Τι λέει το Σύνταγμα της ΠΓΔΜ

Και ο υποτιθέμενος αλυτρωτισμός του

vivlio

Η δημόσια συζήτηση για το Μακεδονικό συνεχίζεται με ένταση και κάθε φορά κυριαρχούν διάφορες πλευρές της. Οι αλλαγές στο Σύνταγμα της Π.Γ.Δ.Μ. για να επαλειφθούν «αλυτρωτικές αναφορές» δεν είναι μόνο συνηθισμένο προβαλλόμενο προαπαιτούμενο κατά τις συζητήσεις από μεγάλο μέρος της κοινωνίας αλλά προβάλλεται ως θέση, συχνά, ακόμη και της επίσημης διπλωματίας. Πόσο όμως, πραγματικό είναι το πρόβλημα; Αν δεν θέλουμε, η άρνηση ή η αδυναμία της ΠΓΔΜ να προχωρήσει σε συνταγματικές αλλαγές να αποτελέσει άλλοθι υπαναχώρησης από την ελληνική πλευρά ή έτοιμο επιχείρημα απόδοσης ευθυνών στους γείτονες σε περίπτωση αδιεξόδου τότε πρέπει να ελέγξουμε την αλήθεια της μομφής που αποδίδουμε στο Σύνταγμα της γείτονος με την αναγκαία σοβαρότητα και απόλυτη επιστημονική ακρίβεια. Να δούμε, τουλάχιστον, τι ακριβώς λέει το Σύνταγμα της ΠΓΔΜ όπως και τι αναφέρει, σχετικά με το ίδιο ζήτημα, και το ελληνικό και μετά να τοποθετηθούμε. Ένα απόσπασμα από το πολύ κατατοπιστικό βιβλίο των εκδόσεων Πόλις, «10 + 1 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Μακεδονικό», των Κωστή Καρπόζηλου και Δημήτρη Χριστόπουλου είναι πολύ διαφωτιστικό. Το αναδημοσιεύουμε.

«Έγκυροι Έλληνες συνταγματολόγοι και διεθνολόγοι –ο Χρήστος Ροζάκης, ο Γιώργος Σωτηρέλης και ο Ευάγγελος Βενιζέλος (παρόλο που διόλου δεν φείδεται αντιπολιτευτικής διάθεσης)– έχουν αποφανθεί πως αλυτρωτισμός στο Σύνταγμα της γείτονος δεν υπάρχει. Ας διαβάσουμε, λοιπόν, το επίμαχο άρθρο του Συντάγματός της, το άρθρο 49: «Η Δημοκρατία φροντίζει για το καθεστώς και τα δικαιώματα των ανθρώπων που ανήκουν στον μακεδονικό λαό στις γειτονικές χώρες, όπως και για τους Μακεδόνες απόδημους […] και φροντίζει για τα πολιτιστικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών της στο εξωτερικό».

Αντί άλλων παραδειγμάτων, αντιπαραβάλλοντας, το άρθρο 108 του ελληνικού Συντάγματος προβλέπει: «Το Κράτος μεριμνά για τη ζωή του απόδημου ελληνισμού και τη διατήρηση των δεσμών του με τη μητέρα Πατρίδα. Επίσης, μεριμνά για την παιδεία και την κοινωνική και επαγγελματική προαγωγή των Ελλήνων που εργάζονται έξω από την επικράτεια».

Η πρόσθετη αναφορά του Συντάγματος της γείτονος, που κάνει λόγο για «μακεδονικό λαό στις γειτονικές χώρες», είναι παλαιάς κοπής εθνικισμός, δεν συνιστά ωστόσο ένδειξη αλυτρωτισμού. Αν συνέβαινε αυτό, πολλές χώρες του σύγχρονου κόσμου –με πρώτες όλες τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, κράτη-μέλη της Ε.Ε.– θα πρέπει να θεωρείται ότι εκδηλώνουν αλυτρωτικές τάσεις. Δεν είναι, όμως, έτσι. Το ενδιαφέρον ενός κράτους για ομοεθνείς του εκτός επικράτειας δεν είναι αλυτρωτισμός από μόνο του. Αλυτρωτισμός είναι η ιδεολογία αλλαγής συνόρων για τη «λύτρωσή» τους.

Στην περίπτωση του υπό συζήτηση Συντάγματος, υπάρχει μία ακόμα κρίσιμη παράμετρος. Τη δεκαετία του 1990 το Σύνταγμα της γείτονος άλλαξε, ύστερα από σχετικές συστάσεις της Επιτροπής Μπαταντέρ (1992) και την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας με την Ελλάδα (1995). Ας σκεφτούμε, παρεμπιπτόντως, ότι δεν είναι ούτε εύκολο ούτε δεδομένο αυτό. Έτσι, η τροποποίηση ΙΙ του Συντάγματος της γειτονικής μας χώρας αναφέρει ρητώς: «Κατά την άσκηση αυτού του ενδιαφέροντος η Δημοκρατία δεν θα παρέμβει στα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών και στις εσωτερικές τους υποθέσεις». Και, με ακόμα μεγαλύτερη σαφήνεια, το άρθρο 6 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας ορίζει ότι η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας «διακηρύσσει ότι τίποτε στο Σύνταγμά της και ιδίως στο Προοίμιό του, ή στο Άρθρο 3 αυτού, δεν μπορεί ή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως εμπεριέχον ή δυνάμενο να εμπεριέχει στο μέλλον τη βάση για εδαφική αξίωση πέραν των συνόρων της».

Αν και δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί μια πιο αποφασιστική αποκήρυξη του αλυτρωτισμού από ένα συνταγματικό κείμενο, στην ελληνική δημόσια συζήτηση αυτό το θέμα επανέρχεται διαρκώς. Το παράδοξο είναι ότι η εν λόγω αποστροφή διαπερνά όλο το πολιτικό φάσμα: από την εμμονική επανάληψή της στον λόγο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και ορισμένες αμήχανες κυβερνητικές αποστροφές, έως το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και κάποιες οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς… Το τελευταίο διάστημα, κατέστη δε σταθερή αποστροφή στους λόγους και τις δηλώσεις του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας».

 
 

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Μακεδονικό

 

Παρουσίαση του βιβλίου των Κωστή Καρπόζηλου και Δημήτρη Χριστόπουλου "10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Μακεδονικό" (εκδόσεις Πόλις), την Πέμπτη 19 Απριλίου, στις 7 μ.μ., στο Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών (Ακαδημίας 18, 1ος όρ.). Με τους συγγραφείς θα συζητήσουν οι Έφη Γαζή, αναπληρώτρια καθηγήτρια πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Λεωνίδας Εμπειρίκος, ιστορικός και Χρήστος Ροζάκης, ομότιμος καθηγητής πανεπιστημίου Αθηνών. Συντονίζει η δημοσιογράφος Ξένια Κουναλάκη και απευθύνει χαιρετισμό ο πρόεδρος της βουλής Νίκος Βούτσης.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet