Μια ταινία του Κέν Λόουτς για τους «εκτός κοινωνικής τάξης»

zisi

Η τελευταία βραβευμένη με τον Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ Κανών ταινία «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» του βρετανού πολιτικοποιημένου σκηνοθέτη Κέν Λόουτς είναι ένας στοχασμός κινηματογραφικός, βαθύς και αφοπλιστικός, για τη σύγχρονη εξαθλίωση των εκτός εργασίας ανθρώπων. Εκείνων που βίαια οδηγούνται στο περιθώριο της κοινωνίας ως νέοι κοινωνικοί παρίες και ως περιφρονημένοι απόκληροι, ακόμη και των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 

Το πορτρέτο του μεσήλικα, χειρώνακτα Νταν Μπλέικ, που βρίσκεται για λόγους υγείας εκτός εργασίας διεκδικώντας δίκαια από τις αρμόδιες υπηρεσίες το Επίδομα Απασχόλησης και Στήριξης, είναι η κεντρική ιστορία που εκτυλίσσεται σε μια αποβιομηχανοποιημένη πόλη της Βρετανίας μέσα σε κρύα και σάπια από την υγρασία σπίτια, σε ψυχρούς και απρόσωπους κρατικούς θεσμούς ευρέσεως εργασίας και σε τράπεζες τροφίμων. Το διακεκομμένο από απεγνωσμένες και αναπάντητες τηλεφωνικές κλήσεις δρομολόγιο του Νταν από το σπίτι στο θεσμό μας ανοίγει την πόρτα στη σύγχρονη βρετανική γραφειοκρατία, αλλά και σε ένα γυμνό σπίτι μιας ανύπαντρης μητέρας που σωριάζεται από την πείνα καθώς ανοίγει την κονσέρβα για να αρπάξει κρυφά από τα δύο παιδιά της λίγη τροφή.

Ο φακός του Κεν Λόουτς, καταγράφει με λεπτό τρόπο τα χλωμά από τη φτώχεια πρόσωπα, την έλλειψη τροφής, ένδυσης και θέρμανσης, τις αναγκαστικές από το κράτος εκτοπίσεις των «ανεπιθύμητων», τις ουρές στις τράπεζες τροφίμων ως μερικά από τα σημάδια της σύγχρονης κοινωνικής εξαθλίωσης. Η αμεσότητα της λιτής αλλά επί της ουσίας κινηματογραφικής αφήγησης, τα κοντινά πλάνα, οι μικροί διάλογοι αλλά οι μεγάλες πράξεις, τα ήσυχα βλέμματα και τα απλά λόγια λίγο πριν την πιο τραγική κατάληξη, αποτυπώνουν διεισδυτικά τα δεινά της πιο σκληρής, καθημερινής πραγματικότητας δημιουργώντας στο θεατή μια ατμόσφαιρα, μοναδική και αυθεντική, που καθηλώνει.

 

Μια νέου τύπου φάμπρικα

 

Οι γραμμές παραγωγής στα παραδοσιακά βιομηχανικά κέντρα της Βρετανίας των προηγούμενων αιώνων μεταμορφώθηκαν σε διοικητικές γραμμές πειθάρχησης και ελέγχου της κοινωνικής αποβολής, αυτών που έχουν απωλέσει την εργασιακή τους δύναμη και ικανότητα. Η σύγχρονη μεταμόρφωση των φορντικών γραμμών παράγει εντός μιας αυστηρής, επαγγελματικής ιεραρχίας τεχνολογίες παρουσίασης ενός ελκυστικού προς τον εργοδότη εαυτού, που ταυτόχρονα συνοδεύονται από ευτελείς για το πρόσωπο διαδικασίες τυποποίησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης. Μια νέου τύπου φάμπρικα λειτουργεί που βάναυσα τυποποιεί και συσκευάζει την αθόρυβη οδύνη των «εκτός». Η απώλεια της προσωπικής και της κοινωνικής ταυτότητας, η κατάρρευση του εαυτού από τα δεινά της φτώχειας και της περιφρόνησης κορυφώνονται στους δείκτες της πρόωρης θνησιμότητας.

Ο Κεν Λόουτς είναι βαθύς γνώστης της βρετανικής, εργατικής τάξης και σ’ αυτή την ταινία επιλέγει να παρουσιάσει τις ιστορίες των ανθρώπων που βρίσκονται στο απόλυτο περιθώριο, που έχουν εκτοπιστεί ακόμη και από τις πιο χαμηλές ταξικές θέσε��ς της κοινωνικής δομής. Το φιλμ του Κεν Λόουτς εμβαθύνει στις μικρές διαδράσεις και την καθημερινή ζωή των φτωχών ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τη συμβολική βία των ισχυρών με μια κρυφή γενναιότητα ψυχής, όταν ο Νταν συμπαραστέκεται στην άγνωστη για αυτόν κατατρεγμένη μητέρα. Ο δημιουργός είναι ευαίσθητος στα ζητήματα φύλου και καταγράφει με μοναδική λεπτότητα το βιογραφικό εκτροχιασμό των εφήβων κοριτσιών που νωρίς εγκατέλειψαν το σχολείο. Μια βουβή οδύνη τρώει τα σωθικά των «εκτός» και ο Κεν Λόουτς μετράει τους τελευταίους τους σφυγμούς λίγο πριν τη μοιραία κατάληξη.

Η ταινία είναι μια επί της ουσίας καταγγελία για την ισοπέδωση ακόμη και των πιο θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου: στην αξιοπρέπεια, την εργασία, την ελευθερία, την ισότητα και τη ζωή.

 

Αναστασία Ζήση
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet