Επιβλαβή τα αποτελέσματα της διακυβέρνησης Τραμπ

givisis-1

Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης

Πώς αποτιμάς τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησης Τραμπ;
Πρέπει να διακρίνουμε τουλάχιστον τέσσερα επίπεδα. Πρώτο, τα καθημερινά tweets και προβοκατόρικα δημοσιεύματα δημιουργούν μια ατελείωτη ροή δημοσιότητας και κυριαρχούν εξ ολοκλήρου στον κύκλο των ειδήσεων. Ωστόσο, παρόλο που οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι η αξιοπιστία του Τραμπ έχει μειωθεί σε χαμηλά επίπεδα, οι κινητοποιήσεις του Δημοκρατικού Κόμματος εναντίον του έχουν περιοριστεί. Δεύτερο, μέσω της διοίκησης Τραμπ το αμερικανικό κράτος γίνεται όλο και περισσότερο επιθετικό. Οι περιβαλλοντικές και εργασιακές προστασίες που υπήρχαν ανατρέπονται. Οι τεράστιες εκτάσεις γης που είχαν δεσμευτεί ως εθνικά πάρκα είναι ανοιχτές για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Τρίτο, οι σημαντικές περιφερειακές συμφωνίες εμπορίου που αναπτύχθηκαν από τη διοίκηση του Ομπάμα, διαλύθηκαν. Το αν θα υπάρξει μια εναλλακτική εμπορική ατζέντα θα παραμείνει προς συζήτηση. Τέταρτο, οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο έχουν προωθήσει πολλές δυσμενείς αλλαγές στο φορολογικό σύστημα που είναι οι μεγαλύτερες, και οι πλέον αναδιανεμητικές, που έχουν παρατηρηθεί στις ΗΠΑ από τα πρώτα χρόνια της κυβέρνησης του Ρήγκαν. Επίσης επιτέθηκαν στο Obamacare, αφού για αυτούς ήταν ανεπιθύμητο. Συνολικά, τα αποτελέσματα ήταν πολύ πιο επιβλαβή από ό,τι θα φανταζόταν κανείς αν επικεντρώνονταν μόνο στα tweets.

Οι κοινωνικές συμμαχίες που έκανε ο Τραμπ προκειμένου να αναλάβει τη διακυβέρνηση παραμένουν ακόμα ισχυρές, ή υπάρχει δυσφορία από ορισμένα κοινωνικά στρώματα λόγω των προεκλογικών του υποσχέσεων που διαψεύστηκαν;
Είναι δύσκολο να πούμε ότι υπήρξαν πραγματικές συμμαχίες που υποστήριξαν την εκλογική του νίκη. Η αμερικανική πολιτική βασίζεται σε πιο εύθραυστους και προσωρινούς πόλους έλξης. Συγκεκριμένα, υπήρξε μια στοχευμένη εκστρατεία προς τους λευκούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης σε συγκεκριμένες πολιτείες. Η διάλυση της TPP και η «επαναδιαπραγμάτευση» της NAFTA οδήγησαν πολλούς στην προστατευτική υπόσχεση. Αλλά αν πρέπει να πιστέψουμε τις δημοσκοπήσεις, η στήριξη εξανεμίζεται.

Εκτιμάς ότι θα συνεχιστεί αυτό;
Καθώς οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης γίνονται αισθητές, οι λευκοί ψηφοφόροι της εργατικής τάξης που μετατοπίστηκαν από τον Ομπάμα στον Τραμπ μπορεί να αισθανθούν προδομένοι, όπως ένοιωσαν προδομένοι από τους Δημοκρατικούς. Από την άλλη πλευρά, οι Ρεπουμπλικανοί είναι σε θέση να ικανοποιήσουν, σε ένα βαθμό, τη δυσαρέσκεια για να τους κρατήσουν. Στις «κοινωνικές συμμαχίες» που έδωσαν τη νίκη, θα πρέπει να επισημάνω ότι η φυλή και ο μισογυνισμός είναι απόλυτα βασικές μεταβλητές. Και αυτές έχουν συνεχή επιρροή.

Καταπιεστικά οράματα

Πώς βλέπεις τη νέα στρατηγική ασφάλειας των ΗΠΑ που παρουσίασε πρόσφατα ο Τραμπ;
Η στρατηγική ασφάλειας που εκδίδεται από τον κάθε νέο πρόεδρο είναι εν μέρει μια ρητορική άσκηση. Δεν πρέπει να υπερτιμηθεί ως οδηγός για την πραγματική πολιτική. Αλλά αυτό το έγγραφο σηματοδοτεί μια σημαντική διακοπή με το πρόσφατο παρελθόν. Αναγνωρίζει το γεγονός ότι με την άνοδο της Κίνας και την επανενεργοποίηση των πολιτικών φιλοδοξιών της ρωσικής εξουσίας, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια νέα κατάσταση. Είναι επίσης ένα εξαιρετικά πολιτικό έγγραφο που καταγγέλλει την προθυμία της κυβέρνησης Κλίντον να πάρει το «μέρισμα της ειρήνης» (σημ: πολιτικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το οικονομικό όφελος από τη μείωση των αμυντικών δαπανών). Παραβλέπει την αμηχανία της διοίκησης του Τζoρτζ Μπους και ξεφεύγει απόλυτα από την ιστορική αισιοδοξία που εξακολουθεί να εμπνέει η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Ομπάμα. Ανακοινώνεται πιο ρητά ότι: «δεν υπάρχει καμία ιστορική ένδειξη που να διασφαλίζει ότι το ελεύθερο πολιτικό και οικονομικό σύστημα της Αμερικής θα κυριαρχεί αυτομάτως». Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως ένδειξη «ρεαλισμού», αν δεν συνέβαινε το εξής: ότι πίσω από αυτήν τη φιλελεύθερη φρασεολογία βρίσκονται τα σκοτεινά σχέδια μιας ατελείωτης σύγκρουσης της μεγάλης εξουσίας, στην οποία μια περιοχή που αόριστα περιγραφόμενη ως «Ινδό-Ειρηνική» είναι σήμερα το θέατρο για έναν γεωπολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ των καταπιεστικών οραμάτων της παγκόσμιας τάξης. Κάποιος μπαίνει στον πειρασμό να πει ότι εάν το έγγραφο αυτό έχει κάποια συνοχή, είναι ότι αποτελεί την άδεια για μια μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Ενώ στο εσωτερικό των ΗΠΑ βλέπουμε ότι θριαμβεύει ένας λόγος απομονωτικός, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να κυριαρχούν στην παγκόσμια οικονομική αγορά και να επιβάλουν τη στρατιωτική τους υπεροχή. Να πούμε περισσότερα σχετικά με αυτό το παράδοξο;
Η προσωπική στάση του Τραμπ απέναντι στην εμπορική πολιτική ξεκίνησε τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, όταν οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν για πρώτη φορά σοβαρό παγκόσμιο ανταγωνισμό και άρχισαν να χάνουν το μερίδιο αγοράς στον ανταγωνισμό από την Ευρώπη και μετά από την Ασία. Έχει επαναλάβει τις ίδιες ιδέες από τότε: οι κυβερνήσεις μας κάνουν κακές συμφωνίες, γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης από τους ξένους ανταγωνιστές, μόνο ένας επιθετικός επιχειρηματίας μπορεί να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ στις προσωπικές του συναλλαγές έχει πολλές ξένες συνδέσεις και επενδύσεις. Αλλά δεν ασχολείται ο ίδιος με το εμπόριο. Στη διοίκησή του υπάρχουν πολλοί παγκοσμιοποιημένοι επιχειρηματίες που έχουν προσληφθεί από την Goldman Sachs και την Exxon. Υπάρχει, όμως, και ένα σμήνος εμπορικών γερακιών, κυρίως γύρω από τον Ρόμπερτ Λαϊτχάιζερ, τον εμπορικό αντιπρόσωπο των ΗΠΑ, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με την Ιαπωνία στη δεκαετία του 1980, και από τη δεκαετία του 1990 ήταν σοβαρός κριτικός των πολύπλευρων εμπορικών οργανώσεων, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου. Την τελευταία δεκαετία, ο Λαϊτχάιζερ αγωνίστηκε ειδικά με το θέμα της αδυναμίας των φιλελεύθερων πολυμερών θεσμών να χειριστούν την ανταγωνιστική πίεση του κινεζικού κρατικού καπιταλισμού. Αυτοί είναι οι πραγματικοί εγκέφαλοι πίσω από την εμπορική πολιτική του Τραμπ, και οι άνθρωποι που θα την διαμορφώσουν και το 2018. Τέλος, υπάρχει το ίδιο το αμερικανικό κεφάλαιο, το οποίο είναι τεράστιο και ποικίλο. Τα συμφέροντα της βιομηχανίας άνθρακα, για παράδειγμα, είναι πολύ διαφορετικά από αυτά της Apple ή της GM. Αλλά γενικά, το αμερικανικό κεφάλαιο κυριαρχεί στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης. Για το λόγο αυτό, εκτός από μερικούς ιδεολογικούς ολιγάρχες, οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι των ΗΠΑ δεν υποστήριξαν την εκστρατεία του Τραμπ, την οποία θεώρησαν ως αντι-παγκοσμιοποιητική.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα αντιφατική κατάσταση.
Πράγματι, αλλά τέτοιος ήταν και ο συνδυασμός της παγκοσμιοποίησης και του στρατηγικού περιορισμού που η κυβέρνηση Ομπάμα ακολουθούσε στην Ανατολική Ασία με την TPP. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το 2014 υπήρξαν φήμες για πόλεμο μεταξύ Ιαπωνίας και Κίνας. Ακόμη και αν η διοίκηση του Τραμπ δεν προσφέρει ένα συνεκτικό όραμα, είναι σωστή για ένα πράγμα: οι συμβατικές φιλελεύθερες υποθέσεις σχετικά με την παγκοσμιοποίηση και τη δυτική μονοπολικότητα καταρρέουν.

Το δολάριο και ο εθνικισμός

Πολλοί θεωρούν ότι η κυριαρχία των ΗΠΑ είναι πιθανόν να κινδυνεύσει μελλοντικά λόγω της εξάρτησης από το χρέος. Ποια είναι η εκτίμησή σου;
Η άνοδος της Κίνας και της υπόλοιπης Ασίας μετατοπίζει αμετάκλητα την παγκόσμια ισορροπία. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Η στροφή πραγματοποιείται σε όλα τα επίπεδα: οικονομικά, στρατιωτικά, πολιτικά, πολιτιστικά. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δανείζονται σε τεράστια κλίμακα από τις αυξανόμενα αναδυόμενες δυνάμεις των αγορών, είναι επίσης ιστορικά άνευ προηγουμένου. Και αποτελεί ένα είδος τρωτότητας. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια οι αναλυτές προβλέπουν ένα καταστροφικό ξεπούλημα του δολαρίου. Αλλά το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη, ακόμα και το 2008, είναι σημαντικό. Οι ΗΠΑ δεν είναι η Ελλάδα. Δανείζονται στο δικό τους νόμισμα, και δανείζονται σε τεράστια κλίμακα. Μπορούν να το κάνουν επειδή παρέχουν κάτι που δεν προσφέρει καμία άλλη χώρα στον κόσμο. Τα χρέη τους είναι (σχετικά) ασφαλή περιουσιακά στοιχεία για τους παγκόσμιους επενδυτές. Το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο πρέπει να σταθμεύσει κάπου. Δεδομένης της κλίμακας στην οποία οι κεντρικές τράπεζες έχουν αγοράσει ομόλογα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είναι η μόνη σημαντική δεξαμενή ασφαλών περιουσιακών στοιχείων για τους παγκόσμιους επενδυτές. Αυτό είναι ένα σημάδι της συνεχιζόμενης κεντρικής σημασίας των ΗΠΑ. Και αν κοιτάξουμε πέρα από το δημόσιο χρέος στο ιδιωτικό χρέος, βλέπουμε ότι το δολάριο είναι το νόμισμα στο οποίο δανείζονται οι επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας. Το 2015, ενώ το κινεζικό κράτος διέθετε τεράστια συναλλαγματικά αποθέματα, οι κινεζικές επιχειρήσεις χρωστούσαν ίσως και ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και οι κρατικοί μηχανισμοί τους, και ιδίως η Federal Reserve (Ομοσπονδιακή Τράπεζα), παραμένουν κεντρικοί στην παγκόσμια οικονομία. Το πώς εξισορροπείται αυτό με τον αυξανόμενο εθνικισμό στις ΗΠΑ, είναι ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet