Η Αγγελική Κασόλα μιλά για τη νέα δουλειά της ομάδας “Πείρα(γ)μα”

theatis

Τη συνέντευξη πήρε
η Μαρώ Τριανταφύλλου

Τι σας κάνει σήμερα να ασχολείστε με τη δίκη του Μπρεχτ;     
Ως ομάδα που μας απασχολεί το λαϊκό πολιτικό θέατρο, υπάρχει αλληλουχία στην επιλογή των θεμάτων και των παραστάσεων που έχουμε δημιουργήσει κι ας φαίνονται μεταξύ τους τόσο διαφορετικές. Με τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη και την υπογραφή του πρώτου μνημόνιου, θελήσαμε να μιλήσουμε για τη βίαιη αναδιανομή του πλούτου που αντιλαμβανόμασταν ότι θα επακολουθήσει και να επισημάνουμε ότι, καθώς η αδικία στη διανομή του πλούτου επεκτείνεται, η δημοκρατία γύρω μας όλο και θα συρρικνώνεται, εκτρέφοντας ξανά φασιστικές καταστάσεις και ιδεολογίες. Με τη διεύρυνση του κοινωνικού εκφασισμού, στρέψαμε ενεργά τη δουλειά μας στον αντιφασιστικό αγώνα με τις παραστάσεις ιστορικής μνήμης και αντίστασης «Μάμμα Τόνι» των Φράνκα Ράμε - Ντάριο Φο -καθώς θρηνούσαμε και την τραγική απώλεια του Παύλου Φύσσα και άλλων θυμάτων των εγχώριων νεοναζί- και τον «Κύκλο των μάταιων πράξεων» του Σπύρου Τζόκα, πάνω στη ζωή και το θάνατο της εμβληματικής περίπτωσης του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, ενός από τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές της ματωμένης Πρωτομαγιάς του 1944, θέλοντας να θυμίσουμε κομμάτια μιας ιστορίας αντίστασης και αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο που συντελέστηκε από πολλούς ανθρώπους στον τόπο μας, σε μια εποχή που το κυρίαρχο μήνυμα είναι «υποταχτείτε», «δεν υπάρχουν πλέον γενναίοι», «η συνείδηση είναι πολυτέλεια»...
Με τη δίκη του Μπρεχτ θελήσαμε να μιλήσουμε συγκεκριμένα για το κυνήγι που δέχτηκαν και συνεχίζουν να δέχονται, με άλλους πιο «σύγχρονους» και πιο «αόρατους» τρόπους, οι συγγραφείς, οι πνευματικοί άνθρωποι και οι καλλιτέχνες που δεν τάσσονται με το «σύστημα», συνεχίζουν να θέτουν ερωτήματα μέσα από την τέχνη τους, όπως αυτός ο σπουδαίος συγγραφέας, ποιητής και σκηνοθέτης του 20ού αιώνα που επέμενε να θέλει να δείξει ότι αυτός ο κόσμος δεν είναι φτιαγμένος έτσι από τη φύση του, ούτε και μοίρα του είναι να μείνει για πάντα τέτοιος. Μπορεί ο άνθρωπος και να τον αναλύσει διαλεκτικά και να τον φανταστεί αλλιώτικο και κυρίως να τον αλλάξει...
Ο Μπρεχτ μέσα από την τέχνη του, μέσα από τα ερωτήματα που έθετε αλλά και ως παράδειγμα ενός ανθρώπου που κατάφερνε να επιβιώνει σε εποχές σκοτεινές και επικίνδυνες, να ξεγλιστράει από τους διώκτες του, να ζει ακόμα μια μέρα και να συνεχίζει τον αγώνα του με εξυπνάδα και ευφυΐα, μας βοηθά πολυεπίπεδα στη δική μας εποχή, που για άλλη μια φορά το σκοτάδι εξαπλώνεται γύρω μας και μας απειλεί, ατομικά και συλλογικά, τοπικά και παγκόσμια.

Σε τι στοιχεία στηριχτήκατε για να ετοιμάσετε το κείμενο;
Σε πολλαπλά ιστορικά ντοκουμέντα, πηγές και κείμενα. Το κεντρικό σώμα της παράστασης είναι επακριβώς βασισμένο στα πρακτικά της ανάκρισής του από την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών του Κονγκρέσου (H.U.A.C.), στις 30 Οκτωβρίου 1947. Τα πρακτικά αυτής της ανάκρισης, όπως και όλου του σώματος της «Έρευνας για την Κομμουνιστική Εισχώρηση στην Κινηματογραφική Βιομηχανία του Χόλιγουντ», διατίθενται ελεύθερα στο διαδίκτυο. Για τις εμβόλιμες επεξηγήσεις επάνω στις σχέσεις του Μπρεχτ με άλλους καλλιτέχνες, φίλους και συνεργάτες για τις οποίες ανακρίνεται, βασιστήκαμε στα αρχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα από το φάκελο του Μπρεχτ στο F.B.I., αποτέλεσμα της παρακολούθησής του στα χρόνια που έμεινε στην Αμερική ως πρόσφυγας, εξόριστος, μετανάστης αλλά για τις αρχές ως «υποκείμενο», «στόχος», «ξένος εχθρός», «πιθανός πράκτορας των σοβιετικών», που αριθμεί 1.000 σελίδες αλλά έχουν δοθεί στη δημοσιότητα μόνο 369. Βασιστήκαμε, επίσης, σε ολόκληρο το ηχητικό ντοκουμέντο της δίκης στην προσπάθειά μας να ανακαλύψουμε πώς πρέπει να παιχτεί το πρόσωπο του Μπρεχτ, σε φωτογραφίες και αποσπάσματα άλλων δικών και ανακρίσεων, όπως της ομάδας των «Δέκα του Χόλιγουντ», σεναριογράφων και συγγραφέων που κλήθηκαν στην ίδια «παρτίδα» με τον Μπρεχτ, που θεωρήθηκαν «εχθρικοί μάρτυρες» στην επιμονή τους να υπερασπιστούν την αντισυνταγματικότητα τέτοιου είδους «επιτροπών».

Οι φωτογραφίες του δελτίου Τύπου δείχνουν μια χιουμοριστική χροιά. Πώς δουλέψατε το υλικό;
Θελήσαμε να δουλέψουμε την παράσταση «μπρεχτικά». Να μην πάμε σε μία «νατουραλιστική» φόρμα ιστορικής αναπαράστασης της δίκης. Να αναδείξουμε τρεις κόσμους, τον καθένα μέσα από διαφορετική φόρμα.
Ο κόσμος του Μπρεχτ. Ο πνευματικός άνθρωπος στο εδώλιο του κατηγορουμένου μέσα από μια ρεαλιστική προσέγγιση, δηλαδή μέσα από ένα λιτό αλλά πολυεπίπεδο παίξιμο και όσο γίνεται πιο πιστή αναπαράσταση της παρουσίας του ίδιου του Μπρεχτ, που πρέπει να επισημάνουμε ότι πρόκειται για μια κατασκευή. Καθώς ο ίδιος έκανε πρόβες και προετοιμασία για την εμφάνισή του περί τον ένα μήνα και δημιούργησε ένα χαρακτήρα μέσα από τον οποίο εμφανίστηκε στη δίκη του. Κάποιες στιγμές κατάφερνε να αποσπάσει τα γέλια του κοινού γελοιοποιώντας τη διαδικασία και τους ανακριτές του.
Ο κόσμος των δικαστών και των ανακριτών. Εκεί δουλέψαμε κωμικές, γκροτέσκες φόρμες, ένα ζωντανό κουκλοθέατρο για μεγάλους. Βγάλαμε το «άχτι» μας στη διακωμώδηση αυτών των προσώπων που μέσα στο δικό τους ιδεολογικό εγκλωβισμό και την αίσθηση της παντοδυναμίας τους είναι τελικά φαιδρά πρόσωπα και στο τέλος πάντα θα χάνουν από τον ελεύθερα σκεπτόμενο άνθρωπο. Εκεί δουλέψαμε θεατρικές φόρμες του βωβού κινηματογράφου, είδαμε πολλές απεικονίσεις ενός άλλου κυνηγημένου από την επιτροπή καλλιτέχνη, του Τσάρλι Τσάπλιν, αλλά και πάν�� σε φόρμες από υλικό μπρεχτικών παραστάσεων πριν εγκαταλείψει τη Γερμανία κυνηγημένος από τους ναζί, στην κορυφή της λίστας εξόντωσης τους.
Ο κόσμος των μυστικών πρακτόρων και των παρακολουθήσεων. Εκεί δουλέψαμε πάνω σε κινηματογραφικές απεικονίσεις με πολλά φιλμ νουάρ στοιχεία με κωμική και πάλι διάθεση. Δώσαμε την «αστυνομική» χροιά και ατμόσφαιρα που τόσο καλά γνωρίζουμε από το αμερικανικό σινεμά.
Κάθε πρόσωπο και κάθε ύφος σκηνοθετικά δουλεύτηκε να θεωρεί το θεατή «δικό» του, με το μέρος του, ότι μοιράζεται μαζί του τον ίδιο τρόπο σκέψης και τα ίδια κίνητρα. Όλοι οι χαρακτήρες διεκδικούν αυτή τη σχέση από σκηνής. Ο πράκτορας του FBI θεωρεί ότι έχει το «δίκιο» με το μέρος του και ένα κοινό που συμφωνεί μαζί του. Οι δικαστές και οι ανακριτές το ίδιο. Και φυσικά ο ίδιος ο Μπρεχτ, από σκηνής μας κλείνει το μάτι και λέει «δείτε όλους μας πάνω στη σκηνή, δείτε μας ως φαινόμενα, ως τρόπους σκέψεις, ως πολιτισμούς, ως κίνητρα, ως κατασκευές, είστε έξυπνοι, κάντε την επιλογή σας, δεν θα βρείτε κανέναν ήρωα με την κλασική έννοια εδώ...».


«Η δίκη του Μπρεχτ»

Μετάφραση - σύνθεση κειμένων οπτικοακουστικού υλικού - σκηνοθεσία: Αγγελική Κασόλα, σκηνικά - κοστούμια: Ευτυχία Μαρία Ροδοπούλου. Παίζουν: Ειρήνη Μελά, Γιάννης Καρούνης, Παναγιώτης Διαμαντόπουλος, Ορέστης Γεωργίου. Παραστάσεις: κάθε Δευτέρα, στις 9μ.μ.. στο Τρίκυκλο Upstage (Θ. Γεωμέτρου και Πυθέου, Ν. Κόσμος, Στ. Μετρό Άγιος Ιωάννης, τηλ. 210 9232.384, 6939669218).
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet