koutrouvidis

Με αφορμή την απρόσμενη εύρεση του αρχειακού υλικού σε αποθηκευτικό χώρο της Βουλής και τις σχετικές ανακοινώσεις του προέδρου της Βουλής, Νίκου Βούτση, μπορούμε να διατυπώσουμε ορισμένες χρήσιμες διαπιστώσεις για τη σχέση των Ελλήνων και, κατά συνέπεια, της χώρας με το παρελθόν και την ιστορία της. Για μια ακόμη φορά, επιβεβαιώνεται ότι η σχέση ανθρώπων και θεσμών με το παρελθόν παραμένει μια δύσκολη υπόθεση. Το παρελθόν και η μνήμη που τη συνοδεύει, παραμένουν δύο πολύπλοκοι παράγοντες στην προσπάθεια που κάνουμε να αναψηλαφίσουμε με στοιχεία και μαρτυρίες τα γεγονότα και να καλύψουμε τα όποια κενά και ελλείψεις.
Αν και ως λαός και χώρα νιώθουμε περήφανοι για την πλούσια και μεγάλη ιστορία μας, η σχέση μας με τα αρχεία, τις πηγές και, επομένως, με το παρελθόν μας, δεν το αποδεικνύει αυτό. Το αντίθετο θα λέγαμε ότι ισχύει. Είναι χαρακτηριστικό γεγονός ότι το 1893 το Ελεγκτικό Συνέδριο αποφάσισε να πολτοποιήσει όλα τα παλαιά του αρχεία για να εξοικονομήσει χώρους. Η πιο χαρακτηριστική, ωστόσο, καταστροφή συγκεντρωμένου αρχειακού υλικού υπήρξε χωρίς αμφιβολία, και παρά τις αντιδράσεις της τότε επιστημονικής κοινότητας, η με πολιτική απόφαση της τότε συγκυβέρνησης καύση των ατομικών φακέλων το 1989 στις υψικάμινους της Χαλυβουργικής. Αρχεία, όμως, κυρίως δημόσια καταστρέφονται πολύ συχνά από τους ίδιους τους φορείς που τα παράγουν, συχνά όχι ηθελημένα, αλλά από αδιαφορία και έλλειψη αρχειακής παιδείας. Και αυτό, δυστυχώς, εξακολουθεί να συμβαίνει, παρότι υπάρχει σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο, με βάση το οποίο προστατεύονται σε μεγάλο βαθμό τα έγγραφα και επομένως το παρελθόν. Στην προκειμένη περίπτωση βέβαια στο συγκεκριμένο αρχείο που εντοπίστηκε, δεν έχει συντελεστεί καμία καταστροφή, αν εξαιρέσει κανείς την απρόσκλητη παρουσία περιστεριών στο χώρο. Η υπόθεση, όμως, αυτή είναι δείγμα αδιαφορίας και ίσως φόβου ενός ολόκληρου πολιτικού συστήματος στο παρελθόν.
Έτσι, οι ιστορίες του παρελθόντος που μας μεταφέρει η γιαγιά και ο παππούς στο σπίτι, μάς φαίνονται συχνά ανιαρές και δεν τους δίνουμε τη σημασία που απαιτείται. Μόλις κλείνει η βιομηχανική επιχείρηση το αρχειακό υλικό της, στην καλύτερη των περιπτώσεων, πηγαίνει στα σκουπίδια, ενώ ακόμα και δημόσιοι οργανισμοί το υλικό το θεωρούν «βάρος» και επιδιώκουν με κάθε τρόπο να το ξεφορτωθούν.

Ζήτημα αρχειακής παιδείας

Υπάρχει, βέβαια, η δικαιολογία ότι η λειτουργία του ελληνικού κράτους- δύο μόλις αιώνων και κάτι- δεν έχει δημιουργήσει ακόμα τη συνείδηση στους ανθρώπους και στην κοινωνία όσον αφορά τη συνέχειά του και κατά συνέπεια, τη διατήρηση της μνήμης του. Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη αιτιολογία, μικρότερης ωστόσο αξίας. Η έντονη προγονοπληξία που χαρακτήρισε την ελληνική σκέψη του 19ου αιώνα, δεν επέτρεψε να έρθουμε σε επαφή με πολλούς σύγχρονους θησαυρούς, οι οποίοι στα μάτια των ανθρώπων έμοιαζαν αδιάφοροι.
Το σίγουρο είναι ότι δεν είμαστε σε θέση να ανασυστήσουμε το παρελθόν στην ολότητά του ή όπως ακριβώς συνέβη, αλλά μπορούμε να το προσεγγίσουμε αρκετά. Σε αυτή τη διαδικασία όλες οι μαρτυρίες και τα έγγραφα που αφορούν το παρελθόν μάς είναι απαραίτητα, χρήσιμα και πολύτιμα, ακόμα και όταν αυτό δεν διακρίνεται από μια πρώτη ματιά. Για την Επταετία, για παράδειγμα, από ένα πρώτο φυλομέτρημα του υλικού, προκύπτουν πολύ σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος ή ακόμα και τις εσωτερικές συγκρούσεις ανάμεσα στις διαφορετικές πλευρές του δικτατορικού καθεστώτος.
Οι πηγές και τα έγγραφα παραμένουν μέρος της έρευνάς μας, που μας χρειάζονται ως πολύτιμες ψηφίδες ενός συνόλου για την ανασύσταση του παρελθόντος. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαθίσταται η πολύτιμη πληροφορία για την ιστορία.

Στάθης Κουτρουβίδης
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet