Ας μην δίνουμε στην τρομοκρατία μεγαλύτερο βάρος απ’ αυτό που έχει

vidali-1

Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου

Το φαινόμενο της τρομοκρατίας βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής σκηνής, ύστερα από την επίθεση στο Μάντσεστερ. Η τρομοκρατία βρίσκεται σε έξαρση;
Είναι γνωστό πως η τρομοκρατία έχει διάφορες εκδοχές. Η αναταραχή που επικρατεί στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και οι αντανακλάσεις που δημιουργεί στην Ευρώπη δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Γι’ αυτό πρέπει να δούμε το φαινόμενο μακροπρόθεσμα, όπως εμφανίζεται στην Ευρώπη π.χ., από το Λονδίνο του 2005 έως την πρόσφατη επίθεση στο Μάντσεστερ και να δούμε τι έχει αλλάξει. Ο στόχος να προκληθούν πολλά θύματα είναι τυπικό χαρακτηριστικό αυτών των επιθέσεων εδώ και χρόνια, έστω και εάν η κεντρική Ευρώπη έγινε τα τελευταία δύο χρόνια κεντρικός στόχος της ισλαμικής τρομοκρατίας. Αυτό που έχει αλλάξει όμως, είναι ότι διεθνής/ισλαμική τρομοκρατία λειτουργεί με όρους ιδιότυπου leasing:· οποιοσδήποτε κάνει οτιδήποτε αναλαμβάνει ο ISIS την ευθύνη, έστω και εάν δεν έχει σχέση ή έχει χαλαρή σχέση. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι η έξαρση ή όχι που πρέπει να προβληματίζει, αλλά η μεταβολή στη μεθοδολογία της.

Η συζήτηση περί διεθνούς τρομοκρατίας

Το συμπέρασμα των G7 είναι πως «η μάχη μετατοπίζεται από το πεδίο στο διαδίκτυο» και καλούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να λάβουν μέτρα για την «αυτόματη ανίχνευση των περιεχομένων που ενθαρρύνουν την υποκίνηση της βίας». Μήπως είναι μερική η προσέγγισή τους;
Πράγματι, η αντίδραση των κρατών έχει, μέχρι στιγμής, περιοριστεί σε επιχειρησιακές δράσεις. Νομίζω, όμως, πως τώρα που κατάλαβαν το ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι πλέον αργά. Πρέπει να γίνει κατανοητό πως εκείνος που αποφασίζει να ενεργοποιήσει μια βόμβα σε ένα δημόσιο χώρο, πόσο μάλλον να προκαλέσει μαζικούς θανάτους και να αυτοκτονήσει, έχει πάψει να βλέπει τον άνθρωπο ως άνθρωπο που έχει τα ίδια χαρακτηριστικά και ιδιότητες με αυτόν, απαξιώνει τη ζωή του άλλου, αλλά και τη δική του και γενικά απαξιώνει τη ζωή, που αποτελεί θεμελιώδη αξία στο δυτικό πολιτισμό. Και αυτό είναι διαφορετικό ποιοτικά από την απευθείας και εξ επαφής επίθεση σε συγκεκριμένο στόχο, διότι είναι άλλη η συγκινησιακή φόρτιση και συναισθηματική συμμετοχή του δράστη. Αυτή η μεταστροφή δεν γίνεται σε μία μέρα, ούτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν τη δύναμη να το καταφέρουν. Είναι το ίδιο φτωχό επιχείρημα με αυτό που χρησιμοποιούσαν κάποιοι τις περασμένες δεκαετίες, πως η τηλεόραση ωθεί στη βία. Αν πρέπει να δούμε το ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι ότι η διάδοσή τους έχει συρρικνώσει την αξία του σύνθετου συλλογισμού και του αναλυτικού λόγου, αφού τα μηνύματα και οι πληροφορίες έχουν πλέον «τηλεγραφικό χαρακτήρα» και άρα οδηγούν σε απόλυτες προσεγγίσεις στο άσπρο ή μαύρο και μάλιστα με μεγάλη ευκολία. Όμως, όσον αφορά την τρομοκρατία, πρέπει να σκεφτούμε και να απαντήσουμε όχι μόνον για τη βία προς τους άλλους, αλλά στο ερώτημα πώς αποφασίζει κάποιος να θυσιάσει τη ζωή του. Είναι τα social media υπεύθυνα; Και πάνω σε αυτές τις απαντήσεις πρέπει να προκύψουν σχεδιασμένες πολιτικές, που δεν θα είναι ευχολόγια.

Πράξη δίχως νόημα

Την περασμένη βδομάδα, ο κ. Παπαδήμος έπεσε θύμα τρομοκρατικής επίθεσης, η οποία αποτέλεσε την αφορμή να αναθερμανθεί το εμφυλιοπολεμικό κλίμα και η συζήτηση να γίνει με μικροπολιτικούς όρους περί «ηθικών αυτουργών»…
Πράγματι, δεν συζητήθηκε καμία στιγμή η ίδια η επίθεση, δηλαδή ποιος ήταν ο στόχος των δραστών. Φαίνεται, ας μου επιτραπεί η έκφραση, ότι οι επιθέσεις αυτές δεν έχουν κανένα άλλο αποτέλεσμα, πέρα από το υποτιθέμενα συμβολικό και ευτυχώς. Δεν ήθελαν να σκοτώσουν, αλλά στόχος τους ήταν να διαμορφώσουν ένα κλίμα παρενόχλησης του πολιτικού συστήματος. Αυτό δεν είναι καινούριο. Το έκανε και η «17 Νοέμβρη». Επομένως, θεωρώ πως πολιτικά είναι μια πράξη δίχως νόημα. Και το ερώτημα είναι γιατί το πολιτικό σύστημα άνοιξε, με αυτό τον τρόπο, τη συζήτηση περί τρομοκρατίας, αντιμετωπίζοντας το θέμα σαν να είναι πρωτόγνωρο.

Όπως και να είναι, η αντιπολίτευση άδραξε την ευκαιρία για να κατηγορήσει την κυβέρνηση για απραξία μπροστά σε τέτοια φαινόμενα. Έχει βάση το επιχείρημά της;
Νομίζω ότι δεν ευσταθεί αυτό ως πολιτικό επιχείρημα. Η κυβέρνηση, δηλαδή, υποδαυλίζει την τρομοκρατία και υπονομεύει τον εαυτό της; Μα δεν έχει λογική μια τέτοια κίνηση. Από την άλλη, η συζήτηση περί «κενών ασφαλείας» είναι και πάλι κοντόφθαλμη, γιατί υποβαθμίζει την ουσία της τρομοκρατίας, που είναι ακριβώς ότι δεν είναι συγκεκριμένα προβλέψιμη: Άλλο να εκτιμάς ότι θα έχουμε ίσως τρομοκρατικές επιθέσεις, και άλλο να προβλέπεις πού και σε βάρος ποιου θα γίνουν. Θυμίζω πως τα κόμματα και οι άνθρωποι που αυτή τη στιγμή κατηγορούν την κυβέρνηση, ήταν επί τριάντα χρόνια στην εξουσία και δεν ήξεραν ποιος είναι ο Κουφοντίνας.

Από την άλλη, τα μίντια προσπαθούν να συνδέσουν το κίνημα των Πλατειών με την τρομοκρατία.
Ένας κόσμος θα μπορούσε να έχει περάσει σε αυτό που ονομάζουμε τρομοκρατία, μέσα από τη συναναστροφή του με άλλους ανθρώπους σε περιόδους μαζικών κινητοποιήσεων. Αυτή, άλλωστε, είναι η παράδοση στην Ευρώπη. Αυτό, όμως, θα έπρεπε να έχει προβληματίσει πριν, όσους στηρίχθηκαν στις πολιτικές μηδενικής ανοχής. Είναι ιστορικό δεδομένο πως όταν αυξάνεις την καταστολή σε χώρους και χώρες με ισχυρή πολιτική παράδοση, υπάρχει αντίδραση. Και μάλιστα αντίδραση που υπερβαίνει τα όποια ανεκτά όρια πολιτικής αντιπαράθεσης. Όποιος δεν το λαμβάνει υπόψη δεν μπορεί μετά να αναρωτιέται για το φαινόμενο της τρομοκρατίας.

Αυτοαναφορικές επιθέσεις, χωρίς επαναστατικότητα

viadali-2

Η πολιτική συζήτηση περί τρομοκρατίας στην Ελλάδα είναι προσχηματική;
Είναι μια αέναη συζήτηση, χωρίς να υπάρχει καμία αίσθηση της ιστορικής συγκυρίας που δημιουργεί αυτά τα φαινόμενα και να έχει γίνει ποτέ ανάληψη της πολιτικής ευθύνης για το γεγονός ότι επί 30 χρόνια δεν ξέραμε τι είναι η τρομοκρατία στη χώρα μας. Είναι μια συζήτηση που πρέπει να γίνει με άλλους όρους και άλλους στόχους. Διότι είναι παράδοξο ο οποιοσδήποτε πολιτικός, ανεξαρτήτως αν είναι ή όχι στην πολιτική σκηνή, να είναι ενδεχόμενος στόχος της τρομοκρατίας, επειδή αυτό δεν παράγει πολιτικά αποτελέσματα άμεσα. Από την άλλη μεριά, ας μην δίνουμε στην τρομοκρατία μεγαλύτερο βάρος από αυτό που έχει. Και ειλικρινά δεν κατανοώ γιατί η κυβέρνηση υιοθετεί την ατζέντα της αντιπολίτευσης. Η ουσία είναι ότι έχουμε μια μερίδα ανθρώπων, μάλλον νέων, οι οποίοι λειτουργούν μέσα από μια δική τους θεώρηση, χωρίς να είναι ορατός ένας μακρόπνοος στόχος και μέσα από επιθέσεις, κατά τη γνώμη μου, αυτοαναφορικές, χωρίς καμία επαναστατικότητα και χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Η τρομοκρατία – τιμωρός είναι αδιέξοδο. Η επαναστατική τρομοκρατία θέλει άλλες προϋποθέσεις και συνθήκες. Και σε κάθε περίπτωση, ο κόσμος για να ξεσηκωθεί, θέλει να βλέπει τους ηγέτες που τον οδηγούν σε αυτό. Μέσα από σκιές δεν ξεσηκώνεται. Δεν έχει συμβεί ποτέ ιστορικά. Και ύστερα, όταν συζητάμε για τρομοκρατία, να δούμε και τα θύματά της, μιας που ρωτήσατε και για τον ορισμό της: Διότι από τη μια είναι ο κ. Παπαδήμος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι εξέχον πολιτικό πρόσωπο που, για τους λόγους που επέλεξαν οι δράστες, πηγαίνοντας στη δουλειά του έπεσε θύμα τρομοκρατικής επίθεσης. Αντίστοιχα, όμως, ένας μετανάστης που οδηγεί ποδήλατο στα Πετράλωνα για να πάει στη δουλειά του και πέφτει θύμα επίθεσης, χωρίς να έχει σχέση με τους δράστες, δεν είναι θύμα τρομοκρατίας; Αυτά πρέπει κάπως να συζητηθούν.

Πιστεύεις ότι η διεθνής τρομοκρατία, σε επίπεδο συζήτησης, αλλά και αντιμετώπισής της, πρέπει να συγχέεται με την εγχώρια τρομοκρατία;
Όχι, αλλά και να το κάνουμε, δεν θα συναντήσουμε κοινά χαρακτηριστικά. Στην Ελλάδα, ιστορικά, οι τρομοκρατικές οργανώσεις δεν ήθελαν να έχουν αθώα θύματα. Το αντίθετο θα έλεγα. Αυτές οι οργανώσεις, που θα μπορούσε κάποιος να τις εντάξει ιδεολογικά στο χώρο της αριστεράς ή της αναρχίας, έχουν πάντα ως προσανατολισμό ότι ο στόχος είναι μέσο, δεν είναι αυτοσκοπός. Ενώ η δεξιά-νεοφασιστική τρομοκρατία, στην οποία εκτιμώ ότι εντάσσονται οι μαζικές επιθέσεις και επιθέσεις εναντίον απλών ανθρώπων, χρησιμοποιεί τον τρόμο ως αυτοσκοπό. Στόχος τους είναι να προκαλέσουν τρόμο, ώστε να μην μπορεί κανείς να νιώσει ασφαλής. Δεν αποσταθεροποιούν ένα πολιτικό σύστημα μόνο, αλλά μια κοινωνία.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet