Από την εθνική ενότητα το 1944 στα πρόθυρα του εμφυλίου του 1948

kovanis-italiko

Στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την πτώση του φασισμού, η Ιταλία έκανε την επιλογή να ενταχθεί στο δυτικό στρατόπεδο. Η Χριστιανική Δημοκρατία κέρδισε το 48% των ψήφων. Η Αριστερά που είχε συγκροτήσει το Δημοκρατικό Λαϊκό Μέτωπο πήρε το 30%. Η συμμετοχή έφτασε στο 92%. Στις 4 Απριλίου του 1948, στη Βαρέζε, ο ηγέτης της ιταλικής αντίστασης, από τα πιο επιφανή μέλη της ηγεσίας του ΚΚΙ, Λουΐτζ Λόγκο, γγ μετά τον Παλμίρο Τολιάτι για μια δεκαετία, έγινε δεκτός με εκδηλώσεις ενθουσιασμού από το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού. Στο τέλος της ομιλίας του, από την ταράτσα ενός μπαρ, πετάχθηκαν προκηρύξεις που έγραφαν: «Την ώρα της εξομολόγησης ο Θεός σε βλέπει, όχι ο Στάλιν».

Οι εκλογές της 18ης Απριλίου του 1948 έγιναν σε κλίμα έντασης. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα γράφτηκε το θεατρικό έργο «Δον Καμίλο», με ήρωα έναν πάστορα που νουθετούσε τον Πεπόνε, κομουνιστή δήμαρχο του χωριού για το τι πρέπει να κάνει ώστε να μην πάει στην κόλαση. Αυτές οι εκλογές ήταν οι πιο βίαιες στην ιστορία της δημοκρατίας και σηματοδότησαν την πρόσδεση της Ιταλίας στο δυτικό στρατόπεδο. Τη χρονιά αυτή, το 1948, τα μάτια όλων στην Ευρώπη ήταν στραμμένα στην Ιταλία. Οι εκλογές σ’ αυτή τη χώρα που έχει κοινά σύνορα με τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο, καθόρισαν τα σύνορα μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Δύο στρατόπεδα σε σύγκρουση. Η σύγκρουση αυτή μεταφέρθηκε και στο εσωτερικό της χώρας. Από τη μια πλευρά, η Χριστιανική Δημοκρατία (ΧΔ), η οποία έριξε το βάρος της προεκλογικής καμπάνιας κατά του κόκκινου κινδύνου. Από την άλλη, το ΚΚ Ιταλίας (ΚΚΙ) με ηγέτη τον Παλμίρο
Τολιάτι και το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΣΚΙ) του Πιέτρο Νένι, έδωσαν τη μάχη με το Δημοκρατικό Λαϊκό Μέτωπο, με έμβλημα το πρόσωπο του Γκαριμπάλντι, ήρωα της Risorgimento, της Ένωσης της Ιταλίας.
Στην προεκλογική περίοδο χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα. Η ΧΔ με αφίσες  καλούσε τους πολίτες να διαφυλάξουν την ενότητα της οικογένειας, γιατί στην ανατολή «τα παιδιά θα τα έπαιρνε το κράτος». Η Εκκλησία και οι οργανώσεις της πήραν ανοιχτά μέρος στην καμπάνια. Οι πάστορες υπόσχονταν την κόλαση στο ποίμνιο τους εάν ψήφιζαν τους «υλιστές». Οι λιτανείες ήταν καθημερινό φαινόμενο. Οι κατ’ επάγγελμα πιστοί μιλούσαν για την εμφάνιση της Παναγίας, την οποία είχαν δει πολλοί. Ταυτόχρονα τα θαύματα είχαν πολλαπλασιαστεί... Κανείς δεν θα συγχωρεθεί από τον εξομολογητή του για τις αμαρτίες του, αν δεν ψήφιζε ΧΔ. Ακόμα και «τα παιδιά επιστρατεύτηκαν στον ιερό αγώνα, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις που πήγαιναν μετά το κατηχητικό στο σπίτι, με δάκρυα στα μάτια και παρακαλούσαν τους γονείς τους να παραμείνουν στο σωστό δρόμο».

Η πόλωση της κοινωνίας

Η ΧΔ πέρα από την Εκκλησία είχε και ένα άλλο ισχυρό χαρτί –πραγματικό– στα χέρια της. Αν κέρδιζε, η Ιταλία θα σωζόταν γιατί θα έμπαινε στο Σχέδιο Μάρσαλ. Θα απολάμβανε τα αγαθά της αμερικανικής βοήθειας, όπως και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με αντάλλαγμα βέβαια την παραμονή στην ατλαντική επιρροή. Το επιχείρημα αυτό ήταν αρκετά ισχυρό σε μια Ιταλία που προσπαθούσε να κλείσει τις πληγές του πολέμου. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εποχής, το 65% των Ιταλών ήταν υπέρ του Σχεδίου Μάρσαλ. Ένα άλλο επιχείρημα της ΧΔ ήταν ότι, σε περίπτωση νίκης του Δημοκρατικού Λαϊκού Μετώπου, δεν θα ήταν δυνατό να μεταναστεύσει κανείς στις ΗΠΑ. Θα μπορούσε όμως «να φύγει για τη Σιβηρία», όπως έγραφαν τα τρικ της εποχής.
Το ΚΚΙ και το ΣΚΙ μιλούσαν για τον αντιδραστικό χαρακτήρα της ΧΔ, της οποίας ηγείτο ο Ακίλε Ντε Γκάσπαρι, που είχε αποκλείσει τους κομουνιστές και τους σοσιαλιστές από την κυβέρνηση, τον Μάιο του 1947. Σε μια περίοδο ανάκαμψης των αγώνων για «να τιμωρήσει τους εκπροσώπους των εργαζομένων», συμμετέχοντας έτσι «στην προδοσία της χώρας», υποστηρίζοντας όχι την Ιταλία «αλλά τις πολεμοχαρείς Ηνωμένες Πολιτείες».
Στην προεκλογική καμπάνια του Δημοκρατικού Λαϊκού Μετώπου βάρυναν αρνητικά και τα γεγονότα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Στις 25 Φεβρουαρίου, το ΚΚ Τσεχοσλοβακίας πήρε την εξουσία, ανατρέποντας την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Τα γεγονότα αυτά είχαν αρνητικές συνέπειες.
Μόλις έγιναν γνωστά το βράδυ της 18ης Απριλίου του 1948 τα αποτελέσματα των εκλογών, ο κόσμος της Αριστεράς απογοητεύτηκε, γιατί είχε πιστέψει στη δυνατότητα μιας νίκης μέσα από τις κάλπες. Τελικά, επρόκειτο για μια νίκη «της Ιταλίας των ανθρώπων που δεν εγκαταλείπουν τις θέσεις τους» έγραφε η Ροσάνα Ροσάντα, έφηβη τότε, γνωστή για τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην έκδοση της καθημερινής κομουνιστικής εφημερίδας «Il Manifesto».

Η διάσπαση του συνδικαλιστικού κινήματος

Η ΧΔ, σε κλίμα ακραίας προεκλογικής πόλωσης, έπαιξε το χαρτί του αντικομουνισμού και κέρδισε με 48% των ψήφων, περιορίζοντας σημαντικά τα μικρά κόμματα της άκρας δεξιάς και της κεντροδεξιάς. Το Δημοκρατικό Λαϊκό Μέτωπο πήρε το 30,98% των ψήφων, πολύ μικρότερο ποσοστό από το 39,6% που είχαν κερδίσει το ΚΚΙ και το ΣΚΙ δύο χρόνια νωρίτερα. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι από το ΣΚΙ είχε αποχωρήσει μια ομάδα το Γενάρη του 1947, γιατί είχε αρνηθεί τη συμμαχία με το ΚΚΙ. Η ομάδα αυτή δημιούργησε τη Σοσιαλιστική Συμμαχία που πήρε το 7%, κυρίως στο βορρά. Με αυτές τις εκλογές διαμορφώθηκε ο πολιτικός χάρτης της χώρας που διήρκεσε περίπου 40 χρόνια. Η ΧΔ κατέλαβε το χώρο του κέντρου, της κεντροαριστεράς μέχρι και τις παρυφές της  άκρας δεξιάς. Το ΚΚΙ αναδείχθηκε σε ηγετική δύναμη στην Αριστερά. Κέρδισε περισσότερες από 120 έδρες από τις 183 του Δημοκρατικού Λαϊκού Μετώπου, ενώ δύο χρόνια πριν το ΣΚΙ ήταν πρώτη δύναμη στο χώρο της Αριστεράς.
Τα κόμματα αυτά με τα εκατομμύρια μέλη, έπαιζαν κεντρικό ρόλο στην οργάνωση και την πολιτική ζωή της χώρας, ενώ κατά τη διάρκεια της εικοσάχρονης φασιστικής δικτατορίας δρούσαν στην παρανομία.
Η αντίδραση πέρασε στην αντεπίθεση. Η συνδικαλιστική ενότητα που είχε επιτευχθεί το 1944 τελείωσε. Η ΧΔ οργάνωσε τη διάσπαση στους κόλπους της CGIL. Στις 15 Σεπτεμβρίου οργανώθηκαν παντού διαδηλώσεις και καταλήψεις εργοστασίων. Λίγο πριν στις 14 Ιουλίου του 1948, έγινε απόπειρα δολοφονίας του γραμματέα του ΚΚΙ, Παλμίρο Τολιάτι. Η καταπίεση κατά του εργατικού κινήματος γενικεύθηκε. Στο διάστημα από τον Ιούλιο του 1948 μέχρι το 1950 σκοτώθηκαν 62 εργάτες –ανάμεσά τους 48 κομουνιστές. Οι τραυματίες έφτασαν στους 3.216. Η αστυνομία συνέλαβε αυτή την περίοδο 92.169 άτομα από τα οποία οι 73.870 ήταν κομουνιστές.

 

Χρόνια αποφασιστικά για τους κομουνιστές

Τον Αύγουστο του 1944, ο Παλμίρο Τολιάτι γραμματέας του ΚΚ Ιταλίας εγκατέλειψε τη στρατηγική της εξέγερσης. Μιλούσε για ένα σοσιαλισμό που εγγράφεται στη λογική της πλουραλιστικής δημοκρατίας. Αυτή η γραμμή δεν έγινε πλήρως αποδεκτή στο βορρά της χώρας, κυρίως από τους πρώην παρτιζάνους. Έτσι, τον Νοέμβριο του 1947, οι αστυνομικοί του Μιλάνου που ήταν πρώην παρτιζάνοι, αντικαταστάθηκαν από την κυβέρνηση. Οι κομουνιστές ξεσηκώθηκαν με τα όπλα στα χέρια, κατέλαβαν τα τμήματα. Αυτό το επεισόδιο έληξε με ένα σύντομο τηλεγράφημα του Τολιάτι που έλεγε: «Μπράβο, τι σκέφτεστε να κάνετε τώρα;»
Τον Ιούλιο του 1948, ο Τολιάτι δέχθηκε δολοφονική επίθεση που είχε ως συνέπεια τον τραυματισμό του. Η χώρα ξεσηκώθηκε, οι εργαζόμενοι κατέλαβαν τα εργοστάσια, έστησαν τα μυδράλια στις στέγες των οικημάτων. Η CGIL κήρυξε γενική απεργία. Η ηγεσία του ΚΚΙ καλούσε σε ηρεμία και μιλούσε για την τολιατική στρατηγική, μια στρατηγική που συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του 1980.


Από την «Ουμανιτέ Ντιμάνς»
Μετάφραση: Μ. Αρβανίτης
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet