georgoulas-teliko

Με αφορμή το καταφανώς αντικομμουνιστικής έμπνευσης συνέδριο στο Ταλίν της Εσθονίας, διαπιστώσαμε πως είναι δυνατόν μια κυβέρνηση της αριστεράς να αντιπαρατεθεί με τη δεξιά –τουλάχιστον στο πεδίο των ιδεών– και να κερδίσει μια πολιτική μάχη ξεκινώντας από ορθές θέσεις και κρατώντας μέχρι τέλους σταθερή στάση με βάση αυτές.

Η απόπειρα του Ταλίν ουσιαστικά απέτυχε σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεν πρέπει να υποτιμήσουμε τη θετική έκβαση του επεισοδίου αυτού. Γιατί, αφενός, ανέδειξε τις ουσιώδεις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των ευρωπαϊκών συντηρητικών δυνάμεων, αλλά και στο εσωτερικό των εγχώριων συντηρητικών πολιτικών ομάδων. Αφετέρου, απομόνωσε εκείνες τις πολιτικές τάσεις που επενδύουν στην ταύτιση ναζισμού και κομμουνισμού. Μόνο η ηγεσία του ΚΚΕ δεν θέλησε να το καταλάβει αυτό και απέδωσε τη στάση τής κυβέρνησης σε έναν βραχείας εμβέλειας τακτικισμό. Αλλά ακόμη κι αυτό να ίσχυε, θα έπρεπε να γνωρίζει ότι αυτού του είδους οι επιλογές έχουν αντικειμενικά μόνιμα αποτελέσματα, ανεξάρτητα από προθέσεις.

 

Ο φθηνός και ο επικίνδυνος αντικομμουνισμός

 

Ωστόσο, δεν χρειάζεται η δικαιολογημένη ικανοποίησή μας να ξεπεράσει ορισμένα όρια, γιατί ο αντικομμουνισμός που δεν κέρδισε αυτή τη μάχη, είναι κυρίως ο πιο φθηνός και σχετικά εύκολα αντιμετωπίσιμος αντικομμουνισμός. Εκείνος, δηλαδή, που καταφεύγει στην άμεση ή έμμεση ταύτιση ναζισμού και κομμουνισμού.

Την προσφυγή σ’ αυτού του είδους τον αντικομμουνισμό την έχουν ανάγκη κυρίως όσοι θέλουν να καλύψουν την κλίση τους ή την προτίμησή τους στο ναζισμό ή τις ιδέες του, είτε πρόκειται για πολιτικές ομάδες είτε για κοινωνικές. Και είναι σχετικά εύκολη η αντιμετώπιση αυτού του αντικομμουνισμού, γιατί στο φόντο της εναντίον του επιχειρηματολογίας υπάρχει πάντα η ιστορική πραγματικότητα: η συμπαράταξη των συμμάχων με τη Σοβιετική Ένωση και όχι με τη ναζιστική Γερμανία, η οποία άμεσα απέβλεπε στην κατάκτηση και κατάλυση της ΕΣΣΔ. Υπήρξε επιλογή και η επιλογή αυτή δεν διαγράφεται ούτε εξαιτίας του ψυχρού πολέμου που ακολούθησε, ούτε εξαιτίας της κατάληξής του. Ούτε τότε υπήρξε ούτε σήμερα υπάρχει πραγματικό έδαφος για ταύτιση. Ακόμα και γι’ αυτούς που δεν έπαψαν ποτέ ούτε θα πάψουν να είναι αντικομμουνιστές, η επιλογή στρατοπέδου πιστοποιεί το άτοπο της απόπειρας ταύτισης.

Υπάρχει, όμως, κι ένας άλλος, πιο βαθύς, πιο πιεστικός αντικομμουνισμός, και γι’ αυτό πιο επικίνδυνος, που απαιτεί πολύ πιο συστηματική και επίμονη αντιμετώπιση από την πλευρά της αριστεράς και ιδίως του κριτικού μαρξισμού. Είναι ο αντικομμουνισμός τού «θριαμβεύοντος καπιταλισμού», του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, ο οποίος δεν έχει αυτή τη στιγμή ανάγκη από ιστορικές αναθεωρήσεις και διαστρεβλώσεις. Εδράζεται στην απαίτηση να αποτελέσει η παρούσα φάση εξέλιξης της ανθρωπότητας το «τέλος της ιστορίας» και, συνεπώς, απορρίπτει με ολοκληρωτικό τρόπο κάθε ιδέα αλλαγής του υπάρχοντος καθεστώτος, επιδίωξη που αποτελεί και τον ορισμό της κομμουνιστικής προοπτικής.

 

Ο ολοκληρωτισμός του «μονόδρομου»

 

Και δεν την απορρίπτει μόνο θεωρητικά, επιχειρεί να την αποκλείσει με κάθε τρόπο, με κάθε μέσο. Ο αποκλεισμός αυτός είναι όρος για την ύπαρξη και την αναπαραγωγή του. Πρόκειται για ένα βαθύτερο δεσμό του νεοφιλελευθερισμού με τον αντικομμουνισμό, που τον μετατρέπει σε ολοκληρωτική αντίληψη. Δηλαδή, σε αντίληψη που αποκλείει από την κοινωνία το δικαίωμα να σκεφτεί, να οραματιστεί και να σχεδιάσει το μέλλον της απρόσκοπτα. Το μέλλον της είναι το παρόν της, και επ’ αυτού δεν χωράει συζήτηση! Από εδώ προκύπτει και ο γνωστός «μονόδρομος», καθώς και η γνωστή ΤΙΝΑ (ελληνιστί, δεν υπάρχει εναλλακτική).

Αυτός ο αντικομμουνισμός συνδέεται με την ιδέα του «θανάτου των ιδεολογιών» και επιχειρεί να παρουσιάσει κάθε πηγαία και δικαιολογημένη προσδοκία εναλλακτικής προοπτικής για την ανθρώπινη κοινωνία σαν βλαπτική ουτοπία, ικανή να προκαλέσει μόνο αιματηρές καταστροφές και οπισθοδρομήσεις. Για να το επιχειρήσει αυτό, κάνει πως ξεχνάει μέσα από ποιες και πόσες αιματηρές συγκρούσεις και παλινορθώσεις και νέες ανατροπές πέρασε ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, ώσπου να μπορέσει να σταθεί στα πόδια του, να καταβάλει την αντίπαλό του φεουδαρχία και τελικά να επικρατήσει. Κάνει, επίσης, πως δεν βλέπει, με τι τίμημα σε βάρος ολόκληρων λαών επιδιώκεται ακόμη και σήμερα η εδραίωση της κυριαρχίας του. Αν υπάρχει μια απίστευτα αιματηρή πορεία, είναι η πορεία ανάδυσης και εξάπλωσης του υπάρχοντος καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, που διαρκεί ήδη μερικούς αιώνες.

 

Πέρα από τους αιματηρούς συμψηφισμούς

Το αντεπιχείρημα αυτό, όμως, δεν είναι αρκετό, παρότι είναι ιστορικά έγκυρο. Αφενός γιατί η ανθρωπότητα έχει κάνει βήματα και οι λαοί κατακτήσεις που έχουν αναπροσδιορίσει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις τους. Αφετέρου, γιατί έχει δοκιμαστεί μια απόπειρα εναλλακτικής, σοσιαλιστικής προοπτικής, η οποία έχει καταγράψει, εκτός από τις αγριότητες που της καταμαρτυρούν, και θετικές ιστορικές εμπειρίες, που έχουν εγγραφεί στη συλλογική συνείδηση.

Ο βαθύτερος αντικομμουνισμός αυτός, που επιδιώκει να αποκλείσει το δικαίωμα στο μέλλον εν ονόματι της αιωνιότητας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, απαιτεί πολύ μεγαλύτερη και πειστικότερη επιχειρηματολογία. Ιδίως  από την πλευρά εκείνων των κομμουνιστών, που τουλάχιστον εδώ και μισόν αιώνα, από την Άνοιξη της Πράγας και την Άνοιξη του Παρισιού με το γαλλικό Μάη, άσκησαν την πιο επίμονη και πιο γνήσια κριτική από το εσωτερικό τού κομμουνιστικού κινήματος, χωρίς να το διαγράψουν ή να το απαρνηθούν.

Μπροστά στα αδιέξοδα και τις κρίσεις τού υπερώριμου πια καπιταλισμού, που για να διατηρήσει την κυριαρχία του καταφεύγει στην ασφυκτική συμπίεση των υποτελών τάξεων και στη μετατροπή των δημοκρατικών κατακτήσεων σε κέλυφος με ελάχιστο, περιεχόμενο, η διατήρηση της προοπτικής τής υπέρβασής του αποτελεί ένα καθήκον ταυτόχρονα επιτακτικό και απαιτητικό. Το οποίο, όμως, διευκολύνεται από την ίδια τη δυσχέρεια που εμφανίζει το «υπάρχον» στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποιούμενη εκδοχή του να συνδυάσει τις διαρκώς διευρυνόμενες παραγωγικές δυνατότητες με την ανώτερη κάλυψη των συλλογικών και ατομικών αναγκών, σε ένα περιβάλλον σεβασμού και διεύρυνσης των δημοκρατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και προστασίας του πλανήτη από την καταλήστευση και τελικά την καταστροφή του.

Αυτός ο αντικομμουνισμός αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την επαναθεμελίωση του δικαιώματος της κοινωνίας να οραματίζεται και να επιχειρεί την οικοδόμηση ενός μέλλοντος που μπορεί να άρει τα δεινά του παρόντος, χωρίς να θίξει τις ως τώρα κατακτήσεις. Ενός δικαιώματος, δηλαδή, που σήμερα αμφισβητείται από τους αντιπάλους μας, αλλά δεν είναι αυτονόητο και για αυτούς που αφορά άμεσα, αυτούς που έχουν ζωτική ανάγκη ν’ αλλάξουν ζωή.

 

Χ. Γεωργούλας

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet