Στόχος η φιλοπόλεμη συνταγματική αναθεώρηση

HONOLULU, HI - DECEMBER 27: Japanese Prime Minister Shinzo Abe at Joint Base Pearl Harbor Hickam's Kilo Pier on December 27, 2016 in Honolulu, Hawaii. Abe is the first Japanese prime minister to visit Pearl Harbor with a U.S. president and the first to visit the USS Arizona Memorial.  (Photo by Kent Nishimura/Getty Images)

Οι εκλογές της 22ας Οκτωβρίου έληξαν, τελικά, μόνο με επιμέρους εκπλήξεις που δεν επιφέρουν, για την ώρα, κάποια ουσιώδη αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της Ιαπωνίας, παρά επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός σχεδόν μονοκομματικού πολιτικού συστήματος [για τα αποτελέσματα βλ. δίπλα το άρθρο του Κ. Μοριχάρα]. Οι εκλογές προκηρύχθηκαν, μετά από μια σειρά δημοσκοπήσεων και εκλογικών αποτελεσμάτων σε περιφερειακό επίπεδο, που έδειχναν μια ανησυχητική κόπωση του κυρίαρχου κόμματος στο ιαπωνικό πολιτικό σύστημα, με τη δημοφιλία του Άμπε να έχει μειωθεί λόγω οικονομικών σκανδάλων. Αφορμή στάθηκε η πρόσκαιρη βελτίωση των δημοσκοπικών ποσοστών του, αλλά κυρίως η αποδιοργάνωση της αντιπολίτευσης. Τον τόνο εδώ, έδωσε η δημιουργία ενός νέου κόμματος, του Κόμματος της Ελπίδας, από την κυβερνήτρια του Τόκιο, Γιουρίκο Κόικε, που κέρδισε με ευκολία το LDP στις περιφερειακές εκλογές. Το νέο αυτό πολιτικό κόμμα φιλοδοξούσε να αποτελέσει το αντίπαλο δέος του Άμπε, αλλά δεν τα κατάφερε και κατέλαβε την τρίτη θέση, καθιστώντας, έτσι, αβέβαιη τη μακροημέρευσή του.
Το Κόμμα της Ελπίδας είναι υπεύθυνο για τη διάσπαση του Δημοκρατικού Κόμματος, δεύτερου στις εκλογές του 2014, καθώς ο ηγέτης του ανακοίνωσε τη συνένωσή του με το σχηματισμό της Κόικε. Η φιλελεύθερη πτέρυγα του ΔΚ που δεν έγινε δεκτή στη νέα συμμαχία δημιούργησε το Συνταγματικό Δημοκρατικό Κόμμα, που κέρδισε τη δεύτερη θέση με 55 έδρες, εκμεταλλευόμενο το συνασπισμό με το ΚΚ Ιαπωνίας και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα που απέσπασαν 12 και 2 έδρες αντίστοιχα. Το ΚΚ Ιαπωνίας δεν κατάφερε να διατηρήσει τη δυναμική που είχε αναπτύξει στις προηγούμενες εκλογές, χάνοντας 9 έδρες. Το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται εν μέρει στην επιλογή του να ενισχύσει το συνασπισμό με το ΣΔΚ, αποσύροντας τους υποψηφίους του σε αρκετές περιφέρειες. Ο εκλογικός χάρτης ολοκληρώνεται με τις 11 έδρες ενός ακόμα δεξιού κόμματος, του Ισίν.

Στο επίκεντρο το άρθρο 9

Το αποτέλεσμα των εκλογών εξασφαλίζει βραχυπρόθεσμα στον ηγέτη του LDP μια ακόμα θητεία στην ηγεσία του κόμματός του μέχρι το 2021, ενώ, παράλληλα, μπορεί ανεμπόδιστα να βαθύνει την πολιτική του με κυρία χαρακτηριστικά τη σκληρή γραμμή απέναντι στη Β. Κορέα, τις στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ και σε αμυντικό επίπεδο, τη χαλαρή νομισματική πολιτική και την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας.
Μακροπρόθεσμα, ο Άμπε μπορεί να επικεντρωθεί στην προσπάθειά του να αναθεωρήσει το σύνταγμα της χώρας στο πλαίσιο ενός νέου ιαπωνικού εθνικισμού. Το ιαπωνικό σύνταγμα, γραμμένο από τις ΗΠΑ μετά την ήττα του Β΄ ΠΠ, περιλαμβάνει το άρθρο 9, σύμφωνα με το οποίο η χώρα δεν μπορεί να έχει στρατό και αποκηρύσσει τον πόλεμο ως μέσο υπεράσπισης της κυριαρχίας της. Η χώρα διαθέτει αμυντικά στρατεύματα τα οποία συμμετέχουν ενίοτε σε διεθνείς ειρηνευτικές δυνάμεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Το 2014, ωστόσο, με μια διασταλτική ερμηνεία του συντάγματος, ψηφίστηκε νέα νομοθεσία εθνικής ασφαλείας, η οποία δίνει το δικαίωμα στον ιαπωνικό στρατό να παρέμβει σε περίπτωση που κηρυχθεί πόλεμος σε μια συμμαχική χώρα. Ο Άμπε επιθυμεί να τροποποιήσει το άρθρο 9, ώστε να αποκτήσει συνταγματικό έρεισμα η νομοθεσία αυτή.

Ρίσκο το δημοψήφισμα

Παρά το επιτυχημένο ρίσκο του Άμπε με την προκήρυξη πρόωρων εκλογών και το αποτέλεσμα τους που μαζί με τα μικρότερα δεξιά μορφώματα (Κόμμα της Ελπίδας, Ισίν) εξασφαλίζουν μια πλειοψηφία κατά πολύ μεγαλύτερη των δύο τρίτων, η συνταγματική αναθεώρηση θα πρέπει να εγκριθεί και από δημοψήφισμα. Οι πολίτες της Ιαπωνίας δεν είναι πεπεισμένοι για την αλλαγή και δύσκολα θα ψηφίσουν υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου αυτού, πόσο μάλλον μιας συνολικής αναθεώρησης του συντάγματος. Εκεί, ο πασιφιστικός συνασπισμός μεταξύ ΚΚΙ, ΣΔΚ και ΣΚ εμφανίζει μεγαλύτερη επιρροή από την εκλογική του. Εξάλλου, παρά το γεγονός ότι ο Άμπε πρόκειται να γίνει ο πρωθυπουργός με τη μεγαλύτερη θητεία μεταπολεμικά, δεν σημαίνει ότι χαίρει της εμπιστοσύνης των πολιτών. Οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο τη διοίκηση που ασκεί, παρά τον ίδιο τον Άμπε, επιβεβαιώνοντας την εκτίμηση των αναλυτών ότι για το εύρος της νίκης του, σημαντικό ρόλο έπαιξε η απουσία εναλλακτικής στην αντιπολίτευση παρά η πίστη στο πρόγραμμα του πρωθυπουργού.


Οι ιαπωνικές εκλογές και το μέλλον του ιαπωνικού συντάγματος

Του Κιμιτόσι Μοριχάρα*

Στις πρόωρες εκλογές της 22ας Οκτωβρίου ο κυβερνητικός συνασπισμός απέσπασε 313 έδρες (σε σύνολο 465) και διατήρησε την πλειοψηφία των 2/3 στη Βουλή των Αντιπροσώπων της ιαπωνικής Δίαιτας. Το κόμμα του πρωθυπουργού Άμπε (LDP) κέρδισε 284 έδρες. Αν και ο κυβερνητικός συνασπισμός απέσπασε τα 2/3 της βουλής, το ποσοστό του LDP είναι μόνο 33% (17% της έγκυρης ψήφου).
Ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης διασπάστηκε από ένα νέο δεξιό, λαϊκιστικό κόμμα, το Κόμμα της Ελπίδας, με ηγέτιδα την κ. Κόικε, τη δημοφιλή κυβερνήτρια του Τόκιο που κατήγαγε αποφασιστική νίκη στις περιφερειακές εκλογές τον Ιούλιο εναντίον του υποψηφίου του LDP. Το Δημοκρατικό Κόμμα, που ήταν μέχρι τότε αξιωματική αντιπολίτευση, διαλύθηκε. Η πλειοψηφία των μελών του εντάχθηκε στο Κόμμα της Ελπίδας, ενώ η φιλελεύθερη πτέρυγά του, που θεωρήθηκε πολύ προοδευτική από την ηγεσία του Κόμματος της Ελπίδας, ίδρυσε το Συνταγματικό Δημοκρατικό Κόμμα (CDP).
To Συνταγματικό Δημοκρατικό Κόμμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ιαπωνίας (JCP) και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDP) αποφάσισαν να παρουσιάσουν κοινές υποψηφιότητες σε όσο το δυνατόν περισσότερες μονοεδρικές περιφέρειες, έχοντας πολύ λίγο χρόνο για να τα καταφέρουν. Το ΚΚΙ απέσυρε τους υποψηφίους του σε 67 εκλογικές περιφέρειες υπέρ του CDP, χωρίς κανένα αντάλλαγμα. Το CDP αύξησε κατακόρυφα τη δημοφιλία του εξασφαλίζοντας 55 έδρες. Το ΚΚΙ έχασε 9 έδρες, πέφτοντας στις 12 από τις 21. Το SDP διατήρησε τις 2 έδρες του. Το Κόμμα της Ελπίδας με 240 υποψηφίους έχασε, καταφέρνοντας να κερδίσει μόλις 50 έδρες.
Η αναθεώρηση του ιαπωνικού συντάγματος, και συγκεκριμένα ο πασιφιστικός του χαρακτήρας που εξασφαλίζεται από το άρθρο 9, είναι το μεγαλύτερο διακύβευμα μετά τις εκλογές. Ο πρωθυπουργός Άμπε έχει δηλώσει ότι επιθυμεί τη συνταγματοποίηση των αμυντικών ιαπωνικών στρατευμάτων μέσω του άρθρου 9 και μια συνολική συνταγματική αναθεώρηση μέχρι το 2020. Θεωρητικά ο κυβερνητικός συνασπισμός έχοντας την πλειοψηφία των 2/3 και στους δύο θαλάμους της ιαπωνικής Δίαιτας μπορεί να επικυρώσει την αναθεώρηση του. Συνυπολογίζοντας το Κόμμα της Ελπίδας και τα άλλα δεξιά κόμματα, το 80% της κάτω βουλής (Βουλή των Αντιπροσώπων) την υποστηρίζουν. Κάθε συνταγματική μεταβολή, όμως, απαιτεί και τη δημοψηφισματική της έγκρισή. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, που πραγματοποιήθηκαν από την ιαπωνική δημόσια τηλεόραση το Μάρτιο του 2017, υποδεικνύουν ότι το 57% των πολιτών είναι αντίθετο στην αναθεώρηση του άρθρου 9, ενώ 25% την υποστηρίζει. Επίσης, 82% υποστηρίζουν ότι το πασιφιστικό σύνταγμα συνεισφέρει σε μια ειρηνική Ιαπωνία. Σε ότι αφορά τα αμυντικά στρατεύματα της χώρας, όμως, το 62% θεωρούν ότι είναι συνταγματικά (11% υποστηρίζει ότι είναι αντισυνταγματικά), κυρίως γιατί τα αναγνωρίζουν ότι τμήμα των δυνάμεων αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών. Η συνταγματοποίηση, ωστόσο, των στρατευμάτων θα οδηγήσει στη συνταγματική αναγνώριση αμφιλεγόμενων νόμων εθνικής ασφάλειας που θα δώσουν τη δυνατότητα σε ιαπωνικά στρατεύματα να εκστρατεύουν στο εξωτερικό υπό τις διαταγές των ΗΠΑ. Ακόμα κι αν ο Άμπε κατέχει την πλειοψηφία των 2/3 και στους δύο θαλάμους της ιαπωνικής Δίαιτας, η επικύρωσή του μέσω δημοψηφίσματος, πόσο μάλλον η συνολική συνταγματική αναθεώρηση ως το 2020, είναι μεγάλη πρόκληση για τον ίδιο.

* Ο Κιμιτόσι Μοριχάρα είναι υπεύθυνος διεθνών σχέσεων του ΚΚ Ιαπωνίας.
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet