vivlioparousiasi

Οι τελευταίοι μήνες του 2016 πλούτισαν αρκετά τη θεατρική βιβλιογραφία στη χώρα μας, με δοκίμια ελλήνων και ξένων μελετητών για πολύ ενδιαφέροντα θέματα της θεατρικής τέχνης και της ιστορίας της. Με πολλή ευχαρίστηση ο «Θεατής» διάβασε μια εξαιρετικά χρήσιμη μελέτη της Άννας Μαυρολέων (άκλιτο, αν δεν κάνω λάθος, το θέλει το επώνυμό της) με θέμα την αναβίωση του αρχαίου δράματος από τις απαρχές του νεοελληνικού κράτους ως τις μέρες μας. Η συγγραφέας, θεατρολόγος, πανεπιστημιακός αλλά και σκηνοθέτρια («Εποχή», 5.10.2014), με το βιβλίο της αυτό συνεχίζει τη μελέτη της πρόσληψης του αρχαίου δράματος που την απασχολεί εδώ και χρόνια, και αποτέλεσε θέμα επίσης της διδακτορικής της διατριβής.

Κάθε καλοκαίρι ανεβαίνουν πλείστες όσες παραστάσεις αρχαίου δράματος, τόσο που η καλοκαιρινή εποχή να ταυτίζεται περίπου με αυτές τις παραστάσεις. Ήταν πάντα έτσι; Το αρχαίο δράμα αναβιώνει και παρίσταται με τους ίδιους ρυθμούς σε όλη την πορεία της ζωής του νεοελληνικού κράτους; Συνδέονται και πώς οι επιλογές του ανεβάσματος συγκεκριμένων έργων με τις πολιτικές, κοινωνικές συγκυρίες κάθε εποχής είτε με τις πνευματικές της αναζητήσεις;
Το βιβλίο θέτει πολλά τέτοια ερωτήματα και παρακολουθεί με μεθοδολογική συνέπεια, ερευνητική ενδελέχεια και επιστημονική αρτιότητα διάφορες στιγμές αναβίωσης και τον τρόπο που τοποθετούνται μέσα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Έτσι σε αυτόνομα μελετήματα αλλά με καλά επιλεγμένα τα θέματα ώστε να δημιουργούν ένα πλήρες πορτραίτο, βρίσκουμε τα Ορεστειακά, η πρώτη προσπάθεια να μπει η νέα ελληνική στη μετάφραση των αρχαίων κειμένων, τα θέματα πολιτικής φιλοσοφίας που εγείρονται από τις παραστάσεις της Αντιγόνης, αλλά και το ακανθώδες θέμα της λαϊκής παράδοσης, όταν γίνεται ερμηνευτικό σχήμα της τραγωδίας σε μια προσπάθεια συνήθως να αποδειχτεί μέσω εθίμων και τελετουργιών η ιστορική συνέχεια. Με όλα αυτά το βιβλίο, μπαίνει στον πυρήνα της σημασίας κάθε αναβίωσης: ο 19ος αιώνας είδε στο δράμα ένα πεδίο δοκιμής της εθνικής ταυτότητας, ο 20ος συνέχισε την προβληματική αλλά μετά την δεκαετία του ’60 άρχισε να μετατρέπει τις παραστάσεις σε ερευνητικό πεδίο καλλιτεχνικών ρευμάτων, σχολών και προσεγγίσεων, εργαστήρια με τα συμπεράσματα των οποίων θα μπορούσε να δουλέψει και άλλες θεατρικές μορφές.
Στο δεύτερο μέρος του, βρίσκουμε μια έρευνα κοινού μέσω ερωτηματολογίου με εμβριθή στατιστική και ποιοτική ανάλυση των στοιχείων, που επιχειρεί να σκιαγραφήσει το προφίλ των θεατών που παρακολουθούν αρχαίο δράμα και να εκμαιεύσει χρήσιμα συμπεράσματα από τις απαντήσεις τους (π.χ. προτιμήσεις σε συγγραφείς, ηλικιακές επιλογές, ο ρόλος του σχολικού προγράμματος κτλ). Στο τέλος του βιβλίου, ο αναγνώστης θα βρει έναν εξαντλητικό κατάλογο παραστασιογραφίας του αρχαίου δράματος που περιλαμβάνει υλικό από το 1817 μέχρι το 2013 και αριθμεί 2.270 καταγραφές με πλήρη στοιχεία για την κάθε παράσταση. Καταλογογραφούνται εδώ παραστάσεις από πολύ δύσκολες ιστορικές στιγμές (Βαλκανικοί, Κατοχή, Εμφύλιος, δικτατορία) και έχει μεγάλη σημασία να δούμε τις επιλογές που έγιναν από το θέατρο κάθε φορά. Πάντως το έργο με τις περισσότερες καταγραφές -αναμενόμενο μάλλον- παραμένει η Αντιγόνη. Ομολογουμένως η καταγραφή είναι αξιοθαύμαστη και πολύ χρήσιμη όχι μόνο στον θεατρολόγο αλλά και στον οποιοδήποτε θέλει να ξέρει καλά τις ιδιαίτερες πτυχές του πνευματικού τοπίου της νεότερης Ελλάδας.

M.T.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet