ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΦΙΛΗ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Αξιοπρόσεκτη η θέση της Ελλάδας στους αμερικανικούς στρατηγικούς σχεδιασμούς

filis

Στις 17 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στον Λευκό Όικο η συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον έλληνα πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Σύμφωνα με ανακοίνωση της αμερικανικής πλευράς «θα συζητηθεί μία σειρά διμερών και περιφερειακών θεμάτων, μεταξύ των οποίων, η συνεργασία στον τομέα της άμυνας, οι οικονομικές επενδύσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και οι ισχυροί πολιτιστικοί δεσμοί που ενώνουν τους Αμερικανούς και τους Έλληνες». Συζητάμε με τον Κωνσταντίνο Φίλη, διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, για την ατζέντα της συνάντησης αυτής σε αυτή τη συγκυρία.

 

τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου

 

 

Για τις 17 Οκτωβρίου ορίστηκε η συνάντηση μεταξύ των Ντόναλντ Τραμπ και Αλέξη Τσίπρα. Δεδομένου ότι ο Τραμπ δεν έχει κάνει πολλές συναντήσεις από όταν εξελέγη, γιατί επέλεξε η αμερικάνικη διοίκηση αυτή τη συνάντηση;

Υπάρχει ενδιαφέρον από πλευράς Αμερικανών, σε σχέση με τα τεκταινόμενα στην ευρύτερη περιοχή Μέσης Ανατολής και ανατολικής Μεσογείου. Είναι σαφές ότι η περιοχή αυτή δεν βρίσκεται στις άμεσες προτεραιότητες, όπως είναι πλέον ο Ειρηνικός και η νότια Σινική θάλασσα, αλλά εξακολουθεί να έχει τη σημασία της. Οι Αμερικανοί είναι σε αναζήτηση σταθερών, αξιόπιστων και προβλέψιμων εταίρων, προκειμένου να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους, σε σχέση με τις προκλήσεις αλλά και τις απειλές ασφαλείας, οι οποίες συγκεντρώνονται περιμετρικά της ανατολικής Μεσογείου και έχουν να κάνουν τόσο με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή (Συρία, Ιράκ), τον τρομοκρατικό κίνδυνο και τη διάχυση της τρομοκρατίας σε διάφορα σημεία του πλανήτη, όσο και με τις προσφυγο-μεταναστευτικές ροές, οι οποίες δεν απειλούν άμεσα τις ΗΠΑ, καθότι είναι απομονωμένες γεωγραφικά, αλλά δημιουργούν προβλήματα στη Γηραιά Ήπειρο. Έχουν, επίσης, να κάνουν με τις εστίες έντασης αλλά και αστάθειας που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή, είτε μιλάμε για τη Λιβύη είτε για την Αίγυπτο, η οποία πασχίζει να σταθεροποιηθεί. Βέβαια, είναι και τα ενεργειακά συμφέροντα, που είναι πολύ σημαντικά για τους Αμερικανούς και φαίνεται ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά μια δυναμική ως προς την ενεργειακή ασφάλεια τροφοδοσίας της ΕΕ. Επίσης, η δραστηριοποίηση της Κίνας στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, με την Ελλάδα σε ρόλο πύλης εισόδου των εμπορευμάτων της δεν περνάει απαρατήρητη από την Ουάσιγκτον. Όλα αυτά, λοιπόν, που είναι ένα μείγμα λόγων γεωπολιτικών, ασφαλείας, ενεργειακών, αλλά και οικονομικών-εμπορικών αποδίδουν σημασία στην περιοχή και τη χώρα μας.

 

Τι σημαίνει αυτή η συνάντηση για την άλλη πλευρά, την ελληνική;

Η χώρα μας προσβλέπει στην υποστήριξη των ΗΠΑ για μια σειρά από ζητήματα. Κατά πρώτον, είναι σημαντική η συμβολή τους στο εν εξελίξει οικονομικό πρόγραμμα, εφόσον είναι γεγονός ότι επηρεάζουν το ΔΝΤ. Επίσης, είναι μια χώρα από την οποία θα μπορούσε κανείς, εφόσον βέβαια διορθωθούν οι στρεβλώσεις στο εσωτερικό της χώρας, να αναζητήσει επενδύσεις. Υπάρχει και η ελληνική διασπορά η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει, παρά το γεγονός ότι δεν είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη τα τελευταία χρόνια, στην ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων για την τόνωση της ελληνικής οικονομίας. Ακόμα, έχουμε εξελίξεις στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, οι οποίες είναι ανησυχητικές και η Ελλάδα έχοντας ένα ρόλο στην περιοχή προφανώς θέλει να κουβεντιάσει με τις ΗΠΑ για την επόμενη μέρα. Το ίδιο πάνω κάτω ισχύει και για τις περιφερειακές εξελίξεις στη Βόρεια Αφρική, δηλαδή κυρίως Λιβύη, Αίγυπτο, αλλά και στη Μέση Ανατολή. Και βέβαια υπάρχει και το ζήτημα της Τουρκίας, το οποίο ανησυχεί τις δύο πλευρές, για διαφορετικούς βέβαια λόγους, που φαντάζομαι ότι θα είναι και αυτό αρκετά ψηλά στην ατζέντα.

 

Ανησυχία από τα Δυτικά Βαλκάνια

 

Επειδή αναφερθήκατε στα Δυτικά Βαλκάνια. Τι διακυβεύεται σε αυτή την περιοχή;

Λόγω της απομάκρυνσης των Δυτικών Βαλκανίων από την Ευρώπη, παρατηρούμε αναβίωση των εθνικισμών –ιδιαίτερα του σερβικού και του αλβανικού- και αναζωπύρωση της κόντρας μεταξύ σλαβικού και αλβανικού στοιχείου. Ως αποτέλεσμα αυτού, οι Σέρβοι της Βοσνίας ετοιμάζουν δημοψήφισμα για να αποσχιστούν από την ούτως ή άλλως κλονιζόμενη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το ίδιο συμβαίνει και με τους Σέρβους του Κοσόβου. Αντίστοιχα, ορισμένοι Αλβανοί περιοχών του Κοσόβου αλλά και της FYROM θέλουν να ενωθούν κάτω από ένα ενιαίο κέντρο. Όλα αυτά είναι ανησυχητικά φαινόμενα και φαντάζομαι ότι θα γίνει μια συζήτηση με την Ελλάδα, η οποία είναι σχετικά αποστασιοποιημένη από τα γεγονότα, αλλά ταυτόχρονα είναι πολύ κοντά γεωγραφικά, για να επηρεάσει κάποιες εξελίξεις. Ακόμα πιθανολογώ ότι εξαιτίας αυτών των εξελίξεων, θα γίνει και μια συζήτηση σε σχέση με τη FYROM και πιθανόν να ασκηθούν πιέσεις –από αμερικανικής πλευράς- ώστε να βρεθεί μια λύση το επόμενο διάστημα γύρω από το όνομα, προκειμένου στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2018 να έχουμε ενδεχομένως μια πρώτη κίνηση για ένταξη της FYROM στη νατοϊκή συμμαχία. Για τον State Department, η ένταξη της πΓΔΜ στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο φαντάζει ως η γιατρειά στις εγχώριες έριδες, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η κατάσταση, ενώ έτσι θα αναχαιτιστεί και η επιρροή της Ρωσίας.

 

Στην επίσημη ανακοίνωση του Λευκού Οίκου ανάμεσα στα θέματα της συζήτησης αναφέρεται κατά προτεραιότητα η αμυντική συνεργασία. Επειδή έχουν ακουστεί πολλά για τη διεύρυνση της βάσης της Σούδας, πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί αυτή η συζήτηση;

Η υφιστάμενη κυβέρνηση έχει υπάρξει πολύ κοντά στις ΗΠΑ, παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα. Δεν υπάρχει πια καμία αμφιβολία, αν εξαιρέσουμε τους πειραματισμούς του πρώτου εξαμήνου του 2015, για τη στόχευση και τον προσανατολισμό της Αθήνας. Από εκεί και πέρα, η συζήτηση για τη διεύρυνση της βάσης της Σούδας έχει περιεχόμενο και πιθανόν να λάβει σάρκα και οστά το επόμενο διάστημα, διότι στην Ανατολική Μεσόγειο έχουμε συγκέντρωση αρκετών δυνάμεων, μεταξύ των οποίων και της Ρωσίας, η οποία έχει ενισχύσει ιδιαίτερα την παρουσία της στη Μέση Ανατολή. Συνεπώς είναι λογικό οι Αμερικανοί να αναζητούν –και στρατιωτικούς- τρόπους περαιτέρω εδραίωσης της δικής τους παρουσίας, καθώς επίσης θέλουν να έχουν κάποιες λειτουργικές βάσεις για να μπορούν να διεξάγουν ενδεχομένως στο μέλλον κάποιες επιχειρήσεις, για παράδειγμα στη Λιβύη, όπου ένα κομμάτι του αυτοαποκαλούμενο «Ισλαμικού Κράτους» εδώ και καιρό ενισχύεται και παγιώνει την παρουσία του. Τέλος, σε σχέση με την Τουρκία επειδή από αμερικανικής και ευρωπαϊκής πλευράς υπάρχει εύλογη ανησυχία ως προς τις προθέσεις της χώρας, ασφαλώς σε περίπτωση που προκύψουν περαιτέρω δυσάρεστες εξελίξεις, με αποτέλεσμα να αμφισβητηθούν βάσεις ή να αποσυρθούν όπλα ή συστοιχίες πυραύλων (π.χ. patriot ή στο μέλλον πυρηνικά), τότε η Ελλάδα φαντάζει λόγω γεωγραφικής θέσης ως ο πιθανότερος προορισμός ίσως μιας νέας βάσης ή αποθήκευσης κάποιων συστημάτων, αν και αυτό θα απαιτήσει χρόνο προκειμένου να το δούμε να υλοποιείται ή όχι.

 

Ο ρόλος του ΔΝΤ

 

Ο αμερικανός πρέσβης δήλωσε ότι η συνάντηση αυτή έχει στόχο «τη στήριξη της χώρας για την οικονομική της ανάκαμψη». Επειδή έχει ξεκινήσει η τρίτη αξιολόγηση και η στάση του ΔΝΤ το προηγούμενο διάστημα προκάλεσε ζητήματα, πιστεύετε ότι η ελληνική πλευρά ελπίζει σε μια αλλαγή πλεύσης;

Ξέρουμε από τη μια ότι οι ΗΠΑ επηρεάζουν το ΔΝΤ. Μάλιστα, την περίοδο Ομπάμα όταν η αμερικανική πολιτική ήταν αρκετά πιο ενεργητική, σε σχέση με τα ευρωπαϊκά ζητήματα και το ελληνικό, προσπαθούσε να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία της τόσο προς το ΔΝΤ όσο και τη γερμανική κυβέρνηση. Αυτή τη στιγμή, όμως, έχω την αίσθηση ότι δεν είναι προτεραιότητα για τους Αμερικανούς να παρέμβουν στο ΔΝΤ ώστε αυτό να ακολουθήσει μια πιο ευέλικτη πολιτική έναντι της χώρας μας. Ούτως ή άλλως, τα περιθώρια ελιγμών δεν είναι μεγάλα, δεδομένης της ατζέντας του ΔΝΤ. Ας λάβουμε υπόψη ότι οι Αμερικανοί αποστασιοποιούνται από τα διεθνή δρώμενα και εμφανίζουν μια ροπή προς τον απομονωτισμό (ήδη από την περίοδο Ομπάμα). Οπωσδήποτε, η ελληνική πλευρά θα προσπαθήσει να συνδέσει τη συζήτηση και με αυτά τα ζητήματα αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι θα δούμε ουσιαστική διαφοροποίηση από πλευράς Αμερικανών, ώστε να αναμένουμε ραγδαία αλλαγή στάσης από πλευράς ΔΝΤ. Μάλιστα, η νυν αμερικανική ηγεσία δεν θα ήταν αντίθετη σε αποχώρηση του ΔΝΤ από το ελληνικό πρόγραμμα, αν και αυτή συνδέεται και με άλλες εξελίξεις. Εξίσου ενδιαφέρον θα έχει αν ο αμερικανικός παράγοντας προτρέψει δημόσια τους Ευρωπαίους για τη διευθέτηση του ελληνικού χρέους (όπως συνέβη κατά κόρον αλλά ανεπιτυχώς την περίοδο Ομπάμα).

 

Δυνάμει διαμετακομιστικό ενεργειακό κέντρο

 

Στα θέματα της συνάντησης είναι και η ενεργειακή ασφάλεια. Ποια η σημασία της χώρας μας;

Οι Αμερικανοί βλέπουν στο πρόσωπο της Ελλάδας ένα δυνάμει διαμετακομιστικό ενεργειακό κέντρο, από την επικράτεια του οποίου θα μεταφέρονται ποσότητες κυρίως φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, που προέρχονται από την Κασπία και την Ανατολική Μεσόγειο. Η αξία της χώρας μας συνίσταται στα μάτια των Αμερικανών στο γεγονός ότι μπορούν να υποβοηθήσουν τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου, από πηγές που παρακάμπτουν τη Ρωσία προς την ευρωπαϊκή αγορά. Και υπάρχει εδώ και καιρό μια συζήτηση με τους Αμερικανούς για αξιοποίηση του FLNG, δηλαδή του πλωτού τερματικού σταθμού υποδοχής ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου, στην Αλεξανδρούπολη, ο οποίος θα είναι έτοιμος τα επόμενα χρόνια.

 

Από τη συζήτησή μας συμπεραίνω ότι η Ελλάδα αποκτά μια αυξημένη γεωπολιτική αξία σε αυτή τη συγκυρία…

Πράγματι αποκτά αξιοπρόσεκτη θέση στους αμερικανικούς στρατηγικούς σχεδιασμούς, πολύ περισσότερο σε μία στιγμή απώλειας της εμπιστοσύνης προς άλλους παραδοσιακούς εταίρους στην περιοχή, όπως η Τουρκία. Εντούτοις, ας συγκρατήσουμε ότι η τωρινή αμερικανική ηγεσία κινείται –ιδιαίτερα στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής- με έναν τρόπο όχι ιδιαίτερα συνεπή και όχι ιδιαίτερα συγκροτημένο. Οπότε δεν είμαστε διασφαλισμένοι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει να δούμε τη σχέση μας με τις ΗΠΑ υπό ένα διαφορετικό πρίσμα, κυρίως λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που διαμορφώνονται στην περιφέρειά μας και την αυτονόητη προστιθέμενη αξία που αυτές δημιουργούν στη χώρα μας, σε σχέση με τις προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet