Η πολιτική του μίσους ενίσχυσε τις αντιευρωπαϊκές δυνάμεις

givisis-1

Με το Φιντές του Βίκτορ Όρμπαν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, και το ακροδεξιό Γιόμπικ να ακολουθεί, συνεχίζεται η προεκλογική περίοδος στην Ουγγαρία ενόψει των εκλογών της 8ης Απριλίου. Η Σούσα Φεργκέ, ομ. καθηγήτρια Κοινωνιολογίας και μέλος της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών, μιλάει στην «Εποχή» για την αυταρχική ουγγρική κυβέρνηση, την Αριστερά, και την άνοδο του εθνολαϊκισμού.

Τη συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης

Πώς θα περιγράφατε τη σημερινή κατάσταση στην Ουγγαρία;
Ο «μεγάλος μετασχηματισμός» του 1990 οδήγησε στην οικοδόμηση ενός νέου, πολιτικά δημοκρατικού συστήματος, αλλά ακολούθησε επίσης η σχεδόν κατάρρευση της παραγωγής, η απώλεια 1,5 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας από τις συνολικά 5 εκατομμύρια, και η εξαθλίωση του 1/3 του πληθυσμού. Η δημοκρατία φάνηκε να ριζώνει, αλλά αυτή η ελπίδα καταστράφηκε το 2010 όταν ήρθε στην εξουσία μια ολοένα και πιο αυταρχική κυβέρνηση. Σήμερα οι κύριοι οικονομικοί δείκτες δεν απέχουν πολύ από τις ευρωπαϊκές τάσεις, και είναι ευνοϊκοί, κυρίως λόγω της βοήθειας του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Το ΑΕΠ αυξάνεται περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά λιγότερο από ό,τι στις τρεις άλλες χώρες του Βίσεγκραντ, ο πληθωρισμός ήταν σχεδόν απών τα τελευταία 4 χρόνια, και η ανεργία μειώθηκε ραγδαία στο 4% το 2017. Τα πραγματικά έσοδα και τα πραγματικά κέρδη έχουν αυξηθεί μόνο αργά τα τελευταία 25 χρόνια, και το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε κατά 17% σε αυτό το διάστημα, με μια σχεδόν ανεπαίσθητη ανάπτυξη.

Ανισότητες και μείωση του κοινωνικού κράτους

Γνωρίζοντας ότι είστε επικεφαλής του προγράμματος της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών για την αντιμετώπιση της φτώχειας, θα ήθελα εκτός από τους οικονομικούς δείκτες να μιλήσουμε και για τους ανθρώπους.
Η εισοδηματική ένδεια είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά η βαθιά φτώχεια και η κοινωνική ανισότητα έχουν παραμείνει σε σημαντικά ανησυχητικά επίπεδα. Ο πολλαπλασιαστής μεταξύ του χαμηλότερου και του υψηλότερου εισοδήματος αυξήθηκε από περίπου 4,5 σε πάνω από 9, γεγονός που δείχνει τη σημαντική αύξηση της εισοδηματικής ανισότητας. Οι πιο ευάλωτες ομάδες που απειλούνται από τη βαθιά φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό είναι οι Ρομά (που είναι 6% - 8% του πληθυσμού), οι άνεργοι, οι άνθρωποι χωρίς εξειδικευμένα προσόντα, και οι μονογονείς. Παράλληλα, οι κρατικές δαπάνες συνεχίζουν να είναι στρεβλές. Το 2011 ξεκίνησε ένα ενιαίο φορολογικό σύστημα που χτύπησε τα φτωχότερα στρώματα, ενώ οι πλούσιοι κέρδισαν σε μεγάλο βαθμό από αυτό. Οι κρατικές δαπάνες για την υγεία και την εκπαίδευση μειώθηκαν, και είναι όλο και περισσότερο πίσω από τις ανάγκες της κοινωνίας, καθώς και από τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι ανεπάρκειες της υγειονομικής υπηρεσίας είναι σήμερα μία από τις κύριες ανησυχίες του πληθυσμού. Όσον αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα, η μεταρρύθμιση που έγινε το 2011 το έθεσε σε μια αντίστροφη πορεία. Το υποχρεωτικό όριο ηλικίας μειώθηκε από τα 18 χρόνια στα 16, μειώθηκαν οι προσλήψεις στη δευτεροβάθμια και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση προσαρμόστηκε στις άμεσες επιχειρηματικές ανάγκες. Η αυτονομία των σχολείων και των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει περιοριστεί σοβαρά και η κοινωνική κινητικότητα ουσιαστικά σταμάτησε. Το σύστημα κοινωνικών παροχών έχει χάσει μεγάλο μέρος της αξιοπιστίας του, και μόνο το συνταξιοδοτικό σύστημα παραμένει σχετικά σταθερό. Οι οικογενειακές παροχές και τα επιδόματα παιδιών έχουν επανασχεδιαστεί με δύο διαφορετικούς στόχους: ο ένας είναι να αυξηθεί η γεννητικότητα και ο άλλος να «ενισχυθεί η μεσαία τάξη», δηλαδή να προσφερθούν υψηλότερα οφέλη στα μεσαία και ανώτερα στρώματα παρά στους φτωχούς. Και όσον αφορά το δικαίωμα στην κοινωνική βοήθεια έχει αποδυναμωθεί, και σήμερα το επίπεδο της βοήθειας είναι εξαιρετικά χαμηλό.

Πριν λίγες εβδομάδες, μαζί με αρκετούς άλλους διανοουμένους ζητήσατε με επιστολή σας από τα κόμματα της ουγγρικής αντιπολίτευσης να συνεργαστούν στις εκλογές της 8ης Απριλίου. Τι σας οδήγησε σε αυτήν την απόφαση;
Ήταν μια πρωτοβουλία που έγινε επειδή βλέπουμε ότι τα αριστερά και τα φιλελεύθερα κόμματα είναι κατακερματισμένα. Εάν θέλουν κάποια εκλογική επιτυχία, πρέπει να συνεργαστούν τοπικά, να ορίσουν τους ισχυρότερους μεταξύ των υποψηφίων και να αποσύρουν όλους τους άλλους.
Γιατί η ουγγρική Αριστερά είναι τόσο αδύναμη;
Αναρωτιόμαστε το ίδιο πράγμα. Η Αριστερά είναι εξαιρετικά κατακερματισμένη, με έναν τεράστιο αριθμό μικρών κομμάτων. Επίσης, οι διάφορες πολιτικές οργανώσεις που αναφέρονται στην Αριστερά, με τους πολύ εγωκεντρικούς ηγέτες τους, δεν είναι σε θέση σήμερα να προσφέρουν εναλλακτικά ελκυστικά προγράμματα στους πολίτες.

Πώς ερμηνεύετε τη μεγάλη στροφή της ουγγρικής κοινωνίας προς τα δεξιά;
Αυτό δεν είναι ένα καινούριο φαινόμενο στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους δύο παγκόσμιους πολέμους η Ουγγαρία ήταν μεταξύ των λιγότερο φιλελεύθερων και των πιο αντισημιτικών χωρών. Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 έγινε για μερικά χρόνια η πιο φιλελεύθερη δικτατορία στην κεντροανατολική Ευρώπη, κυρίως επειδή η πρόωρη νίκη της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας της αγοράς αποδυνάμωσε το συγκεντρωτικό κράτος. Έτσι, η Ουγγαρία για λίγο διάστημα έγινε «η πιο εύθυμη αποδοκιμασία» στο σοσιαλιστικό μπλοκ. Δυστυχώς, η κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού και των δυνάμεων της αγοράς επέζησε από το μετασχηματισμό του συστήματος. Και προετοίμασε το έδαφος για μια στροφή ενάντια την Αριστερά, μέσω των περιοριστικών και αντιλαϊκών πολιτικών και της αδυναμίας της να δώσει λύσεις στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές ανάγκες. Η ουγγρική μετατόπιση προς τα δεξιά δεν είναι μοναδική στην Ευρώπη, ή σε παγκόσμια κλίμακα. Η δημοκρατία έχει βυθιστεί ακόμη και στη Δύση. Οι λόγοι είναι σύνθετοι. Ορισμένοι βλέπουν ως τον κύριο λόγο των σημερινών προβλημάτων της δημοκρατίας, μια άποψη που συμμερίζομαι, την αποτυχία του οικονομικού συστήματος, δηλαδή του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Ορισμένες από τις θλιβερές συνέπειες είναι η ασταμάτητη αύξηση της ανισότητας, η μεταβαλλόμενη σχέση της διεθνούς οικονομικής εξουσίας και της πολιτικής εξουσίας των εθνικών κρατών, η αποδυνάμωση των μεσαίων τάξεων και η μεγάλης κλίμακας επισφάλεια. Τ�� μακροχρόνιο «αμερικανικό όνειρο» για μια ελπίδα σε ένα καλύτερο μέλλον, τουλάχιστον για τα παιδιά, ξεθωριάζει σε πολλές χώρες, και συνολικά εξαφανίζεται στην Ουγγαρία. Οι κυβερνήσεις των πιο άσχημα πληττόμενων χωρών χειρίζονται τις νέες εντάσεις με τη μετατόπιση από τη δημοκρατία στον αυταρχισμό. Αυτό σημαίνει την καταστροφή του συστήματος ελέγχων και ισορροπιών για να αποτραπεί ο έλεγχος της κυβέρνησης, την υπονόμευση του κράτους δικαίου και της ελευθερίας του Τύπου, τη χειραγώγηση των ανθρώπων μέσω ψεύτικων ειδήσεων, την αύξηση των λαϊκίστικων υποσχέσεων και έναν συνεχή λόγο του μίσους.

Ξενοφοβία και ρατσισμός

Πώς εκφράζεται η πολιτική του μίσους στη χώρα σας;
Η πολιτική του μίσους αύξησε ραγδαία το ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και την ξενοφοβία και ενίσχυσε τις αντιευρωπαϊκές δυνάμεις. Αυτήν την περίοδο ο ΟΗΕ έχει γίνει ο νούμερο ένα εχθρός της κυβέρνησης, που υποστηρίζει ότι ο οργανισμός επηρεάζεται από τον πιο μισητό εχθρό της, τον Τζορτζ Σόρος. Σύμφωνα με τον ούγγρο οικονομολόγο Γιάνο Κορνάι, το κύριο χαρακτηριστικό της αυτοκρατορίας σε σχέση με τη δημοκρατία είναι ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να απομακρυνθεί ειρηνικά, μέσω των ψηφοφοριών. Αυτό ισχύει για την τρέχουσα κατάσταση στην Ουγγαρία.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να μας ενημερώσετε ποια είναι σήμερα στην Ουγγαρία η κατάσταση σχετικά με τους πρόσφυγες.
Η εισροή προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη έφθασε στο αποκορύφωμά της το 2015, και αυτό προκάλεσε μια πολιτική και ανθρωπιστική κρίση σε πολλές χώρες. Η Ουγγαρία αντέδρασε πολύ έντονα, και έκλεισε τα νότια σύνορά της για να κρατήσει έξω τους πρόσφυγες. Στην συνέχεια, η πλειοψηφία των ηγετών της ΕΕ συμφώνησε ένα σχέδιο μετεγκατάστασης των προσφύγων, σύμφωνα με τις ποσοστώσεις που καθορίστηκαν για κάθε χώρα μέλος, όμως η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Πολωνία αρνήθηκαν να αποδεχθούν την ποσόστωση και να πάρουν τους πρόσφυγες που τους αντιστοιχούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει μια νομική διαδικασία εναντίον τους, η οποία δεν έχει ακόμη κλείσει.
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet