rapidis

Του Δημήτρη Ραπίδη

Το 1903 ένας αλβανός στρατιώτης του Οθωμανικού στρατού δολοφόνησε τον ρώσο γενικό πρόξενο στην πόλη Βίτολα των Σκοπίων. Τα Βαλκάνια ανέκαθεν αποτελούσαν πηγή αρνητικών πολιτικών και περιφερειακών εξελίξεων, ενώ προς τα τέλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, παραμονές των Βαλκανικών Πολέμων, τα εθνικιστικά πάθη είχαν φουντώσει.
Ωστόσο και τότε, όπως και σήμερα, με τη δολοφονία του ρώσου πρέσβη στην Άγκυρα, οι σχέσεις των δύο χωρών δεν διαταράχθηκαν -παρά τον παραδοσιακό ανταγωνισμό μεταξύ τους- λόγω των επιδέξιων πολιτικών κινήσεων του σουλτάνου Αμπντουλχαμιτ ΙΙ, αλλά και των ευρύτερων γεωπολιτικών διαστάσεων και κοινών συμφερόντων των δύο δυνάμεων στην περιοχή.
Το κενό εξουσίας και έξωθεν επιρροής που δημιουργήθηκε από την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήρθε να καλύψει η Ρωσική Αυτοκρατορία, χωρίς όμως το νέο κράτος που γεννήθηκε το 1920, η Τουρκία, να παραιτείται της επιρροής της στην Βαλκανική. Οι συνθήκες του 1903 και του 2016 μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, με μοναδική διαφορά ότι το επίκεντρο του ενδιαφέροντος έχει μεταφερθεί στη Μέση Ανατολή και τη Συρία.

Διαφορετικά συμφέροντα, κοινή δράση

Τόσο η Τουρκία όσο και η Ρωσία επιδιώκουν να αυξήσουν την επιρροή τους και να καθορίσουν τις εξελίξεις στη Συρία, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους στην επόμενη μέρα, έπειτα από τον τερματισμό των μαχών. Είναι τόσο σημαντικό το γεωπολιτικό ενδιαφέρον στην περιοχή, που η δολοφονία ενός πρέσβυ, αντί να παγώσει τις σχέσεις των δύο κρατών, τις ενδυναμώνει ακόμη περισσότερο.
Η Τουρκία θέλει με κάθε τρόπο να έχει λόγο στις μεταπολεμικές πολιτικές εξελίξεις στη Συρία, διασφαλίζοντας παράλληλα και «πατήματα» στο Ιράκ και τη Μοσούλη, εκμεταλλευόμενη την αναστάτωση και τις συνεχείς αλλαγές συσχετισμών που προκαλεί το Ισλαμικό Κράτος στην ευρύτερη περιοχή.
Η Ρωσία «χτίζει» βήμα-βήμα τη στρατηγική της στην περιοχή και εξυπηρετεί με συνέπεια, μεθοδικότητα και υπομονή τα εθνικά της συμφέροντα, που αφορούν κυρίως στη δημιουργία μια τεράστιας ζώνης επιρροής -πολιτικής, οικονομικής, εμπορικής- σεβόμενη παράλληλα το Ιράν, το οποίο με τη σειρά του αναπτύσσει αντίστοιχη στρατηγική επιρροής.
Ο απώτερος στόχος της ρωσικής ηγεσίας, έτσι όπως ερμηνεύεται από μια σειρά θεμάτων (Κριμαία, Ανατολική Ευ��ώπη, Μέση Ανατολή, ΕΕ) είναι να αντικαταστήσει την αμερικανική παρουσία και την ομπρέλα προστασίας που προσφέρει, εμβαθύνοντας περισσότερο στη δημιουργία ενός πολυπολικού γεωστρατηγικού περιβάλλοντος, όπου το Κρεμλίνο θα έχει βαρύνοντα λόγο.

Συνεργασία με αφορμή την τρομοκρατία

Η συνεργασία Ρωσίας και Τουρκίας θα συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση και σε μεγαλύτερο βάθος το επόμενο διάστημα, με κοινό διακηρυγμένο στόχο την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Η ανταλλαγή πληροφοριών αναμένεται να ενισχυθεί, ενώ η Άγκυρα βρίσκει μια ακόμη αφορμή για να συνδέσει τον Γκιουλέν με τρομοκρατικές ενέργειες, βάζοντας το «κίνημά» του στην ίδια θέση με τις τρομοκρατικές οργανώσεις.
Μεγάλοι χαμένοι της υπόθεσης φαίνεται να είναι οι Κούρδοι, οι οποίοι συλλήβδην χαρακτηρίζονται «τρομοκράτες» από μεγάλο τμήμα του ελεγχόμενου Τύπου, με βουλευτές και εκατοντάδες στελέχη του HDP να διώκονται για τρομοκρατικές ενέργειες και συμμετοχή σε αντίστοιχες οργανώσεις. Οι δίαυλοι επικοινωνίας με τη ρωσική ηγεσία διατηρούνται, ωστόσο στο επόμενο διάστημα δεν αναμένονται εξελίξεις που θα ενισχύουν την επιρροή των Κούρδων σε Συρία και Ιράκ.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, είναι ενδιαφέρον να δούμε πως θα κινηθεί η νέα αμερικανική ηγεσία, με τον Ντόναλντ Τραμπ να αναλαμβάνει τον Ιανουάριο. Η στελέχωση των επιτελείων του σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας και άμυνας, προμηνύει δύο αντιδιαμετρικές εκτιμήσεις: είτε αγαστή συνεργασία με την Ρωσία είτε έντονα συγκρουσιακή σχέση.

*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος, μέλος της γραμματείας εξωτερικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet