ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΗΣ Χ. Α. ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΥΛΩΝΑ

Του Γιώργου Μπουγελέκα*

Είναι τελικά: «άντρο των τρομοκρατών των “Πυρήνων της Φωτιάς” το σχολείο στις φυλακές ανηλίκων Αυλώνα», όπως υποστηρίζει στην ερώτηση της στο κοινοβούλιο η Χρυσή Αυγή; Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα της νεοναζιστικής οργάνωσης; Προέβησαν, άραγε, στη στοχοποίηση του διευθυντή αυτού του σχολείου, Πέτρου Δαμιανού, για λόγους διασφάλισης του αδιάβλητου των πανελληνίων εξετάσεων, μετά από τις επιτυχίες των νεαρών κρατουμένων μαθητών του σχολείου του Αυλώνα σε αυτές;
Επιτρέψτε μου να διατηρώ σοβαρές επιφυλάξεις για τα πραγματικά κίνητρα της Χ. Α., γιατί εκτιμώ πως αυτά είναι ακόμα βαθύτερα.
Το σχολείο που λειτουργεί από το 2000 στο Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα, κινείται κόντρα σε κάθε λογική εκφασισμού και τρομολαγνείας, δημιουργώντας ανοίγματα ελπίδας σε ένα σωφρονιστικό σύστημα, το οποίο εκ φύσεως τα απεχθάνεται.
Ας σκεφτούμε τι σημαίνει η συνύπαρξη στον ίδιο σχολικό χώρο έφηβων που έχουν διαπράξει σοβαρά αδικήματα και οι οποίοι –προφανώς- δεν αγκαλιάστηκαν όσο έπρεπε από τις οικογένειες και τα σχολεία τους πριν τον εγκλεισμό τους. Ας σκεφτούμε με θλίψη –και οι εκπαιδευτικοί με ακόμη μεγαλύτερη- πως η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών στα σχολεία των φυλακών αποτελείται από μαθητές που έχουν υποστεί την –απολύτως ξεπερασμένη και παιδαγωγικά απαράδεκτη– ποινή της αλλαγής σχολικού περιβάλλοντος. Ας σκεφτούμε, επίσης, τι σημαίνει η δυνατότητα να συμμετέχουν αυτοί ακριβώς οι μαθητές σε δεκάδες πολιτιστικά προγράμματα και μέσω αυτών ν’ ανοίγουν παράθυρα στη γενική τους παιδεία και στην κοινωνική τους επανένταξη.

Ο θησαυρός της γενικής παιδείας

Ταυτόχρονα, ας φέρουμε στο νου, τις βασικές ιδεολογικές αναφορές της Αριστεράς για τη μέση εκπαίδευση και τα χρόνια του λυκείου. Κατά τον Άγγελο Ελεφάντη, η γενική παιδεία «[…] Είναι το κοινό ταμείο του πολιτισμού μας, από το οποίο ο οιοσδήποτε πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εκταμιεύει τα αγαθά της αποθησαυρισμένης ευαισθησίας και της συσσωρευμένης γνώσης».
Αυτή τη γενική παιδεία το λύκειο οφείλει να σεβαστεί και να καλλιεργήσει ως την κύρια αποστολή του, γιατί ποτέ ξανά, συντεταγμένα και μεθοδικά, δεν θα δοθεί η δυνατότητα στον άνθρωπο να κατακτήσει αυτό το αγαθό.
«[…] Σκοπός της Μέσης Εκπαίδευσης δεν είναι να διαμορφώσει φυσικούς, βιολόγους, μαθηματικούς, γλωσσολόγους, ιστορικούς, μουσικούς, λογοτέχνες κ.λπ. Σκοπός της είναι οι απόφοιτοι του λυκείου να εγκολπωθούν στοιχεία της αποθησαυρισμένης γνώσης και ευαισθησίας, ώστε οι μαθητές να κατανοούν το σώμα τους, να επικοινωνούν με τις τέχνες, να γνωρίζουν την ιστορία της χώρας τους και του κόσμου, να εγκολπωθούν βασικές έννοιες μαθηματικών, φυσικής, χημείας, να τους ανοίγεται με δυο λόγια ο κόσμος της κοινωνικής, της φυσικής και της καλλιτεχνικής πραγματικότητας». (Α. Ελεφάντης, «Αυγή», 13.10.2006).
Η καλλιτεχνική παιδεία, όπως ίσως υπαινικτικά φάνηκε από τα προαναφερθέντα, αποτελεί προϋπόθεση, αλλά και συστατικό στοιχείο της γενικής παιδείας. Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει η μία χωρίς την άλλη.

Η τέχνη ως προώθηση της ελευθερίας

Η τέχνη στο εκπαιδευτικό σύστημα -σύμφωνα με την εικαστικό Χριστίνα Σγουρομύτη- επιφορτίζεται με την ευθύνη της διανοητικής απελευθέρωσης του ατόμου, μέσα από την προώθηση θέσεων, όπως είναι η ελευθερία της έκφρασης και η απελευθέρωση της φόρμας. Η ελευθερία αυτή συνδέεται βαθιά με μια διεργασία προάσπισης της έννοιας της διαφορετικότητας στην κοινωνία. Η αποδοχή της διαφορετικότητας του παιδιού οδηγεί στην αποδοχή της διαφορετικότητας του μελλοντικού ενήλικα και συμβάλλει στην εδραίωση μιας υπερ-εθνικής κοινωνικής αντίληψης. Όπως η κοινωνία μιας ιστορικά εξελιγμένης εποχής δεν μπορεί να είναι ομοιογενής, έτσι και η τέχνη -στο σύνολό της- λειτουργεί ως καθρέφτης αυτής της ανομοιογένειας, εγκολπώνοντας πολλές, ήδη εδραιωμένες, διαφορετικές τάσεις και ανιχνεύοντας νέες. (Παιδεία και Κοινωνία, τεύχος 70, 1η Ιανουαρίου 2012)
Παράλληλα, τα προβλήματα της κρίσης έχουν εντείνει την από καιρό διαπιστωμένη αδυναμία ανοχής της ελληνικής κοινωνίας στη διαφορετικότητα. Έτσι ή αλλιώς, η μετάθεση των προβλημάτων μέσα από τη διαδικασία ενοχοποίησης εσωτερικών ή/και εξωτερικών εχθρών αποτελεί πανάρχαια διαδικασία καταφυγής σε περιόδους οικονομικής δυσκολίας, ψυχικής ανασφάλειας και φόβου για το αύριο.
Η υφέρπουσα έλλειψη ανοχής που διακατέχει ένα, όχι ευκαταφρόνητο, μέρος της ελληνικής κοινωνίας στη διαφορετικότητα, παρά τις όποιες, ατομικές ή συλλογικές, διακηρυκτικές δηλώσεις καταδίκης του ρατσισμού και, πολύ περισσότερο, του ναζισμού, με την ανάπτυξη της οικονομική κρίσης βρήκε, μοιραία, και την πολιτική της έκφραση στο αποκρουστικό πρόσωπο της Χρυσής Αυγής.
«Ό,τι και όποιος δεν είναι ακριβώς ίδιος με εμένα δεν έχει θέση στην Ελλάδα!», βροντοφωνάζουν οι νεοναζί. Τους είναι αδύνατον να ανεχτούν την όποια ετερότητα.

Η συμβολή της διαφορετικότητας ενάντια στο ναζισμό

Όμως στην πρόσφατη τελετή λήξης του έτους στο σχολείο των φυλακών του Αυλώνα, μάθαμε πως έγιναν παράξενα πράγματα. Αλήθεια, τι σχέση έχει η «Ωδή στη χαρά» του Μπετόβεν, με το λαϊκό τραγούδι του Απόστολου Καλδάρα, «Όση γλύκα έχουνε τα χείλη σου»; Πώς γίνεται να συνυπάρχουν στην ίδια εκδήλωση το «Imagine» του Τζον Λένον, με το κονσέρτο για κιθάρα του Ροντρίγκεζ και το τσιγκάνικο τραγούδι, «Ντινάν»; Πώς χωράνε στην ίδια σκηνή ο περήφανος κρητικός πεντοζάλης, με τον αραβικό χορό Dabke;
Και όμως, με αυτά ακριβώς τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα στήθηκε η γιορτή στον Αυλώνα, και αυτή η επιμιξία, όπως και κάθε επιμιξία, ενόχλησε. Στην πορεία για το στήσιμο μιας τέτοιας παράστασης οι ομάδες έσπασαν και ξαναφτιάχτηκαν. Όχι στη βάση της αντιπαράθεσης, λόγω διαφορετικής καταγωγής των μαθητών, αλλά στη βάση της ενότητας νέων ερασιτεχνών καλλιτεχνών μπροστά σε κάθε αξιόλογη καλλιτεχνική έκφραση, από όπου και αν προέρχεται. Και αυτή η διαδικασία είναι μια μόνιμη κατάσταση στο σχολείο των φυλακών του Αυλώνα.
Στην καλλιτεχνική δημιουργία δεν χωρούν μονομέρειες, κατατάξεις των μορφών της τέχνης σε ανώτερες και κατώτερες, εξοντώσεις των διαφορετικών. Αυτά είναι δουλειές των ολοκληρωτισμών. Η ποικιλότητα στην Τέχνη μοιάζει να είναι ανάλογη της ίδιας της βιοποικιλότητας. Όλα, ανεξαιρέτως, τα καλλιτεχνικά ρεύματα παρουσίασαν, παρά τις τεράστιες διαφορές τους στη φόρμα και στη φιλοσοφία τους, αξεπέραστα καλλιτεχνικά δημιουργήματα.
Αυτή η οπτική στη σημερινή πραγματικότητα της ανόδου του φασισμού πολλαπλασιάζει την αξία και τα οφέλη από την ουσιαστική ένταξη της καλλιτεχνικής παιδείας σε ένα σχολείο που υπηρετεί τη Γενική Παιδεία, αφού η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι επί της ουσίας ο μεγαλύτερος εχθρός του νεοναζισμού.
Ο εθισμός -όπως επέμενε να λέει ο αξέχαστος Σωτήρης Σιώκος- του έφηβου και της έφηβης στα διαφορετικά καλλιτεχνικά ρεύματα αποτελεί ανάχωμα στη φασιστική ιδεοληψία. Δεν είναι, κατά συνέπεια, η καλλιτεχνική παιδεία μια πολυτέλεια, μια σχεδόν περιττή δραστηριότητα, μια άσκοπη δαπάνη σε μια χειμαζόμενη οικονομικά εκπαίδευση. Είναι αναγκαιότητα, είναι ασπίδα απέναντι στο ναζισμό, είναι προϋπόθεση ελπίδας για μια αυριανή κοινωνία που θέλει να παραμείνει ανθρώπινη, και ο Πέτρος Δαμιανός με τους άξιους και γενναίους συναδέλφους του στο σχολείο των φυλακών Αυλώνα δεν μας το θυμίζουν απλώς, αλλά το έχουν κάνει σημαία του αγώνα τους.
Είμαστε μαζί τους.

*Ο Γιώργος Μπουγελέκας είναι εκπαιδευτικός, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ.
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet