tzela
Υπερψηφίστηκε στη Βουλή, την Τετάρτη 15 Μαρτίου, το πολυνομοσχέδιο με κύριο αντικείμενο τη μεταρρύθμιση στον τομέα της ψυχικής υγείας από ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ και Ένωση Κεντρώων. Νέα Δημοκρατία, Δημοκρατική Συμπαράταξη, ΚΚΕ και Χρυσή Αυγή ψήφισαν όχι, ενώ το Ποτάμι δήλωσε παρόν.
«Με αυτή τη ρύθμιση γίνεται το πρώτο καθοριστικό βήμα για την απο-ασυλοποίηση, καθώς προβλέπει την οργάνωση των δομών που θα αντικαταστήσουν τα σημερινά ψυχιατρεία. Θεσμοθετείται, δηλαδή, ο τρόπος διοίκησης των δομών ψυχικής υγείας, οι οποίες θα είναι σε πρωτοβάθμιο επίπεδο. Μόνο έτσι θα λειτουργήσει η απο-ασυλοποίηση. Δεν μπορείς απλά να κλείσεις τα ψυχιατρεία και οι άνθρωποι να μείνουν στους δρόμους. Για να γίνουν οι δομές χρειάζεται πρώτον οργάνωση, και δεύτερον πόροι. Και τα δύο προβλέπονται στο νομοσχέδιο», εξηγεί στην «Εποχή» ο γιατρός Νίκος Μανιός, πρόεδρος της Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων που διαβουλεύτηκε το νομοσχέδιο, και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.
Η απο-ιδρυματοποίση των ψυχικά ασθενών αποτελεί εξαγγελμένο στόχο και υποχρέωση της χώρας από τα τέλη της δεκαετίας του ’80. Έκτοτε έχουν γίνει μικρά βήματα, τα περισσότερα σπασμωδικά. Έκλεισαν  ψυχιατρεία, χωρίς ωστόσο να ιδρυθούν ανοιχτές δημόσιες δομές ή όσα ψυχιατρεία παρέμειναν, διατηρήθηκαν χωρίς το απαραίτητο προσωπικό με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μένουν αβοήθητοι.
Ο νόμος για την ψυχική υγεία προβλέπει τη σύσταση ανά την επικράτεια Τομεακών Επιστημονικών Επιτροπών Ενηλίκων και άλλες για εφήβους και παιδιά, όπως και Περιφερειακών Συμβουλίων (που θα εποπτεύουν και συντονίζουν τις πρώτες), ώστε να ελέγχουν την τήρηση των δικαιωμάτων των ασθενών, να συντονίζουν και να εποπτεύουν το έργο των διαφόρων μονάδων, να εργάζονται για την καταπολέμηση του κοινωνικού στίγματος των ψυχικά ασθενών, να προτείνουν και να υλοποιούν προγράμματα με στόχο την απο-ιδρυματοποίηση, να κρίνουν τις ανάγκες για το προσωπικό, να προτείνουν και να αδειοδοτούν την ίδρυση νέων μονάδων ψυχικής υγείας, ή συγχώνευση παλιών κ.α.

Ο λόγος στους ασθενείς

Ένα από τα βασικά στοιχεία του νόμου είναι πως σε αυτές τις επιτροπές και τα συμβούλια για πρώτη φορά θα συμμετέχουν και εκπρόσωποι των ίδιων των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας ή συγγενείς τους, σπάζοντας το στερεότυπο που σκιαγραφεί τους ψυχικά ασθενείς σαν καρικατούρες, ανίκανους να αποφασίζουν για το οτιδήποτε. «Θέλουμε μια κοινωνία που οι πολίτες θα έχουν λόγο και θα συμμετέχουν σε ό,τι τους αφορά», τονίζεται από τον Νίκο Μανιό.
Με τη συμμετοχή τους, πέραν απ’ ότι θα μπορούν να σημειώσουν τις ελλείψεις του συστήματος, όπως τις έχουν βιώσει οι ίδιοι, και να προτείνουν βελτιώσεις για τις υπηρεσίες που δέχονται, δίνεται και ένα απτό παράδειγμα για να ξεπεράσει η κοινωνία τους φόβους και τις προκαταλήψεις της προς αυτούς τους ανθρώπους που τους κρατά στο περιθώριο, συμβάλλοντας στην επανένταξή τους.
«Η παρουσία εκπροσώπων ευαισθητοποιημένων στις συνθήκες νοσηλείας μπορεί να παίξει ένα θετικό ρόλο στη βελτίωση της παρούσας κατάστασης, παράλληλα με την ενίσχυση του ελλιπούς και γηράσκοντος προσωπικού των μονάδων ψυχικής υγείας», σημειώνεται σχετικά στην ανακοίνωση της Ελληνική Ψυχιατρικής Εταιρείας.

Ενστάσεις

Το ζήτημα των μελών των επιτροπών και των συμβουλίων, όμως, αποτελεί και πεδίο ενστάσεων από διάφορους φορείς της δημόσιας υγείας, καθώς προβλέπει και τη συμμετοχή ενός εκπροσώπου από τον ιδιωτικό τομέα ψυχικής υγείας. Τα υπόλοιπα οχτώ και έξι μέλη, αντίστοιχα, αποτελούνται από ψυχιάτρους δημόσιων δομών, εκπροσώπους ασθενών και της τοπικής αυτοδιοίκησης.
«Δεν συμφωνούμε να συμμετέχουν ιδιώτες στις επιτροπές. Για ποιο λόγο να βρίσκονται σε αυτές; Γίνεται στην ουσία ιδιωτικοποίηση του τομέα της ψυχικής υγείας με αυτόν τον τρόπο», τοποθετείται στην «Εποχή» η Ματίνα Παγώνη, πρόεδρος της Ένωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας και Πειραιά (ΕΙΝΑΠ).
Από την άλλη, η κυβέρνηση απαντά ότι δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα. «Η κατηγορία είναι ανυπόστατη. Πρώτον, ήδη οι ΜΚΟ υπήρχαν σε αυτόν τον τομέα, δεν είναι κάτι που εισάγεται τώρα. Δεύτερον, ίσα-ίσα με το νέο νόμο καθίσταται τώρα δυνατόν να  ελέγχονται από το δημόσιο. Δεν μπορεί να αφεθεί εκτός ο ιδιωτικός τομέας, γιατί είτε το θέλουμε, είτε όχι, που δεν το θέλουμε, όλα αυτά τα χρόνια έχει ένα μεγάλο μέρος των παροχών ψυχικής υγείας, αφού το δημόσιο δεν είχε αναπτύξει τις δικές του δομές. Μπαίνουν στις επιτροπές γιατί πρέπει να έχουν γνώση και ευθύνη για το ζήτημα, αλλά την τελική απόφαση έχει η αναβαθμισμένη διεύθυνση ψυχικής υγείας του υπουργείου, οπότε δεν θα καθορίζουν την πολιτική της ψυχικής υγείας», υπογραμμίζεται από τον Νίκο Μανιό.
Το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης του τομέα τέθηκε τόσο από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Δημοσίων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ) όσο και από το ΚΚΕ, καθώς προβλέπεται από το νόμο η Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (ΑΕΜΥ ΑΕ) να έχει τη δυνατότητα να ιδρύει μονάδες Ψυχικής Υγείας ή να συνεχίσει τη λειτουργία τους για ένα χρόνο, ή να τις συγχωνεύσει κτλ.
«Η ΑΕΜΥ πρόκειται να αναλάβει τη λειτουργία ή τη συγχώνευση όσων μονάδων ψυχικής υγείας ήταν ιδρυμένες από ΜΚΟ και έχουν χρεοκοπήσει, προκειμένου να μην κλείσουν. Πρέπει να υπενθυμίσουμε πως πρόκειται για ανώνυμη εταιρεία, μονομετοχική του δημοσίου. Η ΑΕΜΥ, άλλωστε, αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια της κυβέρνησης και χρησιμοποιείται ανάλογα με την πολιτική της. Ενώ π.χ η προηγούμενη κυβέρνηση είχε αναθέσει στην ΑΕΜΥ την πώληση του κτιρίου που θα στεγαζόταν το νοσοκομείο της Σαντορίνης, όταν άλλαξε η κυβέρνηση, άλλαξε η διοίκηση της και τελικά άνοιξε το νοσοκομείο», εξηγεί ο Νίκος Μανιός.

Το ζήτημα αποτελεσματικότητας

Πέραν, όμως, του θέματος της παρουσίας εκπροσώπου του ιδιωτικού τομέα στις επιτροπές, σημειώνονται διαφωνίες και στο ζήτημα της λειτουργικότητας και της αποτελεσματικότητας αυτών.
«Δεν συμφωνούμε με το νομοσχέδιο, γιατί θεωρούμε πως οι επιτροπές δεν θα είναι λειτουργικές. Δεν θα μπορέσουν να δώσουν λύσεις στα προβλήματα που υπάρχουν, λόγω των πολλών μελών που περιλαμβάνουν και της έλλειψης συνεννόησης που θα υπάρχει. Το νομοσχέδιο θα έπρεπε να είναι πιο συγκροτημένο. Παραείναι πλατύ, ενώ ο ψυχιατρικός τομέας χρήζει ιδιαίτερου χειρισμού. Απαιτείται μεγάλη συζήτηση για την αποτελεσματική λειτουργία των ψυχιατρικών κλινικών στα νοσοκομεία  οσον α αφορά  τις εφημερίες, το προσωπικό που λείπει, τις κλίνες κοκ», δηλώνεται από την Ματίνα Παγώνη, εκ μέρους της ΕΙΝΑΠ. Αντίστοιχη αντιμετώπιση υπήρξε και στη Βουλή από τους εκπροσώπους του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ οι οποίοι έκαναν λόγω για «αδειανό πουκάμισο», που δεν θα λειτουργήσει λόγω της πολυπρόσωπης και πολυεπίπεδης διοίκησης.
Η ΕΙΝΑΠ, όπως εκφράζει η πρόεδρός της, τάσσεται εν γένει κατά του νόμου, «αν και συμφωνούμε με κάποιες επιμέρους διατάξεις του,στις οποίες έλαβαν υπόψιν τις παρατηρήσεις μας στη διαβούλευση, όσον αφορά τους νοσοκομειακούς γιατρούς, τους επικουρικούς, τις μετακινήσεις κτλ».
Αντίθετα, ο Πανελλήνιος Ψυχολογικός Σύλλογος, θεωρεί πως το νομοσχέδιο αποτελεί «ένα σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση του συστήματος παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας της χώρας», σύμφωνα με την Παρρησία Σαλεμή, πρόεδρο του συλλόγου.
Παρόλα αυτά, διαπιστώνει ένα κενό που θα δυσκολέψει την υλοποίηση της απο-ιδρυματοποίησης. Αυτό της έλλειψης συμμετοχής ψυχολόγων στις επιστημονικές επιτροπές, προβλέποντας την παρουσία τους μόνο σε περίπτωση που δεν υπάρχει ψυχίατρος στην περιοχή επίβλεψης της εκάστοτε επιτροπής. «Χωρίς τη συμμετοχή των ψυχολόγων είναι δύσκολο να επιτευχθεί η απο-ασυλοποίηση, καθώς είναι δικός τους ρόλος η κοινωνικοποίηση των ατόμων, η εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, απαραίτητα στοιχεία για αυτή τη μεταρρύθμιση», εξηγείται από την ψυχολόγο.
Τονίζεται, παράλληλα, πως ενώ πρόκειται για ένα νόμο για την ψυχική υγεία, προβλέπεται η ίδρυση πανελλήνιων συλλόγων εργοθεραπευτών και οδοτεχνιτών για την επίβλεψη άσκησης του επαγγέλματος, αλλά πουθενά η ίδρυση αντίστοιχου συλλόγου για την άσκηση επαγγέλματος του ψυχολόγου, πάγιο και αναπάντητο αίτημα των επιστημόνων.

Τζέλα Αλιπράντη
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet