manousaki

Το Ινστιτούτο Rosa Luxembourg είναι υπεύθυνο για την έκδοση ενός βιβλίου φωτογραφιών με τίτλο «No direction home» που αφορά το δρόμο των Βαλκανίων που χρησιμοποιούν πρόσφυγες και μετανάστες για να φτάσουν στο πολυπόθητο βορά.
Γράφει σε ένα σημείο κάτω από μια λεζάντα φωτογραφίας:
«Ήρθαμε εδώ για να πάμε στα σύνορα στην Γερμανία, αλλά η Ευρώπη έκλεισε για ανθρώπους από το Πακιστάν. Αν ήξεραν τη δύσκολη ζωή, τη φτώχεια, τους σκοτωμούς... Δεν ξέρουν τι σημαίνει αν είσαι Σιίτης στο Πακιστάν. Δεν ξέρουν τι σημαίνει να είσαι εχθρός των Ταλιμπάν. Μας στέλνουν στο θάνατο, τόσο εύκολα...»
Διαβάζοντας την περασμένη εβδομάδα την εφημερίδα «Εποχή», μου δημιουργήθηκε ένα ερώτημα που θα ήθελα να το μοιραστώ.
Αφορά τη συνάντηση της Μάλτας, που είναι μια μεγάλη σοβαρή ιστορία και απόφαση που θα μας ξαναπασχολήσει, και τα πιθανά επακόλουθα της, τα οποία ακολούθησαν με τη συνάντηση στη Βιέννη, των βαλκανικών χωρών.
Σε επίσημα ευρωπαϊκά συμβούλια είχε αποφασιστεί η κατανομή των προσφύγων σε διάφορα κράτη. Αυτή η επίσημη απόφαση δεν έχει εκτελεστεί πλήρως, έτσι ορισμένα κράτη, κυρίως της Βαλκανικής, είναι θεωρητικά σε παρανομία, σε μη νόμιμη κατάσταση για την ευρωπαϊκή υποχρέωση, για να το πω πιο απλά. Όμως αντί αυτής της μη εφαρμογής της υποχρέωσης, ήρθε η συνάντηση της Βιέννης με θέμα- ερώτημα αν είναι επαρκώς κλειστοί οι δρόμοι των Βαλκανίων για πρόσφυγες μετανάστες.
Σε αυτό προσθέτω και την τελευταία ανακοίνωση του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, μετά τη συνάντηση των βαλκανικών κρατών στην Βιέννη, που ζήτησε να προστεθεί:
«Η πάγια θέση του κ. Μουζάλα και της ελληνικής κυβέρνησης για την ανάγκη δημιουργίας ενός νόμιμου δρόμου για τη μετανάστευση ήταν το σημείο στο οποίο υπήρξαν αντιδράσεις και δεν συμπεριλήφθηκε στο τελικό κείμενο»…
Άρα η τελική απόφαση της συνάντησης της Βιέννης, έστω και άτυπης, κατέληξε στο μη δρόμο για τους πρόσφυγες μετανάστες. Κατά κάποιο τρόπο νομιμοποιήθηκε η παρανομία.

Η χαμένη ιστορική μνήμη

Οι άνθρωποι, οι πολίτες, οι κοινωνίες μας είναι και ιστορικά υποκείμενα, έχουμε ιστορία και θεωρητικά οφείλουμε να έχουμε και ιστορική μνήμη.
Η πρώτη εμφάνιση προσφύγων σε μαζική κλίμακα δημιουργήθηκε στην Ευρώπη, ειδικά στα Βαλκάνια, στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, με την κατάρρευση κυρίως της ρωσικής, αυστροουγγρικής και οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μετακινήθηκαν εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως των Βαλκανίων. Ανάμεσα σε αυτούς θεωρείται ότι μετακινήθηκε και ένα εκατομμύριο Ελλήνων. Αυτή την περίοδο δημιουργήθηκαν και νέα κράτη με κύριο στοιχείο το έθνος-κράτος, άρα και με μεγάλα ποσοστά μειονοτήτων. Αποτέλεσμα αυτών των μετακινήσεων είναι η δημιουργία μιας σειράς διεθνών συνθηκών για τις μειονότητες που αποφάσισαν να μην γυρίσουν πίσω στις πατρίδες τους.
Η Ελλάδα είναι από τις χώρες που σχεδόν κάθε περίοδο της ιστορίας της, από την ίδρυση της σαν κράτος, αποτελεί μέρος του προσφυγικού θέματος, εκτός από τα μεταναστευτικά ρεύματα που ξεκίνησαν από την αρχή του 20ου αιώνα σε πιο μαζική κλίμακα. Μην ξεχνάμε τις χιλιάδες που έφυγαν μετά τον εμφύλιο πόλεμο προς ανατολικές χώρες, αλλά και τη δυτική Ευρώπη, όπως και στην τελευταία δικτατορία. Όλοι αυτοί έφυγαν κρυφά (παράνομα θα έλεγαν οι σύγχρονοι πολιτικοί). Επίσης δεχτήκαμε πίσω ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτικών προσφύγων πριν από 25-30 χρόνια, για να μην υπενθυμίσω το προσφυγικό κύμα μετά την Μικρασιατική καταστροφή.
Η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες, που τώρα έχει μπει στη ζωή μας, δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τη μαζικότητα των προσφυγικών κινήσεων, κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και τώρα δεν φτάνει. Έτσι παντού στο κόσμο δημιουργήθηκαν ανθρωπιστικές οργανώσεις, αλληλέγγυες κινήσεις και η αστυνομία-στρατός παίζουν πια καθοριστικό ρόλο.

Στρατόπεδα συγκέντρωσης

Η Χάνα Άρεντ στο βιβλίο της «Οι ρίζες του ολοκληρωτισμού», γράφει: «Η παρακμή του έθνους–κράτους και το τέλος των δικαιωμάτων του ανθρώπου», όπου συνδέει την παρακμή του πρώτου με το τέλος του δευτέρου. Αυτές είναι απόψεις που πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά πριν παίρνουμε αποφάσεις ή συμφωνήσουμε σε αποφάσεις άλλων, χωρίς να διαφοροποιούμαστε.
Στην τωρινή περίοδο που ζούμε, όπου το σύστημα έθνους κράτους βρίσκεται σε κρίση για άλλους λόγους, ο πρόσφυγας είναι το ευάλωτο στοιχείο που φοβούνται, επειδή διαταράσσει την ταυτότητα του ανθρώπου και πολίτη.
Κάτι ακόμα για να αναμοχλεύσουμε την ιστορική μας μνήμη, πριν παίρνουνε αποφάσεις: Τα στρατόπεδα στην Ευρώπη χτίστηκαν αρχικά σαν χώροι για τον έλεγχο των προσφύγων και μετά έγιναν στρατόπεδα εγκλεισμού και τέλος τα περίφημα κέντρα συγκέντρωσης την περίοδο του Ναζισμού.
Για αυτούς τους λόγους είναι άκρως ανησυχητική η μονιμοποίηση των περίφημων camps, που σηματοδοτούν ότι ένα μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού το μόνο ανθρώπινο δικαίωμα που έχει, είναι να αναπνέει, να τρώει, να κοιμάται και τίποτε άλλο.
Η σκοτεινή Ευρώπη αναδύεται πάλι και φοβάμαι με τη δική μας, τουλάχιστον, ανοχή. Αλλά όχι μόνο. Μαζί με αυτή αναδύεται και το πρότυπο των ανθρώπων χωρίς ιστορική μνήμη,
Θα επικρατήσει αυτό το πρότυπο των ανθρώπων;
Θα το ανεχτούμε;
Θα αντιδράσουμε;
Κλείνω με άλλη μια παράγραφο από το βιβλίο «No direction home»:
«Ακόμα και αν ήξερα ότι η βάρκα θα βυθιζόταν, πάλι θα έκανα το ταξίδι. Ακόμα και αν έπρεπε να κολυμπήσω σε όλη την διαδρομή από την Τουρκία. Είναι καλύτερα να πεθάνω προσπαθώντας, από το να πεθάνω πίσω στη Συρία».

Ελέγκω Μανουσάκη
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet