klima

Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή η Συνδιάσκεψη για το Κλίμα που πραγματοποιήθηκε στη Βόννη από τις 6 Νοεμβρίου. Στόχος της ήταν η περαιτέρω κωδικοποίηση της Συμφωνίας του Παρισιού, που υπογράφτηκε στην αντίστοιχη συνδιάσκεψη του 2015 και δημιούργησε έναν οδικό χάρτη αντιμετώπισης και περιορισμού της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της.

Παρά το γεγονός ότι οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν παρθεί την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, είναι γνωστά τα μέτωπα της σκληρής διαπραγμάτευσης μεταξύ των χωρών που αφορούν τον καθορισμό του μηχανισμού υλοποίησης και διεύρευνσης των εθελοντικών δεσμεύσεων που ανέλαβαν τα κράτη για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, και τις αποζημιώσεις των φτωχών και ήδη πληττόμενων από την κλιματική αλλαγή χωρών μέσω ενός ασφαλιστικού μηχανισμού και ενός ταμείου που θα χρηματοδοτεί την θωράκιση των υποδομών απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ο δύσκολος καθορισμός των τεχνικών λεπτομερειών του μηχανισμού υλοποίησης της μείωσης των εκπομπών παρακάμφθηκε σκόπιμα το 2015 για να μπορέσει να καταστεί δυνατή η Συμφωνία του Παρισιού. Δεν είναι παράλογο, αν αναλογιστεί κανείς τις λεπτομέρειες ενός τέτοιου εγχειρήματος, αλλά και τη σκληρότητα των διαπραγματεύσεων μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, φτωχού Νότου και πλούσιου Βορρά, μεγάλων ρυπαντών και καλπαζουσών οικονομιών.  Δεν είναι ακόμα γνωστό αν ο τελικός μηχανισμός θα περιλάβει αυστηρότερους στόχους σε εθνικό επίπεδο ή αν οι μελλοντικές δεσμεύσεις θα υπολογίζονται με βάση τον εκτιμώμενο ρυθμό ανάπτυξης· πώς θα περιλαμβάνεται σ’ αυτόν η ιστορική ευθύνη των μεγάλων ρυπαντών· τι βαρύτητα θα έχουν οι επιστημονικές συμβουλές κ.λπ. Πάντως, η πορεία που ακολουθούν οι χώρες μέχρι στιγμής απέχει πολύ από τους στόχους του 2015 και οδηγεί σε αύξηση 3 βαθμών Κελσίου.

Οι αποζημιώσεις των φτωχών

Το δεύτερο μέτωπο αφορά την προσαρμογή των φτωχών χωρών στην κλιματική αλλαγή ή την ανθεκτικότητα, όπως προτιμά ο ΟΗΕ να χαρακτηρίζει με θετικό τρόπο, τα μέτρα προστασίας των φτωχών χωρών που πλήττονται ήδη από το μεταβαλλόμενο κλίμα. Ο παγκόσμιος Νότος απαιτεί από τις πλούσιες χώρες να χρηματοδοτήσουν την προστασία του, λόγω της ευθύνης που φέρουν για την κλιματική αλλαγή. Η Συμφωνία του Παρισιού προβλέπει ένα ταμείο εθελοντικής συνεισφοράς με κεφάλαιο 100 εκατ. δολάρια ετησίως ως το 2020, όμως οι χρηματοδοτήσεις από τα ανεπτυγμένα κράτη μέχρι στιγμής είναι απελπιστικά μικρότερες, ενώ σχεδόν τα μισά από τα χρήματα αυτά έχουν δοθεί ως δάνεια.
Κρίσιμο σημείο επίσης αποτελούν οι αποζημιώσεις που θα δοθούν στις φτωχότερες χώρες για τις καταστροφές λόγω κλιματικής αλλαγής. Το 2015 δημιουργήθηκε ένας ιδιωτικός ασφαλιστικός μηχανισμός που λειτουργεί με κριτήρια ελεύθερης αγοράς, αλλά με δημόσια χρηματοδότηση, μετά από πρόταση των G7, και στον οποίο συμμετέχουν και ασφαλιστικές εταιρείες, όπως η Αλιάνζ. Οι διαπραγματεύσεις είναι και εδώ σκληρές, καθώς ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ως ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία με αποτέλεσμα να μην δέχεται να δώσει αποζημιώσεις σε φτωχές χώρες, ακριβώς λόγω της αυξημένης πιθανότητας να πληγούν οι περιοχές αυτές.

Πρώτη η Αμερική;

Το θέμα των ημερών ήταν φυσικά η παρουσία των ΗΠΑ στη συνδιάσκεψη. Όντας η μόνη χώρα που έχει δηλώσει την αποχώρησή της από τη Συμφωνία του Παρισιού, μετά την υπογραφή της και από τη Συρία, είχε μεγάλο ενδιαφέρον ο τρόπος που θα κινούνταν η αμερικάνικη αντιπροσωπεία.  Τελικά, στόχο είχε την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας, του λιγνίτη και της κλιματικής αλλαγής ως λύσεων στην κλιματική αλλαγή. Η αμερικανική αντιπροσωπεία που αποδοκιμάστηκε από ακτιβιστές δήλωσε μέσω της επικεφαλής της, Τζούντιθ Γκάρμπερ, ότι παρά την απόφαση για αποχώρηση της χώρας και επιστροφή με ευνοϊκότερους γι’ αυτή όρους, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν τις καθαρότερες και αποτελεσματικότερες πηγές ενέργειας όποια κι αν είναι η πηγή τους. Την τιμή των ΗΠΑ έσωσαν, κερδίζοντας πόντους στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι, η ανεπίσημη αντιπροσωπεία δημάρχων, κυβερνητών, και διευθυντικών στελεχών από τις ΗΠΑ που δεσμεύτηκαν να τηρήσουν τη Συμφωνία των Παρισίων.
Η απόφαση του Τραμπ φαίνεται να ενισχύει το κύρος της Συμφωνίας του Παρισιού, αν και η αποχώρηση του δεύτερου μεγαλύτερου ρυπαντή της υφηλίου, μετά την Κίνα και πριν την ΕΕ, σίγουρα περιορίζει τις ήδη περιορισμένες πιθανότητας της επιτυχίας της. Αφετέρου, πλήττει το κύρος των ΗΠΑ που φαίνεται να παραχωρούν τα ηνία της ενεργειακής διπλωματίας, κυρίως στην Κίνα, που αναθεωρεί προς τα πάνω τις δεσμεύσεις της, λόγω και το μεγάλου περιβαλλοντικού προβλήματος που αντιμετωπίζει, και εφαρμόζει μια επιθετική επενδυτική πολιτική σε υποδομές άλλων χωρών. Στα πλαίσια του διπλωματικού ανταγωνισμού, ο γάλλος πρόεδρος εμφανίστηκε επιθετικός, διακηρύσσοντας το κλείσιμο όλων των εργοστασίων που λειτουργούν με καύση άνθρακα και τη στροφή στις ΑΠΕ, καλώντας την Ευρώπη να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό που αφήνουν οι ΗΠΑ, την ίδια ώρα που η Μέρκελ, συγκρατημένη εν μέσω διαπραγματεύσεων για το σχηματισμό κυβέρνησης, δήλωνε ότι θα η Γερμανία θα κάνει ότι μπορεί για το κλίμα. Εξάλλου, το ΗΒ και ο Καναδάς με άλλες 23 χώρες και αμερικανικές πολιτείες δημοσίευσαν την διακήρυξη «Συμμαχία ενάντια στον Άνθρακα» με στόχο την απεξάρτηση της οικονομίας της Ευρώπης και του κόσμου μέχρι το 2030 και το 2050 αντίστοιχα. Η Γερμανία δεν συμμετέχει στην πρωτοβουλία αυτή, όπως και η Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, σκανδιναβικές χώρες, η Ιταλία και η Πορτογαλία.

Ανεπαρκής η Ελλάδα

Την Τετάρτη 15 Νοεμβρίου δημοσιεύθηκε η ετήσια έκθεση Climate Change Performance Index 2018 (CCPI), που αξιολογεί τις κλιματικές επιδόσεις των 56 χωρών που είναι υπεύθυνες για πάνω από το 90% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ΕΕ συνολικά. Η επίδοση της Ελλάδας στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής για τη χρονιά που μας πέρασε είναι κατώτερη των περιστάσεων, καθώς έπεσε συνολικά 14 θέσεις και εντός ΕΕ 11(39η από 25η σε σύνολο 56 χωρών και 23η ανάμεσα στις 28 χώρες της ΕΕ) σε σχέση με πέρυσι. Οι δύο τομείς που υστερεί η Ελλάδα είναι η εφαρμογή εθνικών πολιτικών και το εθνικό ανθρακικό αποτύπωμα. Παρά την κρίση ή ακριβώς εξαιτίας της ενεργειακής φτώχειας που αυτή συνεπάγεται η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου αυξήθηκε κατά 20%. Πέρυσι η επίδοση της χώρας αξιολογούταν ως «μέτρια» στη συγκεκριμένη έκθεση, ενώ φέτος χαρακτηρίζεται «κακή» καταλαμβάνοντας την απογοητευτική 43 θέση σε σύνολο 56 χωρών στην εφαρμογή εθνικών πολιτικών.
Οι δεσμεύσεις της Ελλάδας για συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα απέχουν πολύ από τις απαιτούμενες για την ευθυγράμμιση με το στόχο του περιορισμού της ανόδου κάτω από του 2 βαθμούς Κελσίου, πόσο μάλλον από το όριο του 1,5 βαθμού που έθεσε η Συμφωνία του Παρισιού, καθώς σε σχέση με πέρυσι έχουν εγκατασταθεί μόλις 140 ΜW αιολικής ισχύος και 1 MW φωτοβολταϊκών σταθμών. Σύμφωνα με τον δείκτη CCPI, η συμμετοχή των ΑΠΕ στη συνολική παροχή πρωτογενούς ενέργειας στην Ελλάδα πρέπει να ξεπεράσει το 50% το 2030, από περίπου 10% που είναι σήμερα. Ακόμα κι αν επιβληθεί μια άμεση στροφή σε καθαρές μορφές παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η Ελλάδα δεν θα πετύχει τους στόχους συμμετοχής των ΑΠΕ στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για το 2020.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε ο Σωκράτης Φάμελλος στη Deutsche Welle από τη Βόννη, όπου βρίσκεται ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας, δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει, ήδη, πετύχει τους στόχους που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το 2020 γεγονός που όπως παραδέχθηκε οφείλεται στην αποεπένδυση και την απώλεια του 25% του ΑΕΠ, λόγω κρίσης που μείωσε και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Σύμφωνα με τον υπουργό, το πρόβλημα για τη χώρα βρίσκεται μετά το 2030, καθώς «το 40% που θα έχει τεθεί για τις εκπομπές το 2030 σε σχέση με τις εκπομπές του 1990 είναι το κρίσιμο στοίχημα για την Ελλάδα, γιατί θα είναι ένας στόχος που θα συνδυάζεται με μια περίοδο εθνικής ανασυγκρότησης, επανεκκίνησης της οικονομίας», υπογραμμίζει. «Άρα το σημαντικό για τη χώρα μας είναι πώς πάνω σε ένα σχετικά αποδιαρθρωμένο παραγωγικό τομέα να δομήσουμε μια νέα παραγωγή που εκ των προτέρων να είναι συμβατή με την προστασία του κλίματος». Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Φάμελλος περιέγραψε και τις εθνικές πολιτικές που υλοποιεί η Ελλάδα, ανεξάρτητα των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων που ακολουθεί η χώρα ως μέλος της ΕΕ, αναφερόμενος στο ενεργειακό μείγμα με έμφαση στο φυσικό αέριο και τις ΑΠΕ, στις προσπάθειες αποκέντρωσης της παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας,στη διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα, στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον ΙΙ», στις μεταφορές με τη μετάβαση σε ένα λιγότερο ρυπογόνο σύστημα συγκοινωνιών κτλ.

Πέτρος Κοντές
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet