rapidis

 

Το δημοψήφισμα στην Καταλονία έφερε στην επιφάνεια μια σειρά ζητημάτων, που βρίσκονταν καλά φυλαγμένα στη συνείδηση και τη σκέψη όχι μόνο ενός μεγάλου τμήματος των Καταλανών, αλλά και των Ισπανών. Τα αίτια της κορύφωσης της καταλανικής κρίσης αναπτύσσονται πάνω σε τρεις βασικές διαστάσεις: στη θεσμική, στην οικονομική και στην πολιτική. Όλες οι πιθανές ενέργειες και πρωτοβουλίες που ενδέχεται να προωθηθούν το επόμενο διάστημα, θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις παραπάνω διαστάσεις και το συνολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε το καταλανικό ζήτημα της ανεξαρτησίας στη μετα-φρανκική εποχή.

 

 

Η θεσμική διάσταση

 

 

Με το Σύνταγμα του 1978 -μολονότι αναγνωρίστηκε ο όρος «εθνότητα», που αναφερόταν κυρίως στις ευαισθησίες εθνοτικού αυτοπροσδιορισμού των Καταλανών, των Βάσκων, των Ανδαλουσιανών και των Γαλικιανών- δεν αναγνωρίστηκε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και της ανεξαρτησίας, διασφαλίζοντας κατά αυτό τον τρόπο την εδαφική ενότητα και θωρακίζοντας συνταγματικά την ενιαία κρατική οντότητα της Ισπανίας.

 

Η κυβέρνηση Αθνάρ, την περίοδο 2000-2004, άσκησε μια πολιτική επιθετικής συγκεντρωτικότητας αναφορικά με το ζήτημα των περιφερειών, και κυρίως αναφορικά με την Καταλονία και τη Χώρα των Βάσκων, θέτοντας το ζήτημα της «εθνικής ταυτότητας» ως κυρίαρχο στοιχείο του πολιτικού προγράμματος της κυβέρνησης, αποδυναμώνοντας το διάλογο και τα «κανάλια επικοινωνίας» μεταξύ της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης.

 

Απέναντι σε αυτή την πολιτική, η προεδρία της Καταλονίας και το τοπικό κοινοβούλιο υιοθέτησαν το 2005 πρόταση για την ενίσχυση της αυτονομίας και της διοικητικής αποκέντρωσης, την οποία, όμως, το ισπανικό συνταγματικό δικαστήριο χαρακτήρισε «αντισυνταγματική», με το Λαϊκό Κόμμα να ασκεί δριμύτατη κριτική απέναντι στην καταλανική ηγεσία ότι θέλει «να διαλύσει το ισπανικό έθνος». Έκτοτε, η κρίση στις σχέσεις Μαδρίτης και Βαρκελώνης άρχισαν να κορυφώνονται, χωρίς ποτέ να υπάρξει κάποια συγκεκριμένη πρόταση βελτίωσης κάποιων συνταγματικών διατάξεων ή έναρξης διαδικασίας διαλόγου για αναζήτηση ενός «κοινού τόπου» σε βασικά ζητήματα αιχμής.

 

Η οικονομική διάσταση

 

 

Η επιβολή των πολιτικών λιτότητας στην Ευρωζώνη και η οικονομική κρίση στην Ισπανία όξυναν περαιτέρω το κλίμα. Ενισχύθηκε η αντίληψη της αποτυχίας της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής, με τα κόμματα που υποστήριζαν την ανεξαρτησία στην Καταλονία να βρίσκουν μια ακόμη σημαντική αφορμή για να εντατικοποιήσουν τη ρητορική τους.

 

Στην πραγματικότητα, η Καταλονία συμβάλλει καθοριστικά στην ισπανική οικονομία, διατηρώντας παράλληλα ένα συγκριτικά υψηλότερο επίπεδο μέσου μηνιαίου εισοδήματος, χαμηλότερους δείκτες ανεργίας σε σχέση με το μέσο όρο στη χώρα, έχοντας χτίσει ένα ισχυρό τουριστικό «branding». Οι άμεσες ξένες επενδύσεις αυξάνονται διαρκώς, ενώ οι πολιτικές της δημάρχου Βαρκελώνης, Ada Colau, αναδεικνύουν ένα διαφορετικό μοντέλο αστικής διαχείρισης και άσκησης της πολιτικής -τοπικής και περιφερειακής- εξουσίας.

 

 

Η πολιτική διάσταση και ο ρόλος της Αριστεράς

 

 

Τo κεντροδεξιό/λαϊκιστικό κόμμα Convergencia Democratic de Catalunya (CDC) έχει διαμορφώσει και καθορίσει, εν πολλοίς, το κίνημα ανεξαρτησίας στην Καταλονία από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ο αρχικός στόχος ήταν η ενίσχυση της επιρροής της καταλανικής πολιτικής στην κεντρική πολιτική σκηνή της Ισπανίας.

 

Σταδιακά, η ρητορική του CDC άρχισε να σκληραίνει και να κορυφώνεται το 2014, με το δημοψήφισμα που ανήγγειλε ο πρόεδρος Artur Mas. Η πρόταση για δημοψήφισμα κατέπεσε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ακυρώθηκε, αλλά η ηγεσία της Καταλονίας προχώρησε στην πραγματοποίησή του, κάνοντας όμως ένα βήμα πίσω και τονίζοντας ότι έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα. Τα ποσοστά επικράτησης του «ναι», καθώς και τα ποσοστά συμμετοχής/αποχής ήταν σχεδόν πανομοιότυπα με εκείνα του πρόσφατου δημοψηφίσματος της 1ης Οκτώβρη 2017.

 

Στις εκλογές του 2015 το βασικό πολιτικό διακύβευμα ήταν η ανεξαρτησία. Οι δυνάμεις που υποστήριξαν ανοιχτά την ανεξαρτησία, κέρδισαν την πλειοψηφία. Σχηματίστηκε συμμαχική κυβέρνηση (καμπάνια «Μαζί για το Ναι» - Junts Pel Si), με κοινό στοιχείο την επιδίωξη της ανεξαρτησίας, με τη συμμετοχή του CDC, της Ρεπουμπλικανικής Αριστεράς (ERC), των κεντροδεξιών δημοκρατών της Καταλονίας (DC) και των σοσιαλιστών του Αριστερού Κινήματος. Επικεφαλής και πρόεδρος της Καταλονίας, ο Carles Puigdemont.

 

Στα αριστερά του πολιτικού φάσματος, το Catalunya en Comu, με επικεφαλής την Ada Colau, δήμαρχο Βαρκελώνης, υποστήριξε την κινητοποίηση ενάντια στην εκτεταμένη χρήση αστυνομικής βίας και στο δικαίωμα της ψήφου. Τάχθηκε υπέρ του διαλόγου και ενός πιθανού δημοψηφίσματος, με δεσμευτικό, όμως, χαρακτήρα και σε συνεννόηση με τη Μαδρίτη, και δεν υποστήριξε την πρόθεση για μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας από την καταλανική προεδρία.

 

Αντίστοιχη και η θέση του Podem (τοπικό Podemos) και της Ενωμένης Αριστεράς, ενώ η αντικαπιταλιστική Αριστερά του CUP τάχθηκε υπέρ του κινήματος ανεξαρτησίας, υποστηρίζοντας και το πρόσφατο δημοψήφισμα.

 

Η επιλογή του προέδρου Puigdemont να έρθει στο τραπέζι του διαλόγου είναι μια σημαντική «διπλωματική και πολιτική νίκη» των αριστερών δυνάμεων, καθώς ο ίδιος είχε επανειλημμένως δηλώσει την πρόθεσή του για άμεση, μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας την αμέσως επόμενη ημέρα του δημοψηφίσματος.

 

Η διπλωματική και πολιτική αυτή νίκη ενισχύει το πολιτικό προφίλ της δημάρχου Βαρκελώνης, αλλά και όλων των πολιτικών προσωπικοτήτων που από τη πρώτη στιγμή στάθηκαν στην ανάγκη διαλόγου, καταγγέλλοντας την αστυνομική βία της κυβέρνησης Ραχόι, υποστηρίζοντας παράλληλα το δημοκρατικό δικαίωμα της ψήφου και της ελευθερίας των πολιτών να επιλέξουν ελεύθερα εάν επιθυμούν ή όχι την ανεξαρτησία.

 

Το επόμενο διάστημα θα είναι σημαντικό για το καταλανικό ζήτημα. Είναι βέβαιο ότι πρέπει να αποφευχθούν αποφάσεις που δεν λύνουν συνολικά το πρόβλημα και δεν ενσωματώνουν τις ανησυχίες και τα αιτήματα των πολιτών, ενώ δίνεται και μια μεγάλη ευκαιρία στις αριστερές και προοδευτικές δυνάμεις να αναδιαμορφώσουν το περιεχόμενο της πολιτικής ατζέντας στην Ισπανία.

 

 
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet