Ο ρεντσισμός απορρίφθηκε. Τώρα ας ξεκινήσουμε πάλι από το Σύνταγμα

italia

«Δεν έχασε μόνο ο Ρέντσι, ηττήθηκε ένα σχέδιο προσωπικό και συγκέντρωσης εξουσίας». Ο Στέφανο Ροντοτά, επιφανής νομικός, είναι ένας από τους νικητές του προηγούμενου δημοψηφίσματος. Στα 83 του χρόνια έλαβε μέρος σε συγκεντρώσεις και συζητήσεις εξηγώντας τους λόγους της επιλογής του «όχι»  και, πάνω απ’ όλα, τον κίνδυνο του συνδυασμού των διατάξεων συνταγματικής μεταρρύθμισης/εκλογικού νόμου: «Αυτή η μεταρρύθμιση αποτελούσε μια ριζική αλλαγή του πολιτικού/θεσμικού συστήματος, θα άλλαζε τη μορφή διακυβέρνησής μας και θα άγγιζε τα θεμέλια της μορφής του κράτος». Ένας στεναγμός ανακούφισης από τη βροντερή απόρριψη. Δεν είναι όμως καιρός για εορτασμούς, τουλάχιστον για εκείνον. Είμαστε σε μια νέα φάση. Και ο πρώην εγγυητής της προστασίας δεδομένων και βουλευτής, μοιάζει ανήσυχος για τα μέλλοντα σενάρια: «Πρέπει να επιστρέψουμε σε μια κουλτούρα συντακτικής συνέλευσης, η πολιτική πρέπει να αντιληφθεί το μήνυμα που εκφράστηκε από το δημοψήφισμα της 4ης Δεκεμβρίου».

Τη συνέντευξη πήρε
ο Τζάκομο Ρούσο Σπένα

Πρώτα απ’ όλα ας ξεκινήσουμε από την κυβέρνηση Τζεντιλόνι. Μπορούμε να μιλάμε, κατά τη γνώμη σας, για μια επανάληψη της κυβέρνησης Ρέντσι;  
Η σύνθεση του εκτελεστικού δεν αφήνει πολλές αμφιβολίες: η ομάδα της κυβέρνησης είναι περίπου η ίδια. Παρόλα ταύτα θα σταθώ για λίγο σε μια άλλη πλευρά του ζητήματος, που για μένα είναι καθοριστική: η στρατηγική του Ρέντσι αποδυναμώθηκε στο σύνολό της, σε σχέση με την αρχική. Με την κυβέρνηση Τζεντιλόνι, εμφανίζεται ψαλιδισμένη.

Αποδυναμωμένος ρεντσισμός

italia2

Και ποια ήταν η αρχική στρατηγική;
Αρχικά, το σχέδιο του Ρέντσι προέβλεπε την οικοδόμηση μιας νέας μορφής οργάνωσης γύρω από τον ίδιο, μιας αυτοαναφορικής και πλειοψηφικής οργάνωσης. Τώρα χάθηκε εκείνη η αρχική επιθετικότητα. Την 4η Δεκεμβρίου ο Ρέντσι είχε ορίσει κάποιους στόχους που δεν πέτυχε. Ο ρεντσισμός εμφανίζεται αποδυναμωμένος.

Στη συνέλευση του Δημοκρατικού Κόμματος, ο ίδιος ο Ρέντσι παραδέχτηκε την ήττα. Όμως η αναβάθμιση της Μαρία Έλενα Μπόσκι, της νονάς της μεταρρύθμισης, ως υπουργού παρά τω πρωθυπουργώ δεν είναι ένδειξη μιας συνεχιζόμενης αλαζονείας;
Μιλάνε σαν να μην υπήρξε το «όχι». Και συνεχίζουν να επιμένουν στο ίδιο λάθος, γιατί μου φαίνεται προφανές ότι η στρατηγική του Ρέντσι – με τον προσωπικό χαρακτήρα του δημοψηφίσματος– δεν έχει αποτέλεσμα από άποψη συναίνεσης.

Ποιο θα ήταν σήμερα το πιθανό εναλλακτικό σενάριο στην κυβέρνηση Τζεντιλόνι; Ο διευθυντής του MicroMega Πάολο Φλόρες ντ’ Αρκάις έφθασε στο σημείο να υποθέσει μια κυβέρνηση υψηλού θεσμικού προφίλ που θα τη στηρίζατε εσείς και ο συνταγματολόγος Γκουστάβο Τζαγκρεμπέλσκι…
Ήταν μια υπόθεση εντελώς μη ρεαλιστική. Έπειτα από την προσπάθεια του Ρέντσι να σφετεριστεί το Σύνταγμα, πρέπει να ξεκινήσουμε και πάλι από εκείνα τα εκατομμύρια «όχι» που δεν εξέφρασαν μια ψήφο συντήρησης, το αντίθετο. Ήταν ένα «όχι» συντακτικής συνέλευσης που έδειχνε έναν συγκεκριμένο πολιτικό δρόμο, εκείνον που βασίζεται στην ανάκτηση των αξιών του συνταγματικού μας Χάρτη. Αφού προστατέψαμε το Σύνταγμα από επιθέσεις, πρέπει να κινηθούμε λαμβάνοντας υπόψη μας τις τεράστιες δυνατότητές του. Και οι ενδεχόμενες τροποποιήσεις δεν πρέπει να είναι απλά συγκεκριμένες, αλλά να εκδηλωθούν ως εξέλιξη της συνταγματικής λογικής.

Από τα δεδομένα συνεπάγεται ότι αυτοί που ψήφισαν «όχι» ήταν κυρίως οι νέοι, οι άνεργοι και τα πιο αδύναμα κοινωνικά στρώματα. Οι Ιταλοί ψήφισαν για την ουσία του Συντάγματος ή για την κυβέρνηση Ρέντσι; Δεν ήταν μια εντελώς πολιτική ψήφος;
Όπως μας διδάσκει η ιστορία των δημοψηφισμάτων στη χώρα μας, οι δύο παράγοντες είναι πάντα συνυφασμένοι. Δεν μπορεί παρά να είναι έτσι. Η ψήφος της 4ης Δεκεμβρίου υπήρξε μια ψήφος άκρως πολιτική, η επιθετική πολιτική του Ρέντσι είχε ήδη επιπτώσεις σε κοινωνικό επίπεδο με μεταρρυθμίσεις όπως η Jobs Act (ΣτΜ η εργασιακή μεταρρύθμιση) ή η Buona Scuola (ΣτΜ το ‘Καλό Σχολείο’, η αντίστοιχη μεταρρύθμιση που διέλυσε την Παιδεία). Οι πολίτες απέρριψαν και καταψήφισαν ολόκληρο το σχέδιο των μεταρρυθμίσεων του Ρέντσι.

Οι άνθρωποι πρέπει να νιώσουν ότι εκπροσωπούνται

Κύριε καθηγητή, θα επιμείνω. Για να επιστρέψουμε στη συνταγματική κουλτούρα χρειαζόταν οπωσδήποτε μια κυβέρνηση, που θα αναλάμβανε το καθήκον του νέου εκλογικού νόμου.  Ή εσείς θα πηγαίνατε αμέσως σε εκλογές χωρίς να γνωρίζετε την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου για τη συνταγματικότητα του Italicum (ΣτΜ του εκλογικού νόμου που προώθησε η κυβέρνηση Ρέντσι);
Προτεραιότητα είναι ένας κοινός εκλογικός νόμος για τη Βουλή και για τη Γερουσία. Όμως προσοχή: ο εκλογικός νόμος πρέπει να γίνει από το Κοινοβούλιο, όχι από τη νέα κυβέρνηση. Αυτό είναι το πραγματικό κομβικό ζήτημα.

Φοβάστε λοιπόν ότι η κυβέρνηση Τζεντιλόνι θα συγκεντρώσει περισσότερη εξουσία απ’ αυτήν που πρέπει, αυτό μου λέτε;
Όταν μιλάω για συνταγματική κουλτούρα αναφέρομαι στο θέμα της ουσιαστικής εκπροσώπησης και της αποφασιστικής εξουσίας. Οι άνθρωποι πρέπει να νιώσουν ότι εκπροσωπούνται. Πρέπει να δημιουργηθεί μια σχέση μεταξύ εκλογικού νόμου και πολιτών, έτσι ώστε αυτοί οι τελευταίοι να έχουν την αίσθηση και την επίγνωση ότι εκπροσωπούνται ουσιαστικά. Θα επανεισήγαγα συνεπώς  στοιχεία αναλογικότητας στο νέο εκλογικό νόμο, λαμβάνοντας υπόψη και τη γερμανική εμπειρία.

Μπροστά σε εκλογές;

Το Δημοκρατικό Κόμμα αντίθετα πρότεινε το Mattarellum, δηλαδή ένα σύστημα ακραία πλειοψηφικό. Πάμε στην αντίθετη κατεύθυνση;
Έχουμε πίσω μας εκλογικούς νόμους εμπνευσμένους από τη λεγόμενη έννοια κυβερνησιμότητας: το βράδυ των εκλογών πρέπει να ξέρουμε ποιος θα είναι ο πρωθυπουργός, αυτό είναι το σύνθημα που μας σέρβιραν εδώ και χρόνια. Πιστεύω ότι τα ολέθρια αποτελέσματα είναι μπροστά στα μάτια όλων μας: το σύνθημα έδειξε όλα τα όριά του. Ο εκλογικός νόμος πρέπει να δώσει ένα αποτέλεσμα που να ανταποκρίνεται στην πολιτική βούληση των πολιτών. Είναι ο μόνος τρόπος για να αντιταχθούμε στην τεράστια έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στη λεγόμενη κρίση εκπροσώπησης.


Πόσο θα διαρκέσει η κυβέρνηση Τζεντιλόνι; Θα ψηφίσουμε την άνοιξη;
Δεν ήμουν ποτέ καλός στις προβλέψεις (γελάει). Κατ’ αρχήν ας γίνει ο εκλογικός νόμος, στη συνέχεια θα εξετασθούν οι διάφοροι παράγοντες επί του πεδίου, οι οποίοι είναι πολλοί, από την ευρωπαϊκή και την υπερεθνική άποψη.

Δεν είναι ένα assist στο κίνημα 5 Αστέρων που τώρα έχει, στην ουσία, το μονοπώλιο της αντιπολίτευσης;
Αυτή η κυβέρνηση φωτοαντίγραφο δύσκολα θα αφαιρέσει συναίνεση από το Κίνημα 5 Αστέρων. Για άλλη μια φορά, ο Ρέντσι υποτιμά το βάρος του γκριλισμού στη χώρα. Αν ξαναψηφίσουμε σύντομα, το Κίνημα 5 Αστέρων είναι το πολιτικό υποκείμενο που θα μπορούσε να έχει την πλειοψηφία. Η ιταλική πολιτική δεν είναι δυνατό να μη το λάβει υπόψη της.
Αναγκαία η αναδιανομή των εξουσιών

Στο μεταξύ στη χώρα υπάρχει μια εκτίναξη των voucher (+32%) και την 11η Ιανουαρίου το Συνταγματικό Δικαστήριο θα πρέπει να γνωμοδοτήσει για το κατά πόσον είναι αποδεκτό το δημοψήφισμα που προωθείται από το συνδικάτο Cgil ενάντια στο Jobs Act...
Η φάση αλλάζει. Η μεγάλη προσέλευση στο δημοψήφισμα της 4ης Δεκεμβρίου μας αποδεικνύει ότι οι πολίτες θέλουν να ανακτήσουν το ρόλο τους στο δημόσιο βίο. Οι άνθρωποι έδειξαν μεγαλύτερη ευαισθησία και βούληση να γίνουν πρωταγωνιστές. Επομένως καλώς να έρθει ένα νέο δημοψήφισμα για το Jobs Act: είναι αναγκαία μια αναδιανομή των εξουσιών και υπό αυτή την έννοια το δημοψήφισμα μοιάζει να είναι ένα αναγκαίο εργαλείο συμμετοχής.

Ποια είναι η γνώμη σας για την τελευταία εξυπνάδα του Πολέτι (ΣτΜ υπουργός Εργασίας, δημιουργός του Jobs Act) για τους νέους στο εξωτερικό (ΣτΜ δήλωσε ότι «ορισμένους από αυτούς τους νέους καλό είναι να τους έχουμε μακριά από τα πόδια μας»), έχουν δίκιο αυτοί που ζητάνε μέχρι και την παραίτησή του;
Φράση εντελώς άτοπη. Όπως ήταν άτοπη και η δήλωσή του για την αναβολή του δημοψηφίσματος για το Jobs Act λόγω των πρόωρων εκλογών, που δείχνει το φόβο μήπως χάσει τη λαϊκή ετυμηγορία.

Μετάφραση από το Micromega (20/12/2016): Τόνια Τσίτσοβιτς
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet