει να αποτελεί βασικό πυλώνα της κοσμικής Τουρκίας, προωθώντας βέβαια τη φυλετική ανωτερότητα των Τούρκων και τουρκογενών ομάδων έναντι άλλων εθνοτικών ομάδων.
Η σύγκλιση των δύο αυτών πολιτικών δυνάμεων και ιδεολογικών ρευμάτων αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τα αυταρχικά χαρακτηριστικά του τουρκικού καθεστώτος. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι θα βαθύνει το χάσμα μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών τάξεων και γενεών, μεταξύ δηλαδή εκείνων που ασφυκτιούν μέσα στο σημερινό πολιτικό περιβάλλον στην Τουρκία και εκείνων που συνεχίζουν και κερδίζουν ποικιλοτρόπως μέσα από ένα πλήρως και μονομερώς ελεγχόμενο μοντέλο άσκησης εξουσίας.

Ο Ερντογάν θέλει τους νέους Τούρκους στο πλευρό του

Η συνταγματική αναθεώρηση, εφόσον περάσει από την Εθνοσυνέλευση, θα τεθεί σε δημοψήφισμα την άνοιξη του 2017. Μια από τις βασικότερες προβλέψεις της πρότασης είναι η μείωση του ορίου ηλικίας των υποψήφιων βουλευτών από τα 25 στα 18 έτη. Η πρόταση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς αποτελεί προσπάθεια προσεταιρισμού της νεολαίας, με το ποσοστό που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα επί του συνόλου του πληθυσμού να ανέρχεται στο 12-13%. Ήδη από το 2014, τα μέλη του νεολαίας του ΑΚΡ έχουν αυξηθεί κατά 35%, κυρίως σε αγροτικές περιοχές στην Ανατολία, αλλά και σε αστικά κέντρα, όπως η Άγκυρα και η Αντάλυα. Ωστόσο, σε πόλεις της Μικράς Ασίας και στην Κωνσταντινούπολη, παρότι το ΑΚΡ αυξάνει διαρκώς την εκλογική του επιρροή, η συμμετοχή των νέων στους κόλπους του κόμματος είναι περιορισμένη, ενώ μεγάλα τμήματα της νεολαίας απομακρύνονται από την πολιτική ή καταφεύγουν σε μικρά αριστερά κινήματα, ενώ άλλοι τηρούν στάση αναμονής ως προς τις πολιτικές της τουρκικής κυβέρνησης.
Με τη μείωση του ορίου ηλικίας, το ΑΚΡ επιχειρεί να δώσει το λόγο στις νεότερες γενιές, καθιστώντας τους μέρος της αυταρχικής στροφής που επιχειρείται στη χώρα, ώστε να τους ενσωματώσει σταδιακά στο σύστημα πολιτικής επιρροής και άσκησης της εξουσίας. Επί της ουσίας, πρόκειται για τη διαμόρφωση μιας σχέσης ανταλλαγής: αφενός ο Ερντογάν καλεί τους νέους πολίτες να ψηφίσουν μαζικά υπέρ της συνταγματικής μεταρρύθμισης, επωφελούμενοι από τη διεύρυνση της δυνατότητας συμμετοχής στα πολιτικά πράγματα της χώρας, αφετέρου επιχειρεί να διαμορφώσει τις συνθήκες για μια πολύ μεγάλη εκλογική πελατεία που θα κρατήσει τον ίδιο και το κόμμα του στην εξουσία για πολλά χρόνια, νομιμοποιώντας παράλληλα (και σιωπηρά) τις αυταρχικές πολιτικές που ακολουθούνται.

Αλχημείες στην τουρκική οικονομία

Εν μέσω διεθνών πιέσεων, τρομοκρατικών ενεργειών, δύο εκλογικών αναμετρήσεων, στρατιωτικών δαπανών και υποτίμησης της τουρκικής λίρας, η τουρκική κυβέρνηση προχώρησε στην αλλαγή του τρόπου και της μεθοδολογίας υπολογισμού του ΑΕΠ, και κατά συνέπεια των ποσοστών ανάπτυξης. Και ενώ πέρυσι το ετήσιο ΑΕΠ της χώρας ήταν 720 δισεκατομμύρια δολάρια, φέτος το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωση αύξηση του ΑΕΠ κατά 92 δισεκατομμύρια, φτάνοντας τα 862 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την τουρκική οικονομία την 17η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως.
Ο επανυπολογισμός του ΑΕΠ έγινε με χρονιά βάσης το 2009 (χρονιά ύφεσης), αναδιαμορφώνοντας τα ποσοστά ανάπτυξης για το 2015 από 4% σε 6,1%, με το μέσο ποσοστό ανάπτυξης για τα τελευταία πέντε χρόνια να καθορίζεται στο 7,1% από 4,4% που ήταν προηγουμένως. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η τουρκική οικονομία, στο ίδιο διάστημα, παρουσίασε υψηλότερα ποσοστά ανάπτυξης από την Ινδία, και ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά από τα αντίστοιχα της Κίνας.
Η ραγδαία αύξηση του ΑΕΠ και των ρυθμών ανάπτυξης προήλθε σε σημαντικό βαθμό από την ενσωμάτωση οικονομικών στοιχείων και εκτιμήσεων για την παραοικονομία στην Τουρκία, αθροιστικά από το 2001 και μετά, ωστόσο αυτό από μόνο του δεν μπορεί να αποδώσει την συνολική εικόνα. Η εγκυρότητα των στοιχείων, η χρονική περίοδος της ανακοίνωσης της υπερ-απόδοσης της οικονομίας, εν μέσω δυσμενών συσχετισμών, η πολιτική αναταραχή και οι εξωτερικές πιέσεις προς τη χώρα, αποτελούν στοιχεία που θέτουν εν αμφιβόλω τα συγκεκριμένα οικονομικά στοιχεία.
Το βασικό, όμως, συμπέρασμα είναι το εξής: Ο Ερντογάν επιχειρεί να δείξει μια εικόνα σταθερότητας και προόδου της τουρκικής οικονομίας που, μαζί με την πρόταση για την αλλαγή του πολιτεύματος, θα πείσουν την κοινωνία ότι τα πράγματα πάνε καλά, και θα πάνε ακόμα καλύτερα, ακόμα και εν μέσω κοινωνικής ανασφάλειας, τρομοκρατικών επιθέσεων, και κυρίως εν μέσω καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης.

*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος, μέλος της γραμματείας Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ.
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet