Του Κωστή Γιούργου

Δύο ειδήσεις, τη βδομάδα που πέρασε, δεν έτυχαν της προσοχής που τους αναλογεί.
Ο λόγος για δύο φαινόμενα, ένα φυσικό και ένα ανθρωπογενές, που, αν και απολύτως διακριτά μεταξύ τους, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: βάζουν σε δοκιμασία την ετοιμότητα του είδους μας να ανταποκριθεί στις εξωγενείς όσο και τις ενδογενείς προκλήσεις.
Το ένα είναι η έξαρση της ηλιακής δραστηριότητας, συνοδευόμενη από μια τεράστια κηλίδα διαμέτρου 75.000 μιλίων στην επιφάνεια του Ήλιου, για την οποία οι επιστήμονες δηλώνουν ιδιαίτερα ανήσυχοι.
Το άλλο είναι η έξαρση της υπογεννητικότητας παγκοσμίως, συνοδευόμενη από επίμονα υψηλή ανεργία/υποαπασχόληση και μείωση της παγκόσμιας ζήτησης, για την οποία οι οικονομολόγοι εμφανίζονται θορυβημένοι.
Η κηλίδα εντοπίστηκε αρκετά πρόσφατα, αλλά η εμφάνισή της ανιχνεύεται πολύ νωρίτερα, το 2011. Είναι, όπως όλες οι κηλίδες, αποτέλεσμα έντονης μαγνητικής δραστηριότητας στην επιφάνεια του Ήλιου και, λόγω μεγέθους, μπορεί να προκαλέσει ισχυρές εκπομπές μαγνητικής ενέργειας από τον Ήλιο, «βομβαρδίζοντας» τη Γη με τεράστιες ποσότητες φορτισμένων σωματιδίων. Είναι οι λεγόμενες «ηλιακές καταιγίδες». Το μέγεθος του φαινομένου εντείνει τις ανησυχίες για πρόκληση χάους στα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά δίκτυα, για «συσκότιση» και αποδιοργάνωση των δορυφορικών επικοινωνιών.
Η έξαρση της υπογεννητικότητας αναγνωρίστηκε «επίσημα» ως απειλή πρόκλησης χάους στη δικτύωση της παγκόσμιας οικονομίας μάλλον πρόσφατα, αλλά τα ίχνη της εντοπίζονται πολύ νωρίτερα, στις αρχές του 1970.
Τέτοιον καιρό πέρυσι, ο επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, σε ομιλία του στις 6 Ιουνίου, υπερασπιζόμενος την πολιτική της πιστωτικής χαλάρωσης ως εργαλείο υποστήριξης των δημόσιων επενδύσεων για περιστολή της ανεργίας, προειδοποίησε τους σημαιοφόρους της άτεγκτης δημοσιονομικής πειθαρχίας για τον κίνδυνο η πραγματική οικονομία να πέσει στην παγίδα της γήρανσης του πληθυσμού της Ευρωζώνης. Η υπογεννητικότητα, υποστήριξε, «σύντομα θα αρχίσει να δαγκώνει».

Η ελληνική περίπτωση

Αν ευσταθούν οι προβλέψεις για τη δημογραφική προοπτική της Ελλάδας, στη χώρα μας η υπογεννητικότητα έχει ήδη «αρχίσει να δαγκώνει», εκθέτοντάς την σε έναν κίνδυνο που απειλεί και πιο «ισχυρές» οικονομίες της Δύσης. Τον κίνδυνο σε μερικές δεκαετίες να μετατραπεί σε χώρα γερόντων.
Η πληθυσμιακή κάμψη που παρατηρείται τουλάχιστον τα τελευταία δέκα χρόνια επιβεβαιώθηκε και για το έτος 2016. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Eurostat –που δημοσίευσε τα πληθυσμιακά στοιχεία των χωρών της Ε.Ε. την περασμένη Δευτέρα, παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας Πληθυσμού την Τρίτη 11 Ιουλίου– ο γηγενής πληθυσμός μειώθηκε κατά 2,50%. Οι 92.800 γεννήσεις υστερούν ανησυχητικά έναντι των 118.800 θανάτων. Ο χαμηλός, ούτως ή άλλως, ρυθμός γεννητικότητας, που στην περίοδο πριν από την κρίση βρισκόταν στα επίπεδα του 1,5 παιδιά ανά γυναίκα, το 2014 έπεσε στο 1,3. Υπάρχει κίνδυνος, αν η υπογεννητικότητα δεν αντιμετωπιστεί ως πρώτη προτεραιότητα, το 2050 ο πληθυσμός της χώρας να υποχωρήσει στα επίπεδα του 1961, δηλαδή στα 8.300.000, από τα 10.757.300 όπου βρίσκεται σήμερα. Μια πρόκληση που απειλεί με ματαίωση την όποια προσπάθεια απεγκλωβισμού από την κρίση.
Η γήρανση του πληθυσμού, στις λεγόμενες ανεπτυγμένες, αλλά και στις «αναπτυσσόμενες» χώρες, αποτέλεσμα της κρίσης, της ανεργίας και της φτωχοποίησης, απειλεί με διάλυση τη σχέση «εργασία-πραγματική οικονομία-ζήτηση/κατανάλωση του παραγόμενου προϊόντος», δηλαδή την ίδια την ύπαρξη του λεγόμενου «ύστερου καπιταλισμού».
Αλλά πόσο παρήγορο μπορεί να είναι για μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα το να μοιράζεται το ίδιο πεπρωμένο με οικονομίες και κοινωνίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, π.χ., ή η Γερμανία ή η Ιαπωνία;
Διόλου παρήγορο, αλλά, αντίθετα, άκρως ανησυχητικό, είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με επίσημη πηγή, ένας στους τρεις Αμερικανούς ηλικίας 18 έως 34 ετών, ήτοι 24 εκατ. νέοι άνθρωποι, έμειναν το 2015 στο σπίτι των γονιών τους –και συνέχισαν να μένουν και τον επόμενο χρόνο– ως αναγκαστική επιλογή, λόγω οικονομικής αδυναμίας να σχεδιάσουν δικό τους οικογενειακό μέλλον. Περίπου ο μισός νεανικός πληθυσμός δεν συνδέει, όπως συνέβαινε κατά το παρελθόν, την ενηλικίωση με την ιδέα του γάμου και την απόκτηση παιδιών. Σήμερα, οκτώ στους δέκα νέους Αμερικανούς δεν έχουν παντρευτεί πριν τα 45 τους χρόνια, σε αντίθεση με το 1970, όπου οκτώ στους δέκα είχαν φτιάξει δική τους οικογένεια από τα τριάντα τους. Η δεκαετία του 1970 είναι, θυμίζουμε, το χρονικό σημείο όπου, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αρχίζει να «παίρνει κεφάλι» η υπογεννητικότητα στον δυτικό κόσμο. Κι επίσης σημείο εκκίνησης του κύκλου των αλλεπάλληλων κρίσεων που συνοδεύουν την προέλαση του νεοφιλελευθερισμού.

Το «γερμανικό θαύμα»

Ανάλογο περιβάλλον επιφυλάσσει για τους νέους ανθρώπους το «γερμανικό θαύμα». Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Deutsche Welle τον περασμένο Μάρτιο, οι αρχές έκοψαν, μέσα σε ένα χρόνο, το ηλεκτρικό ρεύμα σε πάνω από 331.000 ανθρώπους λόγω αδυναμίας τους να πληρώσουν τον λογαριασμό. Μόνο το 2015 στάλθηκαν τέτοια ειδοποιητήρια σε 6,3 εκατ. οφειλέτες. Υπολογίζεται ότι πάνω από 23 εκατ. Γερμανοί ζουν κάτω από το όριο φτώχειας, ενώ πάνω από 4 εκατ. ζουν με το κοινωνικό επίδομα των 382 ευρώ, συν το επίδομα φτηνής κατοικίας.
Αλλά, ακόμα και ο πιο εθισμένος στην ανθρωπολογική ανωμαλία που επωάζει ο χρηματοπιστωτικός πολιτισμός ανατριχιάζει διαβάζοντας ότι στην Ιαπωνία ο αναπαραγωγικά ώριμος πληθυσμός «χάνει το ενδιαφέρον του για τις παραδοσιακές σεξουαλικές σχέσεις». Χώρα με τα υψηλότερα ποσοστά υπογεννητικότητας στον κόσμο, η Ιαπωνία, βίαια αποσπασμένη από έναν συντηρητικό τρόπο κοινωνικής οργάνωσης, μοιάζει να μην έχει να προτείνει στο λαό της στόχους άλλους από τους στενά ατομικιστικούς του στρεβλού εκδυτικισμού της, με αποτέλεσμα η ερωτική διάθεση να αναζητά απάντηση στη διαδικτυακή πορνογραφία, τις ψηφιακές σχέσεις και τον σεξουαλικό αυτισμό. Αποτέλεσμα: ένας πληθυσμός 126 εκατ. συρρικνωμένος δραματικά την τελευταία δεκαετία, με πρόβλεψη για επιπλέον μείωση 30% ακόμη μέχρι το 2060.
Η «ηλιακή καταιγίδα» είναι βέβαιο ότι θα παρέλθει, αφού διαταράξει παροδικά την διαδικτυακή και τηλεπικοινωνιακή ευωχία μας. Λιγότερο βέβαιη είναι η εικόνα μετά τη λήξη του πολέμου που έχει εξαπολύσει κατά της εργασίας και της ορθολογικής οργάνωσης των ανθρωπίνων ο νεοφιλελευθερισμός.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet