Με αφορμή το θάνατο της ριζοσπαστικής φεμινίστριας και συγγραφέα Κέιτ Μίλετ, στις 6 Σεπτεμβρίου

«Η οικουμένη κοιμόταν και η Κέιτ Μίλετ την ξύπνησε. Η Μπέτι Φρίντμαν είχε γράψει για το πρόβλημα δίχως όνομα. Η Κέιτ Μίλετ το κατονόμασε, το κατέδειξε, το εξέθεσε, το ανέλυσε. Το 1970, εκδόθηκε το βιβλίο “Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας” της Κέιτ Μίλετ. Οι λέξεις ήταν καινούριες. Τι ήταν οι πολιτικές της σεξουαλικότητας; Η ιδέα ήταν καινούρια. Πρόθεση της Μίλετ ήταν να αποδείξει ότι η σεξουαλικότητα είναι μια κοινωνική κατάσταση με πολιτικές συνέπειες. [...] Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλη/ον να έχει καταφέρει όσα η Κέιτ Μίλετ, με αυτό το βιβλίο. [...] Ό,τι οι φεμινίστριες πέτυχαν, το έχει προαναγγείλει, μαντέψει και ενθαρρύνει αυτό το βιβλίο».
Αυτά έγραφε το 2003, η αμερικανίδα συγγραφέας και ριζοσπαστική φεμινίστρια Αντρέα Ντβόρκιν, 33 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του «Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας» (Sexual politics) της Κέιτ Μίλετ , με αφορμή την 3η επανέκδοση του βιβλίου.

 

Της Σοφίας Ξυγκάκη

Το «Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας», που κυκλοφόρησε το 1970, ενέπνευσε γενιές φεμινιστριών και η συγγραφέας του θεωρείται μαζί με τη Φρίντμαν η σημαντικότερη θεωρητικός του δευτέρου κύματος, ενώ χαρακτηρίστηκε από το περιοδικό «Time» ως ο Μάο Τσε Τουνγκ της γυναικείας απελευθέρωσης. Γεννημένη το 1934 στη Μινεσότα των ΗΠΑ, είχε μια δύσκολη ζωή σε μια καθολική οικογένεια με έναν αλκοολικό, βίαιο πατέρα. Σπούδασε στο τοπικό πανεπιστήμιο, στη συνέχεια στην Οξφόρδη αγγλική λογοτεχνία, εστιάζοντας στις συγγραφείς της βικτωριανής εποχής, στη Νέα Υόρκη ζωγραφική και κατόπιν στην Ιαπωνία γλυπτική, όπου γνώρισε τον γλύπτη Fumio Yoshimura, τον οποίο θα παντρευτεί και θα του αφιερώσει το βιβλίο της. Το 1968, έχοντας απολυθεί από το Πανεπιστήμιο Μπάρναρντ όπου δίδασκε, επειδή είχε υποστηρίξει τη φοιτητική εξέγερση (ήταν μέλος και δύο ριζοσπαστικών φεμινιστικών ομάδων, των Redstockings και New York radical Feminists), αφοσιώθηκε στη συγγραφή του διδακτορικού της, Sexual politics, που θα υποστηρίξει στο Κολούμπια.

Εσωτερική αποικιοποίηση

Στην εισαγωγή της επανέκδοσης, το 1990, περιγράφει λεπτομερώς αυτήν την περίοδο, τη θέση της ως στρατευμένη φεμινίστρια, ως αγωνίστρια ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά και την υποστήριξή της στις διαμαρτυρίες και την απεργία των φοιτητών στο Κολούμπια. «Η απεργία μεταμόρφωσε το Κολούμπια, ήταν υπέροχα για ένα διάστημα: γεννήθηκαν νέες ιδέες, οι συζητήσεις στη Σχολή ήταν συναρπαστικές, οι ηθικές αξίες τέθηκαν υπό αμφισβήτηση», γράφει. Μετά την απόλυσή της από το Μπάρναρντ και μια περίοδο με άφθονα μαρτίνι, αναγνώρισε ότι μπορεί να είχε χάσει τη θέση που εξασφάλιζε τον βιοπορισμό της, είχε όμως ένα διδακτορικό να υποστηρίξει. «Όλος ο κόσμος ήταν μπροστά μου και δεν το ήξερα» γράφει. Τότε ολοκληρώνει το δεύτερο κεφάλαιο, το «Θεωρίες των πολιτικών της σεξουαλικότητας» (Theory of Sexual Politics).
Όταν εκδόθηκε το βιβλίο πούλησε δέκα χιλιάδες αντίτυπα σε δύο εβδομάδες και επαινέθηκε καθώς συνδύαζε, όπως γράφτηκε, την κριτική λογοτεχνίας, την ιστορική ανάλυση και την παθιασμένη πολεμική. Η ίδια η Μίλετ είχε πει πως αισθανόταν ότι είχε γράψει σχεδόν ένα βιβλίο πολιτικής φιλοσοφίας. Αντλώντας, μεταξύ άλλων, από τον Ένγκελς, την Άρεντ, βεβαίως από την Σιμόν ντε Μποβουάρ, στόχος της Μίλετ ήταν να παρουσιάσει πώς οι σχέσεις ανάμεσα στα φύλα χαρακτηρίζονται από την κυριαρχία και την υποταγή. Υποστήριζε ότι αυτή η σχέση εξουσίας είναι θεσμοποιημένη, «μια μορφή “εσωτερικής αποικιοποίησης”, μια μορφή κυριαρχίας που είναι πιο ανθεκτική από κάθε είδους διάκριση και αποκλεισμό, πιο άκαμπτη από την ταξική διαστρωμάτωση. Η σεξουαλική κυριαρχία παραμένει η πιο ολέθρια ιδεολογία του πολιτισμού μας και επιβάλλει τη θεμελιώδη αντίληψη της που είναι αυτή της εξουσίας», έγραφε η Μίλετ. Στα παιδιά, πριν ακόμα αυτά αντιληφθούν τον κόσμο, έχει υποβληθεί ο ρόλο τους στο σύστημα, όχι με τη βία αλλά με την πειθώ. «Το ενδιαφέρον είναι» επισημαίνει η Μίλετ «ότι πολλές γυναίκες δεν αναγνωρίζουν ότι υπάρχει διάκριση εις βάρος τους κι αυτή είναι η ισχυρότερη απόδειξη της απόλυτης παράδοσής τους[...]. Ο κύριος θεσμός της πατριαρχίας είναι η οικογένεια: ένας καθρέφτης και ταυτόχρονα μια σύνδεση με την ευρύτερη κοινωνία. Μια πατριαρχική μονάδα μέσα σε ένα πατριαρχικό σύνολο.»

Μόνο ο Ζενέ

Η Μίλετ είχε διαβάσει το Δεύτερο φύλο της Σιμόν ντε Μποβουάρ όταν ήταν φοιτήτρια στην Οξφόρδη. Όπως και η Μποβουάρ έτσι κι αυτή, σε ένα σημαντικό κεφάλαιο του βιβλίου της επέλεξε να μελετήσει άντρες συγγραφείς ως λογοτεχνικούς εκπροσώπους των θεωριών που ανέπτυξε στο βιβλίο της. Η Μποβουάρ, από τους Ανρί ντε Μοντερλάν Ντ. Χ. Λόρενς, Πολ Κλοντέλ, Αντρέ Μπρετόν, Σταντάλ, που είχε παρουσιάσει, μόνο στον τελευταίο είχε βρει παρηγοριά: «Για τον καθένα από αυτούς τους συγγραφείς ιδανική γυναίκα είναι εκείνη που θα ενσαρκώσει τέλεια το Άλλο που αποκαλύπτεται στη φαντασία του αρσενικού. Ο Μοντερλάν αναζητά στη γυναίκα την καθαρά ζωώδη θηλυκότητα. Ο Λώρενς, ο φαλλικός, απαιτεί από τη γυναίκα να ζωντανέψει τη θηλυκότητά στη γενικότητά της. Ο Κλωντέλ την ονειρεύεται αδελφή ψυχή. Ο Μπρετόν αποθέτει τις ελπίδες του στη γυναίκα - παιδί. Ο Σταντάλ την θέλει έξυπνη, καλλιεργημένη, ελεύθερη στο πνεύμα και στα ήθη. Την θέλει ισότιμή του [...]. «Βγαίνοντας από το καρναβάλι που μέσα του η Γυναίκα μεταμορφώνεται πότε σε μέγαιρα και πότε σε νύμφη, σε πρωινό άστρο ή σε σειρήνα, παρηγοριέμαι βρίσκοντας έναν άντρα που ζει ανάμεσα σε γυναίκες με σάρκα και οστά». Αντίστοιχα, η Μίλετ κατηγορεί τους τρεις από τους τέσσερις συγγραφείς που παρουσιάζει, Λόρενς, Χένρι Μίλερ, Νόρμαν Μέιλερ, για μισογυνισμό και σεξουαλικό μυστικισμό. Ο Λόρενς αντιλαμβανόταν τον έρωτα «ως υποδούλωση του άλλου προσώπου». Ο Μίλερ, ήταν νευρωτικός και επιθετικά σεξιστής –άλλωστε “Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας” ξεκινούν με μια σκηνή σοδομισμού από το βιβλίο του Μίλερ “Sexus”. Ο Μέιλερ ήταν όμηρος της λατρείας της ανδροπρέπειας, που αποτελούσε ένα πνευματικό κεφάλαιο διαρκώς σε θανάσιμο κίνδυνο. Η Μίλετ, αντίθετα, εξέφρασε το θαυμασμό της για τον Ζαν Ζενέ, που είχε διερευνήσει σε βάθος την ψυχολογία της σεξουαλικής καταπίεσης.

Διακρίσεις στην καθημερινή ζωή

Στόχος της Μίλετ δεν ήταν μόνο να παρέμβει κριτικά στη λογοτεχνία και την πολιτική, αλλά και στις διακρίσεις στην καθημερινή ζωή. Το 1970, οι γυναίκες κέρδιζαν το μισό από όσο οι άντρες και εργαζόταν μόνο το 9% από αυτές. Στο «Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας» αναφέρεται στην ομάδα Columbia Women’s Liberation που είχε δημιουργήσει με φίλες της από το πανεπιστήμιο. «Αφιερώσαμε εκατοντάδες ώρες έρευνας για να τεκμηριώσουμε τις ανισότητες στις αμοιβές του πανεπιστημίου, χρησιμοποιώντας εσκεμμένα τα εργαλεία της ακαδημαϊκής εκπαίδευσής μας για να χτυπήσουμε το σύστημα [...]. Είχαμε αρχίσει να επινοούμε τις γυναικείες σπουδές, επανερμηνεύαμε τη γνώση, ανακαλύπτοντας μια νέα αντίληψη για τη μάθηση». Ταυτόχρονα αντλούσαν ιδέες από την ιστορία και θεωρία του δικαίου και την ανθρωπολογία, για να καταγγείλουν το θεσμό του γάμου και της οικογένειας.
Ανάμεσα στο 1974 και 1977 εκδόθηκαν δύο αυτοβιογραφικά, άκρως εξομολογητικά, βιβλία της Μίλετ. Στο Πετώντας (Flying) αποκάλυψε την ομοφυλοφιλία της, την αίσθηση της έκθεσης που της δημιούργησε η επιτυχία του Πολιτικές της σεξουαλικότητας, την κατάθλιψη και τους έρωτές της, ενώ στο Sita τη σχέση με την σύντροφό της. Στο «Ιράν» (1982), αναφέρεται στο ταξίδι της στο Ιράν επί Αγιατολάχ Χομεϊνί, με την δημοσιογράφο Sophie Keir και κατόπιν σύζυγό της, και στη συμμετοχή της στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των ιρανών γυναικών.
Η Κέιτ Μίλετ πέθανε, στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Παρίσι, όπου βρισκόταν διακοπές με τη Sophie Keir.
«Αυτό που είναι το πιο εντυπωσιακό σχετικά με τις πολιτικές στο “Οι πολιτικές της σεξουαλικότητας”», έγραψε η Rebecca Mead, το 2016, στο New Yorker, με αφορμή την τελευταία επανέκδοση του βιβλίου «είναι η ευρύτητα του οράματος για το μέλλον που περιγράφει: όχι μιας κοινωνίας που μεταρρυθμίζεται μέσα από διαρκείς νομοθετικές αλλαγές, αλλά που μετασχηματίζεται ριζικά».


Βιβλιογραφικές αναφορές:

Kate Millett, «Sexual politics», University of Illinois, 2000
Σιμόν ντε Μποβουάρ, «Το δεύτερο φύλο», μτφ Κυριάκος Σιμόπουλος, εκδόσεις Μέγας Αλέξανδρος, Αθήνα 1959
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet