Απουσιάζει η πολύ θετική παρέμβαση στο περιβάλλον

nantsou1

Τη συνέντευξη πήρε ο Πέτρος Κοντές

Έχουνε περάσει αρκετές μέρες από το ατύχημα στο Σαρωνικό. Πώς εκτιμάτε την αντιμετώπιση του ατυχήματος μέχρι τώρα;
Επειδή βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία καθαρισμού, δεν έχουμε, ακόμα, ξεκάθαρη εικόνα για το τι έγινε και τι όχι. Είναι βέβαιο ότι την κρίσιμη φάση των πρώτων δύο ωρών, κατά την οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα ένα περιστατικό πετρελαιοκηλίδας, η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική. Δεν φαίνεται να αντιμετωπίστηκε με τη σοβαρότητα που έπρεπε το περιστατικό, και είναι κρίσιμο αυτό. Ενώ οι δηλώσεις του αρμόδιου υπουργού ήταν καθησυχαστικές τις πρώτες ώρες, τελικά η ρύπανση ξέφυγε. Σε σχέση με άλλα ναυάγια δεξαμενόπλοιων, όπως πχ το Έρικα στη Γαλλία και το Πρεστίζ στην Ισπανία, η ποσότητα πετρελαίου που διέρρευσε στο Σαρωνικό ήταν μικρή, όμως από τη στιγμή που δεν ελέγχθηκε άμεσα απλώθηκε εύκολα στον κλειστό κόλπο και μαύρισε τις ακτές της Σαλαμίνας και της ευρύτερης περιοχής. Είναι ανησυχητικό το ότι δεν μπορούμε ως πολιτεία να αντιμετωπίσουμε άμεσα ένα τέτοιο επείγον περιστατικό, το οποίο τελικά εξελίσσεται σε περιβαλλοντική κρίση. Τι θα συμβεί αν, ο μη γένοιτο, συμβεί διαρροή σε μια πλατφόρμα εξόρυξης ή σε ένα μεγάλο τάνκερ; Αυτή είναι η μεγάλη μας ανησυχία.

Απαιτείται μηχανισμός αντιμετώπισης

nantsou2

Τα σχέδια αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών είναι ελλιπή; Χρειάζεται περαιτέρω θωράκιση σε επιχειρησιακό επίπεδο;
Το θέμα εδώ δεν είναι τα σχέδια. Το συγκεκριμένο περιστατικό συνέβη μπροστά στο αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος. Δεν συνέβη, δηλαδή, σε μια απομακρυσμένη περιοχή, ώστε να χρειάζονται ώρες για να γίνει αντιληπτό. Συνέβη μέσα στα πόδια μας. Η ειδοποίηση ήρθε από άλλο πλοίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση του αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, και όχι από το ίδιο το Σώμα. Το περιστατικό αυτό θα έπρεπε να έχει αντιμετωπιστεί εντός της πρώτης ώρας, να έχει οριοθετηθεί, και να έχει αντιμετωπιστεί με τα μέσα του Λιμενικού άμεσα. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι μέσα διαθέτει το Λιμενικό, αλλά γνωρίζουμε ότι κάθε χρόνο υπάρχουν διαθέσιμες πιστώσεις από το Πράσινο Ταμείο της τάξεως των 1,5 με 2 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση θαλάσσιας ρύπανσης. Θεωρητικά πάντα, θα έπρεπε να υπάρχει η ετοιμότητα για ένα τέτοιο περιστατικό. Σίγουρα, χρειάζεται σχεδιασμός για περιστατικά σε ανοιχτή θάλασσα, για μια διαρροή από πλατφόρμα άντλησης υδρογονανθράκων, αν ποτέ ανοίξει ένα τέτοιο ζήτημα —μακάρι να μην ανοίξει. Εκεί απαιτείται σχεδιασμός πολύ καλύτερος από τον υπάρχοντα, αλλά, πραγματικά, το ασφαλέστερο θα είναι να μην δούμε εξόρυξη υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Το πετρέλαιο σκοτώνει.

Ο Σαρωνικός είναι μια δύσκολη και εξαιρετικά επιβαρυμένη περιοχή, λόγω του λιμανιού και της διέλευσης διαφόρων ειδών πλοίων. Θεσμικά, νομικά τι περισσότερο θα μπορούσε να έχει γίνει για την περιβαλλοντικά ασφαλή ναυσιπλοΐα στην περιοχή;
Ως WWF έχουμε κάνει μια μελέτη σε όλη τη Μεσόγειο για να δούμε ποια είναι η εκτίμηση για τη αύξηση της ναυσιπλοΐας τα επόμενα χρόνια. Η κίνηση, ειδικά των δεξαμενόπλοιων, θα αυξηθεί πάρα πολύ και αυτό είναι ένα πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί κυρίως από την Ελλάδα. Οι υπόλοιπες χώρες της ευρωπαϊκής Μεσογείου έχουν μηχανισμούς σε θέση ετοιμότητας, καθώς έχουν αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερες κρίσεις από τη χώρα μας, που, κατά μία έννοια, μέσα στην ατυχία της είναι πολύ τυχερή. Δεν έχει αντιμετωπίσει ναυάγια, όπως του Πρεστίζ στις ακτές της Ισπανίας ή του Έρικα στις ακτές της Γαλλίας. Είναι αδιανόητες οι επιπτώσεις ενός τεράστιου ατυχήματος στο Σαρωνικό. Ίσως επειδή δεν είχε συμβεί ποτέ τέτοιο ατύχημα, στην Ελλάδα δεν έχει εφαρμοστεί η νομοθεσία που υπάρχει και αφορά στην ποινική προστασία του περιβάλλοντος, δηλαδή την αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών ρύπανσης ως εγκλημάτων που χρήζουν τιμωρίας με βάση το ποινικό δίκαιο. Εμείς θέλουμε με τη μήνυση που ασκήσαμε να αποδοθούν οι ποινικές ευθύνες που προκύπτουν από την κοινοτική νομοθεσία, η οποία έχει μεταφερθεί στο εθνικό μας δίκαιο, γι’ αυτό το ναυάγιο, ενδεχομένως και για άλλα, αν υπάρχουνε και έχουν συμπέσει χρονικά μ’ αυτό το περιστατικό.

Οι δασικοί χάρτες να αποτυπώσουν τα δάση

Την περίοδο αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ανάρτησης και κύρωσης των δασικών χαρτών, στους οποίους θα υπάρχουν ελλείψεις λόγω του ορισμού των οικιστικών πυκνώσεων.  Στο δημόσιο διάλογο τίθεται με ένα στρεβλό τρόπο το δίλημμα μεταξύ ύπαρξης δασικών χαρτών μ’ αυτό τον τρόπο ή απουσίας τους. Είναι έτσι;
Ναι. Είναι λίγο εκβιαστικό το δίλημμα αυτό και στρεβλό, επίσης. Προφανώς και θέλουμε δασικούς χάρτες, από τη στιγμή που οι περιοχές αυτές έχουνε παράνομους οικισμούς σε εκτάσεις ήδη χαρακτηρισμένες ως δασικές. Μιλάμε για οικισμούς που έχουνε ξεφυτρώσει μέσα σε δασική γη και τα δασαρχεία έχουν ήδη κρίνει παράνομους. Άρα, είναι υποχρέωση από το νόμο η ένταξη αυτών των περιοχών στους δασικούς χάρτες ως δασικών, καθώς δεν υπάρχει θέμα ερμηνείας ή αμφιβολίας. Οι περιοχές αυτές είναι εντοπισμένες ως τέτοιες.
Οι δασικοί χάρτες είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο, μια διαχρονική έλλειψη από το 1975 και κάποια στιγμή πρέπει να προχωρήσουν. Πρέπει όμως να αποτυπώνουν ό,τι νομικά χαρακτηρίζεται δασική έκταση. Δεν είναι θέμα των δασικών χαρτών η τακτοποίηση των αυθαιρέτων. Προφανώς, κάποια στιγμή πρέπει να ανοίξει η κουβέντα σχετικά με τα αυθαίρετα, αλλά όχι με την έννοια της νομιμοποίησης, όπως από το 2011 και μετά. Πρέπει να γίνουν κατεδαφίσεις των εξόφθαλμα αυθαιρέτων που έχουν κριθεί από τα δικαστήρια, τιμώντας έτσι το κοινό περί δικαίου αίσθημα, γιατί οι περισσότεροι Έλληνες πολίτες έχουν σεβαστεί τους νόμους. Αφού σεβαστούμε την περιβαλλοντική νομιμότητα, να δούμε με κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια που πραγματικά βρίσκεται το πρόβλημα και να συζητήσουμε την επίλυσή του. Πρέπει, όμως, να ξεκινήσουμε με την εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων, ώστε να δοθεί το σωστό σήμα σεβασμού στη νομιμότητα και στο κοινό περί δικαίου αίσθημα.
Οι δασικοί χάρτες είναι και μνημονιακή υποχρέωση πια. Είναι κοινή ομολογία ότι χωρίς δασικούς χάρτες δεν μπορεί να προχωρήσει μια σωστή ανάπτυξη. Αντίθετα, προωθείται η δράση των ριψοκίνδυνων που θα τολμήσουν και είτε θα καταπατήσουν τους νόμους, χωρίς να τους ενδιαφέρουν οι επιπτώσεις, είτε θα πράξουν το σωστό μέσα σε ένα χάος που δεν ευνοεί μια υγιή, σωστή και δίκαιη επένδυση. Πλέον αυτό είναι μια υποχρέωση του κράτους και πρέπει να γίνει.

Θα έπρεπε να έχει προηγηθεί η κύρωση των δασικών χαρτών ή η τακτοποίηση των αυθαιρέτων;
Η κύρωση των δασικών χαρτών, όπως ορίζει ο νόμος ή τουλάχιστον όριζε, γιατί τώρα αλλάζει για να φωτογραφήσει παρανομίες. Επαναλαμβάνω ότι οι δασικοί χάρτες θα πρέπει να αποτυπώνουν αυτό που νομικά είναι δάσος. Αν, μετά, το κράτος το κρίνει, μπορεί να ξεκινήσει μια συζήτηση για το τι σημαίνει αυθαίρετη δόμηση. Αυτή η κουβέντα δεν έχει γίνει ποτέ· αρκούμαστε συνέχεια στην τακτοποίηση. Ας γίνει μια συζήτηση για τις πραγματικές επιπτώσεις, ας ξεκαθαρίσει και η κατάσταση εκείνων που έχουν βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε πραγματικά πολύ σημαντικές περιοχές, και ας προχωρήσει η συζήτηση για τα υπόλοιπα αυθαίρετα. Να μην ξεκινάμε, όμως, συνέχεια με τη λογική της τακτοποίησης επειδή έγινε το κακό και κανένας δεν θέλει να το αγγίξει.

Το σχόλιό σας για το νομοσχέδιο που κατατέθηκε την προηγούμενη εβδομάδα και αφορά στην τακτοποίηση των αυθαιρέτων;
Με μια γρήγορη ανάγνωση βλέπω ότι μιλάμε ξανά για μικρότερα πρόστιμα και επέκταση ημερομηνιών. Αύριο θα γίνει ακρόαση φορέων στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου γι’ αυτό το νομοσχέδιο, οπότε επιφυλάσσομαι για μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση.

Απόσταση από τις θέσεις

nantsou3

Στο μέσο της θητείας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, πώς θα κρίνατε το έργο της σε ό, τι αφορά στο περιβάλλον; Είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορούν να υπάρξουν ριζοσπαστικές τομές.
Εμείς προσπαθούμε να κάνουμε εκτιμήσεις με βάση τα δεδομένα της κάθε κυβέρνησης και όχι να συγκρίνουμε κυβερνήσεις. Σε σχέση με τις θέσεις του, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ πίσω. Χωρίς να κάνουμε δίκη προθέσεων δεν έχουμε δει μια πολύ θετική εκτός μνημονίου παρέμβαση που θα περιμέναμε και θα θέλαμε.
Στο ζήτημα των νέων λιγνιτικών μονάδων υπάρχει διαφορά από τις προεκλογικές δεσμεύσεις του, καθώς συνεχίζει μια πολιτική που ζημιώνει βαθύτατα τη ΔΕΗ οικονομικά και την κρατά επίσης σε μια οπισθοδρομική κατάσταση, χωρίς να την φέρνει στην πρωτοπορία της καινοτομίας, που είναι οι ήπιες μορφές ενέργειας και όχι ο λιγνίτης. Πλέον, το κόστος για τη λειτουργία μιας λιγνιτικής μονάδας είναι δυσθεώρητο, ιδίως για τον βαριά ρυπογόνο ελληνικό λιγνίτη. Θα μπορούσε η ΔΕΗ να αποφασίσει αυτά τα λίγα χρήματα που έχει, να τα επενδύσει στην αναβάθμιση των υφιστάμενων μονάδων ώστε να πληρούν τα όρια ρύπανσης που θέτει η ευρωπαϊκή νομοθεσία ή σε υβριδικά συστήματα στα ελληνικά νησιά, για παράδειγμα, που είναι η τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Η κρατική, σουηδική Φάτενφαλ, μια από τις πιο κερδοφόρες ενεργειακές εταιρείες, βρίσκεται στην κορυφή της καινοτομίας και της παραγωγής ενέργειας από καθαρές πηγές ενέργειας, πουλώντας ταυτόχρονα τις λιγνιτικές υποδομές που διατηρούσε στη Γερμανία. Αν η ΔΕΗ έβλεπε αυτό το δυναμικό, θα μπορούσε να είναι πάρα πολύ μπροστά –σκεφτείτε πως τώρα διαθέτει μόλις το 0,05% της αγοράς φωτοβολταϊκών. Οι κρατικές πλάτες στο λιγνίτη ζημιώνουν την ίδια τη επιχείρηση και τελικά όλους μας. Εμείς θέλουμε ένα καθαρό και πρωτοπόρο ενεργειακό σύστημα, που θα παράγει γνώση, καινοτομία και εμπειρία.
Από την άλλη υπάρχουν και θετικά. Η κύρωση της συμφωνίας για το πάρκο των Πρεσπών, που καθυστερούσε αδικαιολόγητα τόσα χρόνια, είναι μια θετική εξέλιξη. Υπάρχουν κάποια θετικά βήματα πάνω στα οποία θέλουμε να δούμε το υπουργείο να χτίζει. Κρατάμε πάντα τις επιφυλάξεις μας σε σχέση με τις αρχικές δεσμεύσεις για πολλά μέτωπα, αλλά θέλουμε να ελπίζουμε ότι υπάρχει  η ειλικρινής διάθεση να πραγματοποιηθούν κάποια αποφασιστικά βήματα. Περιμένουμε, επίσης, πολλά από την ανακοινωμένη πρόθεση για καινούριο σύστημα προστατευόμενων περιοχών (εθνικά πάρκα, περιοχές Natura κτλ), το οποίο έχει ήδη πει ο αναπληρωτής υπουργός ότι ετοιμάζει.

Η γνώμη σας για τις επενδύσεις ανανεώσιμων πηγών μεγάλης κλιμακας, όπως τα αιολικά πάρκα που προωθούνται σε κάποια νησιά, ποια είναι;
Υπάρχουνε μεγάλα αιολικά πάρκα σε κάποιες περιοχές, που έχουν βαρύ οικοδομικό αποτύπωμα και είναι λάθος σχεδιασμένα. Πρέπει να γίνουν ανανεώσιμες πηγές και αιολικά πάρκα. Δεν υπάρχει, όμως, σωστός σχεδιασμός και χωροθέτηση των περιοχών αιολικής προτεραιότητας, και αυτό είναι το ζητούμενο. Αυτό πρέπει να εξεταστεί ξανά και απαιτείται μεγάλη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, όχι απλά μέσω των δημοτικών χρηματοδοτήσεων, αλλά στο σχεδιασμό τους. Η νομοθεσία γι’ αυτό υπάρχει, αλλά χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην επιλογή των περιοχών που σχεδιάζονται τα μεγάλα πάρκα. Ορισμένα απ’ αυτά πρέπει να γίνουν, γιατί η ενέργεια είναι απαραίτητη για μονάδες που δεν μπορούν να τροφοδοτηθούν ενεργειακά με φωτοβολταϊκά για παράδειγμα. Σίγουρα, όμως, όχι οπουδήποτε. Εμείς έχουμε κάνει μια επιστημονική δουλειά στη Θράκη που για χρόνια συλλέγουμε και παρακολουθούμε στοιχεία για τις πραγματικές επιπτώσεις των αιολικών πάρκων που πρόκειται να χωροθετηθούν σ’ αυτή την περιοχή. Είμαστε υπέρ των αιολικών, αλλά με πάρα πολύ σωστό σχεδιασμό και προσοχή στις περιοχές που σχεδιάζονται. Ναι, σε κάποιες περιοχές δεν μπορούν να γίνουν αιολικά, σε πάρα πολλές άλλες, όμως, μπορούν. Το θέμα είναι να βρεθεί ο καλός σχεδιασμός, ώστε να ωφεληθεί το ενεργειακό σύστημα όσο το δυνατόν περισσότερο.

Το νόμιμο και το περιβαλλοντικά ορθό

Το καλοκαίρι δόθηκε η έγκριση για την ολοκλήρωση του φράγματος της Μεσοχώρας ως ξεχωριστό υδροηλεκτρικό έργο. Πριν λίγες μέρες ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος σε ημερίδα για το Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων της Θεσσαλίας φάνηκε να απορρίπτει την ιδέα της εκτροπής του Αχελώου. Πώς κρίνετε τη δήλωση αυτή;
Το υπουργείο έχει δηλώσει ότι είναι κατά της εκτροπής. Το πρόβλημα είναι ότι προχωράει τη Μεσοχώρα με τον αρχικό σχεδιασμό και χωρίς να σφραγίζει το εργοτάξιο στη Συκιά και τη σήραγγα εκτροπής. Όσο το εργοτάξιο αυτό παραμένει ανοιχτό κανένας δεν μπορεί να πει ότι έχει σταματήσει η εκτροπή του Αχελώου και ότι η Μεσοχώρα δεν είναι το πρώτο βήμα για την πραγματοποίησή της. Πολύ καλά κάνει και το λέει ο υπουργός, αλλά στην πράξη έχει την εκτροπή ανοιχτή.

Το τελευταίο διάστημα η κυβέρνηση προσπαθεί να διατηρήσει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ μεγάλων επενδυτικών σχεδίων με έντονο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και περιβαλλοντικής συνέπειας. Με δεδομένες τις διακηρύξεις για μια δίκαιη ανάπτυξη με προστασία του περιβάλλοντος που μπορεί να βρεθεί η χρυσή τομή; Υπάρχει το πρόσφατο παράδειγμα των Σκουριών, παλαιότερα το ζήτημα του Ελληνικού που συνεχίζει να επηρεάζει τον αιγιαλό, αλλά και η βιομηχανία του τουρισμού που έχει να κάνει και με την αξιοποίηση των παραλιών.
Ό, τι είναι νόμιμο δεν είναι απαραιτήτως και περιβαλλοντικά σωστό. Υπάρχει μια αρκετά καλή περιβαλλοντική νομοθεσία στην Ελλάδα η οποία με το πρόσχημα της κρίσης έχει διαβρωθεί τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι η επένδυση στις Σκουριές έχει κριθεί νόμιμη από το ΣτΕ, δεν σημαίνει ότι είναι και περιβαλλοντικά σωστή ή ορθή για την ολοκληρωμένη και βιώσιμη, για τη ζωντανή όπως τη χαρακτηρίζουμε εμείς, οικονομία σε μια περιοχή. Επίσης, δεν είναι και καθόλου σίγουρο ότι θα είναι και αποδοτική για την ελληνική οικονομία. Επενδύσεις όπως αυτή στις Σκουριές, που έχει μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, έχει μεγάλη επίπτωση στο δάσος και τα νερά της περιοχής, θεωρούμε ότι δεν ωφελούν το όραμα που εμείς έχουμε ονομάσει ζωντανή οικονομία. Ως ζωντανή εμείς ορίζουμε την οικονομία που είναι ολοκληρωμένη, οικολογικά βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη. Σε περιοχές με οικολογικό πλούτο πρέπει για παράδειγμα να αναπτυχθούν κοινωνικές επιχειρήσεις μεγάλης οικολογικής ωφέλειας είτε για οικοτουρισμό, είτε για βιώσιμη αξιοποίηση τοπικών πόρων, είτε για διαχείριση απορριμμάτων, είτε για ενεργειακή αξιοποίηση τοπικών πηγών. Η απουσία κοινωνικής επιχειρηματικότητας είναι μεγάλο έλλειμμα στην Ελλάδα, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι αρκετά ανεπτυγμένη. Πρόκειται για ένα τύπο επιχειρηματικότητας που κλείνει το χάσμα μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας επένδυσης, αλλά επίσης αφήνει ωφέλειες στις τοπικές κοινωνίες.



Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet