georgudis-2

Του Παναγιώτη Γεωργουδή

To «Συμπόσιο Πολιτισμού» είναι μία πολιτισμική συλλογικότητα, η οποία στοχεύει στην καλλιέργεια των οικουμενικών αξιών στην κοινωνία, που θα αναδείξουν τη διάσταση του Καθολικού Ανθρώπου. Θεμελιώδες στοιχείο των θέσεών μας είναι η στρατηγική σύνδεση του πολιτισμού και της πολιτικής ως κορυφαίας συλλογικής πράξης. Οι θεμελιώδεις αξίες της οικουμενικότητας είναι η Ελευθερία, η Δικαιοσύνη, η Ισότητα, η Αδερφοσύνη, η Φιλία, η Ειρήνη, η Αγάπη, η Αρμονία κοινωνίας - φύσης, η Ηθική, ο Έρωτας κ.λπ., που όλες μαζί συγκλίνουν στην ευτυχία του ανθρώπου και της κοινωνίας. Σφυρηλατούν τη συνείδηση του ενεργού πολίτη, ο οποίος θα υπερασπίζεται το δημόσιο συμφέρον ως σταθερά της Δημοκρατίας. Ένα σχολείο και μια εκπαιδευτική διαδικασία που θα ενσωματώνει και θα διαπνέεται από τις αξίες αυτές, συνδέοντας στρατηγικά τον πολιτισμό και την πολιτική, είναι το όραμα, η πρόταση και ο τρόπος για τη διαπαιδαγώγηση κριτικά σκεπτόμενων ανθρώπων, οι οποίοι θα οικοδομούν την Κοινωνία των Πολιτών που στοχεύει στην ευτυχία.
Οι οικουμενικές αξίες τα τελευταία χρόνια εξοστρακίστηκαν πλήρως από την πολιτική, την κοινωνία, και φυσικά την εκπαίδευση, σε τέτοιο βαθμό ώστε η έννοια της Παιδείας να αποκοπεί ολοκληρωτικά από την εκπαίδευση, αφού η τελευταία εκπληρώνει πρωτίστως ποσοτικές διαστάσεις της γνώσης στο πλαίσιο μιας τεχνοκρατικής αντίληψης, την οποία προωθεί η αγορά με «αφανές υπόβαθρο» το λογικό θετικισμό με τα παρακλάδια του και το μεταμοντέρνο. Τα διανοητικά αυτά ρεύματα εφάπτονται πρακτικά στον άξονα των «δεξιοτήτων» και της τεχνικής πληροφορίας, σε μια προοπτική ελαχιστοποίησης ή κατάργησης της Δημοκρατίας και πέρασμα στη Μεταδημοκρατία, όπως διακηρύσσουν οι κυρίαρχες δυνάμεις. Έτσι, καλλιεργείται η κοινωνική παθητικότητα και αβουλία, η αντίθεση στην πνευματικότητα και στην ηθική συγκρότηση του πολίτη, αφού ο έφηβος και ο μεταέφηβος δεν εφοδιάζεται με τις οικουμενικές αξίες που θα δονούσαν την ύπαρξή του διαχρονικά και, ταυτόχρονα, οι ίδιες αξίες θα συγκροτούσαν το δάσκαλο ως μία αυτόνομη ηθικοπνευματική οντότητα, στυλοβάτη της κοινωνίας και ο οποίος θα έχαιρε του ευρύτερου σεβασμού. Η πρωτογενής σχέση δασκάλου - μαθητή ή φοιτητή, που θα έπρεπε να είναι το εφαλτήριο ολοκλήρωσης της ανθρώπινης προσωπικότητας, και συνακόλουθα το σχολείο πνευματικό εργαστήριο της κριτικής γνώσης και του απελευθερωτικού κύματος της μεγάλης Τέχνης, έχει διαρραγεί από το κυρίαρχο σύστημα. Ο Έρωτας για γνώση και ζωή ως καθολικό παιχνίδι κοινωνικής απελευθέρωσης και υψηλής δημιουργίας και συγκρότησης οικουμενικού χαρακτήρα, βαλσαμώθηκε σε τεχνικές στείρας μάθησης, αποστήθισης σε ποσότητες εξειδικευμένων λεπτομερειών, που μετέτρεψαν το σχολείο σε βαρετό παρακολούθημα και τη διδασκαλία σε αναγκαστικό επάγγελμα.
Ουσιαστικά καλλιεργείται ο ατομοκεντρισμός ως στάση ζωής, η αποχή από τα κοινά, η εχθρότητα προς κάθε μορφή συλλογικότητας και χαράς της γνώσης. Η τελευταία εμπεριέχει το υψηλό παιχνίδι ανακάλυψης του εξωτερικού κόσμου και της εσωτερικότητας του ανθρώπου, που οδηγεί στην αυτοκατανόηση, στην αυτάρκεια και στο άνοιγμα στη διάσταση του Σύμπαντος.

Το σχολείο που θέλουμε

Τι είδους σχολείο θέλουμε, λοιπόν; Το ερώτημα αυτό θέτει ένα δεύτερο ερώτημα, τι είδους πολίτη πρέπει να δημιουργήσουμε; Τα δύο αυτά ερωτήματα για να απαντηθούν ολοκληρωμένα συναρθρώνονται με ένα τρίτο ερώτημα. Τι είδους πολίτευμα θέλουμε; Πριν απαντήσουμε στα τρία αυτά θεμελιώδη ερωτήματα είναι αναγκαίο να διασαφηνίσουμε πως το ανοιχτό ερώτημα, ως μία συστηματική αναζήτηση κριτικής σκέψης, αποτελεί από μόνο του μία αυτοτελή αξία. Μπορούμε να πούμε πως είναι αυταξία, διότι διαπαιδαγωγεί στη λογική του συνεχούς διαλόγου ως προϋπόθεση παιδαγωγικής, πνευματικής δημιουργίας και κριτικής διδασκαλίας. Επομένως, το ερώτημα οδηγεί σε μια διδασκαλία απελευθερωτική για το δάσκαλο και το μαθητή. Είναι η βάση μιας πνευματικής σύζευξης που οδηγεί το μάθημα στην ερωτική μέθη της γνώσης. Το ερώτημα απεχθάνεται την ποσότητα, την ταχύτητα και φυσικά την αποστήθιση ως αρχή της γνώσης. Ερωτάμε πάνω σε αξίες ή πάνω σε κοινωνικά και φυσικά φαινόμενα. Σε έναν κόσμο που η γνώση χωρίς αξίες πολλαπλασιάζεται ραγδαία, με κατακλυσμιαία πληροφορία, η οποία χειραγωγεί και πολλές φορές προκαλεί πνευματική αγκύλωση και ψυχική παραμόρφωση, το ανοιχτό ερώτημα είναι το οξυγόνο που αντιτίθεται διαρκώς στις συνθήκες ηθικής και κοινωνικής ασφυξίας. Ερωτήματα τίθενται από αυτούς που αναπτύσσουν κριτική σκέψη, δηλαδή από εκείνους που συνειδητά δημιουργούν αντίσταση στις πάσης φύσεως άκριτες βεβαιότητες και στα δόγματα. Ο μεγάλος φιλόσοφος Βιντγκενστάιν την περίοδο της ωριμότητάς του θεωρεί πως η προσεκτική ενασχόληση του φιλοσόφου με το ερώτημα ισοδυναμεί με τη θεραπεία μιας ασθένειας! Πόσες ασθένειες αλήθεια υπάρχουν στις άκριτες βεβαιότητες των γνώσεων και των πληροφοριών χωρίς οικουμενικές αξίες και τι είδους ολοκληρωτισμοί μπορούν να αναπτυχθούν σε συστήματα γνώσης χωρίς ανοιχτά ερωτήματα; Σε ένα σχολείο, λοιπόν, που φιλοδοξεί η εκπαίδευση να συνταυτιστεί στρατηγικά με την παιδεία και τον πολιτισμό, πρέπει να έχει ως βάση το ερώτημα. Χωρίς αυτό είμαστε εσαεί ποικιλοτρόπως ανάπηροι.
Το ανοιχτό ερώτημα είναι το καθολικό υπόβαθρο για να ανιχνεύσουμε συγχρονισμένα το είδος του σχολείου, του πολίτη και του πολιτεύματος, το οποίο επιδιώκουμε να «χτίσουμε» με στόχο τη δημιουργία προϋποθέσεων μιας κοινωνίας των πολιτών που στοχεύει στην Ευτυχία.
Κρατώντας ως πολιτισμική σταθερά το ερώτημα, πώς οικοδομείται το μοντέλο σχολείου που προαναφέραμε;
Για να διδαχθούν μέσα από τη γνώση οι οικουμενικές αξίες που οδηγούν στην Αυτάρκεια και στη Σοφία ως αποστάλλαγμα ζωής πρέπει καταρχάς το σχολείο να λειτουργήσει ως αυτοτελής μορφωτικός θεσμός, με κατάργηση των εξετάσεων στα πανεπιστήμια. Η Γνώση είναι δημόσιο κοινωνικό αγαθό και ο καθένας μέχρι το πανεπιστήμιο να μπορεί να τη λάβει ελεύθερα. Στο σχολείο, για να ανταποκριθεί σε αυτόν το ρόλο της οικουμενικότητας των αξιών, δεν μπορεί να διδάσκονται οι μαθητές πάνω από 7-8 μαθήματα ετησίως. Η κριτική εμβάθυνση στη γνώση και η κατάκτηση μεθοδολογιών με υπόβαθρο το ερώτημα, είναι το πρώτο μέλημα. Η Τέχνη, σε όλες τις μορφές της, η Φιλοσοφία, συμπεριλαμβανομένης της Κριτικής των Επιστημών, εννοείται και η Γυμναστική, είναι τα βάθρα για να στηριχθεί το νέο σχολικό οικοδόμημα ανάλογα με την ηλικιακή φάση του μαθητή. Εδώ ο ρόλος του δασκάλου απαιτείται να είναι ο υψηλός μαέστρος μιας τάξης - πνευματικής ορχήστρας. Αυτή η σχέση οικοδομεί ένα ηθικοπνευματικό βάθος και για τους δύο, το μαθητή και το δάσκαλο, σε ένα αδιαίρετο όλο διατηρώντας παράλληλα την ανυψωτική αυτονομία του καθενός.

Η ηθική αυτονομία


Η ηθική αυτονομία του ανθρωπίνου προσώπου, η οποία θα καλλιεργείται, ενδυναμώνει τον χαρακτήρα και την κριτική σκέψη ως τρόπο ζωής. Η ηθική αυτονομία του ανθρωπίνου προσώπου στο οποίο συμπυκνώνονται οι οικουμενικές αξίες που προαναφέρθηκαν, είναι η βάση του καθολικού ανθρώπου και συγχρόνως το θεμέλιο της αυτοθεσπιζόμενης Δημοκρατίας, τόσο στην αντιπροσωπευτική της μορφή, πολύ περισσότερο όμως στην άμεση δημοκρατία. Οι οικουμενικές αξίες, που δημιουργήθηκαν στην αρχαία Ελλάδα ως ουσία της Δημοκρατίας και τις επανέφερε ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός με την Γαλλική Επανάσταση στο προσκήνιο, πρέπει να επανέλθουν άμεσα στο σχολείο. Παράλληλα, η αρμονία κοινωνίας – φύσης, μετά τις τρομακτικές διαστάσεις που έχει λάβει η καταστροφή του περιβάλλοντος, είναι η θεμελιακή σχέση που πρέπει να ενισχυθεί για τη ζωή. Η φύση έχει από μόνη της μοναδική αισθητική και οντολογική αξία. Η τεχνοεπιστήμη του κέρδους έχει καταστρέψει αυτή την ιερή διάσταση.
Οι οικουμενικές αξίες θα οριοθετήσουν την τεχνολογική λαίλαπα της τεχνοεπιστήμης (σύνδεση οικονομίας και τεχνολογίας) με την κριτική ματιά της γνώσης-σοφίας των συνειδητών πολιτών, επαναφέροντας το μέτρο ως πυξίδα καθημερινής πράξης. Η τεχνοεπιστήμη απειλεί για πρώτη φορά στην Ιστορία να «σκοτώσει» την ανθρώπινη οντολογία και να ακυρώσει την ηθικοπνευματική διάσταση του ανθρώπου καθιστώντας τον όμηρο των επιτευγμάτων τεχνητής νοημοσύνης και των δικτύων εικονικής πραγματικότητας. Οι ρομποτικές μηχανές του σεξ, που διαφημίζονται ως αντίδοτο δήθεν στην κατάθλιψη και στη μοναξιά, τα όντα τεχνητής νοημοσύνης κάθε είδους που θα πάρουν θέση σε έναν κοινωνικό καταμερισμό εργασίας (ήδη στο στρατό, την αστυνομία, τους δημοσιογράφους, εργαζόμενους σε εργοστάσια, αύριο και σε δασκάλους ή δικαστές;), με όχημα το λογικό θετικισμό και το μεταμοντέρνο θα υποτάξουν τον άνθρωπο, την παιδεία και τη δημοκρατία, τα οποία μέχρι σήμερα υπήρξαν αναπόσπαστα στοιχεία της πολιτισμικής του διαδρομής και των συλλογικών του αγώνων, εάν δεν επικρατήσουν οι οικουμενικές αξίες. Δηλαδή, θα οδηγηθούμε στην τερατώδη κοινωνική μετάλλαξη, με την αντιστροφή ρόλων, όπου το ανθρώπινο υποκείμενο θα γίνει αντικείμενο και το αντικείμενο υποκείμενο. Ήδη τα τεχνολογικά δίκτυα σε πολλά πανεπιστήμια υποκαθιστούν τις εκπαιδευτικές διαδικασίες των καθηγητών. Μπορείτε να φαντασθείτε τι θα συμβεί όταν ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης γίνουν οι δάσκαλοι των παιδιών με στοιχεία, μάλιστα, υπερανθρώπου και με υπόστρωμα τη λεγόμενη αριστεία της αγοράς; Η τέχνη και η φιλοσοφία των οικουμενικών αξιών σε ένα σχολείο-σοφίας απελευθερωτικό είναι το μόνο αντίδοτο. Οποιαδήποτε μορφή Αριστείας πάνω στις οικουμενικές αξίες δημιουργεί υψηλή συλλογικότητα, συνέργεια και αρμονία των ανθρώπων, δημιουργώντας συγχρόνως μία επιστήμη και τεχνολογία που θα συλλειτουργεί με τη φύση. Διότι ο επιστήμονας θα δρα με αυξημένα ηθικοπνευματικά αποθέματα ευθύνης απέναντι στην κοινωνία.
Η φιλοσοφία αναπτύχθηκε στην αρχαία Ελλάδα μαζί με τη Δημοκρατία ως κριτική στην εξουσία και ως αυτοκαθορισμός του πολίτη στη βάση της Αυτονομίας του ανθρωπίνου προσώπου, οικοδομώντας έναν ολοκληρωμένο τρόπο ζωής και όχι ως επιμέρους στοιχεία κουλτούρας.
Ο Αριστοτέλης συμπυκνώνοντας την έννοια του πολίτη μέσα από την Παιδεία των οικουμενικών αξιών που έχει λάβει για να υπηρετήσει το πολίτευμα της Άμεσης Δημοκρατίας, τονίζει στα «Πολιτικά» μεταξύ των άλλων: «Θεμελιώδης δημοκρατική αρχή είναι η ελευθερία. Βασικό χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι ότι κάθε πολίτης γίνεται πότε άρχοντας και πότε αρχόμενος» (εκδόσεις Κάκτος). Δεύτερο χαρακτηριστικό της Δημοκρατίας είναι πως ο πολίτης «δεν υποκύπτει σε καμία εξουσία ή, αν είναι αδύνατο, υποκύπτει ο καθένας με τη σειρά του. Το κύρος της δημοκρατικής τούτης αρχής συντελεί στην ισχυροποίηση της ελευθερίας που βασίζεται στην ισότητα των πολιτών». Όλες οι αρχές εκλέγονται από όλους τους πολίτες και τα αξιώματα απονέμονται με κλήρο χωρίς να απαιτείται εισόδημα. Δικαστές εκλέγονται όλοι από όλους κ.λπ.
Ο Πλάτων δημιουργεί ένα σύστημα Παιδείας με ορίζοντα την οικονομική και πολιτική ισότητα και τη συνταύτιση Ηθικής και Πολιτικής. Υπόστρωμα αυτού του συστήματος Παιδείας είναι η Τέχνη, η Γυμναστική και η Φιλοσοφία. Ειδικότερα η τελευταία οδηγεί στην ευτυχία. Το σχολείο των οικουμενικών αξιών, των ανοιχτών ερωτημάτων, δημιουργεί την παιδεία του καθολικού ανθρώπου και την αυτοκαθοριζόμενη δημοκρατία της κοινωνίας των πολιτών, με αδιάσπαστη την ηθική και την πολιτική. Συνδέει, δηλαδή, στρατηγικά τον πολιτισμό και την πολιτική μέσα από την πολυπλοκότητα και την αυτονομία του κάθε πεδίου δημιουργίας.


Σημείωση:
«To Συμπόσιο Πολιτισμού» δημιουργήθηκε από το Τμήμα Πολιτισμού της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ Ηρακλείου και έχει πραγματοποιήσει 13 εκδηλώσεις. Η εν λόγω εισήγηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των εργασιών του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου εκπαίδευσης με θέμα: «Εκπαίδευση και Πολιτισμός: Σχέσεις και προοπτικές», 20-22 Απριλίου 2018.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet