zounis-3

Προχωρώντας προς την έξοδο από τα μνημονιακά προγράμματα, η ανάγκη για ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα, που όχι μόνο θα σταθεροποιεί την ανοδική πορεία της οικονομίας της χώρας, αλλά θα δημιουργεί τους όρους και τις προϋποθέσεις για την εξυπηρέτηση των δεσμεύσεων της χώρας έναντι τρίτων -ενώ ταυτόχρονα θα διασφαλίζει τη δίκαιη κοινωνική ανάπτυξη- είναι το πολύ δύσκολο σταυρόλεξο που καλείται να λύση η κυβέρνηση. Είναι δε πολύ δύσκολο, γιατί πρέπει να γίνει αποδεκτό από τους δανειστές, να εμπνέει εμπιστοσύνη στις αγορές, που έχουμε την ανάγκη να χρηματοδοτήσουν το χρέος και να κάνουν επενδύσεις, και ταυτόχρονα μέσα σε ένα καπιταλιστικό θεσμικό πλαίσιο να βρεις τον τρόπο να ανοίξεις ρωγμές και να διαμορφώσεις το περιβάλλον για μια διαφορετική οργάνωση της κοινωνίας. Αν μέχρι τώρα είχαμε μπροστά μας την παγίδα της «αριστερής παρένθεσης», στη συνέχεια το συμβιβασμό μέσω του τρίτου μνημονίου, σήμερα, που καταφέραμε να ξεπεράσουμε το πρώτο και να φτάσουμε στο τέλος του προγράμματος, είναι η ώρα που θα κριθούμε ως αριστερά και ως αριστεροί. Θα κριθούμε, δηλαδή, αν εν μέσω θεσμοθετιμένου καπιταλισμού, μπορούμε να ανοίξουμε δρόμους για την κοινωνία των πολλών, για το δημοκρατικό κοινωνικό έλεγχο. Ήδη από τη στιγμή που η κυβέρνηση νομοθετεί και παρεμβαίνει σε ζητήματα που άπτονται της κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους με νέους όρους, διαμορφώνονται οι πολιτικές συγκρούσεις και διαμορφώνονται οι κοινωνικές συμμαχίες. Αυτό φάνηκε στο νομοσχέδιο για την αποσυμφόρηση των φυλακών και το σωφρονιστικό σύστημα, για την υγεία, για την παιδεία, την ταυτότητα φύλου, την αναδοχή και βεβαίως θα φανεί και στην παρέμβαση με το νομοσχέδιο για την τοπική αυτοδιοίκηση, για την τροποποίηση του συντάγματος και προφανώς για την εργασία κ.λπ.

ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ 1

zounis-2

Αυτές τις ημέρες δόθηκε στη δημοσιότητα για διαβούλευση το νομοσχέδιο για την αλλαγή του Καλλικράτη, με την επωνυμία «Κλεισθένης 1», που προϊδεάζει ότι θα υπάρξει και «Κλεισθένης 2». «Γιατί αυτό;», θα αναρωτηθεί κάποιος. Ο ΣΥΡΙΖΑ στο πρόγραμμά του και στο κεφάλαιο 9 με θέμα θεσμική και δημοκρατική ανασυγκρότηση του κράτους και της δημόσιας διοίκησης αναφέρει «...ιδιαίτερα στην Ελλάδα των μνημονίων, το κράτος της κρίσης αποκαλύπτει καθημερινά τον παραδοσιακό ταξικό χαρακτήρα του και τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων που έχει ενσωματώσει για τον κόσμο της εργασίας». Και παρακάτω επισημαίνεται ότι «για τον ΣΥΡΙΖΑ, ο δημοκρατικός μετασχηματισμός του κράτους είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον ταξικό αναπροσανατολισμό των δημόσιων πολιτικών του». Στη συνέχεια ορίζει τρία επίπεδα διοίκησης της χώρας: την κεντρική διοίκηση, που χαράζει τις κατευθυντήριες γραμμές, τις περιφέρειες και τους δήμους.

Τα συνταγματικά κωλύματα

Για να υπάρξει πλήρης αποκέντρωση, να ξεκαθαριστούν οι αρμοδιότητες κάθε βαθμίδας διοίκησης χωρίς να υπάρχουν επικαλύψεις και να αποδοθούν στην κάθε βαθμίδα οι αντίστοιχοι πόροι, με βάση τις αρμοδιότητες που έχουν, υπάρχει συνταγματικό κώλυμα. Συνταγματικά κωλύματα, βεβαίως, υπάρχουν σε μια σειρά περιπτώσεων πέραν της αυτοδιοίκησης, όπως το άρθρο για την προστασία των υπουργών κ.λπ. Η θεσμική και δημοκρατική ανασυγκρότηση του κράτους και της δημόσιας διοίκησης περνάει μέσα από την αλλαγή όλου του θεσμικού πλαισίου. Ο «Κλεισθένης 1» αποτελεί την πρώτη προσπάθεια ανασυγκρότησης στο επίπεδο της περιφέρειας και των δήμων. Ο «Κλεισθένης 2» θα επακολουθήσει μετά την άρση των συνταγματικών κωλυμάτων. Είναι φανερό ότι η σύγκρουση έχει να κάνει ακριβώς με τον ταξικό αναπροσανατολισμό των δημόσιων πολιτικών του κράτους και την εισαγωγή του δημοκρατικού κοινωνικού ελέγχου. Οι συμμαχίες που συγκροτούνται και αντιμάχονται τον «Κλεισθένη 1», γίνονται στη βάση προσωπικών φιλοδοξιών, ταξικών πολιτικών επιλογών και ταυτόχρονα υπεράσπισης αυταρχικών εξουσιών.

Η απλή αναλογική

Δεν είναι τυχαίο που η μάχη δίνεται σε ένα άρθρο του νόμου, την εισαγωγή της απλής αναλογικής. Εκεί δηλαδή που ανοίγει η πόρτα για την είσοδο στο αυτοδιοικητικό γίγνεσθαι νέων κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, που όχι μόνο δεν μπορούν να αγνοηθούν, αλλά θα έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν και να ελέγχουν τις αποφάσεις των θεσμών της αυτοδιοίκησης. Αντί οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης να απαιτήσουν τη συνταγματική αναθεώρηση, να ζητήσουν να ξεκαθαριστούν οι αρμοδιότητες της κάθε βαθμίδας διοίκησης, να λειτουργήσει η αποκέντρωση, να λειτουργήσει η δημοκρατία, επικεντρώνουν την πολεμική τους στην απλή αναλογική, επιδιώκοντας μετωπική σύγκρουση με το υπουργείο Εσωτερικών.

Νέο εκλογικό σύστημα

Ας δούμε, όμως, αναλυτικά τα νέα στοιχεία που εισάγει ο «Κλεισθένης 1» στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Στα πρώτα 60 άρθρα θεσμοθετεί την απλή και άδολη αναλογική, επαναφέρει την τετραετή θητεία με εκλογές κάθε δεύτερη Κυριακή του Οκτώβρη και έναρξη της θητείας την πρώτη μέρα του επόμενου έτους. Οι επόμενες εκλογές προβλέπεται να γίνουν στις 13 Οκτώβρη του 2019 και να υπάρξει παράταση της θητείας των σημερινών δημοτικών συμβουλίων έως 31-12-2019. Κοινότητες έως 500 κατοίκων εκλέγουν πρόεδρο με μονοσταυρία από ενιαίο ψηφοδέλτιο υποψηφίων προέδρων. Από 501 και άνω κατοίκων εκλέγονται συμβούλια σε χωριστή κάλπη και κατά συνδυασμούς. Ουσιαστικά ανεξαρτητοποιούνται οι τοπικοί συνδυασμοί από τα δημοτικά ψηφοδέλτια. Εισάγεται ποσοστό ίσο ή πάνω από 40% για κάθε φύλο. Το δημοτικό ψηφοδέλτιο σχηματίζεται από τον υποψήφιο δήμαρχο και τους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους ανά εκλογική περιφέρεια. Σε κάθε εκλογική περιφέρεια χρειάζονται τουλάχιστον τόσοι υποψήφιοι όσοι και οι εκλεγόμενο σύμβουλοι της περιφέρειας ή έως 10% επιπλέον. Με αντίστοιχο τρόπο συγκροτούνται και τα περιφερειακά ψηφοδέλτια.
Οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες ορίζουν τους αντιδημάρχους και αντιπεριφερειάρχες και τους δίνουν αρμοδιότητες είτε καθ΄ ύλην, είτε χωρικές.

Αυξημένες δυνατότητες

Στο άρθρο 183 ορίζονται νέα κριτήρια για την κατανομή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ). Μέχρι σήμερα κριτήριο κατανομής των ΚΑΠ αποτελούσε ο πληθυσμός. Στο νέο νόμο ως κριτήρια εισάγονται α) το μήκος των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, β) το μήκος και η βατότητα του οδικού δικτύου, γ) η υπαγωγή στην αντίστοιχη κατηγορία δήμων, δ) το επίπεδο των παρεχόμενων κοινωνικών υπηρεσιών, ε) η δυνατότητα άντλησης τοπικών πόρων, στ) οι πληθυσμιακές διακυμάνσεις ανά εποχές και η δημογραφική τάση, ζ) οι κλιματολογικές συνθήκες και τα ιδιαίτερα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά η) το επίπεδο των βασικών υποδομών του ΟΤΑ, θ) το ποσοστό ανεργίας στον οικείο ΟΤΑ, ι) η χωρική έκταση του ΟΤΑ, ια) το επίπεδο του παραγόμενου ΑΕΠ από τον ΟΤΑ ως ποσοστού του συνολικού ΑΕΠ της χώρας.
Δίνεται η δυνατότητα στους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού να παράγουν, να πωλούν και να διανέμουν ηλεκτρική θερμαντική ή ψυκτική ενέργεια από σταθμούς Α.Π.Ε. ή Σ.Μ.Θ.Υ.Α ή Υβριδικούς Σταθμούς. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα για την απόκτηση πλειοψηφικού ή μειοψηφικού μετοχικού κεφαλαίου εταιρειών κοινής ωφέλειας ή εταιρειών αξιοποίησης και διαχείρισης υποδομών ή εταιρειών εκτέλεσης μεταφορικού έργου.

6 κατηγορίες δήμων

Το άρθρο 179 εισάγει -με βάση τον πληθυσμό, τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, την οικονομική δραστηριότητα εντός των ορίων τους, το βαθμό αστικοποίησής τους, την ένταξή τους ή μή σε ευρύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα μητροπολιτικού χαρακτήρα και τη θέση τους στη διοικητική διαίρεση της χώρας- έξι κατηγορίες δήμων α) δήμοι μητροπολιτικών κέντρων β) μεγάλοι ηπειρωτικοί δήμοι και πρωτεύουσες νομών γ) μεσαίοι ηπειρωτικοί δήμοι δ) μικροί ηπειρωτικοί και μικροί ορεινοί δήμοι ε) μεγάλοι και μεσαίοι νησιωτικοί δήμοι στ) μικροί νησιωτικοί δήμοι. Οι παραπάνω κατηγορίες λαμβάνονται υπόψιν ιδίως για τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων των δήμων, την κατανομή των ΚΑΠ και την αξιοποίηση των πάσης φύσης προγραμμάτων χρηματοδότησης των δήμων από εθνικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους.
Θεσμοθετούνται διυπουργικές επιτροπές, οι οποίες εντός τεσσάρων μηνών θα καταλήξουν σε πόρισμα με συμπεράσματα και προτάσεις που θα αφορούν τον ανακαθορισμό αρμοδιοτήτων και διαδικασιών, με έργο την καταγραφή των αρμοδιοτήτων της κεντρικής διοίκησης, των αποκεντρωμένων διοικήσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού.
Επίσης, ορίζονται οι εκπρόσωποι της Διυπουργικής Επιτροπής Ανακαθορισμού Αρμοδιοτήτων και Διαδικασιών του υπουργείου Εσωτερικών. Σκοπός των επιτροπών αυτών είναι ο εντοπισμός περιπτώσεων κατακερματισμού ή αλληλεπικάλυψης αρμοδιοτήτων και διαδικασιών μεταξύ της κεντρικής διοίκησης, των αποκεντρωμένων διοικήσεων και των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και η μελέτη δυνατότητας απλοποίησης των όρων άσκησης των οικείων αρμοδιοτήτων και διαδικασιών.

Συντελεστές δημοτικών τελών

Στο άρθρο 182 θεσμοθετούνται τρεις κατ΄ ελάχιστον συντελεστές δημοτικών τελών. Πρώτος συντελεστής: για ακίνητα που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για κατοικία. Δεύτερος συντελεστής: για ακίνητα που χρησιμοποιούνται για κοινωφελείς, μη κερδοσκοπικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς. Τρίτος συντελεστής: για ακίνητα που χρησιμοποιούνται για την άσκηση πάσης φύσεως οικονομικής δραστηριότητας. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα στο δημοτικό συμβούλιο να ορίσει ειδικούς συντελεστές για συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων που αιτιολογούνται ειδικώς.
Στο άρθρο  186 εισάγονται αλλαγές στον τρόπο και τις διαδικασίες ψήφισης των προϋπολογισμών και των τεχνικών προγραμμάτων των δήμων και των περιφερειών. Δίνεται έτσι η δυνατότητα στις τοπικές κοινότητες και στις περιφερειακές ενότητες να καταρτίσουν το σχέδιο του προϋπολογισμού των εξόδων τους.
Στα άρθρα από 194-201 αλλάζουν οι διατάξεις που διέπουν το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ. Ορίζεται ως σκοπός του Παρατηρητηρίου η διαχρονική παρακολούθηση των μεγεθών της τοπικής αυτοδιοίκησης, προκειμένου να διασφαλισθεί η συνταγματική κατοχυρωμένη οικονομική αυτοτέλειά της.

Χρηματοδότηση, αποτέφρωση και δημοψηφίσματα

Συστήνεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων λογαριασμός για την χρηματοδότηση των ΟΤΑ. Συμπληρώνεται η νομοθεσία που αφορά τα Κέντρα Αποτέφρωσης Νεκρών και την αποτέφρωση νεκρών. Καθιερώνονται δημοτικά και περιφερειακά δημοψηφίσματα για θέματα που αφορούν τοπικά προβλήματα ή επιλογές εκτός από ζητήματα σχετικά με την εθνική ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική, τη μεταναστευτική πολιτική, την ερμηνεία και εφαρμογή διεθνών συνθηκών, ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και λατρείας, δημοσιονομικού χαρακτήρα για τους ίδιους τους ΟΤΑ και επιβολής τελών. Το δημοτικό ή περιφερειακό δημοψήφισμα διεξάγεται α) μετά από απόφαση του οικείου δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου, που λαμβάνεται με απόφαση των 2/3 του συνόλου των μελών του ή β) μετά από αίτηση εγγεγραμμένων εκλογέων του οικείου δήμου ή περιφέρειας, ο αριθμός των οποίων δεν μπορεί να είναι μικρότερος του 10% του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων.

Διαμεσολάβηση

Καθιερώνεται η δημοτική και περιφερειακή διαμεσολάβηση. Σκοπός αυτού του θεσμού είναι α) η καταπολέμηση φαινομένων κακοδιοίκησης στους ΟΤΑ και τα νομικά πρόσωπα αυτών, β) η βελτίωση της σχέσης των πολιτών με τις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, γ) η επίλυση και αποτροπή διαφορών των πολιτών με τις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, δ) η συμβολή στη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας των δημοτικών και περιφερειακών υπηρεσιών, η ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους και της προσβασιμότητας των πολιτών σε αυτές.
Η δημοτική διαμεσολάβηση ασκείται από τους δημοτικούς διαμεσολαβητές, οι οποίοι είναι πενήντα οκτώ, ένας για κάθε νομό με αρμοδιότητα τους ΟΤΑ του νομού και τα νομικά τους πρόσωπα και οκτώ, ένας για κάθε περιφερειακή ενότητα της περιφέρειας Αττικής, για τον νομό Αττικής. Η περιφερειακή διαμεσολάβηση ασκείται από τους περιφερειακούς διαμεσολαβητές 13 τον αριθμό, ένας για κάθε περιφέρεια.
Τέλος, με στόχο την ταχύτερη και ενιαία άσκηση των σχετικών αρμοδιοτήτων εντάσσονται στο υπουργείο Εσωτερικών από 1-1-2019 οι οργανικές μονάδες των αποκεντρωμένων διοικήσεων, που έχουν αρμοδιότητες αναφορικά με την απονομή ιθαγένειας και την πολιτογράφηση.

 

Οι αντιδράσεις

zounis-1

Αυτά είναι τα κυριότερα σημεία του νομοσχεδίου με την ονομασία «Κλεισθένης 1», που όπως είπε ο δήμαρχος Αμφιλοχίας κ. Κοιμήσης «γράφτηκε από ανθρώπους με ψυχολογικά προβλήματα» και κατ΄ επέκταση «δεν μπορεί να αποτελέσει βάση προς συζήτηση». Ο κ. Κοιμήσης είναι επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοικητικό Κίνημα».
Νομοσχέδιο «τερατούργημα» το αποκάλεσε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ κ. Γ. Πατούλης, «με το οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί τη διάλυση της αυτοδιοίκησης και την καταστροφή της χώρας. Απαιτούμε την απόσυρσή του, αλλιώς η αυτοδιοίκηση μαζί με τις τοπικές κοινωνίες θα απαντήσει δυναμικά». Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ κ. Κώστας Αγοραστός. «Ως Περιφέρειες», τονίζει, «δεν φοβόμαστε την απλή αναλογική, αγωνιούμε όμως για το σήμερα και το αύριο των συνανθρώπων μας». Επί της ουσίας, όμως, και αυτός πέραν της γενικολογίας στην απλή αναλογική, που δεν φοβάται, επιτίθεται μιλώντας για «εγκλωβισμένη ακυβερνησία». ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ προχωρούν σε κοινό συνέριο στις 12 του μηνός, ενώ η ΚΕΔΕ στις 11 Μαΐου κάνει έκτακτη γενική συνέλευση.
ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ ζητούν διάλογο διάρκειας, τουλάχιστον δύο μηνών. Από τη μεριά του, το γραφείο Τύπου του υπουργείου Εσωτερικών σχολίασε τις τοποθετήσεις ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ ως εξής: « Οι οξείς χαρακτηρισμοί  και οι αφορισμοί, από τις ηγεσίες των ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ, αναφορικά με το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για την μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης («Κλεισθένης 1»), προωθούν την  πόλωση. Η επιλογή  υπονομεύει τον διάλογο. Είναι  ξένη  προς την κουλτούρα της Αυτοδιοίκησης, δεν υπηρετεί τα συμφέροντά της και δεν συνάδει με το επίπεδο συνεργασίας που έχει επιτευχθεί ανάμεσα στους αιρετούς και το Υπουργείο Εσωτερικών.
Ελπίζουμε σύντομα, ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ να μορφοποιήσουν τις απόψεις τους και να τις καταθέσουν, προκειμένου να ολοκληρωθεί μια πολύ σημαντική φάση εξέλιξης του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
Για ένα ακόμα επεισόδιο αποπροσανατολισμού μίλησε στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας ο εκπρόσωπος της Λαϊκής Συσπείρωσης, Νίκος Σοφιανός: «, στήνεται διευρυμένα ένα πλαίσιο αποπροσανατολισμού και καθυπόταξης των εργατικών - λαϊκών στρωμάτων εν μέσω διευρυμένης φτώχειας, ανεργίας και γενικευμένης ανασφάλειας, που κλιμακώνεται και προσαρμόζεται στις ανάγκες της νέας φάσης του κύκλου της καπιταλιστικής ανάπτυξης, της αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος.
Οι λεονταρισμοί και οι σκιαμαχίες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ από τη μια μεριά, και της ΝΔ και του πρώην ΠΑΣΟΚ από την άλλη, γύρω από το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής για τα Δημοτικά και Περιφερειακά Συμβούλια, είναι ένα ακόμη επεισόδιο αποπροσανατολισμού. Πέρα από αντιπαραθέσεις, υπαρκτές και ανύπαρκτες, επιδιώκεται από τη μεριά της κυβέρνησης προσπάθεια ευρύτατων συναινέσεων για να υπηρετηθεί πιο στέρεα η αντιλαϊκή ρότα». Ενώ το ΚΚΕ στέκεται απέναντι στις αντιδραστικές αλλαγές, «Το ΚΚΕ απορρίπτει και την παλιά και τη νέα κόπια των αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων στην Τοπική Διοίκηση. Οι διοικητικές αναδιαρθρώσεις που έγιναν και εξελίσσονται, ούτε έφεραν ούτε θα φέρουν ανάπτυξη προς όφελος του λαού. Καμία φιλολαϊκή τοπική ή περιφερειακή πολιτική δεν μπορεί να υπάρξει, όσο η γενική πολιτική παραμένει αντιλαϊκή. Καμιά ανάπτυξη για το λαό δεν μπορεί να εξασφαλιστεί σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, αν η κεντρική πολιτική είναι στα χέρια και στην εξουσία της αστικής τάξης και των κομμάτων της».
Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον Ιούνιο.


Πέτρος Ζούνης
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet