«Αναποτελεσματικό, αδύναμο και φοβικό», χαρακτηρίζεται το σύστημα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από την έκθεση του ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ, που εξέτασε την περίοδο 2001-2014 και παρουσιάστηκε την Τρίτη στο Μουσείο Ακρόπολης, παρουσία του υπουργού Παιδείας Κώστα Γαβρόγλου, του τέως υπουργού Νίκου Φίλη και της τομεάρχη για τα θέματα Παιδείας της ΝΔ, Νίκη Καραμέως.
«Όλοι φανταζόμασταν πώς επενέργησαν η κρίση και τα μνημόνια στην Παιδεία, αλλά είναι τελείως διαφορετικό να βλέπεις αποτυπωμένη αυτή την τεράστια καμπή πτώσης στο διάγραμμα βάσει στοιχείων», έδωσε φωνή στις σκέψεις όλων που παρακολουθούσαν την παρουσίαση της έκθεσης, η συντονίστρια και δημοσιογράφος Μάχη Νικολάρα.
Από το 2008, που πρωτοεμφανίζεται η οικονομική κρίση, και μετά, το ποσοστό των δαπανών για την Παιδεία μειώθηκε κατά 66.102.000 ευρώ, ενώ τα προηγούμενα χρόνια σημείωνε συνεχή αύξηση. Η μείωση συναντάται τόσο στις δαπάνες των νοικοκυριών για την εκπαίδευση των παιδιών, κυρίως από το 2012 και μετά που έγινε ξεκάθαρα αντιληπτή η κρίση στο εισόδημά τους (και λόγω των μνημονίων), όσο και του Δημοσίου (από το 2009 μέχρι το 2014 μείωσε την χρηματοδότησή του κατά 2% του ΑΕΠ), σύμφωνα με τον Νίκο Παΐζη, επιστημονικό υπεύθυνο της έρευνας, που παρουσίασε τα ευρήματα στην εκδήλωση.
Σημαντικό στοιχείο που προκύπτει από την έρευνα στο σκέλος των οικονομικών δεικτών, αποτελεί και η δαπάνη των νοικοκυριών σε φροντιστήρια ξένων γλωσσών, αλλά και για τα μαθήματα του σχολείου, που το 2014, και παρά τη μείωση, έφθασε τα 1,431 δισ. ευρώ. Αποδεικνύεται έτσι, μια ακόμη φορά, η ανάγκη ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας, ώστε να καταστεί όντως δωρεάν για όλους και να μην χρειάζεται δεκανίκια. Θετική δράση χαρακτηρίστηκε από τον ερευνητή η πρόθεση του υπουργείου Παιδείας να εντάξει τη δυνατότητα πιστοποίησης ξένων γλωσσών στα δημόσια σχολεία, τονίζοντας, όμως, πως πρέπει να γίνει στο γυμνάσιο και όχι στο λύκειο όπως προβλέπεται, καθώς τότε θα είναι αργά.
Με αφορμή τα ευρήματα για την παραπαιδεία, ο Κώστας Γαβρόγλου τοποθετήθηκε ότι «ένας θεσμός εκτός Λυκείου καταβρόχθισε το Λύκειο, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν οι τελευταίες δύο τάξεις. Αυτό που θέλουμε είναι τα παιδιά στο Λύκειο να αποκτούν τις γνώσεις και την εκπαίδευση που πρέπει να έχουν και στη συνέχεια με το βαθμό του απολυτηρίου να μπαίνουν στα Πανεπιστήμια. Αυτό, βέβαια, είναι κάτι που θέλει κοινωνική και πολιτική συναίνεση κι έχει έναν ορίζοντα τριετίας – πενταετίας». Υπενθύμισε ταυτόχρονα τη σημασία που έχει να επιμένουμε, και μέσω τέτοιων ερευνών, ότι οι δαπάνες του Δημοσίου για την εκπαίδευση αποτελούν το 3,16% του ΑΕΠ και όχι το 4,4% που υποστηρίζουν οι θεσμοί, ώστε να ενισχυθούν τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς για αύξηση του ποσοστού.

Η έλλειψη εκπαιδευτικών και η υπεκφυγή της ΝΔ

«Άγρια περικοπή του εκπαιδευτικού προσωπικού» σημειώθηκε κατά τα δύο πρώτα μνημόνια 2010-2014, σύμφωνα με τον ερευνητή Νίκο Παΐζη. Συγκεκριμένα, οι διδάσκοντες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση μειώθηκαν μέσα σε τέσσερα χρόνια κατά 32.717, γεγονός που προκαλεί και την αναποτελεσματικότητα του συστήματος. Ταυτόχρονα, η πρόσληψη των αναπληρωτών εκπαιδευτικών το 2014 αφορούσε μόνο 10.948, λιγότερους δηλαδή από τους μισούς απ’ ό,τι είχε ανάγκη η λειτουργία των σχολείων.
Το νέο πρόβλημα που έρχεται να προστεθεί στην έλλειψη εκπαιδευτικού προσωπικού, είναι και η γήρανση του υπάρχοντος. Βάσει αυτού του δεδομένου, η Μάχη Νικολάρα ρώτησε τη Νίκη Καραμέως σχετικά με τη θέση της ΝΔ για τους διορισμούς εκπαιδευτικών. Η τομεάρχης Παιδείας -εκτός ότι στην τοποθέτησή της σχετικά με την έκθεση «ξέχασε» ότι τα ευρήματα είναι αποτελέσματα της πολιτικής που εφάρμοσε το κόμμα της- προσπάθησε να υπεκφύγει της ερώτησης, ρίχνοντας το βάρος στην προτεραιοποίηση των διορισμών του δημοσίου, κατηγορώντας την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ότι δεν το έκανε, φέρνοντας σαν παράδειγμα την επαναπρόσληψη των απολυμένων της ΕΡΤ, ενώ «πλεονάζουν». «Ατυχής ή ευθεία βολή εναντίον μου;» ρωτήθηκε εν συνεχεία για τη «γκάφα» της από τη συντονίστρια, καθώς η ίδια είναι δημοσιογράφος της ΕΡΤ, υπενθυμίζοντας τους αυταρχικούς όρους με τους οποίους έκλεισε τη δημόσια τηλεόραση η κυβέρνηση της ΝΔ. Η Μάχη Νικολάρα επέμεινε στην ερώτησή της για τους διορισμούς, για να λάβει ως απάντηση από την τομεάρχη της ΝΔ ότι «δεν θα ήταν υπεύθυνο να μιλήσω από τώρα για διορισμούς στην Παιδεία».
Στην αντίπερα όχθη, ο υπουργός Παιδείας τόνισε ότι οι διορισμοί εκπαιδευτικών αποτελούν την απόλυτη προτεραιότητα της κυβέρνησης και αναμένεται να αποφασιστεί βάσει των ποιων κριτηρίων θα γίνουν. «Οι διορισμοί, όμως, δεν θα γίνουν για να πέσει ο μέσος όρος ηλικίας των εκπαιδευτικών, αλλά γιατί τους έχει ανάγκη το σύστημα, όπως έχει και την εμπειρία των μεγαλύτερων σε ηλικία εκπαιδευτικών. Το ηλιακό ζήτημα απαιτεί προσοχή στον χειρισμό του, ώστε να μη σημειωθούν αντιδράσεις προς το δικαίωμα κάποιου να είναι εκπαιδευτικός ακόμα και αν είναι άνω των 45-47 χρόνων που είναι ο μέσος όρος», επισήμανε.

Εγκαταλελειμμένα σχολεία και παιδιά

Και αν στο εκπαιδευτικό προσωπικό η έλλειψη είναι μεγάλη, στο διοικητικό προσωπικό των σχολείων φθάνει το όριο της ανυπαρξίας, ενώ αποτελούν βασικό παράγοντα λειτουργικότητας και οργάνωσης, σύμφωνα με τον Ν. Παΐζη. Παράλληλα επισημάνθηκε και η έλλειψη κατάλληλων υποδομών, καθώς, πέραν ότι δεν κατασκευάστηκαν νέα σχολικά κτίρια, δεν έχουν ανακαινισθεί εδώ και εφτά χρόνια ούτε τα υπάρχοντα, με αποτέλεσμα να είναι υπό κατάρρευση.
Το πρόβλημα της καταλληλότητας των υποδομών φαίνεται να είναι διαχρονικό (από το 2007) και να μην οφείλεται μόνο στην οικονομική κρίση και τα μνημόνια -που παρόλα αυτά ενέτειναν το πρόβλημα- με πολλές σχολικές μονάδες να μην έχουν αίθουσα εργαστηρίων, βιβλιοθήκη, γυμναστήριο, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων κτλ. «Ήταν και είναι το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα στην τριτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και είναι απόλυτα επείγον για το προσχολικό δίκτυο, όπου οι δομές δεν επαρκούν για να στεγαστούν τα παιδιά 4-5 χρονών μέχρι το 2020», περιγράφθηκε από τον επιστημονικό υπεύθυνο της έρευνας.
«Προς το χειρότερο τελικά» χαρακτήρισε ο υπουργός Παιδείας την επιλογή η συντήρηση των σχολικών μονάδων να περάσει στην ευθύνη των δήμων, καθώς δεν έχει υπάρξει κανένας προγραμματισμός εκ μέρους τους για το ζήτημα. Από την πλευρά του το υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε σύσκεψη και με τον υπουργό Π. Σκουρλέτη προκειμένου να παρέμβουν στο θέμα, όμως, σύμφωνα με τον Κ. Γαβρόγλου, δεν είναι εύκολο, αφού υπάρχουν σχολεία που δεν έχουν ούτε άδεια από την πολεοδομία για να μπορέσουν να ενταχθούν σε σχετικό πρόγραμμα ΕΣΠΑ που προσφέρεται.
Λαμβάνοντας υπόψιν όλους τους προαναφερθέντες παράγοντες, φαίνεται λογικό και επόμενο να γνωρίζει ανάλογη πτώση και ο δείκτης της επίδοσης των μαθητών κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ιδίως στα επαγγελματικά, αλλά και στα εσπερινά λύκεια που φοιτούν εργαζόμενοι μαθητές. Εν γένει, όπως σημειώθηκε από τον ερευνητή του ΚΑΝΕΠ, «η Παιδεία έχει παραπαίδια και αποπαίδια» και αυτά είναι τα επαγγελματικά λύκεια και τα νηπιαγωγεία, τα οποία για αυτό το λόγο, πρέπει να τεθούν ως προτεραιότητα στο σχεδιασμό. «Δεν μπορούμε να πάρουμε καμία αποτελεσματική πρωτοβουλία για τα λύκεια, αν δεν αναβαθμιστεί η επαγγελματική εκπαίδευση. Και αυτό ενέχει ένα στοιχείο ιδεολογικό και πολιτικό. Η κοινωνία πρέπει να πεισθεί ότι τα ΕΠΑΛ δεν είναι τα αποθετήρια για τους αποτυχόντες. Δεν πάνε εκεί παιδιά ενός κατώτερου Θεού. Κι ένας από τους τρόπους είναι να ενισχύσουμε το τι θα κάνουν αυτά τα παιδιά μετά το ΕΠΑΛ. Εκεί η δική μας παρέμβαση είναι η ίδρυση διετών δομών στο πλαίσιο της Ανώτατης Εκπαίδευσης, ώστε οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ να παίρνουν επαγγελματική πιστοποίηση για συγκεκριμένα επαγγέλματα με ευρωπαϊκές προδιαγραφές», συμφώνησε και ο υπουργός Παιδείας.
Η έκθεση, όμως, καταλήγει σε δυσοίωνα συμπεράσματα, πως «η μεταρρύθμιση του συστήματος είναι αδύνατον να επιτευχθεί», καθώς χρόνια τώρα το εκπαιδευτικό σύστημα «έχει αναπτυχθεί με βασικές κατευθυντήριες γραμμές ανά βαθμίδα της εκπαίδευσης και δεν ακολουθεί συγκεκριμένες και δομημένες σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού επιλογές, που να αναγνωρίζουν οριζόντιες και κατακόρυφες συνιστώσες», γεγονός που σημαίνει ότι δεν αρκούν μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά απαιτείται επανασχεδιασμός όλου του συστήματος.



Τζέλα Αλιπράντη
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet