Εξω από το πετρόχτιστο μονώροφο του Μεσοπολέμου, που στεγάζει το Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974, πίσω από τα πεύκα και τους ευκαλύπτους του Πάρκου της Ελευθερίας, το σούρουπο κατηφορίζει αργά το Λυκαβηττό.
Μέσα, περιμένοντας τη συνάντηση που (τώρα ξέρουμε πως) συμφωνήθηκε πενήντα χρόνια πριν, είσαστε μαζεμένοι από νωρίς αρκετοί, γυναίκες και άντρες, όλοι μέλη του συνδέσμου, όλοι στην ηλικία όπου συνωστίζονται ανυπόμονες οι μνήμες μιας ζωής. Κι ολοένα έρχονται κι άλλοι, ακολουθώντας τον μίτο των αναμνήσεων που την άλλη άκρη του κρατάει εκείνη.
Η Άντζελα Ντέιβις.
Περιμένοντάς την, συναρμολογείς μια νοερή εικόνα για να τη συγκρίνεις με την αυτοπρόσωπη παρουσία. Ανακαλείς την εικόνα της εικοσάχρονης μαύρης αμερικανίδας ακτιβίστριας. Το ήρεμο βλέμμα, το πρόσωπο το πλαισιωμένο από την πλούσια κόμη που έγινε σύμβολο εξεγερσιακό. Την αξιοπρέπεια, το δυναμισμό, την αυταπάρνηση που εξέπεμπε η παρουσία της. Την υπέρμαχο των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των μαύρων, των γυναικών. Την ξεχωριστή ανάμεσα στους πρώτους τρεις μαύρους φοιτητές σε πανεπιστήμιο των ΗΠΑ, τη μαθήτρια του μαρξιστή φιλοσόφου Χέμπερτ Μαρκούζε. Την εμβληματική μορφή του κινήματος των Μαύρων Πανθήρων, που το FBI περιέλαβε στους «δέκα πιο επικίνδυνους καταζητούμενους» και την έκλεισε στις φυλακές το 1971, για να απελευθερωθεί ενάμισι χρόνο αργότερα, μετά από τη διεθνή κατακραυγή. Την αγωνίστρια που το μήνυμά της έφτασε στην Ελλάδα της δικτατορίας, εγκαρδιώνοντας τους νέους που αντιστέκονταν.
Αναζητώντας την Άντζελα Ντέιβις του σήμερα, προσφεύγεις στο σημειωματάριο της μνήμης, σε σπαράγματα από την ομιλία της πρόσφατα στη Βαρκελώνη με θέμα «Η επανάσταση σήμερα»*, από τη διάλεξη που έδωσε τη Δευτέρα στην Αθήνα με θέμα «Αντιμαχόμενος φεμινισμός: Θεωρίες και πρακτικές του καιρού μας», μετά από πρόσκληση του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, από τη συνέντευξη Τύπου το άλλο πρωί:
«Κοιτώντας πίσω, αισθάνομαι τυχερή που βίωσα την εμπειρία της χειροπιαστής σιγουριάς μιας επερχόμενης ριζοσπαστικής αλλαγής. Η επανάσταση δεν ήρθε, όμως στη διάρκεια του αγώνα πήραμε πολύτιμα μαθήματα για τη διαδικασία της επαναστατικής αλλαγής … Όσα εκπληκτικά γίνονταν τότε ήταν για να μπορούν σήμερα να πατούν στους ώμους μας οι επόμενοι και να συνεχίζουν τον αγώνα με νέες ιδέες, νέες μεθόδους…».
«Δεν καταφέραμε να επικρατήσει ο σοσιαλισμός στον κόσμο, μάθαμε όμως πόσο βαθιά και πολύπλοκη είναι η επαναστατική διαδικασία. Αναδείχτηκαν νέα επιστημονικά πεδία, νέα κινήματα, και το σημαντικότερο, νέα ερωτήματα. Πρώτα και κύρια το ερώτημα της σχέσης ρατσισμού και καπιταλισμού. Αν δεν αμφισβητήσουμε τον κεντρικό ρόλο της Δύσης σε μια σειρά από τομείς, όσα έχουν προσφέρει η Αφρική, η Ασία, οι ιθαγενείς της Αμερικής, δεν θα αναγνωριστούν ποτέ ως σημαντικές παράμετροι της ανθρωπότητας. Όσο δεν το κάνουμε, η ίδια η έννοια της ανθρωπότητας θα υποκρύπτει πάντα έναν ενδογενή, λανθάνοντα ρατσισμό, που θα αποκλείει την πιθανότητα φυλετικής ισότητας … Ο καπιταλισμός δεν θα υπήρχε χωρίς τη δουλεία, χωρίς την αποικιοκρατία. Οι εξελίξεις που οδηγούν σήμερα στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό δεν μπορούν να κατανοηθούν αν αγνοηθεί η φυλετική διάσταση του καπιταλισμού…».
«Η αποτυχία στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης δείχνει ότι η αποικιοκρατία και ο ρατσισμός δεν είναι παρελθόν... Η άρνηση ευρωπαϊκών κρατών να ανοίξουν τα σύνορά τους στους πρόσφυγες, η ανέγερση τείχους στα σύνορα των ΗΠΑ με το Μεξικό αυτό δείχνουν. Η κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ είναι η πιο επιθετική μορφή της σύγχρονης αποικιοκρατίας…».
«Ο φεμινιστικός αγώνας δεν πρέπει να έχει ως όραμα να καταλάβουμε οι γυναίκες τις θέσεις εξουσίας που κατέχουν σήμερα οι άνδρες, διότι έτσι απλώς θα μιμούμασταν τις δομές που αναπαράγουν καταπάτηση δικαιωμάτων, απλώς…».
Όμως να, την επόμενη στιγμή είναι παρούσα η ίδια.
Η Άντζελα Ντέιβις.
Κοντοστέκεται στην είσοδο για το καλωσόρισμα, προχωρεί ύστερα ανάμεσά σας, χαιρετά γνέφοντας με το κεφάλι, με ένα συγκρατημένο χαμόγελο, δεν μιλά, ξέρει πού μπαίνει, ξέρει ότι το πετρόχτιστο μονώροφο του Μεσοπολέμου υπήρξε το άντρο της περιβόητης Στρατιωτικής Αστυνομίας στα χρόνια της δικτατορίας, τόπος απερίγραπτων βασανιστηρίων, κολαστήριο ψυχών και σωμάτων, ακούει με προσοχή, σαν να διαβάζει στους τοίχους των κελιών τα ανομολόγητα, ρωτάει λίγα, καταλαβαίνει περισσότερα κοιτώντας τις φωτογραφίες των νεκρών της αντίστασης, των βασανιστών της χούντας, τα ντοκουμέντα του αντιστασιακού αγώνα, τις ατέλειωτες λίστες των φυλακισμένων και των εξορίστων…
Την περιβάλλει η συγκρατημένη συγκίνησή σας, η έγνοια, θαρρείς, μη διαταραχτεί η παράξενη μυσταγωγία που σας συνδέσει μ’ εκείνην, ανάμικτη -το νιώθεις- με την συγκαλυμμένη επιθυμία όλων να συγκρίνουν την αυτοπρόσωπη παρουσία με την εικόνα της εικοσάχρονης που αγαπήσατε…
Η καλοστεκούμενη εβδομηντάρα είναι λίγο ψηλότερη από την εικοσάχρονη που… ήξερες, όμως το ίδιο σοβαρή και φιλική που ήθελες. Το ίδιο δυναμική όπως τη φανταζόσουν. Και έτοιμη, όπως το περίμενες, να μοιραστεί μαζί σας το εγκάρδιο ξέσπασμα της χαράς από τη γνωριμία, τη θέρμη που γρήγορα διαδέχεται την πρώτη αμηχανία.
Καθισμένοι ένα γύρω στην αίθουσα με τα εκθέματα, ανάμεσα στις φιλοφρονήσεις και τα γέλια, είναι σαν να την ακούς να ξαναλέει: «Δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκομαι στην Ελλάδα. Είχα ξανάρθει αρχές του 1967, λίγο πριν το πραξικόπημα, όταν ακόμη ήμουν φοιτήτρια στη Φραγκφούρτη. Σήμερα, πενήντα χρόνια μετά, θέλω να πω ένα μεγάλο “ευχαριστώ” στους έλληνες πολιτικούς κρατούμενους που όταν ήμουν κι εγώ φυλακισμένη μου έστειλαν ένα μήνυμα συμπαράστασης, ένα γράμμα κι ένα μικρό ξυλόγλυπτο. Είναι μια ανάμνηση που θα κρατώ για πάντα…».
Έξω από το πετρόχτιστο μονώροφο του Μεσοπολέμου που πριν λίγο στέγασε τη συνάντηση σας με την Άντζελα Ντέιβις, η νύχτα κατηφορίζει αργά το Λυκαβηττό. Κοντοστέκεσαι, αποχαιρετώντας την κι από μακριά, καθώς κατευθύνεται προς την έξοδο του πάρκου συνοδευόμενη από δυο-τρεις φίλους. Σε λίγο θα χαθούν στη στροφή της νύχτας.
Σε λίγο η Άντζελα Ντέιβις θα ξαναγίνει ένα με την εικοσάχρονη ακτιβίστρια που γνώρισες πριν πενήντα χρόνια: Μια ανάμνηση που θα κρατάς για πάντα…

Κωστής Γιούργος


* «Η Εποχή» της Κυριακής 10 Δεκεμβρίου, σελ. 30-31.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet