MANILA, PHILIPPINES - NOVEMBER 13: From left to right: Prime Minister of the Kingdom of Thailand Prayuth Chan-Ocha, Russian Prime Minister Dmitry Medvedev, Prime Minister of the Socialist Republic of Vietnam Nguyen Xuan Phuc, US President Donald Trump and President of the Philippines Rodrigo Duterte during a joint photo session of the heads of the summit delegations on November 13, 2017 in Manila, Philippines. (Photo by Alexander Miridonov/Kommersant via Getty Images)

Του Μικελάντζελο Κόκο

Στο τέλος ενός μαραθωνίου δώδεκα ημερών με πέντε στάσεις (Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Κίνα, Βιετνάμ, Φιλιππίνες), η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Ασία έφερε το πενιχρό πολιτικό αποτέλεσμα ότι ανέστησε την παλαιά Τετραμερή, στην προσπάθειά του να συγκρατήσει την άνοδο της Κίνας στην πιο δυναμική ήπειρο του πλανήτη.

Η σκονισμένη ιδέα της Τετραμερούς

Βάζοντας κατά μέρος το “Pivot to Asia” του Ομπάμα, που επικεντρωνόταν στην Ασία και στον Ειρηνικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες του προέδρου με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική!» τώρα στοχεύουν σε μια Ινδο-Ειρηνική συμμαχία. Την περασμένη Κυριακή, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής ASEAN στη Μανίλα, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι (Ινδία), τον Σίντσο Άμπε (Ιαπωνία) και τον Μάλκολμ Τέρνμπουλ (Αυστραλία), για να ενισχύσει τη συνεργασία για την άμυνα και την ασφάλεια με τις χώρες τους.
Η ιδέα της Τετραμερούς είναι παλιά – προτάθηκε το 2007 από τον Άμπε σε μια ομιλία του στη Βουλή του Δελχί – για τη «συμβολή δύο θαλασσών», που ενεργοποίησε το λεγόμενο τετραμερή Διάλογο για την ασφάλεια, ο οποίος διακόπηκε την επόμενη χρονιά, με την αποδέσμευση του τότε πρωθυπουργού Κέβιν Ραντ μετά από πιέσεις του Πεκίνου. Το γεγονός ότι ο Τραμπ ξεσκονίζει τώρα το σχέδιο κάποιου άλλου που είχε τοποθετηθεί στη σοφίτα πριν δέκα χρόνια, είναι ενδεικτικό της σύγχυσης της αμερικανικής διοίκησης σχετικά με την ασιατική στρατηγική.
Η αναφορά στους δύο ωκεανούς ενέχει εκ μέρους των ινδο-ειρηνικών δημοκρατιών την αντίθεση με τις εδαφικές διεκδικήσεις του Πεκίνου στη νότια κινεζική θάλασσα και την κινεζική ναυτική επέκταση στον Ινδικό Ωκεανό, την αντίθεση στην ιδέα του Σι Ζινπίνγκ για μια «Ασία στους Ασιάτες», χωρίς αμερικανικές επεμβάσεις, και την «αξιοποίηση» του ρόλου της Ινδίας ως θεμελίου λίθου της περιφερειακής ασφάλειας.
Η εφαρμογή ενός παρόμοιου σχεδίου θα αποτελούσε μια κίνηση εξαιρετικά ανταγωνιστική απέναντι στο Πεκίνο, σε μια στιγμή που η Κίνα είναι πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά πολύ ισχυρότερη σε σχέση με αυτό που ήταν πριν δέκα χρόνια και ενώ η πρωτοβουλία της «Μια Ζώνη Ένας Δρόμος» (BRI) προωθεί επενδύσεις υποδομών και συνδέσεις στο εσωτερικό της Ασίας, αλλά και στην Ευρώπη.

Το αποτέλεσμα της περιοδείας

Πράγματι, η περιοδεία που για τον Τραμπ ήταν «μια αληθινά φανταστική δουλειά», αποκάλυψε μάλλον την ανάδυση, στην Ασία, μιας εναλλακτικής τάξης πραγμάτων σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που επικράτησε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα νέο σύστημα που έχει ως άξονα την οικονομική διπλωματία και την κινεζική πολύπλευρη πολιτική, στην οποία μπορεί να είναι στρατηγικά αντίθετα κάποια μέλη της Τετραμερούς, αλλά κάποιοι άλλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως, για παράδειγμα, οι Φιλιππίνες, τη βλέπουν με αυξανόμενο ενδιαφέρον.
Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής APEC του Ντανάνγκ (Βιετνάμ) ο Σι Ζινπίνγκ και ο φιλιππινέζος ομόλογός του, Ροντρίγκο Ντουτέρτε (πρωτεργάτης μιας επανατοποθέτησης της πρώην αποικίας ΗΠΑ, κρατώντας μάλλον ίσες αποστάσεις με την Κίνα και τους αμερικανούς πρώην αποίκους), ασχολήθηκαν από κοινού με την ειρηνική επίλυση των εδαφικών διαφορών στη νότια κινεζική θάλασσα.
Εξάλλου, τις τελευταίες εβδομάδες το Πεκίνο επαναπροσέγγισε τη Σεούλ και, στο περιθώριο της ίδιας συνόδου κορυφής, ο Σι και ο Μουν Τζάε-Ιν επαναβεβαίωσαν την απόλυτη ανάγκη επίλυσης της κορεατικής κρίσης μέσα από το διάλογο, απορρίπτοντας την κλιμάκωση που προτιμούσε ο Τραμπ, και δίνοντας το έναυσμα για την ομαλοποίηση όλων των σχέσεων (συμπεριλαμβανόμενων των οικονομικών) που είχαν γίνει ιδιαίτερα επισφαλείς εξαιτίας της εγκατάστασης των πυραύλων THAAD των ΗΠΑ στη Νότια Κορέα.
Εντός ενός παρόμοιου πλαισίου, η επίδειξη ισχύος των αεροπλανοφόρων «Βίνσον», «Νίμιτς» και «Ρούζβελτ» που συνόδεψαν το ταξίδι του Τραμπ -ενώ τον υποδέχτηκαν αντιπολεμικές διαδηλώσει�� στην Ιαπωνία, στη Νότια Κορέα και στις Φιλιππίνες- κάνοντας πολεμικές ασκήσεις στα ανοιχτά των κορεατικών ακτών, φάνηκε στα μέσα ενημέρωσης των ΗΠΑ ως μια κολοσσιαία σπατάλη δυνάμεων και χρήματος.

Διμερείς... αρνήσεις

Όσον αφορά στο διεθνές εμπόριο, ο Τραμπ πρότεινε διμερείς συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντί για πολυμερείς συμφωνίες, που τις αποκάλεσε «άδικες». Σε συνέντευξη Τύπου με τον Μουν στη Σεούλ, ο Τραμπ υποστήριξε (14ο λεπτό), με αρκετή δόση αλαζονείας, ότι οι νοτιοκορεάτες πρέπει να αγοράσουν τα όπλα των Ηνωμένων Πολιτειών για να εξισορροπήσουν το εμπορικό έλλειμμα.
Στη σύνοδο κορυφής Asia-Pacific Economic Co-operation (Apec) της περασμένης Παρασκευής στο Βιετνάμ (στην οποία οι 21 οικονομίες που συμμετείχαν αντιπροσωπεύουν το 60% του παγκόσμιου ακαθάριστου προϊόντος) ο Τραμπ επανέλαβε το ρεφρέν του «Πρώτα η Αμερική», ενώ τα έβαλε με την Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου και τις «πρακτικές που έβλαψαν πολλά άτομα στη χώρα μας».
«Θα υπογράψω διμερείς συμφωνίες με καθένα από τα έθνη του Ινδο- Ειρηνικού που θα θελήσει να είναι εταίρος μας και που θα σεβαστεί τις αρχές του δίκαιου και αμοιβαίου εμπορίου» δήλωσε ο Τραμπ. Κανείς όμως δεν φάνηκε να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής APEC, στην οποία συμμετείχε και ο Τραμπ στο Βιετνάμ, ένδεκα χώρες επανέλαβαν στην απόφασή τους να συνεχίσουν στο δρόμο της Trans Pacific Partnership (TPP) από την οποία ο ένοικος του Λευκού Οίκου απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια από τις πρώτες πράξεις της θητείας του. Στον πλούτο της Ασίας συμβάλλουν οι 147 περιοχές ελεύθερης συναλλαγής που λειτουργούν σήμερα (ενώ εργάζονται για τη δημιουργία άλλων 151) με πολυμερείς συμφωνίες διαφόρων επιπέδων που εμπλέκουν 48 οικονομίες.
Μετά από τον Τραμπ μίλησε ο Σι Ζινπίνγκ, που αποκάλεσε την παγκοσμιοποίηση «μη αναστρέψιμη ιστορική τάση», προσθέτοντας ότι το ελεύθερο εμπόριο θα πρέπει να είναι «περισσότερο ανοιχτό, περισσότερο ισορροπημένο, περισσότερο δίκαιο και θα πρέπει να δώσει σε όλους μεγαλύτερα οφέλη». «Πρέπει να υποστηρίξουμε το πολυμερές εμπορικό καθεστώς και μια ανοιχτή περιφερειακότητα, για να επιτρέψουμε στα αναδυόμενα μέλη να αντλήσουν μεγαλύτερο όφελος από το διεθνές εμπόριο και από τις επενδύσεις», πρόσθεσε ο Σι.

Συνυφασμένα συμφέροντα και αλληλεξάρτηση

Τις προηγούμενες μέρες στο Πεκίνο, για να καθησυχάσει τον Τραμπ σε σχέση με το κολοσσιαίο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την Κίνα, ο Σι υπέγραψε μαζί με τον φιλοξενούμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες 37 επενδυτικές συμφωνίες (συνολικής αξίας άνω των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων) χορηγία εκτός των άλλων στη Goldman Sachs, στη Qualcomm, στη Boeing, στη General Electric, στην Cheniere Energy, στην Air Products.
Δεν θα χρησιμεύσουν στην εξισορρόπηση του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα, αλλά για να δημιουργήσουν κέρδη σε κάποιες από τις κυριότερες πολυεθνικές των ΗΠΑ και για να επιτρέψουν στον Τραμπ να πουλήσει στις ΗΠΑ, σε μια βροχή από tweet, την «αληθινά φανταστική δουλειά» του.
Όσο υπερβολική και αν είναι η αισιοδοξία του υπουργού Οικονομικών Γουίλμπουρ Ρος, που χαιρέτισε τη «στερεότερη και ισχυρότερη, ελεύθερη και δίκαιη σχέση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας», είναι μολαταύτα αλήθεια ότι οι συμφωνίες δισεκατομμυρίων που υπογράφτηκαν αποτελούν την πολλοστή απόδειξη του βάθους των συνυφασμένων συμφερόντων μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης οικονομίας του πλανήτη και της αυξανόμενης αλληλεξάρτησής τους.
Αυτό αποδεικνύει και η στάση του Σι, που διαβεβαίωσε για άλλη μια φορά (τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις πολυεθνικές τους) ότι η Κίνα δεν θα κλείσει τις πόρτες της, αλλά ότι θα κάνει την εσωτερική της αγορά «πιο ανοιχτή, διαφανή και τακτική».

 Μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet