Του Στίβεν Φόρτι*

Η Καταλονία είναι εντελώς καθηλωμένη, η Ισπανία βιώνει μια βαθιά πολιτική και θεσμική κρίση και δεν φαίνονται στον ορίζοντα διέξοδοι από μια πραγματικά σουρεαλιστική κατάσταση. Αυτή θα μπορούσε να είναι η περίληψη των όσων συμβαίνουν στη Βαρκελόνη και στη Μαδρίτη. Τα πάντα είναι υπερβολικά περιπλεγμένα. Ούτε η Πυθία των Δελφών θα ήταν ικανή να προβλέψει τα μελλοντικά σενάρια.

Η απόφαση των δικαστών του Σλέσβιγκ - Χολστάιν να μην εκδώσουν για το αδίκημα της «στάσης» τον καταλανό πρώην πρόεδρο Κάρλες Πουτζντεμόντ –ο οποίος συνελήφθη στη Γερμανία την 25η Μαρτίου– ανέτρεψε την κατάσταση. Ο Πάμπλο Γιαρένα, ο τακτικός ανακριτής του ισπανικού Ανώτατου Δικαστηρίου για τη μακρο-δίκη ενάντια στον καταλανικό αυτονομισμό, είχε ενεργοποιήσει εκ νέου το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης για τον Πουτζντεμόντ και για άλλους αυτονομιστές που διέφυγαν στο εξωτερικό. Ο Γιαρένα ζητούσε την έκδοσή τους για τα αδικήματα της ανταρσίας και του σφετερισμού δημοσίων κονδυλίων –αδικήματα για τα οποία προβλέπονται μέχρι 30 χρόνια φυλάκισης– , αλλά οι γερμανοί δικαστές δεν διαπίστωσαν χρήση βίας στις πράξεις των αυτονομιστών, κομβικό ζήτημα για την κατηγορία της ανταρσίας και του αντιστοίχου της στο γερμανικό κώδικα, της εσχάτης προδοσίας.

Ψυχρολουσία για την κυβέρνηση Ραχόι

Ο αυτονομισμός υποδέχτηκε με αγαλλίαση την αναπάντεχη απόφαση του δικαστηρίου του Σλέσβιγκ - Χολστάιν, που έρχεται σε αντίθεση με το αίτημα της ίδιας της γερμανικής εισαγγελίας, ενώ αποτέλεσε μια ψυχρολουσία για την κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι. Ο Πουτζντεμόντ εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο εν αναμονή της οριστικής απόφασης των γερμανών δικαστών, η οποία είναι πιθανό να έρθει τις προσεχείς εβδομάδες: αφού απορρίφθηκε το αδίκημα της ανταρσίας, ο καταλανός πρώην πρόεδρος θα μπορούσε παρά ταύτα να εκδοθεί για το αδίκημα του σφετερισμού δημοσίων κονδυλίων. Σ’ αυτή την περίπτωση, ανακοίνωσε ότι θα ασκήσει έφεση στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης, πράγμα που συνεπάγεται την παράταση όλης της υπόθεσης. Στο μεταξύ, παρόμοιες αποφάσεις ήρθαν και από τους σκοτσέζους και βέλγους δικαστές που κρίνουν την κατάσταση των άλλων πρώην μελών της καταλανικής κυβέρνησης που διέφυγαν μετά την επιτροπεία της περιφέρειας εκ μέρους της ισπανικής κυβέρνησης.
Η αντίδραση της Μαδρίτης ήταν οργισμένη αλλά ανίσχυρη: η μιντιακή δεξιά επιτέθηκε σκληρά ενάντια στο γερμανικό δικαστικό σώμα, ο Γιαρένα άσκησε κριτική στη διαδικασία με την οποία έγινε η διαχείριση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης –φθάνοντας στο σημείο να εκτιμήσει την πιθανότητα προσφυγής στο Δικαστήριο του Λουξεμβούργου– και ο Ραχόι προσπάθησε να κάνει την ανάγκη φιλοτιμία, γιατί ανησυχεί μήπως θέσει σε κίνδυνο τις καλές του σχέσεις με την Άνγκελα Μέρκελ. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η τελική απόφαση του δικαστηρίου του Σλέσβιγκ - Χολστάιν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση όλη τη στρατηγική του δικαστή Γιαρένα. Αν ο Πουτζντεμόντ δεν εκδοθεί, η ταπείνωση θα είναι τεράστια. Αν εκδοθεί μόνο για ένα μικρότερο αδίκημα, πώς θα μπορέσει η ισπανική δικαιοσύνη να δικάσει για διαφορετικά αδικήματα τους κατηγορουμένους στην ίδια δίκη, εννέα εκ των οποίων είναι προφυλακισμένοι στη Μαδρίτη;

Σε αδιέξοδο η Καταλονία

Όλα αυτά εξηγούν το αδιέξοδο που βιώνει η Καταλονία. Από τις εκλογές της 21ης Δεκέμβρη οι αυτονομιστές –που διατήρησαν την απόλυτη πλειοψηφία, έστω και ισχνή, στο Κοινοβούλιο της Βαρκελόνης– δεν κατόρθωσαν να βρουν μια συμφωνία για να εκλέξουν ένα νέο πρόεδρο της Generalitat. Τη στιγμή που φαινόταν ότι, έπειτα από τρεις μήνες καθήλωσης, είχε αποφασιστεί να εγκαταλειφθεί η μονομερής οδός και να προταθεί ένας μη κατηγορούμενος υποψήφιος, η απόφαση των γερμανών δικαστών έπεισε τον αυτονομισμό να συνεχίσει στη λογική της σύγκρουσης με το ισπανικό κράτος. Την προηγούμενη εβδομάδα προτάθηκε πάλι ως υποψήφιος ο Ζόρντι Σάντσες –φυλακισμένος από τον Οκτώβριο–, αλλά ο Γιαρένα απαγόρευσε την αποφυλάκισή του για να συμμετάσχει στη συνεδρίαση ανάληψης καθηκόντων, η οποία, συνεπώς, αναβλήθηκε. Τώρα τα αυτονομιστικά σχήματα σκέφτονται να προτείνουν και πάλι την υποψηφιότητα του Πουτζντεμόντ, εκβιάζοντας μια εκλογή εξ αποστάσεως του υποψηφίου, η οποία θα ακυρωθεί αμέσως από το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Ο στόχος αυτής της μυωπικής και ατελέσφορης συμπεριφοράς υποτίθεται ότι είναι να αποδειχτεί ότι δεν υπάρχει δημοκρατία στην Ισπανία, η οποία θα συγκριθεί με την Τουρκία και την Ουγγαρία, αναζητώντας έτσι μια διεθνή στήριξη για την καταλανική υπόθεση. Όμως, προφανώς, η Ισπανία είναι ένα κράτος δικαίου και δημοκρατική χώρα, παρόλο που θα μπορούσε να βελτιωθεί, όπως πολλές άλλες χώρες της ΕΕ, και παρόλο που είναι επικριτέα η απόφαση προφυλάκισης των αυτονομιστών ηγετών και δίωξής τους για το αδίκημα της ανταρσίας.

Προεκλογικοί σχεδιασμοί

Αυτή η σουρεαλιστική κατάσταση δεν είναι τίποτε άλλο παρά συνέπεια της ανικανότητας της κυβέρνησης Ραχόι να διαχειριστεί πολιτικά  ένα ζήτημα ουσιαστικά πολιτικό –τώρα είναι οι δικαστές που καθορίζουν το ρυθμό της πολιτικής– καθώς και συνέπεια της έλλειψης ρεαλισμού του καταλανικού αυτονομισμού, που δεν διέθετε ποτέ μια κοινωνική πλειοψηφία υπέρ της ρήξης με την Ισπανία.
Προς το παρόν, λοιπόν, ζουν όλοι εν αναμονή της απόφασης των γερμανών δικαστών. Υπάρχει όμως μια ημερομηνία-κλειδί: η 22α Μαΐου. Αν μέχρι εκείνη τη μέρα δεν έχει εκλεγεί ένας πρόεδρος της Generalitat, πηγαίνουμε αυτόματα σε νέες εκλογές στην Καταλονία, που θα διεξαχθούν στα μέσα Ιουλίου. Αυτό φαίνεται να είναι το σενάριο που προτιμά ο Πουτζντεμόντ, ο οποίος αισθάνεται ενισχυμένος, αλλά και το άλλο αυτονομιστικό σχήμα, η Ρεπουμπλικανική Αριστερά της Καταλονίας (ERC), που θα ήθελε να σχηματίσει κυβέρνηση το ταχύτερο δυνατό για να μπορέσει να θέσει ένα τέλος στην επιτροπεία της περιφέρειας. Ο Ραχόι θα ήθελε επίσης να σχηματιστεί μια κυβέρνηση στη Βαρκελόνη, γιατί χρειάζεται τις ψήφους των Βάσκων εθνικιστών για τον προϋπολογισμό του 2019, που ψηφίζεται τους προσεχείς μήνες στη Βουλή της Μαδρίτης και οι Βάσκοι ανακοίνωσαν ότι για όσο διάστημα η Καταλονία θα είναι υπό επιτροπεία θα καταψηφίζουν.
Ας μην ξεχνάμε ένα άλλο στοιχείο: το Λαϊκό Κόμμα είναι σε μια στιγμή ακραίας αδυναμίας. Από τη μια πλευρά, η καταλανική κρίση το έχει φέρει σε δύσκολη θέση, με τους Ciudadanos να είναι ψηλά στις δημοσκοπήσεις και να του κάνουν αντιπολίτευση από τα δεξιά. Από την άλλη, σε ένα από τα οχυρά του, την περιφέρεια της Μαδρίτης, κινδυνεύει να χάσει την κυβέρνηση έπειτα από το σκάνδαλο του πλαστογραφημένου μεταπτυχιακού της περιφερειάρχη Κριστίνα Σιφουέντες. Οι Ciudadanos, που στηρίζουν τη διοίκηση Σιφουέντες, ζήτησαν την παραίτησή της, αλλά το Λαϊκό Κόμμα επιμένει πεισματικά να μην το αποδέχεται.
Με λίγα λόγια, τα πάντα είναι αβέβαια. Αν η πολιτική δεν επιστρέψει στον πρωταγωνιστικό της ρόλο, δεν θα υπάρξει ποτέ έξοδος από μια κρίση που οδηγεί στη ρήξη της καταλανικής κοινωνίας και στην αποδυνάμωση των ισπανικών δημοκρατικών θεσμών.

Μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς

* Ερευνητή στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ιστορίας του Νέου πανεπιστημίου της Λισαβόνας και καθηγητή στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελόνης, καθώς και συγγραφέα.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet